Rozszerzanie diety dziecka
Fotolia/mat.prasowe
Dieta

„Wiele kobiet w ogóle nie przyswaja kwasu foliowego!” ostrzega pediatra

Dzięki diecie w ciąży, a potem dzięki mądremu karmieniu dziecka, można zapewnić maluchowi coś, o czym każda z nas marzy dla swych najbliższych: zdrowsze życie – mówi dr hab. Jan Mazela, kierownik Kliniki Zakażeń Noworodka UM w Poznaniu.

Dieta w ciąży i rozszerzanie diety dziecka może wpływać na zdrowie dziecka bardziej, niż może ci się wydawać! Długotrwały wpływ żywienia na zdrowie – szczególnie żywienia w pierwszych latach życia – to podstawa popularnej teorii znanej jako programowanie żywieniowe. Jej zwolennicy są przekonani, że już niedługo nadejdą czasy, kiedy dzięki odpowiedniej diecie będziemy mogli skutecznie zmniejszać ryzyko nowotworów i chorób cywilizacyjnych, m.in. otyłość. O tym, dlaczego tak ważne jest mądre żywienie dzieci i kobiet w ciąży, mówi ekspert, dr hab. Jan Mazela. 

Jan Mazela, pediatra
Paweł Gromada
Dr hab. Jan Mazela, kierownik Kliniki Zakażeń Noworodka Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Pracował w Centrum Medycznym Uniwersytetu Illinois w Chicago, Uniwersytetu Temple w Filadelfii, oraz prowadził badania w Centrum Medycznym Loma Linda w Kalifornii

 

Panie Doktorze, raporty o nadwadze wśród dzieci w Polsce od kilku lat są zatrważające. Co robią lekarze, by powstrzymać tę epidemię, bo tak już się o tym zjawisku mówi?

Jan Mazela: Przede wszystkim przekonujemy rodziców, że zdrowe karmienie dzieci ma olbrzymi wpływ na ich zdrowie. Przyglądamy się też wytycznym dotyczącym żywienia dzieci i modyfikujemy je zgodnie z najnowszą wiedzą. 

Niedawno znacznie zmniejszyły się polskie normy dotyczące spożycia białka przez dzieci. Czy to znaczy, że dzieci, które teraz się urodzą, będą miały mniejsze ryzyko nadwagi niż np. dzisiejsze dziesięciolatki? 

Z pewnością tak. Szacuje się, że u dzisiejszych niemowląt ryzyko otyłości będzie ok. 20 procent mniejsze niż u dzieci z poprzedniego pokolenia. 

Czy już widać w Polsce tendencje spadkowe, jeśli chodzi o liczbę dzieci z nadwagą i otyłością?

Niestety jeszcze nie. Zmiany norm białka w dziecięcym żywieniu to kwestia ostatnich dwóch lat, więc, żeby ocenić występowanie otyłości nawet wśród sześciolatków, musimy i tak jeszcze cztery lata poczekać. Jeśli chodzi nadwagę wśród dzieci, to w Polsce niestety ciągle jeszcze jest tendencja wzrostowa. O otyłości w Ameryce mówi się od 30 lat, dlatego dzisiaj Amerykanie już powoli z tej otyłości wychodzą. U nas mówi się dopiero od kilku lat, dlatego my pewnie mamy dopiero pik problemu.

Lekarze, pytani o profilaktykę otyłości, często mówią o programowaniu żywieniowym. Co to takiego?

Programowanie żywieniowe dziecka możemy podzielić na dwa rodzaje: behawioralne i fizjologiczne. Programowanie behawioralne polega na wczesnym kształtowaniu u dziecka zdrowych nawyków żywieniowych i preferencji smakowych. Przykładem może być np. zachęcanie dziecka do picia wody, a nie soków czy napojów wysokosłodzonych. 

A co to jest programowanie fizjologiczne?

Programowanie fizjologiczne to wprowadzanie żywienia we właściwym czasie tak, żeby miało to pozytywny wpływ na metabolizm i odporność dziecka. Produktem, od którego zaczynamy programowanie fizjologiczne, będzie siara, czyli pierwsze mleko matki, zawierające unikalne białka, które mają działanie nie tylko odżywcze, ale i przeciwzapalne. Inny przykład programowania fizjologicznego: przynajmniej do końca 2 roku dziecka nie powinniśmy mu podawać zwykłego mleka krowiego.

Dlaczego?

M.in. dlatego, że zwykłe mleko krowie zawiera 3-krotnie więcej białka niż pokarm kobiecy, więc przypuszcza się, że sprzyja wystąpieniu otyłości u dzieci. Poza tym zawiera dużo laktoglobulin, czyli białek, zwiększających ryzyko alergii na białka, a także ma niekorzystny stosunek białek kazeinowych do białek serwatkowych, łatwo przyswajalnych i wspierających mechanizmy odpornościowe. W mleku kobiecym stosunek białek serwatkowych do kazeinowych wynosi 60:40, w mleku modyfikowanym podobnie, a w mleku krowim wynosi on 20:80.
 

Jak podkreśla Polskie Towarzystwo Dietetyki: „Około 6 miesiąca życia mleko mamy (czy mleko początkowe) zaczyna być niewystarczające do rosnących potrzeb niemowlęcia. W zależności od stopnia rozwoju dziecka, między 17. a 26. tygodniem, do diety malucha należy zacząć wprowadzać tzw. żywność uzupełniającą. Określenie to obejmuje wszystkie pokarmy (stałe lub płynne) inne niż mleko mamy czy mleko modyfikowane.”
Źródło: Zdroweodkolyski.pl

Co jeszcze należy do programowania fizjologicznego?

Oczywiście zdrowa dieta kobiety w ciąży, bo wiemy na pewno, że to też ma duży wpływ na późniejsze zdrowie dziecka. 

Czy to prawda, że poprzez dietę w ciąży możemy "włączać" albo "wyłączać" geny naszego dziecka?

Wyłączanie genów to chwytliwe hasło, ale zawiera zbyt duże uproszczenie. Na razie wiemy tyle, że niektóre składniki diety mogą wpływać na metylację aminokwasów budujących DNA, a co za tym idzie – wpływać na to, czy jakiś gen będzie aktywny, czy nie. 

Co to takiego: metylacja?

To proces chemiczny, polegający na dołączaniu do aminokwasów w DNA pewnych związków chemicznych, tzw. grup metylowych. Efektem metylacji jest zmiana układu przestrzennego DNA. 

Czy zwykła mama, która chemię i biologię pożegnała w liceum, ma szansę to zrozumieć?

Żeby łatwiej to było nam zrozumieć, wyobraźmy sobie naszą nić DNA zbudowaną z aminokwasów, na której mamy zakodowaną całą informację o naszym organizmie. Ta nić jest zawinięta na białkach, które nazywamy histonami – możemy je porównać do szpulki z nicią do szycia. 

Nić i szpulka – na razie wszystko umiem sobie wyobrazić. 

Idźmy więc dalej. Jeśli ta nasza nić DNA jest nawinięta na tym naszym histonie luźno, to odczytywany jest cały nasz materiał genetyczny. Natomiast jeśli się na tej szpuli niejako zaciska, to ten fragment nici z naszymi genami, który przylega do histonu, będzie niemożliwy do odczytu, dzięki czemu np. nie rozwinie się choroba w nich zakodowana. A ta nasza nić zaciska się na histonie–szpulce właśnie wtedy, kiedy łańcuch aminokwasu ulega metylacji. Wiemy, że są produkty w diecie, które mają silne działanie metylacyjne – takim produktem będzie np. soja. Możemy więc przypuszczać, że jeśli będziemy jeść dużo takich produktów o działaniu metylacyjnym, to pewne geny niekorzystne dla naszego zdrowia, nie będą odczytywane. 

Czyli jeśli mam w rodzinie dwie babcie z otyłością i dwóch dziadków, którzy zmarli na nowotwór, to będąc w ciąży, powinnam zmienić dietę tak, aby moje dziecko mogło mieć możliwie małe ryzyko.

Niestety to na razie tylko teoria i pieśń przyszłości. Wiemy, że na pewno możemy poprzez dietę wpływać na nasze geny – tym zagadnieniem zajmuje się nutrigenetyka i epigenetyka – ale jeszcze do końca nie wiemy, jak. Poza tym z otyłością sprawa jest bardziej skomplikowana, bo w grę wchodzą nie tylko geny, lecz także inne uwarunkowania: nasz styl życia, przyzwyczajenia żywieniowe itd.  

Gdzie w takim razie wykorzystywana jest wiedza o genach i procesach metylacji? 

Przykładem może być kwestia zapobiegania wadom cewy nerwowej u płodu: wodogłowiu, bezmózgowiu, rozszczepowi kręgosłupa czy przepukliny mózgowo-rdzeniową. Jak pani doskonale pewnie wie, i czytelniczki Babyonline.pl także, przyjmowanie kwasu foliowego przez kobietę przed ciążą i w ciąży zmniejsza ryzyko wad cewy nerwowej. Ale wiemy już też, że jeśli u danej kobiety wystąpi mutacja genu MTHFR – odpowiedzialnego za przyswajanie folianów – to jej organizm nie przyswoi zwykłego syntetycznego kwasu foliowego, dostępnego bez recepty w aptekach. W takiej sytuacji wskazane jest przyjmowanie kwasu foliowego w formie zmetylowanej. 

Tylko skąd przyszła mama może wiedzieć, że ma taką mutację genu?

Można wykonać badanie laboratoryjne, coraz więcej laboratoriów oferuje taką możliwość. 

Dziękuję za rozmowę.

Rozszerzanie diety niemowlęcia zacznij od warzyw [WIDEO]

Ciąża. Świadome macierzyństwo
Materiały Partnera
Patronaty
Świadome Rodzicielstwo
W trosce o zdrowie dziecka, teraz i w przyszłości, niezwykle istotne jest prawidłowe żywienie już w 1000 pierwszych dniach życia. Na nasze pytania odpowiada Joanna Pindral, Specjalistka ds. żywienia edukacyjnego programu „1000 pierwszych dni dla zdrowia".

Dlaczego żywienie w 1000 pierwszych dni życia dziecka jest tak ważne? Kluczowym okresem dla prawidłowego rozwoju dziecka jest zarówno okres ciąży, jak i pierwsze lata jego życia, czyli 1000 pierwszych dni. To w tym czasie rozwija się mózg, dojrzewa układ pokarmowy, programuje się metabolizm oraz kształtuje się układ odpornościowy dziecka. Wtedy budowane są także zdrowe nawyki żywieniowe, które mają znaczenie dla zdrowia dziecka teraz i w przyszłości. Jak powinna wyglądać dobrze zbilansowana dieta świadomej kobiety w ciąży? Prawidłowy jadłospis powinien składać się przede wszystkim z warzyw, owoców, produktów zbożowych dostarczających węglowodany złożone, a także dobrej jakości białek i tłuszczów. Warto sięgnąć po koktajle owocowo-warzywne, sałatki czy surówki. Warzywa powinny być dodatkiem do każdego posiłku, najlepiej by stanowiły przynajmniej jego połowę. W okresie ciąży wzrasta zapotrzebowanie organizmu na kalorie. W II trymestrze ciąży zwiększa się ono o 360 kalorii dziennie, w III trymestrze jest o 475 kalorii większe od okresu sprzed ciąży. Warto, by w diecie przyszłej mamy znalazły się składniki wspierające rozwój układu nerwowego i narządu wzroku płodu: kwas dokozaheksaenowy i kwasy tłuszczowe omega-3 oraz produkty bogate w foliany. Jakich składników odżywczych nie powinno zabraknąć w diecie mamy karmiącej? Dla malucha, który, nie ukończył 6. miesiąca życia, nie ma lepszego pokarmu, niż mleko mamy. WHO zaleca wyłączne karmienie piersią przez pierwszych 6 miesięcy życia dziecka. Nie ma potrzeby profilaktycznego eliminowania z diety mamy karmiącej produktów, potencjalnie alergizujących. Kluczowe jest spożywanie przez kobietę pełnowartościowych produktów, bogatych we wszystkie składniki odżywcze: białka, tłuszcze, węglowodany, witaminy i sole mineralne. Mama karmiąca powinna przestrzegać zasad opisanych w Piramidzie Zdrowego...

dieta odchudzająca, lekarz, geny, zdrowa dieta
Fotolia
Mama
Jak wybrać idealną dietę dla siebie i rodziny?
Mamy nową piramidę żywienia. Jednak czy zalecenia w niej zawarte będą dobre dla każdego? Czy sprawdzą się przy odchudzaniu? Zobacz najnowsze wyniki badań genetycznych przeprowadzonych wśród 1000 Polaków.

Choroby dietozależne ( cukrzyca , otyłość, miażdżyca ) występują coraz częściej. Szacuje się, że cierpi na nie nawet co trzeci Polak. Czy nowa piramida żywienia będzie dobrym rozwiązaniem dla wszystkich? Czy warto opierać na niej swoją dietę? Okazuje się, że dla wielu osób zalecane proporcje składników nie będą idealne. Węglowodany, białka i tłuszcze Teoretycznie zdrowa dieta polega na dostarczaniu odpowiedniej ilości energii oraz składników pokarmowych w odpowiednich proporcjach. W uproszczeniu dzielimy je na trzy kategorie: węglowodany - 50-65% dziennego menu  białka - 15-25% dziennego menu  tłuszcze - 20-30% dziennego menu Takie są zalecenia populacyjne. Tymczasem okazało się, że tylko 52% badanych osób pasuje do takiego modelu odżywiania się i dzięki niemu zachowa zdrowie i zgrabną sylwetkę. Sprawdź: Co jeść, by podkręcić metabolizm? Badania genetyczne Z opublikowanego niedawno raportu firmy DF Medica Polska „Genodiet – tysiąc Polaków przebadanych nutrigenetycznie” wynika, że blisko połowa (48%) osób powinna zmodyfikować swój styl odżywiania , bo stosując się do ogólnie przyjętych norm, korzystają z diet bazujących na nieodpowiednich dla nich proporcjach makroskładników. W konsekwencji zwiększają ryzyko rozwoju zaburzeń o podłożu dietozależnym (należą do nich m.in. cukrzyca typu 2, otyłość, nadciśnienie tętnicze). Wyodrębniono 6 różnych profili genetycznych i każdy z nich powinien stosować nieco inną dietę. – Badanie genetyczne pomaga zdobyć takie informacje o pacjencie, które procentują możliwością stworzenia precyzyjnych zaleceń dietetycznych dla konkretnej osoby – na podstawie jej predyspozycji genetycznych. Choroba to reakcja organizmu na konkretne zaburzenia jego naturalnego rytmu pracy. Zatem „kolekcjonując” złe nawyki żywieniowe, nie resetując ich w...

kobieta przy lodówce, warzywa, owoce, odchudzanie, zdrowa dieta
Fotolia
Mama
Schudnij na zdrowej diecie – wywiad z dietetyczką
Białkowa, kopenhaska, owocowa, jaglana... Masz mnóstwo odchudzających diet do wyboru. Jednak korzystanie z takiego gotowca nie zapewni ci zdrowia, trwałych efektów i zgrabnej sylwetki na dłużej. Potrzebujesz najskuteczniejszej i jednocześnie zdrowej diety.

Ciągle słyszymy o nowych dietach, dzięki którym można szybko schudnąć – 5 albo i 8 kilogramów w miesiąc. Rzecz w tym, że w zdrowym odchudzaniu wcale nie chodzi o bicie rekordu prędkości, ale o to, by wyrobić sobie zdrowe nawyki żywieniowe. Klucz do sukcesu kryje się też w proporcjach. Jak poznać te najwłaściwsze dla mnie? Zapytałam o to Annę Jelonek, dietetyczkę. Którą dietę odchudzającą wybrać, by wrócić do formy po ciąży? Nie jestem za tym, żeby polecać jakąkolwiek gotową dietę, bo ona kojarzy nam się z ograniczeniami. Uważam, że kluczowe znaczenie ma indywidualny sposób odżywiania się . Nie ma jednej diety, która byłaby dobra dla wszystkich. Tu trzeba kierować się wiekiem, masą ciała, proporcjami, poziomem aktywności fizycznej. Ważne też jest, ile kobieta przytyła w ciąży , czy to było 10–12 kg (czyli zgodnie z zaleceniami WHO), czy też więcej... Bo jeśli młoda mama ma 20–30 kg nadwagi, to trzeba najpierw ustalić, z jakiego powodu przytyła tak dużo. Czy winowajcą był większy apetyt, czy jakiś aspekt zdrowotny, o którym do tej pory nie wiedziała. Nawet zły sposób odżywiania się jeszcze przed ciążą ma tu znaczenie. Jeśli kobieta stosowała głodówki albo diety-cud, chudła 10 kg, a potem przybierała 20 kg, to metabolizm jest już mocno spowolniony. U takich osób w ciąży, nawet gdy jedzą normalne porcje, może się pojawić efekt jo-jo . Sięganie po gotową dietę nie załatwi sprawy, jeśli najpierw nie ustalimy, co powoduje tycie, albo co utrudnia zrzucenie nadwagi. Najlepiej, by tropieniem winowajcy zajął się dietetyk. Zobacz: Ciało po ciąży - co zniknie, a co zostanie na zawsze Czy do wizyty u dietetyka trzeba się jakoś przygotować? Warto przypomnieć sobie, kiedy dokładnie pojawiły się problemy z masą ciała, czy wcześniej – nawet 10 lat przed ciążą – były stosowane jakieś diety odchudzające. Duże...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Jakie są przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023? [LISTA]
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj