Lekarz bada dziecko z krzywicą
Adobe Stock
Zdrowie

Krzywica – choroba, której prawie już nie ma?

Krzywica występuje dziś naprawdę rzadko, choć kiedyś dzieci często na nią chorowały. Wszystko dzięki profilaktyce – przede wszystkim podawaniu niemowlętom witaminy D w kroplach. Ale nie lekceważ tej choroby, bo może się ona przydarzyć każdemu dziecku – a zwłaszcza tym, które mało wychodzą na dwór i mają niewielki kontakt ze słońcem.

Krzywica, zwana też dawniej chorobą angielską, polega na niewłaściwej mineralizacji kości. Wynika z zaburzeń w gospodarce wapniowo-fosforanowej w organizmie. Powoduje zaburzenia we wzroście kości, a w konsekwencji ich zniekształcenia. Krzywica najczęściej występuje u dzieci między 3. a 24. miesiącem życia. 

Skąd się bierze krzywica?

Bezpośrednią przyczyną krzywicy jest niedobór witaminy D3, która reguluje w organizmie przyswajanie fosforu i wapnia. Wapń i fosfor są konieczne do prawidłowej budowy kości. Gdy ich brakuje, kości miękną i szkielet dziecka ulega deformacji. Krzywica zagraża przede wszystkim:

  • niemowlętom otyłym i szybko rosnącym – którym dostarczono wszystkich składników pokarmowych za wyjątkiem witaminy D.
  • wcześniakom i bliźniętom – co wynika z małych zapasów witaminy D z okresu życia płodowego.
  • dzieciom urodzonym z małą masą ciała – często bardzo szybko przybierają one na wadze i jeśli nie otrzymają odpowiedniej ilości witaminy, objawy krzywicy mogą wystąpić już przed 3. miesiącem życia.
  • dzieciom z niedoborami odporności – częste infekcje, biegunki, zakażenia, sprzyjają niedoborowi witaminy D.

Krzywica może pojawić się też przy prawidłowej suplementacji witaminy D3. W takim przypadku może wynikać z:

  • niewłaściwej diety (za dużo fosforanów, za mało wapnia)
  • problemów metabolicznych.

Jakie są jej objawy u dzieci?

Pierwsze symptomy krzywicy to:

  • drażliwość i niepokój u dziecka 
  • mniejsza odporność
  • nadmierne pocenie się główki w trakcie snu i karmienia 
  • rozmiękanie i spłaszczenie kości z tyłu główki (potylicy) 
  • deformacja klatki piersiowej (pogrubione połączenie żeber z przodu)
  • duży, „rozlany” brzuszek
  • odstające żebra
  • guzy czołowe (dwie wypukłości na czole) - u dziecka, które skończyło roczek 
  • nóżki w kształcie litery O lub X  u dziecka zaczynającego chodzić – choć nie zawsze świadczy to o krzywicy)
  • płaskostopie – występuje później, nie u niemowlaka 
  • ciemiączko przednie u małego dziecka jest duże, a jego zarastanie może być opóźnione.

Około 2. roku życia krzywica często sama mija, bo zmienia się dieta dziecka. Więcej przebywa ono także na powietrzu i słońcu. Niestety, niektóre objawy choroby (np. zniekształcenia kości) mogą się utrwalić i zostać na całe życie.

Jak lekarz stawia diagnozę?

Co to za choroba? Diagnoza online
Narzędzia dla rodziców mamotoja.pl

Duże ciemiączko albo jego wolne zarastanie jeszcze nie jest wskazaniem do badań w kierunku krzywicy. Tak samo pocenie się główki dziecka, np. podczas snu czy karmienia, jeżeli występuje bez dodatkowych objawów krzywicy, nie świadczy jeszcze o chorobie. O podejrzeniu krzywicy warto porozmawiać z pediatrą – jeżeli wątpliwości będą uzasadnione, dziecko zostanie skierowane do gastroenterologa. Przed wizytą u gastroenterologa trzeba będzie wykonać badania poziomu fosforu i wapnia we krwi. Lekarz może też zlecić zdjęcie RTG kości.

Jak leczy się chorobę krzywicę?

Leczenie krzywicy zawsze musi odbywać się pod stałą opieką lekarza z poradni gastroenterologicznej lub chorób metabolicznych. Po wykonaniu badań  lekarz dobierze dziecku odpowiednią dietę i suplementowanie witaminy D. Na wyniki leczenia trzeba czekać przynajmniej kilka miesięcy – w tym czasie konieczne są regularne badania i wizyty u lekarza prowadzącego leczenie.

Czy można zapobiec krzywicy?

Obecnie krzywica występuje rzadko, dzięki powszechnemu suplementowaniu witaminy D3  (w kroplach lub w mleku modyfikowanym). Witamina D wytwarzana jest także w skórze dziecka pod wpływem promieniowania słonecznego – dlatego m.in. tak ważne są codzienne spacery z dzieckiem na świeżym powietrzu. Witaminę D3 należy dawkować dziecku zgodnie z zaleceniem lekarza – dawka zmienia się w zależności od wieku dziecka.

Zobacz też:

Witamina D dla dzieci - w tranie czy kroplach? Kiedy podawać? [WIDEO]

pulsujące ciemiączko
Adobe Stock
Pielęgnacja
Pulsujące ciemiączko – co musisz o nim wiedzieć?
Pulsujące ciemiączko bywa powodem do niepokoju dla rodziców. Najczęściej nie oznacza to niczego złego, choć pewne zmiany w wyglądzie ciemiączka mogą sugerować kłopoty zdrowotne. Sprawdź, dlaczego ciemiączko pulsuje i kiedy szukać pomocy lekarskiej.

Ciemiączko to miękkie miejsce na głowie niemowlaka. U dziecka w pierwszych miesiącach życia obecne są dwa ciemiączka. Przesuwając palec przez środek dziecięcego czoła w kierunku czubka głowy, napotkasz tzw. ciemię przednie, które kształtem przypomina latawiec i ma wymiary około 2x2 cm. Prowadząc palec dalej, w dół główki, napotkasz drugie ciemię – tylne. Ma kształt trójkąta i mierzy zwykle około 1x1 cm. Niepokój wzbudza zwykle ciemiączko przednie, które jest większe i może pulsować.   Pulsujące ciemiączko u niemowlaka Bardzo ważny jest wygląd przedniego ciemiączka. Prawidłowe jest lekko zapadnięte i nieznacznie pulsujące. Zatem na pytanie, czy ciemiączko powinno pulsować, jest tylko jedna odpowiedź. Tak: pulsujące ciemiączko jest normą! Pulsowanie to skutek rytmicznej zmiany ciśnienia wynikającej z pompowania krwi przez serce dziecka. Ciemiączka szybko reagują na każdą zmianę ciśnienia w główce, więc mogą uwypuklać się np. podczas płaczu niemowlaka. Zdarza się też, że ciemiączko zapada się lub uwypukla na dłużej, co nie jest objawem korzystnym. Wypukłe pulsujące ciemiączko Jeśli przednie pulsujące ciemię jest wypukłe, albo twarde, napięte i słabo pulsujące, choć niemowlę jest spokojne – to sygnał, że doszło do niebezpiecznego wzrostu ciśnienia śródczaszkowego . Wtedy dziecko koniecznie musi obejrzeć lekarz! Wzrost ciśnienia śródczaszkowego wypycha zawartość główki przez otwory w czaszce, dlatego skóra na ciemiączku unosi się, a ono samo staje się wypukłe. Dzieje się tak np. w przypadku gromadzenia się płynu mózgowo-rdzeniowego w komorach mózgu, czyli wodogłowia . Wklęsłe ciemiączko Jeśli przednie ciemiączko jest zapadnięte , to może być sygnał odwodnienia organizmu (np. wskutek biegunki czy wymiotów). Towarzyszą mu inne niepokojące objawy: dziecko ma wyostrzone rysy twarzy,...

mama, nowowrodek
Noworodek
Ciemiączko - jak się z nim obchodzić zanim zarośnie?
Wbrew pozorom ciemiączka wcale nie są tak delikatne, na jakie wyglądają! Przeczytaj, co powinnaś wiedzieć o ciemiączku swojego dziecka.

Ciemiączko to miękkie miejsce na głowie noworodka. A właściwie 2 miejsca, bo noworodek rodzi się z 2 ciemiączkami, a wcześniak może nawet narodzić się z 4! Dlaczego żaden noworodek nie może przyjść na świat z kształtną głową, całą pokrytą twardymi kośćmi? Bo takie narodziny są po prostu niemożliwe! Ciemiączko umożliwia poród drogami natury. Ciemiączko - układanka w głowie noworodka Dzięki ciemiączkom podczas porodu kości czaszki dziecka zaczynają na siebie zachodzić. Głowa staje się węższa i dziecko może się przecisnąć przez kanał rodny. Aby kości odzyskały swoje pierwotne położenie, potrzebują czasu. Już po kilku dniach główka dziecka stanie się zgrabniejsza. Zostaną tylko ciemiączka . Jedno znajdziesz, przesuwając palec przez środek dziecięcego czoła w kierunku czubka głowy – to tzw. ciemię przednie . Prowadząc palec dalej, w dół główki, napotkasz drugie ciemię – tylne . Ciemiączko u noworodka: wklęsłe lub wypukłe Ciemiączko jest lekko zapadnięte i nieznacznie pulsuje. Reaguje na zmianę ciśnienia w główce.  Może uwypuklać się, np. podczas płaczu dziecka . Gdy jednak dziecko zachowuje się spokojnie, a mimo to ciemię jest wypukłe , twarde, napięte – to sygnał, że doszło do wzrostu ciśnienia śródczaszkowego. Wówczas dziecko koniecznie musi obejrzeć lekarz! O problemach ze zdrowiem oseska może też świadczyć ciemię zbyt wklęsłe . To zwykle sygnał odwodnienia organizmu. Towarzyszą mu wtedy inne objawy: wyostrzone rysy, spierzchnięte wargi, suche śluzówki, zapadnięte oczy. A ponieważ odwodnienie niemowlaka jest niebezpieczne, należy jak najszybciej wezwać lekarza. Kiedy zarasta ciemiączko u noworodka? W pierwszych tygodniach ciemiączka się powiększają. Dopiero potem zaczynają zarastać. Proces ten toczy się powoli, własnym tempem, aby mózg dziecka miał miejsce do wzrostu. Tylne...

noworodek, mama
Pielęgnacja
Pytania o ciemiączko
Ciemiączka (są dwa!) z czasem zarastają i nie ma po nich śladu. Przeczytaj, skąd się wzięły i dlaczego trzeba zwracać na nie uwagę.

Główka noworodka jest dość duża. By zdołała przecisnąć się przez kanał rodny, natura wymyśliła sprytną sztuczkę: kości czaszki maleństwa nie są zrośnięte. Łączy je mocna, elastyczna tkanka, co sprawia, że mogą się do siebie zbliżyć i tym samym dopasować do wąskiej drogi na świat. „Puste” miejsca pomiędzy kośćmi to właśnie ciemiączka. Jak wyglądają ciemiączka? Przednie ma kształt rombu, tylne, znacznie mniejsze – trójkąta. Ich wielkość jest sprawą indywidualną. Przednie ma najczęściej dwa na dwa centymetry, ale może być większe lub mniejsze (od jednego do czterech centymetrów). Tylne ma około centymetra. Oba z czasem stopniowo zarastają, ale tylne może być zarośnięte już w chwili urodzenia. Czy mózg pod ciemiączkiem jest bezpieczny? Tak. Choć to, że tuż pod ciemiączkiem jest nieosłonięty czaszką mózg, może działać na wyobraźnię. Nie martw się, nie uszkodzisz go podczas czesania, zakładania czapki czy mycia maluszkowi główki. Wbrew pozorom tkanka, która je wypełnia, jest bardzo mocna i sprężysta, co oczywiście nie oznacza, że można to miejsce bezkarnie uciskać. Dlaczego ciemiączko nie zawsze wygląda tak samo? Przednie ciemiączko jest lekko zapadnięte.  Podczas płaczu może się trochę uwypuklać. Jeśli jednak robi się twarde i wypukłe, gdy malec nie płacze (np. podczas gorączki), trzeba skontaktować się z lekarzem, bo to może świadczyć o wzroście ciśnienia wewnątrz główki. Mocno wklęsłe ciemiączko może być z kolei sygnałem dużego odwodnienia (inne objawy to suche, spierzchnięte usta, sucha pieluszka) – to także wymaga kontaktu z lekarzem. I to błyskawicznego, bo odwodnienie jest dla niemowląt groźne. Do kiedy ciemiączka powinny zarosnąć? Tylne ciemiączko zarasta szybciej, między szóstym tygodniem a czwartym miesiącem życia. Przednie między dziewiątym a osiemnastym miesiącem. Stopień...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Jakie są przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023? [LISTA]
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj