prof. Bohdan Maruszewski
Łukasz Widziszowski (WOŚP)
Zdrowie

Prof. Bohdan Maruszewski: tak leczy się w Polsce serca dzieci

Kuba jako małe dziecko został zdyskwalifikowany z operacyjnego leczenia wady serca w najlepszym ośrodku kardiochirurgicznym w Europie. Operował go prof. Bohdan Maruszewski z Centrum Zdrowia Dziecka. Opowiada, jak to się stało, że Polska jest dziś światową potęgą w leczeniu małych serc.

Prof. Bohdan Maruszewski kieruje Kliniką Kardiochirurgii Centrum Zdrowia Dziecka, w której rocznie operuje się ponad 500 dzieci z wrodzonymi wadami serca, wykonuje również przeszczepy serca. Profesor otrzymał m.in. Order Uśmiechu, Nagrodę Specjalną Św. Kamila, jest współtwórcą Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Prywatnie lubi  żeglować, jeździć na nartach, słuchać jazzu. "Zwyczajnie fajny człowiek" -  mówią o nim rodzice operowanych dzieci.

Mówi Pan: "Jeśli ktoś ma odwagę dotknąć serca dziecka, jego ręce muszą być absolutnie czyste"

To zdanie wypowiedziane przez mojego mistrza, nauczyciela i przyjaciela, prof. Jarosława Stodulskiego. Leczenie dziecięcego serca jest przywilejem. Człowiek, który ma ten zaszczyt, musi bardzo dbać o czystość swoich rąk: być bez zarzutu.  

Skąd biorą się wady serca u dzieci?

W ok. 30 proc. przypadków przyczyną są czynniki genetyczne. W pozostałych - zanieczyszczenie środkami chemicznymi, infekcja wirusowa, nieodczuwalna dla mamy w ciąży, ale bardzo groźna dla małego zarodka. Wady wrodzone serca powstają w pierwszych 40. dniach życia płodowego: w tym czasie zarodek jest bardo wrażliwy na czynniki zewnętrzne.

Czy można uchronić dziecko przed wadą serca?

Nie zawsze. Na pewno we wczesnej ciąży mama powinna unikać ekspozycji na czynniki zakaźne, nie powinna pić alkoholu, palić papierosów.
Zobacz też: Po tych zdjęciach już nigdy nie zapalisz w ciąży papierosa
Alkohol zabija komórki maleńkiego, niesłychanie wrażliwego zarodka. Picie alkoholu w ciąży powinno być karane. Jeśli karzemy rodziców za brak właściwej opieki, to powinniśmy też karać za picie alkoholu w ciąży.
Nie zawsze jednak wadom serca da się zapobiec. Można je jednak wcześnie wykryć, dlatego tak ważne jest wykonywanie USG w ciąży.

Wady serca można leczyć w okresie prenatalnym?

W kilku krajach, także w Polsce, rozwija się interwencyjna medycyna prenatalna. W przypadku wad wrodzonych serca wykonywane są zabiegi interwencyjne: przez powłoki brzuszne wprowadza są cewniki, baloniki, podobne do tych, które są stosowane po urodzeniu. U rozwijającego się płodu można wykonywać zabiegi, które albo umożliwiają rozwój serca, albo łagodzą wady serca, z którymi dziecko się urodzi. Wykonuje się np. zabiegi u dzieci z sercem jednokomorowym, które powodują wytworzenie drugiej komory albo zwiększające szanse na przeżycie bardzo złożonych operacji, które wykonuje się po urodzeniu.

Dziś rodzi się więcej dzieci z wadami wrodzonymi serca niż przed laty?

Częstość wad serca jest stała: na 1000 dzieci rodzi się 8 z wadami serca. W Polsce w 1990 roku rodziło się 600 tys. dzieci, 3800 z nich miało wrodzoną wadę serca. Dziś w Polsce rodzi się 360-380 tys. noworodków, z których ok. 2880 ma wrodzoną wadę serca.

Co w ciągu 20 lat zmieniło się, jeśli chodzi o kardiochirurgię?

25 lat temu w Polsce tylko 10 proc. dzieci z wrodzonymi wadami serca otrzymywało pomoc. Nie wykonywaliśmy wielu operacji. Dziś w 9 ośrodkach kardiochirurgii dziecięcej co roku wykonywanych jest ok. 2700 operacji wad wrodzonych serca u dzieci, również te najbardziej złożone. Polska jest światowym liderem w kardiochirurgii dziecięcej. Wykonuje się u nas więcej operacji wad wrodzonych serca niż w Niemczech, najbogatszym kraju Europy. Stosujemy sztuczne komory serca u dzieci ze skrajną niewydolnością serca, przeszczepy. Jeśli chodzi o kardiochirurgię dziecięcą, jesteśmy światowym liderem.

Nie ma potrzeby wyjeżdżania z Polski na operację serca za granicę?

Nie ma takiej konieczności. Polskie ośrodki wykonują wszystkie operacje wad wrodzonych serca, jeśli pojawia się jakaś skomplikowana operacja, to stanowi ona problem tak samo w Polsce jak w innych krajach.
Czytaj więcej: O szmerach w sercu i o tym, jak dbać o serce zdrowego dziecka

Lampka wina w ciąży wskazana na trawienie? Opinia położnej [WIDEO]

prof. Bohdan Maruszewski
Łukasz Widziszowski (WOŚP)
Aktualności
Prof. Maruszewski o WOŚP: pobiliśmy rekord
Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy zaczęła się w Centrum Zdrowia Dziecka. - Po roku największej agresji skierowanej przeciw nam, pobiliśmy znów rekord, jeśli chodzi o ilość zebranych pieniędzy - mówi prof. Maruszewski.

Jest Pan jednym z założycieli Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Jak to wszystko się zaczęło? Właśnie tu, na Oddziale Kardiochirurgii Dziecięcej Centrum Zdrowia Dziecka. WOŚP powstała w 1991 roku jako fundusz pomocy dzieciom z wrodzonymi wadami serca w Centrum Zdrowia Dziecka. Nie chcieliśmy pogodzić się z tym, że dzieci, za które odpowiadamy, nie będą żyć, bo nie mamy odpowiedniego sprzętu, by zrobić operacje. Wróciłem wtedy ze szpitala w Londynie. Zostałem zastępcą szefa kliniki kardiochirurgii w CZD i pomyślałam, że albo zdobędę środki na sprzęt, by można było w tej klinice leczyć więcej dzieci i robić to lepiej, albo muszę zmienić zawód, bo nie chcę się godzić na robienie czegoś źle. Tak samo myśleli moi koledzy. Celem pierwszego finału był zakup sztucznego płucoserca : aparatu do krążenia pozaustrojowego, bez którego nie można było wykonywać operacji serca. Było wiele dzieci oczekujących na operację.  Zebraliśmy wtedy równowartość 1 mln 700 tys. dolarów. Czytaj też: WOŚP zmieniła polską pediatrię Wystarczyło na płucoserce? Na wiele płucoserc i na wiele sprzętu, który trafił do wszystkich ośrodków kardiochirurgii w Polsce. W 3 miesiące później w została zarejestrowana fundacja WOŚP. Przez pierwsze 5 lat fundacja pomagała dzieciom z wrodzonymi wadami serca. Okazało się, że Polacy chcą pomagać, brać udział w zbiorowej akcji. Rozszerzyliśmy działalność na całą medycynę pediatryczną: pomagaliśmy noworodkom i niemowlętom, onkologii, urologii, dzieciom po urazach. A od 3 lat gramy nie tylko dla dzieci, ale też dla osób starszych, bo takie są w Polsce potrzeby. Czytaj też: Na co w 2015 roku gra WOŚP - mówi Jurek Owsiak Jest wiele zarzutów w stosunku do Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Jak Pan je odbiera? Wszyscy patrzymy sobie na ręce. Jeśli dysponujemy publicznymi pieniędzmi, musimy zrobić wszystko dla...

Zdrowie
Co słychać w serduszku?
Naprawdę dużo! Ale nie każdy szmer jest powodem do niepokoju. Czasem to tylko sygnał, że organizm malucha dobrze pracuje.

Naprawdę dużo! Ale nie każdy szmer jest powodem do niepokoju. Czasem to tylko sygnał, że organizm malucha dobrze pracuje. Czy pamiętasz, gdy po raz pierwszy usłyszałaś tętno maleństwa? Przytłumione szumami, a jednak miarowe, wyraźne. To niezwykle wzruszający moment dla rodziców. A dla lekarzy – początek obserwowania, jak zmienia się serce dziecka. Sprawdzają jego budowę, liczą prawidłowy puls . Starają się jak najwcześniej wykryć nieprawidłowości, bo wiele z nich można leczyć. Maleńka pompa W ciągu dziewięciu miesięcy ciąży kilka pulsujących komórek przemienia się w złożoną pompę z dwoma komorami i dwoma przedsionkami. Serduszko maleństwa połączone jest z dwoma obwodami krwi: mniejszy przechodzi przez płuca, drugi obejmuje resztę ciała. Przed narodzinami maleństwo jeszcze nie oddycha, więc wymiana gazowa nie odbywa się w płucach. Dlatego przepływa przez nie znacznie mniejsza objętość krwi niż po porodzie. Jest to możliwe dzięki tzw. przewodowi tętniczemu Botalla, który łączy tętnicę płucną z aortą. Tlen z pępowiny Ale skoro płuca nie pracują, to skąd maleństwo czerpie potrzebny mu tlen? Z łożyska. Dotleniona tam krew dopływa do prawego przedsionka – odwrotnie niż po porodzie, kiedy wpływa ona do serca z płuc i trafia do lewego przedsionka. Przez dużą dziurę (tzw. otwór owalny), która znajduje się między dwoma przedsionkami, krew z tlenem przepływa ze strony prawej na lewą. Dzięki temu może być rozprowadzana po całym organizmie, trafiając do najważniejszych dla życia narządów. Otwór ten jest niezbędny dla prawidłowego rozwoju przed narodzinami, więc tzw. ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej nie jest wadą u nienarodzonego dziecka. Nagła zmiana Po porodzie wszystko się zmienia. Kiedy maleństwo bierze pierwszy wdech, zaczyna działać krążenie w płucach. Dotleniona krew napływa teraz do lewego przedsionka serca (a...

Prof. Bohdan Maruszewski
Łukasz Widziszowski/ WOŚP
Zdrowie
Prof. Maruszewski: Dzieci w Polsce umierają, czekając na operację serca!
To dramat: są w Polsce dzieci, które umierają, czekając na operację serca. Mamy świetnie wyposażone sale operacyjne, specjalistyczny sprzęt, m.in. dzięki Wielkiej Orkiestrze Świątecznej Pomocy, polscy kardiochirurdzy potrafią wykonywać najbardziej skomplikowane operacje, a mimo to dzieci umierają - alarmuje prof. Bohdan Maruszewski, kardiochirurg, współtwórca WOŚP.

Od 2 lat liczba operacji wrodzonych wad serca w Polsce spada. Nie dlatego, że nie są potrzebne i nie dlatego, że w szpitalach brakuje specjalistycznego sprzętu. Sprzęt jest, m.in. kupiony dzięki zbiórkom pieniędzy przez WOŚP . Jednak NFZ płaci szpitalom za operacje wad wrodzonych serca tak mało, że szpitale wykonując je, popadają w kolosalne długi. Brakuje też pielęgniarek. a wkrótce może zabraknąć kardiochirurgów. Już dziś są w Polsce dzieci, które umierają, bo nie doczekały się na planową operację serca - mówi prof. Bogdan Maruszewski , kierownik Kliniki Kardiochirurgii Centrum Zdrowia Dziecka, jeden z twórców WOŚP. Zobacz także: WOŚP zmieniła polską pediatrię Dziecko, które urodzi się z wadą serca, ma szansę mieć w Polsce operację? Nie każda wada wrodzona serca wymaga operacji w wieku noworodkowym, ale każde dziecko, które urodziło się z wadą serca groźną dla życia, ma w Polsce wykonaną operację w wieku noworodkowym. Te dzieci nie czekają w kolejkach , bo po to, żeby przeżyć, muszą być operowane. Jesteśmy jedynym krajem w Europie, w którym rodzą się praktycznie wszystkie dzieci z wrodzonymi wadami serca, z najbardziej złożonymi wadami serca . Co trzeci noworodek operowany w Polsce ma serce z jedną komorą - serce jednokomorowe . Takie dziecko jest operowane tuż po urodzeniu, ale często konieczne jest wykonanie drugiej, trzeciej, a nawet większej liczby operacji. Niestety, w Polsce są coraz dłuższe kolejki do tych planowych operacji serca. Rodzi się więcej dzieci i coraz częściej te dzieci, które się rodzą, mają wadę serca.  Od 2 lat liczna operacji wad serca dzieci w Polsce spada. Dlaczego tak się dzieje? To prawda. Od lat liczba operowanych wad wrodzonych serca spadła. W 2014 roku operowaliśmy 2700 dzieci. W 2015 liczba operacji spadła o 15 proc, a w 2016 roku - o kolejne 10 proc. – wykonaliśmy ok. 2450 operacji. Zobacz...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz