rozszczep kręgosłupa
Adobe Stock
Zdrowie

Rozszczep kręgosłupa – definicja, rodzaje, skutki, leczenie

Rozszczep kręgosłupa jest wadą rozwojową płodu. W jej wyniku nie zostaje zamknięty kanał kręgowy. Od nasilenia wady zależą jej skutki i leczenie.

Rozszczep kręgosłupa (po łacinie: spina bifida) powstaje w życiu płodowym, jednak leczenie prowadzi się po narodzinach dziecka. Mówi się trzech rodzajach rozszczepu kręgosłupa, które różnią się stopniem nasilenia wady.

Rozszczep kręgosłupa:

Rozszczep kręgosłupa – definicja

Wada polega na niezamknięciu się kanału kręgowego w wyniku niedorozwoju łuków kręgowych, wyrostków kolczystych, czasami dochodzi też do niedorozwoju rdzenia kręgowego. Wada powstaje ok. 3 tygodnia ciąży.
Rozszczep kręgosłupa może powstać w każdym z jego odcinków: szyjnym, piersiowym lub lędźwiowym. Od tego, który odcinek kręgosłupa i na jak dużym odcinku nie wykształcił się prawidłowo, zależy nasilenie skutków wady.

Przyczyny rozszczepu kręgosłupa

O przyczynianie się do powstania wady podejrzewa się niedobór witamin z grupy B oraz kwasu foliowego. Istnieją też podejrzenia, że wada może mieć podłoże genetyczne – zdarza się, że występuje rodzinnie. Na powstanie rozszczepu kręgosłupa może także mieć wpływ infekcja przebyta przez matkę w ciąży, naświetlanie jej ciała promieniami rentgenowskimi, a także ekspozycja na toksyny znajdujące się w środowisku.

Rodzaje i skutki rozszczepu kręgosłupa

Jeden z podziałów dzieli wadę na jawny rozszczep kręgosłupa i ukryty rozszczep kręgosłupa (spina bifida occulta).
W jawnym rozszczepie, poza wadą w budowie kręgów, dochodzi do niedorozwoju rdzenia kręgowego oraz jego osłon. Powstaje uwypuklenie – przepuklina utworzona z opon, a czasem też z rdzenia kręgowego.

Rozszczep ukryty polega na niezamknięciu się kanału kręgowego (wada układu kostnego) bez niedorozwoju i uszkodzeń układu nerwowego. Czasami na wysokości wady wyrasta kępka włosów.

Inny podział związany jest ze zwartością worka przepuklinowego, a więc dotyczy już tylko rozszczepu jawnego:

  • meningocele – przepuklina zawiera jedynie opony i płyn mózgowo-rdzeniowy. Uwypuklenie pokryte jest skórą, a nieprawidłowości neurologiczne występują rzadko.
  • myelocele – przepuklina rdzeniowa. Uwidacznia się jako czerwone uwypuklenie (jest to tzw. płyta rdzeniowa). Wadzie towarzyszą znaczne zaburzenia neurologiczne i wady wrodzone: np. stopa końsko-szpotawa, wodogłowie i inne.
  • meningomyelocele – przepuklina oponowo-rdzeniowa. W przepuklinie znajdują się opony rdzeniowe wraz z korzeniami nerwowymi i rdzeniem kręgowym. Może pojawić się wodogłowie, występują objawy neurologiczne.
  • lipomeningocele – przepuklina oponowo-tłuszczowa. W dolnej części kręgosłupa, w odcinku lędźwiowo-krzyżowym znajduje się powierzchniowa masa tkanki tłuszczowej. Nie pojawiają się żadne objawy neurologiczne, może jednak występować osłabienie funkcji jelit i pęcherza moczowego.

 

rozszczep kręgosłupa ilustracja
Adobe Stock

fot: Adobe Stock


Rozszczep kręgosłupa może wywoływać zaburzenia występujące symetrycznie po obu stronach ciała, zaburzenia asymetryczne, jednak zawsze są to zaburzenia trwałe. Jakie funkcje i partie ciała zostaną zaburzone przez rozszczep zależy od tego, w jakim odcinku powstała wada. Często dochodzi do porażeń wiotkich kończyn i zaburzeń zwieraczy. Z czasem powstają deformacje kończyn.

Kiedy widać rozszczep kręgosłupa na USG

Rozszczep kręgosłupa można często stwierdzić podczas prenatalnego USG – już między 11 a 13 tygodniem ciąży. Zdarza się jednak, że wadę rozpoznaje się dopiero po narodzinach dziecka.

Leczenie rozszczepu kręgosłupa

W przypadku rozszczepu ukrytego nie ma konieczności podejmowania leczenia. Jednak należy pamiętać, że uszkodzony fragment jest słabszy i może być narażony na uszkodzenia wywołujące dolegliwości. Dlatego warto profilaktycznie wzmacniać mięśnie stabilizujące kręgosłup.

Rozszczep jawny leczy się operacyjnie wkrótce po narodzinach – wykonuje się zamknięcie rdzenia i skóry. U dzieci z wodogłowiem zakłada się zastawki zapobiegające narastaniu wodogłowia i uszkodzeniu mózgu. Niezbędna jest też rehabilitacja, która pozwoli uzyskać maksimum sprawności, jakie można osiągnąć przy konkretnych uszkodzeniach – każdy przypadek jest nieco inny.

Często na późniejszych etapach życia wykonuje się też zabiegi operacyjne kosmetyczne, które ułatwiają pacjentom życie i poprawiają ich wygląd oraz funkcjonowanie.

Zobacz także:

Kiedy wykonuje się USG w ciąży i które jest najważniejsze? Sprawdź, żeby nie przegapić!

bezmózgowie
Adobe Stock
Przebieg ciąży
Na czym polega bezmózgowie? Wyjaśniamy
Odpowiadamy na pytania: czym jest bezmózgowie, skąd się bierze, kiedy można je wykryć i jakie są jego skutki.

Bezmózgowie (anencefalia) jest wadą rozwojową cewy nerwowej . Powstaje w pierwszych tygodniach rozwoju płodu. W polce każdego roku rodzi się ok. 700 dzieci z bezmózgowiem. Przyczyny bezmózgowia Dokładnie nie wiadomo, co powoduje tę wadę. Podejrzewa się, że mogą to być czynniki genetyczne i środowiskowe , np. działanie szkodliwych substancji chemicznych czy promienia jonizującego. Rodzaje bezmózgowia i ich objawy Wyróżnia się dwa typy anencefalii: Bezmózgowie całkowite Jest skutkiem braku rozwoju lub zniszczenia fragmentu płytki nerwowej, z której w normalnych warunkach rozwija się mózg. U płodu nie rozwija się także pokrywa czaszki oraz zawiązki pęcherzyków wzrokowych, wskutek czego dochodzi do tzw. bezocza. Wspomnianym wadom towarzyszą też często: przepukliny oponowo-rdzeniowe oraz niewykształcenie się tarczycy, przysadki i nadnerczy oraz wady kończyn. Bezmózgowie całkowite powstaje przed 3 tygodniem życia płodowego. Dzieci nim dotknięte rodzą się martwe . Najczęściej są pozbawione kostnej okrywy mózgu, przez co widoczny jest miękki, żywo czerwony worek łącznotkankowy. Bezmózgowie częściowe Wada powstaje nieco później, bo między 3 i 4 tygodniem życia płodowego . Płód może mieć zawiązki pęcherzyków wzrokowych. Często istnieje też pęcherzyk mózgowy odpowiadający za rozwój tyłomózgowia. Dzieci z tą wadą także rodzą się bez czaszki. Dzieci z bezmózgowiem częściowym przeżywają od kilku godzin (najczęściej) do kilku miesięcy (rzadko) od porodu. Częstość występowania anencefalii Do bezmózgowia dochodzi w 1 na 1000 ciąż . Większość płodów ulega samoistnemu poronieniu, dlatego dzieci z bezmózgowiem rodzi się znacznie mniej – 1 na 100 tysięcy porodów. Przyczyny bezmózgowia Poza nie do końca poznanymi przyczynami genetycznymi, o powodowanie tej wady podejrzewa się: niedobory kwasu foliowego u matki,...

Znieczulenie zewnątrzoponowe sprawdzi się, gdy boisz się bólu
RF
Poród naturalny
Znieczulenie zewnątrzoponowe
To rodzaj znieczulenia porodu, na które decyduje się coraz więcej przyszłych mam. Bo metoda ta jest skuteczna, względnie bezpieczna, łatwa do podania, pozwala brać udział w porodzie. Jeśli decydujesz się na znieczulenie zewnątrzoponowe, sprawdź, co cię czeka.

O znieczulenie zewnątrzoponowe możesz poprosić, gdy wiesz, że nie wytrzymasz bólu (co może mieć wpływ na przebieg akcji porodowej). Lekarz zdecyduje o jego zastosowaniu, jeśli poród przebiega z wykorzystaniem kleszczy/próżnociągu, w przypadku ciąży mnogiej czy cesarskiego cięcia.     Jak działa znieczulenie zewnątrzoponowe? Po podaniu środka znieczulającego tracisz czucie, ale tylko w dolnej części ciała. Preparat paraliżuje nerwy, które przewodzą impulsy bólu z macicy i szyjki macicy, dzięki czemu nie będziesz czuć - wcale albo trochę - skurczów porodowych. Niestety, blokada ta dotyczy też nerwów nóg oraz pęcherza. Dlatego spodziewaj się chwilowego "paraliżu" jednych i utraty kontroli nad drugim (wprowadza się wtedy do pęcherza cewnik, który go opróżnia). Po znieczuleniu będziesz przytomna, co pozwoli ci przeżyć poród w pełni.       Jak podaje się znieczulenie zewnątrzoponowe? Cały zbieg trwa około pół godziny, a znieczulenie utrzymuje przez kilka godzin. Znieczulenie polega na wstrzyknięciu środka między zewnętrzne opony rdzenia kręgowego (czyli w przestrzeń zewnątrzoponową). Preparat ten blokuje nerwy przewodzące ból.   Podłączenie kroplówki Jest potrzebne, by zapobiec nadmiernemu obniżeniu ciśnienia krwi podczas podawania cewnika do podawania środka znieczulającego miejscowo. Odpowiednia pozycja Lekarz poprosi cię byś się położyła na lewym boku lub wyprostowała w pozycji siedzącej. Odkażenie i znieczulenie miejscowe Anestezjolog najpierw odkazi miejsce wkłucia, a po chwili delikatnie wprowadzi igłę między kręgi w dolnym odcinku kręgosłupa lędźwiowego. Możesz wtedy poczuć niewielkie napięcie lub mrowienie. Zwykle jednak nie czuje się niczego. Wprowadzenie cewnika Lekarz przez igłę wprowadza elastyczny cewnik z dawką środka znieczulającego. Cewnik mocuje się plastrem...

Operacja płodu w łonie matki
Fotolia
Aktualności
To pierwsza taka operacja w Polsce! Zoperowali rozszczep kręgosłupa... w łonie matki!
To pierwsza tego typu operacja przeprowadzona w Polsce!

Dzięki pomocy Fundacji Polsat, w poniedziałek, 11 września, specjaliści z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego po raz pierwszy w Polsce przeprowadzili operację rozszczepu kręgosłupa płodu w łonie matki metodą fetoskopową. Co to jest rozszczep kręgosłupa? Rozszczep kręgosłupa u dziecka to poważna wada rozwojowa, która może prowadzić do uszkodzenia rdzenia kręgowego. Rozszczep to ubytek ciągłości kręgosłupa, najczęściej w odcinku lędźwiowym lub krzyżowym, powstały już w pierwszym trymestrze ciąży . Do najczęstszych konsekwencji rozszczepu należą porażenia nóg i porażenia zwieraczy pęcherza i odbytnicy. Na czym polega operacja metodą fetoskopową? Operacje rozszczepu kręgosłupa przeprowadza się jeszcze przed narodzinami dziecka. Metoda fetoskopowa różni się od tradycyjnych operacji przebiegających z otwarciem jamy macicy (podobnych do cesarskiego cięcia). "Nowy typ operacji polega na tym, że w jamie macicy wykonuje się, podobnie jak w laparoskopii, 3 otwory i za pomocą tych otworów zakłada się trokary do jamy owodni. Do jamy macicy wprowadza się dwutlenek węgla, jednocześnie odpompowując płyn owodniowy, który jest naturalnym środowiskiem płodu" – wyjaśnia dr Przemysław Kosiński, członek zespołu I Katedry i Kliniki Ginekologii i Położnictwa WUM. "W ten sposób uzyskuje się bardzo dobrą widoczność, jak również możliwość elektrokoagulacji – można wykonywać operację polegającą na wycięciu kawałka nieprawidłowej tkanki. Technicznie operacja jest bardzo trudna – na przykład igła, którą dokonujemy szycia, ma zaledwie 13 mm" – dodał Kosiński. Gratulujemy zespołowi, który przeprowadził tę trudną operację. Tego typu zabiegi zwiększają szanse na prawidłowe funkcjonowanie po porodzie i zmniejszają ryzyko powikłań. Oby zaczęły być w Polsce standardem! Zobacz także: Takich operacji nie robi nikt w...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz