szczepionka polio
Adobe Stock
Zdrowie

Szczepionka polio: rodzaje, powikłania, kiedy szczepić. Co to jest polio?

Szczepionka polio (IPV) pomaga zapobiec chorobie Heinego-Medina. Choroba ta prowadzi do paraliżu ciała, niepełnosprawności, a nawet śmierci. Szczepionkę przeciw polio można podać dziecku osobno lub w postaci szczepionki skojarzonej. Sprawdź, czy jest bezpieczna oraz jakie ewentualne powikłania mogą się pojawić po szczepieniu.
Aleksandra Symonides
lek. Aleksandra Symonides
Konsultacja merytoryczna

Według Programu Szczepień Ochronnych pierwszą dawkę szczepionki przeciw polio należy podać dziecku w 3. miesiącu życia. Do końca 2. roku życia dziecko dostaje 3 dawki szczepionki IPV, a w 6. roku życia dawkę przypominającą. Odkąd w Polsce stosuje się „nieżywą” (inaktywowaną, zawierającą zabite wirusy lub ich fragmenty) szczepionkę na polio, powikłania po tym szczepieniu pojawiają się rzadziej i są mniej nasilone.

Spis treści:

Szczepienia zalecane [Wirtualne Warsztaty]

Co to jest polio?

Polio (Poliomyelitis, nagminne porażenie dziecięce, choroba Heinego-Medina) to ciężka wirusowa choroba zakaźna. U większości chorych przebiega bezobjawowo. Wywołujące chorobę poliowirusy mogą jednak uszkodzić układ nerwowy, prowadząc do paraliżu lub niedowładu mięśni.

Przed wprowadzeniem szczepionki przeciw polio choroba Heinego-Medina powodowała tysiące zgonów rocznie. U wielu dzieci prowadziła do niepełnosprawności, a niektóre musiały być umieszczane w tzw. żelaznych płucach.

Objawy choroby polio

Choroba polio zazwyczaj wywołuje objawy grypopodobne:

  • zaczerwienienie gardła,
  • gorączkę,
  • ból głowy,
  • wymioty,
  • osłabienie i zmęczenie,
  • sztywność karku i ból pleców,
  • tkliwość lub osłabienie mięśni.


Czasem może wystąpić również zapalenie opon mózgowych, a w ciężkich przypadkach także:

  • silne osłabienie mięśni i ich ból,
  • znacznie obniżenie napięcia mięśniowego,
  • osłabienie lub zanik odruchów,
  • trwałe porażenie mięśni,
  • porażenie mięśni oddechowych (zaburzenia oddychania).

Szczepionki na polio dostępne w Polsce

Wybierając szczepionkę przeciw polio, można wybierać między szczepionkami monowalentnymi (chronią tylko przeciwko jednej chorobie) lub skojarzonymi (poliwalentnymi, chroniącymi przed więcej niż jedną chorobą).

W Polsce zarejestrowane są następujące szczepionki przeciw polio:

  • IMOVAX POLIO – szczepionka monowalentna, chroni tylko przed polio,
  • DULTAVAX – szczepionka poliwalentna przeciw błonicy, tężcowi i polio,
  • Boostrix Polio –  szczepionka poliwalentna przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i polio,
  • HEXACIMA – szczepionka poliwalentna przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, poliomyelitis i Haemophilus influenzae typ b,
  • INFANRIX IPV – szczepionka poliwalentna przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi oraz przeciwko polio,
  • INFANRIX Hexa – szczepionka 6 w 1 przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu b, poliomyelitis i haemophilus typ b,
  • INFANRIX-IPV + Hib – szczepionka 5 w 1 przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi bezkomórkowa, poliomyelitis i haemophilus typ b,
  • PENTAXIM – szczepionka poliwalentna przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, poliomyelitis inaktywowana i haemophilus typ b,
  • TETRAXIM (DTPa-IPV) – szczepionka poliwalentna przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi i poliomyelitis.

Kiedy podać szczepionkę przeciw polio?

Zgodnie z kalendarzem szczepień szczepionka przeciw polio IPV podawana jest pod postacią zastrzyku w:

  • 3-4. miesiącu życia – pierwsza dawka,
  • 5-6. miesiącu życia – druga dawka,
  • 16-18. miesiącu życia – trzecia dawka,
  • 6. roku życia – dawka przypominająca.


Przejście takiego cyklu szczepienia na polio daje odporność na całe życie.

Szczepionka polio – powikłania po szczepionce IPV

Szczepionkę IPV zawierającą atenuowane (martwe) wirusy polio podaje się w postaci zastrzyku. Skutki uboczne po podaniu szczepionki na polio IPV są bardzo rzadkie. W 2-3 przypadkach na milion może pojawić się zaczerwienienie, stwardnienie lub obrzęk w miejscu wkłucia, które mijają po 1-2 dniach. Rzadziej obserwuje się bóle głowy, dolegliwości ze strony układu pokarmowego (wymioty, biegunka), które w całości ustępują w ciągu 2-3 dni.

Przeciwwskazaniem do szczepienia IPV jest wystąpienie silnego NOP (niepożądanego odczynu poszczepiennego) po szczepieniu.

Szczepionka polio doustna: powikłania

W przypadku szczepionki doustnej OPV (tzw. żywej) ok. jedna na 2-4 mln dawek mogła wywołać porażenie u osoby szczepionej lub osoby z jej otoczenia, która ma osłabioną odporność lub nie była wcześniej szczepiona. W Polsce w latach 2000-2013 odnotowano 12 takich przypadków, wszystkie niedowłady mięśni po kilku tygodniach ustąpiły. Ostatecznie w naszym kraju zrezygnowano z podawania tego rodzaju szczepionki w 2016 roku mimo tego, że uważa się, że daje ona większą ochronę przed zachorowaniem na polio.

Szczepionka OPV była podawana doustnie. W układzie pokarmowym osoby zaszczepionej wirusy polio namnażały się i potrafiły występować w jej kale jeszcze kilka tygodni po szczepieniu. Stwarzało to zagrożenie dla młodszego rodzeństwa dziecka zaszczepionego doustną szczepionką na polio. Wirusy wydalane przez starszego brata lub siostrę mogły dostać się organizmu niemowlęcia i mu zaszkodzić. I właśnie ryzyko wystąpienia powikłań po szczepionce doustnej spowodowało, że w Polsce nie stosuje się już szczepionki OPV.

Źródło: szczepienia.pzh.gov.pl

Zobacz także:  

Szczepionki skojarzone
Fotolia.com
Zdrowie
Szczepionka: monowalentna, poliwalentna, skojarzona – co znaczą te określenia?
Zaszczepić dziecko szczepionką 6w1 czy 5w1, a może lepiej wybrać te monowalentne? Przed podjęciem decyzji warto dowiedzieć się, co kryje się za tymi wszystkimi określeniami.

Działanie szczepień zawsze jest takie same: szczepionka w strzykawce czy zawiesinie doustnej zawiera unieszkodliwione zarazki lub ich toksyny, które po wprowadzeniu do organizmu, prowokują go, aby się bronił (produkował przeciwciała, które potem zostają we krwi przez wiele lat). Szczepionki jednak różnią się składem i działaniem. Zobacz, co to jest szczepionka skojarzona, poliwalentna, żywa, zabita i acelularna. Co to są szczepionki skojarzone? Szczepionki wieloskładnikowe mają na celu uodpornić organizm jednocześnie przeciw kilku chorobom zakaźnym. Zawierają kilka drobnoustrojów i/ lub antygeny pochodzące od kilku drobnoustrojów. Dzięki nim za pomocą jednego ukłucia można uchronić dziecko jednocześnie przeciw kilku chorobom. Niektóre szczepionki skojarzone są stosowane od wielu lat, np. szczepionki trzywalentne (3 w 1): szczepionka DTP – przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (może zawierać całokomórkowy składnik krztuśca (DTwP) lub bezkomórkowy składnik krztuśca –DTaP/dTap); szczepionka MMR – przeciw odrze, śwince i różyczce (może występować również jako szczepionka czterowalentna, 4 w 1: przeciw odrze, śwince, różyczce i ospie wietrznej). Są reż szczepionki czterowalentne (4 w 1): DTaP-IPV (4 w 1): przeciw przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis W ostatnich latach produkowane są szczepionki pięcio- i sześciowalentne: szczepionki 5w1 :  DTaP-IPV+Hib: przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu B, szczepionki 6w1 : DTaP-IPV+Hib+HBV: przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu b, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Tutaj jedno wkłucie chroni przed kilkoma chorobami jednocześnie , dzięki czemu można zmniejszyć ilość konserwantów w szczepionce i oszczędzić dziecku bólu. Do tego skraca się cały...

polio szczepienie
Fotolia
Zdrowie
Polio: szczepienie wg kalendarza szczepień
Zanim wprowadzono szczepienie przeciw polio, rocznie w Polsce chorowało na nie ok. 3 tysięcy dzieci, a w czasie epidemii – ponad 20 tysięcy. U części z nich wirus polio wywołał trwałe porażenia mięśni. Dzięki obowiązkowym szczepieniom na polio, polskie dzieci nie są już narażone na takie powikłania.

Szczepienie na polio nadal jest potrzebne, mimo że ostatni przypadek choroby odnotowano w Polsce w latach 80. Po ospie prawdziwej polio może być drugą chorobą na świecie, która dzięki szczepieniom ochronnym zostanie całkowicie wyeliminowana. Wieloletni program szczepień pozwolił zlikwidować polio w naszym kraju. Jednak dopóki choroba występuje w Azji i Afryce, ciągle istnieje ryzyko, że zostanie przeniesiona do Europy i Polski, a wtedy dzieci niezaszczepione mogą zachorować. Gdyby do tego doszło, część z nich może zostać kalekami na całe życie.  Spis treści: Polio - szczepienie i rodzaje szczepionek Szczepienie przeciw polio Polio – kalendarz szczepień NOP po szczepionkach przeciw polio Polio – historia szczepienia Choroba polio w Polsce Co to jest polio? Objawy polio   Polio – szczepienie i dostępne szczepionki Szczepienie przeciw polio jest obowiązkowe i odbywa się zgodnie z kalendarzem szczepień. W Polsce dostępne są dwa typy szczepionek przeciw polio: szczepionka inaktywowana (IPV) – zawiera trzy typy zabitych szczepów poliowirusów, podawana domięśniowo. szczepionka żywa (OPV) – zawierająca trzy typy atenuowanych szczepów wirusów polio, podawana doustnie.   Obie szczepionki powodują produkcję przeciwciał, które zapobiegają przedostaniu się wirusów do ośrodkowego układu nerwowego i wywołaniu porażenia. Szczepionka OPV powoduje tzw. odporność jelitową, czyli stymulację do produkcji przeciwciał w nabłonku jelit, lepiej zapobiega przenoszeniu się wirusa pomiędzy ludźmi, lecz budzi sporo kontrowersji, dlatego obecnie szczepienie na polio przeprowadzane jest preparatem IPV. Szczepienie przeciw polio Od 2016 r. wszystkie dzieci w Polsce dostają bezpłatnie inaktywowaną szczepionkę przeciw polio   — (IPV), „zabitą’’. Nie dostają...

epidemia polio
AdobeStock
Aktualności
Polio wraca! Wszystko przez brak szczepień!
Pierwszy przypadek wirusa wykryto u małego chłopca w kwietniu, a najnowsze doniesienia mówią o powrocie epidemii polio w Papui-Nowej Gwinei, po raz pierwszy od 18 lat. Przyczyną powrotu choroby jest zbyt niska zaszczepialność dzieci.

Wiotkie mięśnie, zniekształcenia nóg oraz porażenie prowadzące do paraliżu, a w konsekwencji kalectwo - to objawy choroby Heinego-Medina, zwanej także ostrym nagminnym porażeniem dziecięcym lub polio, znanej ludzkości od wieków. Na szczęście dzięki masowym szczepieniom, polio wyeliminowano w większości krajów na świecie. Niestety złe wiadomości płyną z Oceanii. Epidemia polio po raz pierwszy od 18 lat Wybuch choroby Heinego-Medina został oficjalnie potwierdzony w Papui-Nowej Gwinei. Pierwszy przypadek wirusa zdiagnozowano u 6-letniego chłopca w kwietniu w prowincji Morobe, a teraz przypadki zarażenia wirusem zanotowano także u innych osób mieszkających w tej prowincji - wirus był obecny również w próbkach kału dwojga dzieci. Jak donosi brytyjski "The Guardian", zasięg szczepień w prowincji Morobe jest niski, tylko 61 proc. dzieci otrzymało zalecane trzy dawki szczepionki przeciwko wirusowi. Wynika to także z tego, że kraj ten nie ma dobrego systemu opieki zdrowotnej i cierpi z powodu różnych problemów higienicznych i sanitarnych , co daje wirusowi polio idealną pożywkę do rozprzestrzeniania się. Na zakażenie wirusem polio najbardziej narażone są osoby niestosujące się do podstawowych zasad higieny i małe dzieci do 5 lat. Zazwyczaj trafia on do organizmu człowieka poprzez kontakt z fekaliami czy zanieczyszczoną żywnością . Dlatego najwięcej przypadków zachorowań na polio odnotowuje się w krajach, w których dostęp do bieżącej wody oraz środków sanitarnych jest bardzo ograniczony. Zdaniem służb sanitarnych, wydaje się mało prawdopodobne, aby wirus polio rozprzestrzenił się na inne kraje. Trzeba pamiętać, że Papua-Nowa Gwinea jest w przeważającej części wyspą i w sposób naturalny jest izolowana. Dodatkowo w innych częściach świata jest wysoki poziom zaszczepień na polio. Szczepienia pokonały polio Jeszcze w 1988 roku na świecie było...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz