noworodek, pierwszy miesiąc życia
Panthermedia
Noworodek

Wielkie zmiany w pierwszych chwilach po urodzeniu

Narodziny to wielki przełom dla dziecka. Noworodek opuszcza przytulny świat i musi nauczyć się oddychać, jeść, trawić w nowych warunkach. Jak można mu w tym pomóc?
Wojciech Trzeciakowski - pediatra, neonatolog
lek. med. Wojciech Trzeciakowski
Konsultacja merytoryczna

Mieszkając w brzuszku, noworodek pluskał się w ciepłych wodach, nie musiał samodzielnie jeść ani oddychać. Słyszał bicie serca mamy, jej głos. Było mu tak dobrze. Aż tu nagle wszystko się zmieniło! Maleńkiego człowieka najpierw czeka pokonanie trudnej drogi na zupełnie inny świat. A w pierwszych chwilach po narodzinach trzeba się nauczyć tak wielu rzeczy...

Pierwszy krzyk – zmiana w oddychaniu

Dziecko przed narodzinami właściwie nie oddycha. Nie byłoby to zresztą możliwe. Co prawda pod koniec ciąży miało już wykształcone płuca, ale nie spełniały one swojej podstawowej funkcji: nie przeprowadzały wymiany gazowej. Pęcherzyki płucne były zapadnięte. Płód oddychał dzięki Tobie. Przez pępowinę do jego organizmu transportowana była bogata w tlen krew. Narodzinom dziecka zwykle towarzyszy pierwszy krzyk. Maluszek raz pierwszy nabiera powietrza do płuc i wykonuje swój pierwszy oddech. Właściwie jest to cała seria oddechów. W płucach musi bowiem pojawić się tyle powietrza, by już zawsze utrzymywać je w stanie rozprężenia. Pierwszy krzyk u poszczególnych noworodków różni się siłą i tonacją głosu. W pewnym sensie zależy on od rodzaju porodu, a także od fizycznego stanu organizmu dziecka.

  • Po szybkim porodzie krzyk jest ostry i głęboki.
  • Po trudnym, długo trwającym dziecko jest osłabione, dlatego krzyk często zamienia się w coś na kształt kwilenia.

Na początku oddychanie dziecka jest niedoskonałe i nieregularne. Można powiedzieć, że maluszek dopiero się go uczy. Często ziewa, łapie powietrze, kicha i pokasłuje. Wszystkie te czynności zmierzają do uregulowania potrzebnej mu ilości powietrza.

Zmiany w sercu noworodka

W ciągu pierwszych chwil po urodzeniu ogromne zamiany zachodzą również w sercu dziecka. W najbliższych kilku tygodniach wiele zmieni się w samej jego budowie. Dlaczego? Otóż gdy dziecko znajdowało się w brzuszku, jego układ krążenia spełniał jednocześnie dwie funkcje: układu krwionośnego oraz oddechowego. Przez łożysko żyłą pępowinową od mamy płynęła krew bogata w tlen. Łożysko pełniło więc właściwie również rolę płuc – tam dokonywała się wymiana gazowa. Dziecko otrzymywało krew bogatą w tlen, a oddawało tę z dwutlenkiem węgla. Prawdziwe płuca nie były używane do oddychania. Większość krwi omijała je tzw. przewodem Bottala i wpływała prosto do aorty (tętnicy głównej). Wszystko to odbywało się dzięki specyficznej budowie serca płodu. Między przedsionkami istniał tzw. otwór owalny, który pozwalał płynąć krwi z prawego do lewego przedsionka. Po porodzie wraz z przecięciem pępowiny wszystko się zmienia. Krew musi zacząć płynąć przez płuca – stamtąd przecież będzie czerpać tlen. Omija więc otwór owalny i przewód Bottala. Niedługo potem obydwa te otwory – ponieważ są niepotrzebne – zarastają. Tak więc serce starszego niemowlęcia, a potem dorosłego, wygląda inaczej niż serce płodu!

Zmiana temperatury – noworodkowi może być zimno

W macicy noworodek przebywał cały czas w temperaturze około 36–37°C – takiej, jaką ma Twoje ciało. Teraz bardzo szybko musi przystosować się do niższej o około 15°C! Nic dziwnego, że początkowo dziecku jest bardzo zimno. Jeśli byłoby mokre, tak jak w życiu płodowym, następowałaby u niego szybka utrata ciepła przez parowanie. Dlatego po porodzie ciałko dziecka musi być dokładnie osuszone. Noworodek szybko traci ciepło, ponieważ jego mechanizmy termoregulacji nie funkcjonują jeszcze zbyt sprawnie. To dlatego bardzo często skóra dziecka wygląda jak marmurek. To znak, że maluszek marznie. Dlatego początkowo temperatura pokoju, w którym przebywa, powinna być nieco wyższa niż normalnie. Gdy rozbierasz maleństwo i przewijasz je, musisz też bardzo uważać, by się nie przeziębiło.

Noworodek zaczyna odczuwać głód

Do tej pory dziecko nie musiało martwić się o jedzenie i nie odczuwało głodu. Wszelkie składniki odżywcze dostarczała mu mama przez łożysko, w krwi pępowinowej. Jednak już podczas pobytu w macicy powoli przygotowywało się do nowych warunków. Temu właśnie służyło połykanie płynu owodniowego, co ćwiczyło od kilku tygodni. Już w macicy działał też układ trawienny dziecka. Maleństwo oddawało nawet mocz. Jeszcze będąc w brzuszku, noworodek nauczył się ssania kciuka. Ta umiejętność będzie mu teraz bardzo potrzebna. Jeśli urodził się z odruchem ssania (a tak właśnie powinno być), nie powinien mieć większych problemów ze ssaniem piersi. Kiedy dziecko rodzi się, zostaje odłączone od Ciebie, a tym samym również od swojego dotychczasowego „źródła”, zaopatrującego je w energię oraz substancje odżywcze. Dopóki nie dostanie swojego pierwszego posiłku, muszą mu wystarczyć zapasy substancji odżywczych zgromadzonych w wątrobie. Po porodzie dziecko po raz pierwszy w swoim życiu zacznie odczuwać głód i będzie musiało nauczyć się go zaspokajać. Na szczęście już w chwili przyjścia na świat jest wyposażone w umiejętności, które mu to znacznie ułatwią.

Wokół dziecka robi się głośniej i jaśniej

Dziecko jeszcze przed porodem widziało i słyszało, ale oczywiście inaczej niż teraz. Przedtem wszystkie odgłosy, które do niego docierały, były przytłumione i znacznie cichsze. Przez cały czas towarzyszyły też dziecku dźwięki dobiegające z organizmu mamy: bicie serca, praca jej przewodu pokarmowego. Teraz zostaje tego wszystkiego pozbawiony, za to odgłosy, które do niego dobiegają, są znacznie głośniejsze i mniej przyjemne. Na szczęście dla noworodka początkowo słyszy je znacznie ciszej, gdyż jego ucho środkowe jest jeszcze zablokowane płynem owodniowym. To, co maluszek teraz widzi, też znacznie różni się od tego, co mógł zobaczyć przed przyjściem na świat. Przedtem wszystko było przyciemnione. Dlatego po porodzie tak bardzo nie lubi ostrego światła – mruży i zamyka oczy, skręca główkę, płacze.

Dziecko zaczyna robić kupki

Podczas pobytu w brzuchu dziecko wszystkie szkodliwe produkty przemiany materii usuwało przez pępowinę i łożysko matki. Nie robiło więc kupki. Nauczy się to robić dopiero po urodzeniu. Zwykle w ciągu pierwszych 12–24 godzin maluszek robi swoją pierwszą kupkę – to tzw. smółka.

Waga noworodka idzie w dół

Pierwsze godziny, dni i tygodnie życia są trudne – to tzw. okres adaptacyjny. Dziecko musi nauczyć się tak wielu nowych rzeczy! Głównym zadaniem dziecka jest dostosowanie się do środowiska.
Noworodek początkowo traci na wadze. Nic dziwnego – przecież teraz właśnie uczy się oddychać, jeść, trawić, widzieć, słuchać. Gdy już dziecko zacznie to wszystko robić sprawnie, zaczyna rosnąć i przybierać na wadze. To dobry znak. Widać, że adaptacja do nowego środowiska przebiega pomyślnie.

Dziecko potrzebuje bliskości

Czas tuż po urodzeniu jest dla noworodka czymś takim, czym dla nas byłby pobyt na obcej planecie. Dziecko nie rozumie, co dzieje się z nim i wokół niego. Dlatego tak ważna jest zwłaszcza teraz Twoja obecność. Ono Ciebie zna najlepiej. Pamięta głos, rozpoznaje bicie serca. Szkrab poznaje Cię również po dotyku, zapachu, a także po smaku Twojego mleka. Jesteś najlepszą przewodniczką swojego dziecka po nowym świecie. Dobrze, jeśli karmisz je piersią. Ale równie ważne jest, byś była blisko, tuliła je, reagowała na płacz, uczyła się jego zachowania. Noworodek musi poczuć się potrzebny, oczekiwany, kochany. Wtedy będzie miał siłę, by rosnąć i zmieniać się, poznawać Ciebie i świat.

Czytaj też:

Co to jest skala Apgar i co z niej możemy wyczytać? Mówi ekspert [WIDEO]

Noworodek
Fotolia
Zdrowie
Żółtaczka, sapka i inne problemy noworodka
Noworodek musi przystosować się do świata, dlatego w pierwszych tygodniach życia mogą pojawić się problemy, jak żółtaczka, marmurkowa skóra, sapka, ulewania. Neonatolog radzi, jak wspomóc dziecko w pierwszych tygodniach.

Dla noworodka przyjście na świat to zmiana na taką skalę, jaka już nigdy później nie zdarzy się w jego życiu. Dziecko musi nagle zacząć oddychać , pokonywać siłę ciążenia, jeść, trawić, przystosować się do powietrza, niższej temperatury. Jego serce zaczyna pracować inaczej niż do tej pory. To wszystko nie jest proste, dlatego niemal każdemu noworodkowi na początku przydarzają się problemy. Czytaj też: Co lubi noworodek, czego nie lubi, czego się boi: sprawdziliśmy! Żółtaczka noworodka Noworodek ma we krwi więcej erytrocytów (krwinek czerwonych) niż dorosły, ale żyją one bardzo krótko. To jeden z powodów pojawienia się żółtaczki noworodków : rozpadająca się hemoglobina (czerwony barwnik krwi) jest rozkładana do bilirubiny (żółtego barwnika). Wątroba (jeszcze niedojrzała) nie radzi sobie z przetworzeniem i wydaleniem nadmiaru bilirubiny z organizmu. Jeśli jest jej dużo, pojawia się żółtaczka. Ma ją aż 2/3 noworodków (częściej wcześniaki). Pojawia się zwykle w 2.-3. dobie życia. Dziecko staje się żółte - najpierw na twarzy, potem na brzuszku, a niekiedy także na rączkach i nóżkach. Zażółcone są też białka oczu i śluzówki. Co robić? Żółtaczka tzw. fizjologiczna nie jest chorobą, tylko fizjologią. Skuteczną metodą chroniącą noworodka przed nasiloną żółtaczką jest jak najczęstsze karmienie piersią . Pobudza to pracę przewodu pokarmowego (a dzięki temu łatwiej pozbyć się nadmiaru bilirubiny). Jeżeli jednak poziom bilirubiny jest bardzo wysoki lub zbyt szybko się zwiększa, lekarze zalecają fototerapię .   Czytaj też:   Bilirubina u noworodka Problemy z sercem W ciągu pierwszych chwil po urodzeniu ogromne zamiany zachodzą w sercu noworodka. W życiu płodowym układ krążenia spełniał rolę układu krwionośnego oraz oddechowego. Płuca nie były używane do oddychania.  Większość krwi omijała je...

Zdrowie
Co słychać w serduszku?
Naprawdę dużo! Ale nie każdy szmer jest powodem do niepokoju. Czasem to tylko sygnał, że organizm malucha dobrze pracuje.

Naprawdę dużo! Ale nie każdy szmer jest powodem do niepokoju. Czasem to tylko sygnał, że organizm malucha dobrze pracuje. Czy pamiętasz, gdy po raz pierwszy usłyszałaś tętno maleństwa? Przytłumione szumami, a jednak miarowe, wyraźne. To niezwykle wzruszający moment dla rodziców. A dla lekarzy – początek obserwowania, jak zmienia się serce dziecka. Sprawdzają jego budowę, liczą prawidłowy puls . Starają się jak najwcześniej wykryć nieprawidłowości, bo wiele z nich można leczyć. Maleńka pompa W ciągu dziewięciu miesięcy ciąży kilka pulsujących komórek przemienia się w złożoną pompę z dwoma komorami i dwoma przedsionkami. Serduszko maleństwa połączone jest z dwoma obwodami krwi: mniejszy przechodzi przez płuca, drugi obejmuje resztę ciała. Przed narodzinami maleństwo jeszcze nie oddycha, więc wymiana gazowa nie odbywa się w płucach. Dlatego przepływa przez nie znacznie mniejsza objętość krwi niż po porodzie. Jest to możliwe dzięki tzw. przewodowi tętniczemu Botalla, który łączy tętnicę płucną z aortą. Tlen z pępowiny Ale skoro płuca nie pracują, to skąd maleństwo czerpie potrzebny mu tlen? Z łożyska. Dotleniona tam krew dopływa do prawego przedsionka – odwrotnie niż po porodzie, kiedy wpływa ona do serca z płuc i trafia do lewego przedsionka. Przez dużą dziurę (tzw. otwór owalny), która znajduje się między dwoma przedsionkami, krew z tlenem przepływa ze strony prawej na lewą. Dzięki temu może być rozprowadzana po całym organizmie, trafiając do najważniejszych dla życia narządów. Otwór ten jest niezbędny dla prawidłowego rozwoju przed narodzinami, więc tzw. ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej nie jest wadą u nienarodzonego dziecka. Nagła zmiana Po porodzie wszystko się zmienia. Kiedy maleństwo bierze pierwszy wdech, zaczyna działać krążenie w płucach. Dotleniona krew napływa teraz do lewego przedsionka serca (a...

01_19279.jpg
Piękna
Przebieg ciąży
Rozwój dziecka w łonie mamy
Aż trudno uwierzyć, że w ciągu dziewięciu miesięcy z jednej małej komórki powstaje całkowicie ukształtowany człowiek. Oto nasz raport o tym, jak rozwija się maleństwo w brzuchu mamy.

Jeden z 360 milionów plemników, które rozpoczęły wielki wyścig, miał szczęście. Jako pierwszy dotarł do komórki jajowej, zdołał przeniknąć przez jej błony ochronne i udało mu się ją zapłodnić. Dwadzieścia godzin później nastąpił pierwszy podział jajeczka, potem kolejny i jeszcze kolejny... Kilka dni po spotkaniu się plemnika z jajeczkiem komórek jest już pełna setka. Teraz proces kształtowania się nowego życia jeszcze przyspieszy! Jak w olbrzymiej fabryce powstają setki skomplikowanych układów. Tworzą się mózg, nerki, serce dziecka, formują się rączki i nóżki, wyrastają rzęsy i meszek na głowie. Wszystko musi być gotowe przed dniem porodu. Pierwszy raz zabiło moje serduszko Mniej więcej w 25. dniu ciąży z grupy komórek tworzy się maciupeńkie serce dziecka. Na początku jest mniejsze od ziarenka piasku i bije prawie dwa razy szybciej niż serce mamy (wykonuje ok. 160 uderzeń na minutę). Migająca plamka będzie wyraźnie widoczna już na pierwszym badaniu USG (zwykle wykonuje się je ok. 11. tygodnia ciąży). Dwa miesiące później będziesz mogła usłyszeć bicie serca płodu , kołatanie małego serduszka przez zwykłe słuchawki lekarskie. Poproś wtedy lekarza, by pożyczył ci stetoskop, i przyłóż go do brzucha – przeżyjesz niezapomnianą chwilę. To jest ważne! W tym samym okresie, kiedy formuje się serce płodu, pojawiają się też zalążki jego mózgu, nerek i innych organów wewnętrznych. Pierwsze tygodnie są bardzo ważne dla rozwoju dziecka, dlatego zadbaj o dietę i nie zapominaj o codziennej dawce kwasu foliowego. Zapobiega on wadom cewy nerwowej. Rozwiąż quiz i sprawdź: Czy wiesz, jak dbać o siebie (i dziecko) w czasie ciąży?   Pierwszy raz słyszę głos mamy W 22. tygodniu ciąży rozwijający się płód może usłyszeć pierwsze dźwięki: szum maminej krwi, bicie jej serca, a nawet jej śpiew dobiegający...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Jakie są przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023? [LISTA]
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj