Nieprawidłowe napięcie mięśniowe u dziecka
fot. AdobeStock

Po czym poznać, że niemowlę ma kłopoty z napięciem mięśniowym?

Twoje dziecko jest nadmiernie senne, często się pręży i wygina? Sprawdź, czy to mogą być problemy z napięciem mięśniowym, i co robić, gdy okaże się, że tak.
Sylwia Niemczyk
Nieprawidłowe napięcie mięśniowe u dziecka
fot. AdobeStock

Zaraz po urodzeniu noworodek jest badany przez neonatologa według skali Apgar. Jednym z elementów badania jest ocena napięcia mięśniowego. Jeśli mięśnie dziecka są nadmiernie napięte lub przeciwnie – wiotkie, lekarz skieruje dziecko do specjalisty (neurologa). Ale nie zawsze już w tym momencie można stwierdzić problemy. Dlatego warto wiedzieć na co zwrócić uwagę.

O czym świadczy nieprawidłowe napięcie mięśniowe?


Napięcie mięśniowe to pierwsza ważna informacja o stanie i funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego i mózgu noworodka. Zaburzenia w tym obszarze mogą świadczyć o chorobach genetycznych i metabolicznych. Od prawidłowego napięcia mięśni zależy rozwój ruchowy dziecka, pokonywanie jego kolejnych etapów, takich jak siadanie, wstawanie, chodzenie.

Z nieprawidłowego napięcia mięśniowego się nie wyrasta. Zaburzenie takie sprawia, że dziecko porusza się nie tak jak powinno, ale tak jak pozwala mu na to stan mięśni. Jeśli w porę mu nie pomożemy, problemy mogą się nawarstwiać. Co to oznacza? To zależy od rodzaju zaburzeń. Te niewielkie mogą w przyszłości zaowocować drobnymi defektami (dziecko będzie miało problem z kopnięciem piłki albo będzie brzydko pisało), te najpoważniejsze prowadzą nawet do niepełnosprawności.
Redakcja poleca: Napięcie mięśniowe u dziecka – mówi Paweł Zawitkowski [WIDEO]
Obniżone i wzmożone napięcie mięśniowe u niemowląt – jak je zdiagnozować, co robić?– radzi Paweł Zawitkowski, fizjoterapeuta.

Skąd się biorą takie kłopoty?

Narażone są szczególnie dzieci, które urodziły się przedwcześnie i miały niską wagą urodzeniową. W grupie ryzyka są także dzieci, u których długo utrzymywała się żółtaczka lub były niedotlenione podczas porodu. Warto też, byś zabrała niemowlę do lekarza, jeśli masz choroby układu krążenia, tarczycy, nerek albo podczas ciąży wystąpiły powikłania, np.:
  • krwawienie,
  • anemia,
  • nadciśnienie,
  • miałaś przedwczesne skurcze i musiałaś leżeć.
[content:2_1085,8_1392,0_13553,0_5946:CMNews]

Podstawowe objawy wzmożonego napięcia mięśniowego

dzieci zazwyczaj są niespokojne, a także:
  • są niespokojne,
  • mało śpią,
  • dużo płaczą,
  • prężą się,
  • prostują nóżki,
  • trudno im się uspokoić nawet przy piersi.

Obniżone napięcie mięśniowe

Za słabe napięcie objawia się zupełnie inaczej. Dziecko jest ciche, „grzeczne”, zwróć uwagę czy zazwyczaj niemowlak także:
  • jest zazwyczaj zbyt spokojny,
  • prawie nie płacze,
  • nie unosi nóżek,
  • nie cieszy się na twój widok,
  • położony na brzuszku nawet nie próbuje unieść główki.
Gdy zmieniasz jego pozycję, np. podczas przewijania, denerwuje się i krzyczy, bo trudno mu wtedy kontrolować swoje ciało.
 


Sygnały świadczące o nieprawidłowym napięciu mięśniowym

Jeśli któryś z opisanych poniżej objawów wystąpi u twojego dziecka, najpierw wybierz się z nim do waszego pediatry:

Pod koniec 1. miesiąca życia dziecko:
  • odgina do tyłu główkę i tułów;
  • leżąc na pleckach, jest zgięty w jedną stronę (jak rogalik);
  • jest nadmiernie senny lub bardzo mało ruchliwy;
  • często podczas jedzenia pręży się, denerwuje, wygina;
  • trudno go ubrać, bo ma zbyt napięte rączki lub nóżki.

Pod koniec 3. miesiąca życia dziecko:
  • odchyla główkę do tyłu, gdy podciągasz go za rączki do siedzenia;
  • kiedy leży na brzuszku, nie unosi główki;
  • nie bawi się własnymi rączkami, nie chwyta zabawek;
  • jest nadwrażliwy, na głos lub dotknięcie reaguje krzykiem, drżeniem oraz wzmożonym napięciem mięśni.

W wieku 6 miesięcy dziecko:
  • nie przekręca się na boki i na brzuszek;
  • nie bawi swoimi stópkami;
  • ma zaciśnięte piąstki, mocno trzyma kciuk wewnątrz dłoni;
  • nadmiernie napina stopy i trzyma je opuszczone.

Wizyta u specjalisty

Zadbaj, aby odbyła się jak najprędzej. Lekarz oceni rodzaj nieprawidłowości, wyda także zalecenia dla rehabilitanta, który zajmie się dzieckiem. Potem będziecie musieli jeszcze zgłaszać się na kontrole. Pamiętaj, czas jest tu bardzo ważny! Dziecko wiotkie lub zbyt napięte uczy się poruszać tak, jak pozwalają mu na to mięśnie. Każdy nieprawidłowy ruch zostaje zakodowany w mózgu. W ten sposób utrwalają się złe wzory ruchu. Jeżeli zlekceważysz nieprawidłowe napięcie u dziecka, oprócz problemów z rozwojem ruchowym mogą pojawić się u niego także kłopoty z koncentracją uwagi, a gdy pójdzie do szkoły – trudności z ładnym pisaniem i na lekcjach wuefu. Prawidłowa rehabilitacja pomoże odzyskać sprawność. Najlepsze efekty daje jednak, gdy zostanie rozpoczęta w 1. roku życia.

Idź z dzieckiem do neurologa, jeśli:
  • jest apatyczne, ciągle śpi lub przeciwnie – jest stale pobudzone, trudno je uspokoić i reaguje lękiem na codzienne zabiegi;
  • jest wiotkie, leje się przez ręce albo przeciwnie – jest napięte, „sztywne”, trudno je ubrać;
  • leży wygięte „w rogala”. Odgina głowę do tyłu, robi mostki, mocno drżą mu nóżki;
  • nie potrafi skupić wzroku na twarzach albo zabawkach (po trzecim miesiącu życia).
  • nietypowo reaguje na głos/dotyk: krzyczy lub przeciwnie – zachowuje się obojętnie;
  • podnoszone za rączki do siadu nie „ciągnie” za sobą główki;
  • rozwija się dużo wolniej niż rówieśnicy, np. po ukończonym szóstym miesiącu życia nie przekręca się na boki.
Uwaga: Żaden z tych objawów nie musi oznaczać, że dziecko ma problemy ze zdrowiem. Maluch jednak powinien zostać zbadany.

Metody rehabilitacji

Jest ich kilka. O wyborze decyduje lekarz wspólnie z rodzicami. Najczęściej stosowane są dwie metody: 
  • Metoda Vojty przynosi szybkie efekty, ale nie jest zbyt przyjemna dla dziecka (podczas ćwiczeń dzieci często płaczą z powodu dyskomfortu). Polega na uciskaniu określonych punktów na ciele. Ich pobudzanie powoduje „naprawę” mózgu. Aby przyniosła skutek, ćwiczenia powinny być wykonywane systematycznie co 3–4 godziny.
 
  • Łagodniejsza jest metoda NDT-Bobath – usprawnia dziecko poprzez dostarczanie mu odpowiednich doznań czuciowych i ruchowych. Ruchy ćwiczone z terapeutą rodzice utrwalają w domu przez prawidłową pielęgnację, karmienie, noszenie czy zabawę.

Inne sposoby przezwyciężania problemów z napięciem to m.in.:
  • metoda Petö (stosowana u dzieci, które już rozumieją polecenia),
  • hipoterapia (jazda konna),
  • ćwiczenia w skafandrze kosmicznym,
  • masaż i pływanie.
 
Zdarza się, że rodzice lekceważą zalecenia neurologa, bo uważają, że wszystko jest w porządku. To błąd, bo problemy z napięciem ujawniają się w miarę dojrzewania układu nerwowego. Noworodek niewiele potrafi, więc komuś, kto się na tym nie zna, niełatwo stwierdzić, czy jego mięśnie są odpowiednio napięte. Im dziecko jest starsze, tym łatwiej to dostrzec. Ważne, aby ewentualne problemy szybko wyłapać.
[content:0_3618,,8_1294,0_18964,0_16085:CMNews]
Doładuj
Przeładuj

Popularne tematy

To Cię zainteresuje

Narzędzia dla mam

Więcej

Pielęgnacja niemowlaka

Zakupy dla niemowlaka