Wodogłowie u dziecka
AdobeStock
Zdrowie

Wodogłowie u dziecka: rodzaje. Czy wodogłowie może się cofnąć?

Wodogłowie u dziecka to zaburzenie, które nie tylko powoduje zdeformowanie i powiększenie obwodu głowy, lecz także opóźnienie rozwoju dziecka. Wyjaśniamy, jak diagnozuje się wodogłowie, jakie są jego rodzaje i jak je leczyć.

Wodogłowie u dziecka diagnozuje się zwykle na wizytach kontrolnych, podczas których u noworodków i niemowląt sprawdza się stan ciemiączka. Bada się im też obwód głowy oraz ocenia rozwój psychoruchowy. Wodogłowie u dziecka wymaga leczenia – dzięki temu można nie dopuścić do pogłębienia się jego objawów. Wyjaśniamy, czy wodogłowie może się cofnąć i jak można je wyleczyć.

Spis treści:

Prof. Helwich: Obawy rodziców są nieracjonalne [WIDEO]

Czym jest wodogłowie u dziecka?

Wodogłowie u dziecka to stan, w którym w mózgu gromadzi się zbyt dużo płynu mózgowo-rdzeniowego. Nagromadzenie płynu mózgowo-rdzeniowego w czasie ciąży może spowodować obumarcie płodu. Wodogłowie u niemowlęcia hamuje jego rozwój. Problem ten może dotyczyć również osób dorosłych.

Rodzaje wodogłowia

Wodogłowie może być nie tylko wrodzone, lecz także nabyte. Poza tym z powodu różnych przyczyn występowania dzieli się je na dwa rodzaje:

  • wodogłowie komunikujące związane z zaburzeniami wchłaniania lub nadmierną produkcją płynu mózgowo-rdzeniowego;
  • wodogłowie niekomunikujące związane z trudnościami w przepływie płynu mózgowo-rdzeniowego.

Co to jest wodogłowie normotensyjne?

Wodogłowie normotensyjne nazywane jest też zespołem Hakima (lub triadą Hakima). Ta postać wodogłowia pojawia się wyłącznie u dorosłych. W przypadku typowego wodogłowia ciśnienie płynu mózgowo-rdzeniowego wzrasta, natomiast w tym przypadku jest inaczej. Ciśnienie płynu pozostaje prawidłowe, a mimo to dochodzi do zaburzenia. Najczęściej jest to efekt urazu lub przebytej operacji. Typowymi objawami wodogłowia normotensyjnego są:

  • otępienie;
  • nietrzymanie moczu;
  • zaburzenia chodu.

Wodogłowie u dzieci: przyczyny

Powody, dla których rozwija się wodogłowie, zależą od tego, czy jest to wada wrodzona, czy nabyta. W przypadku wodogłowia wrodzonego przyczyną najczęściej jest przepuklina oponowo-rdzeniowa. Inne przyczyny wodogłowia u dziecka to:

  • tzw. zwężenie Sylwiusza (zwężenie wodociągu mózgu);
  • zespół Arnolda-Chiariego (malformacja tyłomózgowia i czaszki);
  • zespół Dandy’ego-Walkera (na skutek torbieli w czaszce płyn mózgowo-rdzeniowy ma utrudniony odpływ).


W przypadku wodogłowia nabytego najczęściej powodem jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Może się ono pojawić również na skutek guza lub krwotoku wewnątrzczaszkowego. Wówczas mamy do czynienia z wodogłowiem pokrwotocznym.

Wodogłowie u dziecka: objawy

Objawy związane z wodogłowiem widoczne są gołym okiem. U noworodków sygnałem alarmującym jest uwypuklenie ciemiączka. U starszych dzieci zauważa się:

  • zwiększenie obwodu głowy;
  • uwypuklenie kości czołowej;
  • poszerzenie stawów czaszki;
  • rozszerzenie żył skóry głowy;
  • opóźnienie w rozwoju;
  • tzw. objaw Parinauda (albo objaw zachodzącego słońca) – polega na tym, że gdy badany patrzy w górę, jego gałki oczne skierowane są ku dołowi;
  • tzw. objaw Macewena – w momencie, gdy opukuje się połączenie trzech kości: potylicznej, skroniowej i ciemieniowej na głowie badanego, odgłos jest wyraźniejszy, niż normalnie.


U dzieci, których czaszka jest już całkowicie uformowana i sztywna, wodogłowie może objawiać się:

  • silnymi wymiotami;
  • bólem głowy;
  • utratą przytomności;
  • zaburzeniem krążenia;
  • zaburzeniem oddychania.


Jeśli podobne objawy wodogłowia pojawią się u dziecka, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Taki stan zagraża życiu dziecka i świadczy o ucisku na pień mózgu.

Wodogłowie może być wykryte już w życiu płodowym dziecka podczas badania USG (nie wcześniej niż w 20. tygodniu ciąży). Lekarz może postawić taką diagnozę na podstawie pomiarów czaszki płodu (obserwuje się wówczas poszerzenie układu komorowego). Gdy niemowlę przyjdzie na świat, musi być poddawane regularnym badaniom w celu sprawdzenia, czy wodogłowie się uaktywnia. Czynne wodogłowie należy leczyć chirurgicznie.

Wodogłowie u dziecka: leczenie

Czy wodogłowie u dziecka może się cofnąć? Tak, dzieje się tak w większości przypadków (nawet ok. 70 proc.). Jeśli tak się jednak nie stanie, wodogłowie u dziecka można wyleczyć wyłącznie operacyjnie. Konieczne jest wszczepienie sylikonowych drenów oraz zastawki, która ma odpowiadać za przywrócenie prawidłowego ciśnienia w mózgu. Zastawka ta musi pozostać u chorego przez całe życie, ale wraz ze wzrostem dziecka muszą być wydłużane cewniki. Po leczeniu chirurgicznym rokowania są dobre. Zaleca się regularne kontrole lekarskie, a w razie potrzeby wykonanie rezonansu magnetycznego.

Bibliografia:
Pediatria, Podręcznik do Państwowego Egzaminu Lekarskiego i egzaminu specjalizacyjnego pod red. Anny Dobrzańskiej i Józefa Ryżko, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2004

Zobacz też:

Ile USG w ciąży?
AdobeStock
Zdrowie w ciąży
Ile USG w ciąży należy wykonać i w których tygodniach? [WIDEO]
Przyszła mama musi wykonać przynajmniej 3 badania USG w ciąży: USG prenatalne, połówkowe i badanie po 30. tygodniu ciąży. Każde z tych badań daje ważne informacje m.in. na temat zdrowia płodu, terminu porodu oraz tego, czy ciąża jest prawidłowa.

Liczba badań USG w ciąży nie zawsze musi być taka sama. Oprócz badań podstawowych, obowiązkowych, istnieją też badania zalecane. Dlatego to, ile razy kobieta wykona USG w ciąży, zależy od konkretnego przypadku. Minimum musi być ich trzy. Ginekolog położnik, dr n. med. Marian Malinowski , wyjaśnia, dlaczego i w których tygodniach ciąży robione są obowiązkowe USG oraz kiedy warto zdecydować się na dodatkowe badania zalecane.  Ile razy można zrobić USG w ciąży? „Badania USG w ciąży można podzielić na obowiązkowe i zalecane , które jednak także warto wykonać, ponieważ dają nam dodatkowe informacje” – mówi dr Marian Malinowski.   W każdej ciąży należy wykonać minimum trzy badania USG, w konkretnych tygodniach. Dodatkowo można zrobić jeszcze trzy inne. Jeżeli nie mamy do czynienia z ciążą podwyższonego ryzyka, nie ma konieczności wykonywania większej liczby ciążowych USG. Obowiązkowe USG w ciąży Badania USG, które w ciąży trzeba wykonać obowiązkowo, to: Prenatalne USG w 12. tygodniu ciąży – podczas tego badania oceniamy ryzyko wad genetycznych płodu. Połówkowe USG ok. 20.-21. tygodnia ciąży – oceniamy anatomię dziecka. USG ok. 30. tygodnia ciąży – tu również oceniamy anatomię dziecka i sprawdzamy, czy nie pojawiły się wady genetyczne. USG zalecane w ciąży Wśród badań zalecanych jest USG we wczesnej ciąży , czyli wykonywane do 10. tygodnia ciąży . Pozwala ono sprawdzić, czy nie mamy do czynienia z ciążą pozamaciczną i pomaga ustalić wiek ciąży i termin porodu. „To badanie jest niezwykle pomocne, kiedy nie jesteśmy pewni, co do daty ostatniej miesiączki albo gdy pacjentka miała nieregularne miesiączki” – tłumaczy ginekolog.  Kolejnym badaniem, które warto wykonać, jest USG w 36.- 38. tygodniu ciąży , podczas którego lekarz ocenia położenie...

Wirusowe zapalenie opon mózgowych
StockAdobe
Zdrowie
Czym jest wirusowe zapalenie opon mózgowych?
Co wywołuje wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych? Jak przebiega choroba i jak ją leczyć? Czy zachorowanie jest szczególnie niebezpieczne w przypadku noworodków i niemowląt? Sprawdź!

W irusowe zapalenie opon mózgowych jest najczęstszym typem zapalenia opon mózgowych. Przebieg i skutki choroby mogą być bardzo różne, ale w większości przypadków da się ją wyleczyć i uniknąć powikłań. Zapalenie wywołane wirusem jest o wiele mniej niebezpieczne niż zapalenie wywołane bakterią, w wyniku którego bardzo często dochodzi do zgonu chorego. Czym jest wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i jak je leczyć? Przeczytaj! Czym jest wirusowe zapalenie opon mózgowych? Zapalenie opon mózgowych to choroba, którą wywołuje infekcja wirusowa, a jej skutkiem jest powstanie stanu zapalnego w tkankach opon mózgowo-rdzeniowych . Choroba ta objawia się na różne sposoby , jej przebieg zależny jest też od wieku i ogólnego stanu zdrowia chorego.  W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Wśród przyczyn wirusowego zapalenia opon wymienia się najczęściej takie wiusy, jak: enterowirusy, wirus nagminnego zapalenia ślinianek, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, wirus opryszczyki zwykłej, wirus ospy wietrznej i półpaśca; Wirusy wywołujący tę chorobę rozprzestrzeniają się drogą kropelkową . Stosunkowo trudno jest się przed nimi uchronić, jeśli przebywa się w bliskim otoczeniu z osobą zarażoną. Wirusy powodujące  zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych nagromadzone są też w wodzie zanieczyszczonej ściekami. Jak zdiagnozować tę chorobę? Podobnie jak w przypadku innych typów zapalenia opon mózgowo rdzeniowych, należy wykonać następujące badania: badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, posiew płynu mózgowo-rdzeniowego. Lekarz przeprowadza też z chorym dokładny wywiad , wykonuje również badanie fizykalne . Sprawdzenie ciśnienia, częstotliwości rytmu serca, obejrzenie skóry pacjenta (czy np. nie ma na niej żadnej wysypki wirusowej ) również są ważnymi elementami w diagnostyce wirusowego zapalenia opon mózgowych. Jak...

rozszczep kręgosłupa
Adobe Stock
Zdrowie
Rozszczep kręgosłupa – definicja, rodzaje, skutki, leczenie
Rozszczep kręgosłupa jest wadą rozwojową płodu. W jej wyniku nie zostaje zamknięty kanał kręgowy. Od nasilenia wady zależą jej skutki i leczenie.

Rozszczep kręgosłupa (po łacinie: spina bifida) powstaje w życiu płodowym , jednak leczenie prowadzi się po narodzinach dziecka. Mówi się trzech rodzajach rozszczepu kręgosłupa, które różnią się stopniem nasilenia wady. Rozszczep kręgosłupa: definicja przyczyny rodzaje i skutki leczenie Rozszczep kręgosłupa – definicja Wada polega na niezamknięciu się kanału kręgowego w wyniku niedorozwoju łuków kręgowych, wyrostków kolczystych, czasami dochodzi też do niedorozwoju rdzenia kręgowego. Wada powstaje ok. 3 tygodnia ciąży. Rozszczep kręgosłupa może powstać w każdym z jego odcinków: szyjnym, piersiowym lub lędźwiowym. Od tego, który odcinek kręgosłupa i na jak dużym odcinku nie wykształcił się prawidłowo, zależy nasilenie skutków wady. Przyczyny rozszczepu kręgosłupa O przyczynianie się do powstania wady podejrzewa się niedobór witamin z grupy B oraz kwasu foliowego . Istnieją też podejrzenia, że wada może mieć podłoże genetyczne – zdarza się, że występuje rodzinnie. Na powstanie rozszczepu kręgosłupa może także mieć wpływ infekcja przebyta przez matkę w ciąży, naświetlanie jej ciała promieniami rentgenowskimi, a także ekspozycja na toksyny znajdujące się w środowisku. Rodzaje i skutki rozszczepu kręgosłupa Jeden z podziałów dzieli wadę na jawny rozszczep kręgosłupa i ukryty rozszczep kręgosłupa (spina bifida occulta). W jawnym rozszczepie , poza wadą w budowie kręgów, dochodzi do niedorozwoju rdzenia kręgowego oraz jego osłon. Powstaje uwypuklenie – przepuklina utworzona z opon, a czasem też z rdzenia kręgowego. Rozszczep ukryty polega na niezamknięciu się kanału kręgowego (wada układu kostnego) bez niedorozwoju i uszkodzeń układu nerwowego. Czasami na wysokości wady wyrasta kępka włosów. Inny podział związany jest ze zwartością worka przepuklinowego, a więc dotyczy już...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz