profilaktyka alergii u dziecka
Adobe Stock
Zdrowie

Profilaktyka alergii u dziecka. Najnowsze wytyczne

Profilaktyka alergii obejmuje zarówno to, jak karmisz dziecko, kiedy rozszerzasz jego dietę i co sama jesz, także podczas ciąży. Dieta eliminacyjna nie jest jednak w tym wypadku najlepszym rozwiązaniem. Sprawdź, jak można przeciwdziałać wystąpieniu alergii u dziecka.
Aleksandra Symonides
lek. Aleksandra Symonides
Konsultacja merytoryczna

Alergia to nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego na alergen, czyli substancję, która u osoby bez alergii nie wywołuje żadnych uciążliwych objawów. Uczulać może właściwie wszystko, jednak alergenem pokarmowym, który najczęściej wywołuje reakcje alergiczne u niemowląt i małych dzieci, jest białko mleka krowiego. Rzadziej uczulają np. soja, orzechy, ryby oraz cytrusy, truskawki czy pomidory. 

Eksperci z Polskiego Towarzystwa Dietetyki ostrzegają: „Alergia na białka mleka krowiego jest najczęstszym problemem u niemowląt i małych dzieci. Dotychczas opisano ponad 25 różnych białek mleka krowiego, a wiele z nich może powodować reakcję uczuleniową. Najsilniejszym alergenem (czyli składnikiem, który powoduje niekorzystną reakcję) jest białko serwatki nazwane beta-laktoglobuliną.”
 

Akademia Młodych Rodziców
Akademia Młodych Rodziców
Alergie są naprawdę bardzo uciążliwe dla maluszka. Sprawdź, jak dbać o alergika.

Czy alergii można zapobiec? Wyjaśniamy, na czym polega profilaktyka alergii.

 

Co pyli w czerwcu? Lista uczulających pyłków

Zapobieganie alergii pokarmowej – ocena ryzyka

Z badania EuroPrevall (ogólnoeuropejskiego projektu naukowego, zajmującego się alergiami pokarmowymi) wynika, że alergia pokarmowa u niemowląt to problem około 4,5 proc. polskich dzieci i 2,8 proc. dzieci od 1. do 3. roku życia. Na rozwój alergii pokarmowej w dużym stopniu wpływają geny. Jeśli więc matka lub ojciec dziecka cierpią na alergię, jest spore ryzyko, że dziecko także będzie ją miało.


Nawet u dzieci, których rodzice nie byli uczuleni, może wystąpić uczulenie – pokarmowe, wziewne lub kontaktowe. Obecnie uważa się, że alergia jest nie tylko chorobą dziedziczną, ale również środowiskową. Jeśli więc dziecko np. wdycha dym papierosowy, oddycha zanieczyszczonym powietrzem, także może się u niego rozwinąć alergia.


Grafika obrazująca zależność między alergią u rodziców i/lub rodzeństwa a wystąpieniem objawów u dziecka.

Dziedziczenie alergii pokarmowej: Ryzyko alergii w rodzinie
Alicja Rotfeld

Profilaktyka alergii pokarmowej

Na szczęście alergii pokarmowej u niemowląt można w pewnej mierze zapobiegać. Aktualne zalecenia dotyczące profilaktyki alergii pokarmowej u niemowląt nie zawsze jednak pokrywają się z tym, co podpowiada nam intuicja lub co radzą nam osoby z naszego otoczenia. W celu profilaktyki alergii pokarmowej stosuj się do poniższych wytycznych:
 

  • Jedz zdrowo w ciąży Nie stosuj jednak żadnej profilaktycznej diety. Zgodnie z wytycznymi ekspertów z Amerykańskiej Akademii Pediatrii (AAP) oraz Europejskiej Akademii Alergologii i Immunologii Klinicznej (EAACI), kobiety w ciąży i mamy karmiące piersią nie powinny stosować diet eliminacyjnych w celu zapobiegania alergii u dziecka. Przeciwnie nawet – zadbaj, żeby twoja dieta była jak najbardziej różnorodna. Już w okresie życia płodowego jest szansa na zmniejszenie prawdopodobieństwa wystąpienia alergii u dziecka. Zgodnie z teorią programowania żywieniowego to, co matka spożywa w ciąży, decyduje o rozwoju i zdrowiu dziecka w przyszłości. Prawidłowa dieta może zapobiec wystąpieniu chorób metabolicznych u dziecka (np. cukrzycy), jak również alergii. Pamiętaj jednak, że chodzi tu o zdrową, zróżnicowaną dietę, a nie o eliminowanie z niej alergizujących produktów!

    Konkurs „Narodziny rodziny”
    Konkurs „Narodziny rodziny”
    Jesteś rodzicem niemowlaka? Opisz swoją historię i wygraj wózek spacerowy!

     
  • Bierz przykład z mieszkańców południowej Europy. Badanie naukowców z Grecji (Chatzi L. i wsp.) wykazało, że dzieci kobiet, które w ciąży stosowały dietę śródziemnomorską, bogatą w warzywa, owoce, ryby i oliwę, rzadziej wykazywały objawy alergii, astmy czy atopowego zapalenia skóry.
     
  • Spożywaj probiotyki w trakcie ciąży i podawaj je dziecku. Bakterie Lactobacillus rhamnosus GG (LGG), jak odkryli naukowcy z Finlandii, przyjmowane w ostatnim miesiącu ciąży i podawane niemowlęciu przez pierwsze 6 miesięcy życia, obniżają ryzyko wystąpienia alergii o 50 proc. Pamiętaj jednak, żeby skonsultować podawanie probiotyku z lekarzem.

 

  • Karm wyłącznie piersią do 4-6. miesiąca życia dziecka, a podczas rozszerzania diety dziecka kontynuuj karmienie piersią przynajmniej do końca jego 1. roku życia. W pokarmie kobiecym znajdują się przeciwciała IgA, pomagające w dojrzewaniu układu pokarmowego. Poza tym stężenie białek w mleku matki jest znacznie niższe niż w mleku krowim.
     
  • Nie opóźniaj wprowadzania do diety dziecka produktów potencjalnie alergizujących. Zdaniem ekspertów z EAACI nie ma dowodów na to, że taka zwłoka chroni przed alergią. Rozszerzanie diety u niemowląt z grupy ryzyka powinno nastąpić – tak jak u innych dzieci – po ukończeniu przez dziecko 17. tygodnia życia, ale nie później niż w 26. tygodniu życia. Pamiętaj, żeby każdy produkt wprowadzać pojedynczo i odczekać kilka dni z podaniem kolejnego, tak by móc zaobserwować reakcję dziecka na nowe pożywienie.
     
  • Jeśli karmisz dziecko mieszanką modyfikowaną, a wasz wywiad rodzinny wskazuje na zagrożenie alergią pokarmową, to porozmawiaj z lekarzem, czy maluch nie powinien dostawać preparatów hipoalergicznych o udowodnionej klinicznie skuteczności (mieszanki HA). Jeśli u dziecka wystąpiły już objawy alergii, lekarz może zalecić zamianę zwykłego mleka modyfikowanego na preparat mlekozastępczy (hydrolizat białkowy).

Jak przeciwdziałać alergii? Nie popełniaj tych błędów

Najnowsze badania przyniosły nowe, niejednokrotnie rewolucyjne fakty dotyczące profilaktyki alergii u dziecka:
 

  • Dieta eliminacyjna w ciąży i podczas karmienia piersią nie ma działania profilaktycznego, może natomiast skutkować niedoborem ważnych składników odżywczych u dziecka i matki. Istnieje wiele badań potwierdzających, że nie ma związku między unikaniem alergenów przez kobiety ciężarne i w czasie laktacji a wystąpieniem objawów alergii u dziecka, m.in. praca szwedzkich ekspertów z oddziału pediatrii szpitala w Skövde (Szwecja) pod kierownictwem dr Gunnara Hatteviga, badanie przeprowadzone przez N.E. Lange z Harvard Medical School (USA) czy praca naukowców z Katedry i Kliniki Neonatologii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Dopiero wystąpienie objawów alergii pokarmowej wymaga eliminacji produktu alergizującego z diety mamy.
     
  • Opóźnianie wprowadzania produktów alergizujących do diety dziecka nie zmniejsza ryzyka alergii pokarmowej.
     
  • Mleko sojowe też może uczulać – białko sojowe jest silnym alergenem, nie jest więc najlepszym wyborem zastępowanie – bez zalecenia lekarza – mleka modyfikowanego u niemowlęcia preparatem sojowym.

Objawy alergii u dziecka

W pierwszych 6 miesiącach życia najczęściej występują objawy ze strony układu pokarmowego. W drugim półroczu – to objawy skórne.

Do najczęstszych objawów alergii pokarmowej należą:

  • wymioty
  • biegunka (w kupie może pojawić się krew)
  • przedłużające się kolki i bóle brzucha
  • słabe przybieranie na wadze
  • wysypka skórna: atopowe zapalenie skóry, pokrzywka.


Jeśli chodzi o alergię wziewną (np. alergia na pyłki) lub kontaktową (np. na ślinę zwierząt), nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego objawia się katarem, zaczerwienieniem spojówek, swędzącymi wypryskami na skórze (pokrzywką).

Zobacz także:

atopowe zapalenie skóry u dzieci
Adobe Stock
Zdrowie
Atopowe zapalenie skóry u dzieci (AZS): jak wygląda, objawy, czym smarować, jak leczyć
Atopowe zapalenie skóry u dziecka to wysypka objawiająca się nieznośnym swędzeniem skóry. Pokazujemy na zdjęciach, jak wygląda AZS u dziecka, a także wyjaśniamy, jak pozbyć się wysypki. Nie lekceważ jej – wymaga leczenia i odpowiedniej diety. 

Atopowe zapalenie skóry to bardzo dokuczliwa dla dziecka choroba. Dziecko drapie się, często aż do krwi, przez co tworzą się trudne w gojeniu ranki. Dla starszaka AZS może być również obciążające psychicznie, gdyż może się on wstydzić wyglądu swojej skóry, co negatywnie wpływa na jego samoocenę i pewność siebie. Niestety atopowe zapalenie skóry występuje u dzieci coraz częściej – szacuje się, że choruje na nie już co 5. niemowlę w Polsce. Sprawdź, co na temat objawów i sposobów leczenia choroby mówi lekarz dermatolog z Centrum Zdrowia Dziecka. Spis treści:  Co to jest atopowe zapalenie skóry u dziecka (AZS)? Przyczyny powstawania AZS Atopowe zapalenie skóry: objawy Jak wygląda atopowe zapalenie skóry u dzieci: zdjęcia Pielęgnacja dziecka z atopowym zapaleniem skóry Jak leczyć atopowe zapalenie skóry? Domowe sposoby na alergiczne zapalenie skóry Karmienie piersią a alergiczne zapalenie skóry u dziecka Dieta dziecka przy atopowym zapaleniu skóry Ochrona przed infekcjami atopowej skóry dziecka Jak pomóc dziecku z atopowym zapaleniem skóry? Co to jest atopowe zapalenie skóry u dziecka? Atopowe zapalenie skóry u dzieci (AZS, z łac. dermatitis atopica ) nazywane także wypryskiem atopowym, egzemą lub alergicznym zapaleniem skóry to przewlekła choroba zapalna skóry. Ma ona podłoże alergiczne i występuje najczęściej u młodszych dzieci – poniżej 12. miesiąca życia oraz u noworodków . Może pojawić się także u kilkulatków. Objawy choroby zazwyczaj mijają około 5. roku życia (choć niektórzy borykają się z AZS całe życie). AZS nie należy do chorób zakaźnych, więc nie musisz się martwić, że dziecko zarazi któregoś z członków rodziny. Przyczyny powstawania AZS Trudno jednoznacznie stwierdzić, co jest przyczyną powstawania atopowego zapalenia...

alergia a szczepienie
Adobe Stock
O szczepieniach
Alergia a szczepienie – czy można szczepić dziecko z alergią?
Eksperci są zgodni: alergia i szczepienie dadzą się połączyć. Alergia nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia. Co więcej – bez względu na rodzaj uczulenia dzieci z alergią powinny być szczepione zgodnie z aktualnym kalendarzem szczepień.

Zdaniem naukowców alergia nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia. Dzieci, które cierpią na różnego rodzaju uczulenia, np. alergię na białko kurze, czy alergie pokarmowe, powinny się szczepić choćby dlatego, że choroby, przed którymi chronią szczepionki, mogą mieć u nich jeszcze cięższy przebieg niż u osób, które nie są na nic uczulone. . Jak szczepić dziecko z alergią? Zgodnie z opinią wielu ekspertów, dzieci z chorobami alergicznymi, bez względu na ilość alergenów, na które są uczulone, powinny być szczepione zgodnie z obowiązującym Program Szczepień Ochronnych – mówi dr n. med. Iwona Paradowska-Stankiewicz, krajowy konsultant w dziedzinie epidemiologii. To prawda, że szczepionka może wywołać u osoby uczulonej zaostrzenie objawów alergii . Tuż po szczepieniu może pogłębić się np. wysypka alergiczna , a czasem nawet mogą u dziecka pojawić się duszności. Skrajnym – i na szczęście bardzo rzadkim przypadkiem jest wstrząs anafilaktyczny, czyli uogólniona reakcja organizmu na alergeny zawarte w szczepionce. Choć nie można lekceważyć ryzyka silniejszej reakcji po szczepieniu, nie można ze względu na nią rezygnować z ochrony dziecka przed groźnymi chorobami. Lekarze przekonują, że ewentualne reakcje uczuleniowe po podaniu szczepionki są o wiele mniej groźne niż przebieg choroby u alergików i związane z nią ostre powikłania. Uczulenie na białko jaja kurzego a szczepienie Wbrew popularnemu przekonaniu alergicy mogą nawet otrzymywać szczepionki zawierające białko jaja kurzego , chociaż jest ono jednym z najczęstszych alergenów. Dr Paradowska-Stankiewicz tłumaczy jednak, że są sytuacje, kiedy trzeba zachować większą ostrożność: – Szczepionki zawierające nieznaczną ilość białka jaja kurzego można stosować u osób z alergią na to białko, ale z kolei szczepionki przygotowane z wirusów namnażanych na zarodkach...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz