lęk separacyjny u dzieci
Adobe Stock
Pielęgnacja

Co to jest lęk separacyjny i jak sobie z nim radzić?

Lęk separacyjny jest zaburzeniem, podczas którego dziecko obawia się rozłąki ze swoimi bliskimi. Ten nieuzasadniony lęk pojawia się wtedy, kiedy ma dojść do rozłąki lub na samą myśl o niej. Lęk separacyjny występuje zarówno u niemowlaka, rocznego dziecka, jak i np. dwulatka. Niekiedy borykają się z nim również ludzie dorośli. Przedłużający się lęk separacyjny, który nie jest leczony, może w przyszłości prowadzić do zaburzeń lękowych, które utrudniają normalne funkcjonowanie.

Lęk separacyjny to normalne zjawisko u dzieci między 3. a 5. rokiem życia. Jest on związany z rozwojem emocjonalnym dziecka. Lękiem separacyjnym nazywa się sytuację, kiedy dziecko zaczyna przesadnie reagować na wieść o rozstaniu z najbliższymi (nawet chwilowym).

Dziecko może reagować wtedy płaczem, złością, rozdrażnieniem. Wraz z lękiem separacyjnym u dziecka mogą pojawiać się objawy fizyczne, takie jak np. ból brzucha, zaburzenia snu.

Spis treści:

  • Lęk separacyjny – co to jest
  • Lęk separacyjny - objawy
  • Lęk separacyjny u dziecka – kiedy się objawia, ile trwa?
  • Lęk separacyjny u nastolatków
  • Jak przygotować dziecko do rozłąki?
  • Lęk separacyjny – jak powinno wyglądać rozstanie?
  • Jak radzić sobie z lękiem separacyjnym?
  • Grymaszenie, gdy pojawia się mama
  • Lęk separacyjny – kiedy wybrać się do psychologa?

Histeria u dziecka – przyczyny, jak reagować?

Lęk separacyjny – co to jest?

W psychologii zespół lęku separacyjnego przypisywany jest zaburzeniom lękowym. W niemowlęctwie jest to normalne zjawisko, związane bezpośrednio z rozwojem emocjonalnym dziecka. Przyjmuje się, że lęk separacyjny jest normalny wśród dzieci do 5. roku życia. Po tym czasie pojawienie się lęku separacyjnego może wzbudzić obawy – wówczas warto skonsultować się z psychologiem.

Lęk separacyjny – objawy

Objawy lęku separacyjnego to:

  • płacz,
  • silna, wyolbrzymiona wręcz niechęcią do rozłąki z rodzicem czy inną bliską osobą,
  • w skrajnych przypadkach: histeria, krzyk,
  • panika,
  • rozdrażnienie,
  • objawy psychosomatyczne, takie jak wymioty czy ból brzucha.

Lęk separacyjny u starszych dzieci może z kolei przejawiać się wszelkimi działaniami, które mają na celu pozostanie z rodzicem i niedopuszczenie do rozstania. Dziecko może np. skarżyć się na ból brzucha i inne dolegliwości, by nie pójść do szkoły. Lęk separacyjny może powodować problemy ze snem – w nocy maluch może mieć koszmary, które dotyczą rozstania z najbliższymi.

Lęk separacyjny – kiedy się objawia?

Lęk separacyjny u dzieci pojawia się w okresie od 9. do 11. miesiąca życia. U niemowlaka lęk separacyjny jest naturalnie występującym etapem rozwoju. Dziecko reaguje wtedy płaczem lub złością w sytuacjach, gdy musi rozstać się z bliską osobą, zazwyczaj z mamą. Brak lęku separacyjnego u dziecka w tym okresie może być wczesną oznaką autyzmu. Dziecko sprawia wtedy wrażenie, jakby nie potrzebowało uwagi bliskich osób i nie reagowało na rozstanie z mamą.

Lęk separacyjny – ile trwa?

Objawy lęku separacyjnego zazwyczaj ustępują między 3. a 5. rokiem życia, ale jest to kwestia bardzo indywidualna. Oznacza to, że lęk separacyjny u dwulatka lub czterolatka również nie powinien budzić niepokoju. Lęk separacyjny epizodycznie może pojawiać się także w wieku przedszkolnym, gdy maluch dotkliwie doświadcza rozstania z rodzicami, rozpoczynając edukację przedszkolną, wracając do przedszkola po wakacjach lub po dłuższej chorobie. Lęk separacyjny może pojawiać się okresowo albo trwać przez jakiś czas w sposób ciągły, wszystko zależne jest od psychiki dziecka.

Lęk separacyjny u nastolatków

Możliwe jest również, że objawy lęku separacyjnego pojawią się, dopiero gdy dziecko zacznie dojrzewać i wejdzie w wiek nastoletni. Dziecko, mimo tego, że jest coraz starsze, nadal doświadcza nieprzyjemnych objawów rozstania z najbliższymi. Jeżeli lęk separacyjny występuje u nastolatków, należy zgłosić się do psychologa, ponieważ jest to objaw problemów psychicznych. Specjalista rozpozna zaburzenie i zaleci odpowiednią terapię.

Jak przygotować dziecko do rozłąki?

Lęk separacyjny zarówno u niemowlaka, jak i starszego dziecka (np. przedszkolaka, który nie chce rozstać się z mamą w szatni przedszkolnej), jest trudnym przeżyciem dla rodzica. Możesz odczuwać poczucie winy, zmęczenie, a nawet złość. Jeśli wiesz, że musisz wyjść z domu, już zawczasu przygotuj dziecko do rozstania:

  • Zanim wyjdziesz, postaraj się, by godziny spędzone z dzieckiem przebiegały tak jak każdego dnia. Postaraj się wdrożyć w wasze życie rutynę.
  • Wcześniej przygotuj się do wyjścia. Czas z maluchem powinien przebiegać spokojnie. Nie biegaj zdenerwowana tuż przed rozstaniem, bo takie zachowanie wywołuje u każdego dziecka niepokój.
  • Spokojnie pobaw się z dzieckiem. Jeśli masz czas, zbudujcie z klocków wieżę, układajcie układankę albo przeczytaj mu książkę, najlepiej rymowaną. Powtarzające się sekwencje uspokajają dziecko.
  • Zaproponuj maluchowi coś atrakcyjnego. A także osobie, która z nim zostanie. Wyrabianie ciasta, mycie zabawek, huśtanie na huśtawce umili dziecku czas twojej nieobecności.
  • Zadbaj o odpowiednie pożegnanie z dzieckiem i spraw, by było ono wesołe, na przykład: „Pa, pa, całusów sto dwa”. Pozwól dziecku, by z nianią lub babcią pomachało ci z okna na pożegnanie.

Lęk separacyjny: jak powinno wyglądać rozstanie?

Rozstania z mamą są łatwiejsze dla tego malucha, który regularnie od czasu do czasu zostawał pod opieką babci lub niani. Jeżeli jednak do tej pory dziecko całe dnie spędzało z mamą, pożegnanie może być głośne i łzawe. Wielu rodziców uważa, że najłatwiej w takiej sytuacji niepostrzeżenie wyjść z domu. Psychologowie mają jednak na ten temat odmienne zdanie. Według ekspertów dziecku, które cierpi na lęk separacyjny, zawsze trzeba powiedzieć, co je czeka, choćby ta wiadomość miała być dla niego przykra.

Jeśli mama „ucieka” z domu bez słowa wyjaśnienia, dziecko czuje się oszukane i zdezorientowane, kiedy orientuje się, że jej nie ma. Zaufanie, jakim dotychczas obdarzało matkę, zostanie zachwiane. Lepiej więc powiedzieć: „Mama wychodzi teraz po zakupy, a ty zostaniesz z nianią. Kiedy wrócę, będziemy się bawić w podróż samolotem” albo: „Wychodzę do pracy, wrócę, gdy będziesz po obiadku”.

Skoro rozłąka jest konieczna, należy potraktować ją jako trudne, ale naturalne doświadczenie, przez które dziecko musi przejść. Bywa, że to właśnie mamie trudno rozstać się z maluchem. Jeśli jednak pogodzi się z faktem, że ból rozłąki jest czymś naturalnym i za kilka lub kilkanaście dni minie, łatwiej przetrzyma trudny okres. Warto pilnować, aby pożegnania z dzieckiem zbytnio nie przedłużać. Najlepiej ucałować je, zapewnić o rychłym powrocie i wyjść.

Jak radzić sobie z lękiem separacyjnym?

Dzieci wyczuwają emocje rodziców. Przy lęku separacyjnym, mimo trudnych emocji, zachowaj spokój. Bądź czuła i wyrozumiała dla dziecka. W tym momencie wasze rozstanie to naprawdę trudna rzecz. Przytul dziecko, postaraj się je uspokoić, zapewnij, że zobaczycie się o konkretnej porze. Dobrym pomysłem jest czytanie dziecku książek terapeutycznych, które dotyczą rozstań z rodzicami. Pamiętaj też o tym, aby być słownym i dotrzymywać złożonych obietnic.

Grymaszenie, gdy pojawia się mama

Dość typowym zachowaniem w przebiegu leku separacyjnego jest płacz i grymaszenie dziecka po powrocie mamy, choć wcześniej pod opieką niani dziecko ładnie się bawiło. Znany amerykański pediatra i psychoanalityk, Thomas Berry Brazelton, zaobserwował podczas badań w żłobku, że pozostające tam dzieci były spokojne, bawiły się, ale nie tak żywiołowo jak z rodzicami. Jadły i nie pozwalały sobie na żadne grymasy. Wydawać by się mogło, że magazynują energię na powrót rodziców oraz że gromadzą uczucia dla kogoś, komu ufają najbardziej. Gdy tylko pojawiała się mama (ta reakcja nie jest tak widoczna, gdy zjawia się tata), ich zachowanie całkowicie się zmieniało. Dzieci zaczynały marudzić, nie chciały się ubierać, a często nawet wyjść ze żłobka. Gdy rodzice próbowali zostawić je tam na dłużej, wpadały w jeszcze większą histerię. Psychoanalitycy sądzą, że dziecko, zachowując się w ten sposób, „karze” swoją mamę za jej nieobecność.

Kiedy iść do psychologa z powodu lęku separacyjnego?

Lęk separacyjny u niemowląt i małych dzieci uważany jest za normalny etap rozwoju. Jeśli jednak przed separacją z rodzicem nie mija, jest wyjątkowo nasilony, powoduje trudności w funkcjonowaniu dziecka (np. niemożność chodzenia do przedszkola, paniczny strach przed obcymi itd.), warto iść z dzieckiem do psychologa dziecięcego. Specjalista na podstawie rozmowy z rodzicami i obserwacji dziecka będzie mógł stwierdzić, czy dziecko doświadcza lęku wykraczającego poza normę. Wtedy zaleci terapię. To ważne, ponieważ nieleczony patologiczny lęk separacyjny w dzieciństwie może w przyszłości przerodzić się m.in. w zaburzenia lękowe i depresję.

Zobacz także:

dzieci, mama, kuchnia, uśmiech, śniadanie
Panthermedia
Edukacja
5 żelaznych zasad przedszkolnych rozstań z dzieckiem
Zastanawiasz się, jak twoje dziecko zniesie rozstanie? A może to ty bardziej się go obawiasz niż twój maluszek? Sprawdź, co może ułatwić rozstanie z dzieckiem w pierwszych dniach przedszkola.
czego boją się dzieci
ra2 studio/Adobe Stock
Wychowanie
Czego boją się dzieci? Ranking dziecięcych lęków
Każdy rodzić zastanawia się, czego boją się dzieci, jednak nie każdy zna prawdę. Dzieci czasami czują strach przed rzeczami, o których dorosły by nie pomyślał, że mogą budzić u dziecka niepokój. Sprawdź, czego najbardziej boją się dzieci.

Nie każde dziecko powie wprost, czego się boi. Z kolei rodzic nie zawsze jest w stanie stwierdzić, czego boją się dzieci, a strach u nich mogą wywołać całkiem zwykłe rzeczy i sytuacje. Niemowlak wykrzywia usta w podkówkę na widok pani w czarnych okularach, dwulatek ucieka, gdy zobaczy psa, a debiutujący przedszkolak martwi się, czy mama zabierze go do domu. To normalne, że dzieci czegoś się boją. Strach towarzyszy wszystkim maluchom i służy lepszej adaptacji do świata. Na różnych etapach rozwoju dotyczy innych spraw, rzecz, postaci. Sprzyja mu bujna wyobraźnia połączona z dziecięcym brakiem wiedzy. Choć jest naturalny i pożyteczny, bo chroni przed niebezpiecznymi sytuacjami, nie lekceważ go. Nie zawsze dziecko jest w stanie samo sobie z nim poradzić. Spis treści: Czego najbardziej boją się dzieci – ranking Czego boją się dzieci - przyczyny różnych lęków Czy to strach czy lęk? Jak radzić sobie ze strachem i lękiem u dzieci Czego najbardziej boją się dzieci – ranking Zapytano 1700 dzieci, czego najbardziej się boją. Aby się tego dowiedzieć, podsunięto im listę 14 rzeczy, które budzą strach i poproszono o zaznaczenie tych, które faktycznie wywołują u nich lęk. Tak powstała lista 5 najbardziej przerażających dla dzieci sytuacji, zdarzeń i rzeczy. Oto ona: Przerażające filmy i programy Koszmary senne Burze, huragany i inne niebezpieczne zjawiska pogodowe Wojna i akty terroryzmu Dźwięki, które dziecko słyszy w nocy Czego jeszcze boją się dzieci? Poniżej o innych dziecięcych strachach i lękach mówią rodzice, a my tłumaczymy, dlaczego dzieci się boją. Czego boją się dzieci - przyczyny różnych leków Lęk przed ciemnością Zosia nie chce spać po ciemku. Nawet przy zapalonej lampce pokazuje gałęzie za oknem i mówi, że tam ktoś stoi – Marta...

dziecięce strachy Zawadzka
Fotolia.com/redakcja
Wychowanie
Lekcja nr 5: Strachy, czyli o dziecięcych lękach
Dziecko boi się różnych rzeczy: potwora pod łóżkiem, wilka z bajki, nawet oschłej sąsiadki... Warto oswajać lęki przedszkolaka. Oto kilka ćwiczeń, które pozwolą nauczyć dziecko radzić sobie z własnymi strachami.

Lęk to naturalna reakcja, która chroni człowieka przed niebezpiecznymi sytuacjami.  W toku rozwoju dziecko doświadcza różnych lęków, charakterystycznych dla wieku . Warto znać  rozwojowe lęki, taka wiedza uspokaja i pozwala adekwatnie reagować na nie.   Dziecięce lęki to nie strachy na lachy! Niemowlak boi się większości głośnych dźwięków i gwałtownych ruchów. W okolicach 8. miesiąca życia zaczyna bać się obcych. Dziecko w drugim roku życia nadal boi się głośnych i nagłych dźwięków, hałasów (szumu wiatru, łomotu za ścianą, burzy). Kilkulatek często boi się ciemności, cieni na ścianie, nieznanych miejsc, zwierząt (szczególnie dużych), a także rozłąki z rodzicami (w rezultacie może pojawić się lęk przed rozstaniem i zasypianiem). Przedszkolak , u którego zaczyna rozwijać się wyobraźnia, może bać się "czarnych" charakterów. Czasami może obawiać się niektórych zwierząt, ale także złych czy dziwnie wyglądających osób. Nadal nie ustępuje lęk przed ciemnością. Dziecko w wieku szkolnym boi się już bardziej realnych rzeczy: bólu, skaleczenia, nieszczęścia, choroby, śmierci bliskich, zgubienia się. Większość lęków zanika w momencie, gdy dziecko uczy się, czego może się spodziewać w różnych sytuacjach i jak sobie z tym radzić.   Ćwiczenia, które pomogą dziecku pozbyć się lęków Strachy na lachy Rekwizyty: kredki, czyste kartki Miejsce: gdziekolwiek Poproś dziecko, by narysowało na kartce postać, której się boi , np. potwora spod łóżka. Następnie wspólnie nazwijcie tego "stwora", a potem zmień dziecięcy rysunek w taki sposób, żeby zmniejszyć strach malca, np. dorysuj klatkę dla ducha lub duży mur, którego stwór nie może pokonać. Możesz też porozmawiać z dzieckiem o bolącym zębie czy brzuchu potwora, jego smutku czy kłopotach. A następnie...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Jakie są przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023? [LISTA]
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj