Rozwój

Jak i po co dzieci śpią - odpowiadamy na najczęstsze pytania mam

We śnie umysł izoluje się od otoczenia i ogranicza percepcję na bodźce z zewnątrz. Małe dzieci często mają problemy z zaśnięciem.

Kiedy dzieci śpią, maluch zamyka oczy, spada aktywność jego mózgu, następuje uspokojenie emocji. Rytm beta powoli zanika, a pojawia się rytm alfa. Nie jest to jeszcze prawdziwy sen, ale czuje on opadanie, kołysanie lub wznoszenie się. Stan ten trwa około 10 – 15 minut. Spowolnienie fal mózgowych charakteryzuje rytm theta. Podczas pierwszej fazy jego trwania następuje oderwanie od rzeczywistości, mięśnie się rozluźniają, a w umyśle pojawiają się nielogiczne, oderwane od siebie obrazy. Co ciekawe, jeśli wybudzimy maluszka właśnie w tej fazie, nie będzie pamiętać, że spał.
W drugiej fazie jeszcze bardziej obniżają się częstotliwości fal mózgowych, ale od czasu do czasu występują gwałtowne wstawki szybkich fal, nazywane wrzecionami snu.
W fazie trzeciej pojawiają się fale delta i aż do fazy czwartej sen nazywany jest wolnofalowym. Fizycznie wygląda to tak, że ustają ruchy gałek ocznych, znika napięcie mięśni, spada temperatura ciała i wyrównuje się oddech. Do krwi uwalniany jest hormon wzrostu (potoczne stwierdzenie „śpij, bo nie urośniesz” jak widać ma sens), następuje szybsze gojenie ran i ogólna regeneracja organizmu. Sen wolnofalowy trwa do godziny i występuje w pierwszej części nocy. Jeśli będziemy teraz chcieli obudzić dziecko, może nie być to łatwe zadanie, a obudzony maluch nie będzie rano pamiętał o tym zdarzeniu.
Po godzinie pierwszego cyklu snu fale mózgowe przyspieszają, a mózg przechodzi od fazy czwartej do pierwszej, czyli odwrotnie niż w trakcie zasypiania. Po upływie półtorej godziny oddech przyspiesza, gałki oczne zaczynają się gwałtownie poruszać – to faza REM, nazywana snem paradoksalnym. Skąd taka nazwa? Bo w zapisie EEG można zaobserwować obraz, który wygląda tak, jakby śniące dziecko właśnie się obudziło. Faza REM jest ulubioną fazą badaczy snu. W niej bowiem pojawiają się marzenia senne. Sygnały z zewnątrz dochodzą do śpiącego malucha, ale zazwyczaj są ignorowane bądź też brane za senną rzeczywistość. Jeśli dziecko będzie chciało w tym momencie wykonać ruch, może mieć z tym spore kłopoty. Przyczyną jest paraliż mięśni szkieletowych, zwany atonią, który ma niebagatelne znaczenie, bowiem blokuje możliwość wykonywania czynności, które odgrywane są we śnie. Jeśli w tej fazie maluch nagle się obudzi, zadbajmy, by nie wpadł w panikę, tylko spróbował spokojnie poruszyć ręką albo nogą.

Zobacz też: Kołysanki na dobranoc

Dlaczego dzieci śnią?

Brakuje jednej teorii potwierdzającej biologiczną rolę fazy snu REM, w której dochodzi do marzeń sennych. Część naukowców twierdzi, że występujący wtedy ruch gałek ocznych ma znaczenie dla rozwoju mięśni oczy u noworodków, inni uważają, że zapobiega on przyklejaniu się gałek ocznych do powiek. Kolejną hipotezą jest przypuszczenie, że koszmary senne tak często występujące u kilkulatków, mają za zadanie przygotować je do czyhających zagrożeń.
Fazę REM uważa się też za pomocną w odpoczynku umysłu. Umysł może wtedy pozbyć się niepotrzebnych informacji, tak aby zapobiec nadmiarowi danych w mózgu. Przeciwną do wspomnianej wyżej jest teoria, która mówi o fazie REM jako odpowiedzialnej za procesy zapamiętywania. Badania na szczurach wykazały, że zwierzęta śnią o zbadanych za dnia terenach i utrwalają ich mapy.

Sen a światło

Powszechnie wiadomo, że cykl aktywności dziennej i nocnego wyciszenia jest związany ze światłem i temperaturą. Jakiekolwiek zmiany w tym zakresie mogą spowodować zaburzenia dobowego rytmu dziecka. Światło w ogóle ma niezwykły wpływ na sen. Rytm dobowy jest kontrolowany przez podwzgórze położone w okolicy nerwów wzrokowych. Światło zmniejsza senność i jest to pozytywna informacja w momencie, gdy zależy nam na dłuższym czuwaniu dziecka. Nie wolno jednak na siłę zmuszać malucha do aktywności w chwili, gdy jest zmęczony i ma ochotę na sen. Jeśli będziemy postępować zgodnie z rytuałem na dobranoc, nasz maluch nie powinien mieć kłopotów z zasypianiem. Ważne jest, aby rytuał był stosowany konsekwentnie i regularnie.

Muzyka a sen

Lecznicze właściwości muzyki stosuje się w przebiegu wielu chorób, także w zaburzeniach snu. Naukowcy z Taiwanu odkryli, że słuchanie muzyki przed snem działa podobnie jak pigułka nasenna. Warunkiem jest słuchanie takich brzmień, które działają rozluźniająco i nie dłużej niż przez 45 minut – godzinę. Łagodne dźwięki obniżają bowiem częstotliwość oddechu oraz ciśnienie krwi. Mamy stosujące rytuał na dobranoc opracowany wiedzą, jak pomagać w zaśnięciu maluchowi poprzez nucenie spokojnych kołysanek na dobranoc.

Sposób na usypianie dziecka – film

bezsenność w ciąży
Adobe Stock
Zdrowie w ciąży
Bezsenność w ciąży: przyczyny i sposoby na lepszy sen
Bezsenność w ciąży dokucza 40-60 proc. kobiet i może mieć wiele przyczyn – od hormonalnych po zaburzenia pracy układu pokarmowego i dolegliwości bólowe.

Bezsenność w ciąży dokucza wielu ciężarnym. Sprawdź, co może powodować tę dolegliwość i jak sobie z nią radzić, żeby dotrwać do porodu w dobrej formie. Przyczyny i skutki bezsenności w ciąży Najczęściej kłopoty z zasypianiem i częste budzenie się są u ciężarnych spowodowane zmianami hormonalnymi , a konkretnie zwiększeniem stężenia hormonów: płciowych i oksytocyny. Brak snu w ciąży wywołuje zmęczenie, rozdrażnienie, utrudnia koncentrację i może powodować kłopoty z pamięcią. Sen w ciąży a hormony i inne dolegliwości Organizm kobiety w ciąży produkuje więcej estrogenów i oksytocyny . Pierwszy z nich jest hormonem płciowym, drugi wydzielany jest przez przysadkę mózgową. Wzrost poziomu estrogenów zaburza najgłębszą fazę snu (REM), która odpowiada za wypoczynek. Z kolei oksytocyna może zaburzać sen poprzez wywoływanie skurczów macicy. U podłoża bezsenności w ciąży mogą też leżeć: refluks, zgaga , bóle krzyża, ruchy dziecka, konieczność częstego oddawania moczu, bezdech senny, zespół niespokojnych nóg, kurcze mięśni, wrażliwość piersi. Zobacz: Jaką pozycję przyjąć w ciąży do snu Bezsenność w ciąży – pierwszy trymestr Najczęściej dokucza kobietom, które zostaną matkami po raz pierwszy . Na tym etapie ciąży często pojawia się senność w ciągu dnia. Ucinanie sobie drzemek przynosi ulgę, ale może powodować, że trudniej będzie zasnąć i dobrze przespać noc. W pierwszym trymestrze ciąży ulega skróceniu jedna z faz snu SEM. Sen SEM poprzedza fazę REM, powoduje rozluźnienie mięśni i zatrzymanie ruchu gałek ocznych. Zaburzenia snu SEM utrudniają wejście w fazę REM, co przekłada się na kłopoty ze snem. Na tym etapie ciąży 44,2 proc. kobiet skarży się na bezsenność. Problemy ze snem w ciąży – drugi trymestr Do niedawna uważano, że tylko nieliczne kobiety na tym etapie ciąży mają...

mama, niemowlę, sen, spać, łóżko
Rozwój
Wyspane dziecko i wyspana mama czyli jak sprawić, abyśmy mogły z naszym dzieckiem spać spokojnie i bezpiecznie.
Znaczenie snu najlepiej doceniają ci, którzy mają go za mało. Najczęściej są to... rodzice małego dziecka. Sen jest nieodzowny, aby organizm człowieka mógł prawidłowo funkcjonować.

Deficyt nocnego odpoczynku może bowiem spowodować nie tylko złe samopoczucie, ale i stać się przyczyną wielu chorób współistniejących z bezsennością. Wymieńmy tylko depresję, której jednym z objawów są problemy z zasypianiem, co bywa szczególnie uciążliwe dla chorego, bo niedobór snu ujawnia się dopiero za dnia. Rola snu jest niebagatelna, ponieważ optymalizuje struktury pamięci i ma fundamentalne znaczenie dla układu nerwowego. Podczas snu wyłącza się świadomość i następuje bezruch. Warto też wiedzieć, że chociaż we śnie zmniejsza się częstotliwość fal mózgowych, to niektóre obszary mózgu lepiej pracują w nocy niż w fazie czuwania. Bez snu umieramy Niedobór snu może być przyczyną wielu chorób somatycznych, bo już jedna nieprzespana noc powoduje obniżenie sprawności psychofizycznej. W przypadku dłuższej deprywacji snu dochodzi do różnego rodzaju zaburzeń: od gwałtownego spadku nastroju, poprzez spowolnienie reakcji fizycznych, dekoncentracji uwagi aż do upośledzenia aktywności układu odpornościowego oraz do stanów paranoidalnych (psychozy, halucynacje). Dłuższe pozbawienie snu może doprowadzić nawet do śmierci. To, w jaki sposób śpimy, determinuje nasze zachowania w ciągu dnia. Dzieci mające problemy z zasypianiem, a także te, które łatwo przebudzają się w środku nocy i nie mogą później zasnąć, są bardziej podatne na negatywne wpływy z zewnątrz i bardziej pobudliwe. Ile spać? Noworodki potrzebują 16 – 18 godzin snu na dobę, nie rozróżniają dnia od nocy, aa ich sen nie jest głęboki. U niemowląt okresy czuwania i spania wyraźnie się rozgraniczają, bo maluchy zaczynają już interesować się światem. Nadal jednak nie przesypiają całych nocy, kompensując brak snu drzemkami za dnia. Do czwartego miesiąca przesypiają od 6 do 9 godzin za dnia i 5 – 9 godzin w nocy. Ośmiomiesięczny bobas przesypia w dzień około 2- 4 godzin,...

Pam 009-003.jpg
Rozwój
Jak śpi niemowlę?
Sen to dla Twojego maluszka naturalny filtr chroniący przed nadmiarem informacji, których jego mózg nie jest jeszcze w stanie całkowicie przyswoić.

Dziecko rodzi się z jeszcze nie w pełni wykształconym ośrodkowym układem nerwowym, dlatego docierające do niego bodźce są przez układ nerwowy przetwarzane w niedoskonały sposób. Kiedy maluszek śpi, jego umysł odpoczywa, a ciało... rośnie. Rytm dziecka Przez pierwsze miesiące Twoje maleństwo funkcjonuje w charakterystycznym, trójdzielnym rytmie. Co dwie lub trzy godziny kolejno następują fazy: czuwania, snu aktywnego i snu głębokiego. Faza czuwania to czas, kiedy niemowlę nie śpi . Wyraźnie odbiera bodźce wzrokowe, kieruje główkę w stronę światła, jest względnie spokojne, niezbyt często porusza rączkami i nóżkami. Jeśli Twój maluszek nie lubi, gdy w pokoju jest ciemno, przez pierwsze trzy lub cztery miesiące zostawiaj na noc zapaloną lampkę. Gdy po przebudzeniu dziecko zobaczy światło, a nie będzie głodne, prawdopodobnie po chwili ponownie zaśnie. W fazie snu aktywnego maluszek się wierci, posapuje, rusza powiekami i gałkami ocznymi. Często podkurcza i prostuje nóżki, szuka najwygodniejszej pozycji. To zupełnie normalne. Nie musisz od razu wyjmować dziecka z łóżeczka i próbować go utulać czy karmić. W ten sposób tylko wybijasz go ze snu i zaburzasz naturalny rytm. Sen głęboki charakteryzuje się tym, że niemowlę przyjmuje najdogodniejszą dla siebie pozycję, śpi z lekko rozchylonymi ustami, oddycha regularnie, ma miarowe, spokojne tętno. Nie wolno wtedy wybudzać dziecka, gdyż przerywanie tej fazy powoduje rozregulowanie całego cyklu. Maluch może stracić apetyt, stać się płaczliwy i drażliwy . Przywrócenie poprzedniego rytmu wymaga później wiele cierpliwości. Dlatego nawet jeśli malec ma mokrą pieluszkę lub wydaje Ci się, że powinien coś zjeść albo wyjść na spacer, poczekaj, aż sam się wybudzi i przejdzie do fazy czuwania bez płaczu, przetrze oczka, poziewa, poprzeciąga się… Dzień czy noc? Trudno wymagać od noworodka, by nocą ładnie spał,...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Jakie są przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023? [LISTA]
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj