Odczyn poszczepienny
fot. Fotolia

Czy twoje dziecko ma niepożądane odczyny po szczepieniu? Sprawdź

Rodzice często odmawiają szczepień, gdyż boją się niepożądanych odczynów poszczepiennych. Co to są NOP, jak je odróżnić od zwykłej reakcji po szczepieniu? Warto wiedzieć, kiedy są niebezpieczne i co wtedy robić.
Katarzyna Pinkosz
Odczyn poszczepienny
fot. Fotolia
Niepożądane odczyny poszczepienne (w skrócie NOP, ang. adverse event following immunization – AEFI) mogą pojawić się po każdym szczepieniu. Mogą one być spowodowane samą szczepionką, niewłaściwym jej podaniem albo nietypową reakcją układu odpornościowego dziecka, której wcześniej nie da się przewidzieć. Przy szczepionkach stosowanych w Polsce jeden NOP występuje przeciętnie raz na 10 000 szczepień.

Zapobieganie niepożądanym odczynom poszczepiennym

Przede wszystkim dziecko przed szczepieniem powinno być zawsze dokładnie zbadane przez lekarza. Pediatra powinien zwrócić uwagę, czy u dziecka nie wystąpiły objawy infekcji. Nie powinno się szczepić dziecka, jeśli:
  • jest chore,
  • ma gorączkę,
  • kaszel,
  • katar,
  • zachowuje się inaczej niż zwykle. 
     
Ważny jest także wywiad z rodzicami. Istotne są informacje dotyczące rozwoju dziecka i historia zdrowia maluszka, np. czy w przeszłości dziecko nie miało drgawek, problemów neurologicznych lub innych niepożądanych objawów. Lekarz powinien przeprowadzić z rodzicami wywiad alergiczny sprawdzając, czy dziecko nie jest na nic uczulone. Dopiero po tak dokładnym badaniu można podjąć decyzję czy można szczepić dziecko, czy nie. Prawidłowo przeprowadzony wywiad i badanie zmniejsza ryzyko wystąpienia odczynów poszczepiennych.
Redakcja poleca: Szczepić dziecko, czy nie szczepić? - radzi pediatra
Jakie korzyści niosą za sobą szczepienia dzieci, a jakie mogą przynieść zagrożenia? Zobacz wypowiedź lekarza pediatry o tym, czy warto szczepić nasze dzieci, czy nie.

Odczyny poszczepienne – przeczytaj ulotkę

Szczepionki, które dostają dzieci, są bardzo dokładnie badane, zanim znajdą się w aptekach i w czasie, gdy są używane. Nie każda szczepionka jest jednak dobra dla każdego dziecka. Dlatego przed zaszczepieniem maluszka dokładnie przeczytaj ulotkę dołączoną do preparatu. Znajdziesz w niej informację, o tym jakie są przeciwwskazania do szczepienia: sprawdź, czy u twojego dziecka nie występują żadne z nich. Jeśli masz wątpliwości, porozmawiaj na ten temat z pediatrą. Dopiero potem podejmij decyzję o szczepieniu.

W ulotce znajdziesz też informacje o możliwych odczynach poszczepiennych.

Występowanie niepożądanych odczynów poszczepiennych

Zgodnie z definicją, za niepożądany odczyn poszczepienny może być uznana każda reakcja, która pojawi się w 4 tygodnie po podaniu szczepionki, a w przypadku szczepionki przeciw BCG – w ciągu 12 miesięcy od jej podania. Rodzic przed szczepieniem powinien zostać poinformowany przez lekarza o możliwości wystąpienia reakcji po szczepieniu i o tym, jak jej zapobiec. W ulotce szczepionki także znajdziesz informację na temat tego, jakie dokładnie działania niepożądane mogą wystąpić.

Odczyn poszczepienny: zaczerwienienie, ból i gorączka

Hasło NOP budzi emocje, jednak wiele reakcji po szczepieniu nie jest niepożądanym odczynem poszczepiennym, tylko zwykłą reakcją po szczepieniu, która ma prawo się wydarzyć. Niepożądane objawy poszczepienne nie zawsze występują po szczepieniach. Jeśli się zdarzają, zwykle są lekkie i przemijające. Biorąc pod uwagę ciężkość i znaczenie dla zdrowia osoby szczepionej, niepożądane odczyny poszczepienne można podzielić na odczyny łagodne, poważne oraz ciężkie, które potencjalnie mogą nawet zagrażać życiu.

Są pewne wytyczne takich organizacji jak WHO czy Brighton Collaboration (organizacja międzynarodowa ze Szwajcarii). Definiują one stany, które trzeba uznać za NOP. Niepożądany odczyn poszczepienny można podejrzewać, gdy: w miejscu szczepienia występują duże odczyny miejscowe, duże zaczerwienienie, opuchlizna, obrzęk. Czasem dotyczy ono całego ramienia lub całej nóżki, w którą dziecko zostało zaszczepione. To może być miejscowy NOP. Najczęstsze odczyny poszczepienne to:
Na bolące miejsce zrób okład z roztworu sody oczyszczonej (łyżeczka sody na pół szklanki wody). Woda powinna być letnia. Nasączaj okład co pewien czas. Jeśli wystąpi gorączka przekraczająca 38 stopni, podaj dziecku lek przeciwgorączkowy. Zwykle takie objawy, jak zaczerwienienie, bolesność, płacz, trwają zaledwie kilka godzin (maksymalnie 24-48 godzin). O każdym takim objawie poinformuj lekarza przy najbliższej wizycie. Może to mieć znacznie przy kolejnym szczepieniu.

Poważne niepożądane odczyny poszczepienne

Po szczepieniach, w bardzo rzadkich przypadkach, może dojść do poważnych odczynów poszczepiennych. Mogą to być:
  • omdlenie lub zaburzenia przytomności,
  • bąble pokrzywkowe lub uogólnione zaczerwienienie skóry, kłopoty z oddychaniem - pojawiają się w ciągu 30 minut po szczepieniu. Świadczą o ciężkiej, natychmiastowej reakcji uczuleniowej,
  • wysoka gorączka (powyżej 40 st. C) w ciągu 2 dni po szczepieniu,
  • trudny do uspokojenia płacz (krzyk) trwający co najmniej 3 godziny w ciągu 2 dni po szczepieniu,
  • znacznie zmniejszone napięcie mięśni (dziecko staje się wiotkie),
  • utrudniony kontakt z dzieckiem lub bladość skóry (w ciągu 2 dni po szczepieniu),
  • drgawki (w ciągu 2 dni po szczepieniu),
  • zaburzenia przytomności lub wyraźna, niepokojąca zmiana zachowania dziecka (apatia, brak kontaktu),
  • krew w stolcu lub wymioty zawierające żółć w ciągu miesiąca (a zwłaszcza w ciągu 7 dni) po podaniu szczepionki doustnej.
Bardzo rzadko mogą wystąpić inne niepożądane odczyny poszczepienne, takie jak poszczepienne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, posocznica (sepsa), wstrząs anafilaktyczny.

Niepożądany odczyn poszczepienny – co robić?

Jak najszybciej powiedzieć o tym lekarzowi, a  jeśli jest taka potrzeba, wezwać pogotowie. Lekarz, po zbadaniu dziecka, w odpowiedni sposób zareaguje. Jeśli będzie podejrzewać NOP, to oprócz pomocy dziecku, wypełni formularz zgłoszenia NOP i przekaże go Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej. Zgłoszenia NOP są przesyłane do NIZP-PZH.  Jeśli się potwierdzą, PZH występuje o wycofanie z obrotu danej serii szczepionki.

Zobacz także:
Oceń artykuł

Ocena 5 na 14 głosy

Zobacz także

Popularne tematy