fot. Edipresse

Diagnozowanie niepłodności

Czy wiesz, kiedy można mówić o niepłodności i co najczęściej powoduje niepłodność męską i niepłodność kobiecą? Sprawdź, jak diagnozuje się niepłodność.
fot. Edipresse
Przez tysiąclecia niepłodność była powodem upadków dynastii, oddalania niezdolnych do spłodzenia potomka żon i niemal zawsze przyczyną ostracyzmu społecznego oraz olbrzymiego stresu psychicznego. Jak poważny jest to problem dzisiaj, świadczą statystyki: niepłodność dotyka bowiem 15–20% populacji w wieku rozrodczym, co w przypadku naszego kraju może oznaczać nawet 1,5 mln par.

Kiedy można mówić o niepłodności?

Definicja niepłodności jest dość prosta: to brak ciąży po roku regularnego współżycia seksualnego i wbrew temu, co twierdzi wielu, bez wątpienia jest chorobą. Dlatego roczny okres oczekiwania na ciążę uprawnia do zgłoszenia się do lekarza ginekologa po pomoc.

W pewnych sytuacjach, takich jak zaburzenia miesiączkowania, gdy wiek kobiety powyżej 35 lat czy  występuje uzasadnione podejrzenie patologii macicy lub niepłodności męskiej, okres ten należy skrócić.

Diagnostyka niepłodności powinna zawsze obejmować obydwoje partnerów. Do najczęstszych przyczyn niepłodności należą:
  • czynnik męski (np. za mało plemników w nasieniu),
  • zaburzenia jajeczkowania,
  • uszkodzenie lub niedrożność jajowodów,
  • zaawansowany wiek kobiety,
  • nieprawidłowości macicy (polipy endometrialne, zrosty wewnątrzmaciczne, wrodzone wady budowy),
  • choroby ogólnoustrojowe (np. niewydolność nerek, choroby autoimmunologiczne itp),
  • czynnik szyjkowy lub immunologiczny,
  • czynnik niewyjaśniony.

Dowiedz się, czy endometrioza wyklucza zajście w ciążę

Jak diagnozuje się niepłodność męską?

Tanie oraz nieinwazyjne badanie nasienia wciąż pozostaje podstawą oceny płodności mężczyzny. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, istnieje możliwość wykonania ponadstandardowych testów nasienia, badań hormonalnych lub genetycznych. Niestety tylko niektóre zaburzenia hormonalne poddają się skutecznemu leczeniu farmakologicznemu.

W większości przypadków pozostaje skorzystanie z technik wspomaganego rozrodu, jak inseminacja wewnątrzmaciczna lub zapłodnienie pozaustrojowe (in vitro), zwłaszcza z wykorzystaniem metody wstrzyknięcia pojedynczego plemnika do komórki jajowej (ICSI). Ułatwiają one bowiem posiadanie potomstwa mężczyznom z mniejszą lub bardzo małą liczbą plemników. W wielu przypadkach jednak jedynym wyjściem jest użycie nasienia dawcy.

Czy wiesz, komu przysługuje refundacja in vitro?

Jak diagnozuje się niepłodność kobiecą?

Diagnostykę kobiety rozpoczyna się najczęściej od wykluczenia braku jajeczkowania. Bardzo pomocne są dane z wywiadu, gdyż jeśli rytm miesiączkowania jest zawarty w granicach od 21 do 35 dni, mało prawdopodobne jest, aby były to cykle bezowulacyjne.

W celu upewnienia się, że kobieta jajeczkuje, można oznaczyć stężenie progesteronu w surowicy krwi na siedem dni przed terminem spodziewanej miesiączki. Wszelkie zaburzenia regularności lub brak krwawień miesiączkowych są wskazaniem do wykonania badań hormonalnych.

Przyczynami braku jajeczkowania mogą być:
  • niewydolność podwzgórzowo-przysadkowa,
  • zespół policystycznych jajników,
  • hiperprolaktynemia, czyli zbyt duże stężenie prolaktyny we krwi
  • schorzenia tarczycy,
  • otyłość,
  • nadmierne odchudzanie lub intensywne uprawianie sportu.
Leczenie niepłodności obejmuje przede wszystkim zidentyfikowanie przyczyny i jej ewentualne usunięcie lub skorygowanie. W wybranych sytuacjach stosuje się również leki stymulujące jajeczkowanie w postaci tabletek lub zastrzyków.

Kolejnym etapem jest weryfikacja budowy narządów rodnych i drożności jajowodów. W tym celu, poza ultrasonografią, wykonuje się histerosalpingografię (HSG), która jest badaniem radiologicznym polegającym na podaniu do macicy środka kontrastującego i zobrazowaniu kształtu jamy macicy oraz wypływania płynu przez jajowody do jamy brzusznej. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości zaleca się wykonanie laparoskopii (wziernikowania) i histeroskopii.

Niektóre zmiany, jak mięśniaki, polipy endometrialne, przegrody jamy macicy czy niedrożność jajowodowa spowodowana przez zrosty okołoprzydatkowe, mogą zostać usunięte. Niestety część wad wrodzonych macicy nie podlega korekcji chirurgicznej. Natomiast jajowody, które są w znacznym stopniu zniszczone, niejednokrotnie muszą być usunięte, co jednocześnie kwalifikuje pacjentkę do programu in vitro. Przyczyną niedrożności jajowodów mogą być choroby przenoszone drogą płciową (np. zapalenie wywołane przez bakterię Chlamydię trachomatis), dlatego też w uzasadnionych przypadkach zalecana jest diagnostyka w tym kierunku.

Poznaj fakty na temat infekcji intymnych

Artykuł powstał w ramach kampanii „Polka w ciąży” i jest pierwszą część materiału autorstwa prof. dra hab. n. med. Leszek Pawelczyka i dra n. med. Marcin Kormana z Kliniki Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu.
Zobacz drugą część materiału Najczęstsze przyczyny niepłodności
 
Redakcja poleca: Trudne rozmowy o męskiej niepłodności - film
Niepłodność często mylona jest z impotencją lub obniżonym libido. Między innymi dlatego niektórzy mężczyźni źle znoszą informację o tym, że mają jakieś kłopoty z płodnością i niechętnie podejmują próby leczenia. Czy można to zmienić?
Oceń artykuł

Ocena 6 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy