niemowlę, lekarz, badanie

Celiakia u dzieci - objawy, badania, dieta

Celiakię powoduje nietolerancja glutenu. Schorzenie tego typu może być na początku ciężkie do prawidłowego zdiagnozowania, dlatego warto obserwować, czy dziecko nie ma objawów takich jak przewlekłe biegunki, drażliwość czy utrata łaknienia.
Małgorzata Malinowska
Konsultacja: prof. Maria Korzon
niemowlę, lekarz, badanie
Celiakia to wrodzona (i utrzymująca się całe życie) nietolerancja glutenu, czyli białka zawartego w pszenicy, jęczmieniu, życie i owsie. Zwana jest także chorobą trzewną. Występuje znacznie częściej w rodzinach, w których ktoś już na nią chorował i częściej dotyka dziewczynek. Celiakia nie jest tym samym, co przejściowa nietolerancja glutenu, która zdarza się u niemowląt na etapie rozszerzania diety i z której dziecko wyrasta. Chory na celiakię nigdy nie będzie mógł spożywać produktów zawierających gluten.

Spis treści:
  1. Na czym polega celiakia?
  2. Objawy celiakii u niemowląt i małych dzieci
  3. Celiakia - objawy skórne
  4. Jaki jest przebieg celiakii?
  5. Jak rozpoznać celiakię - badania krwi, przeciwciała
  6. Jak leczyć celiakię?
  7. Czy można zapobiec celiakii?

Na czym polega celiakia?

Chorujące na celiakię dzieci muszą unikać glutenu – jego spożywanie powoduje uszkodzenie kosmków jelitowych w jelicie cienkim. A to z kolei prowadzi do zmniejszenia powierzchni, przez którą wchłaniane są składniki odżywcze. U dziecka rozwija się tzw. zespół złego wchłaniania.
Redakcja poleca: Domowe sposoby na przeziębienie - film
Nie zawsze konieczna jest wizyta u lekarza, czasem wystarczy herbata z cytryną czy ciepła kąpiel. Pediatra poleca domowe sposoby na przeziębienie.

Objawy celiakii u niemowląt i małych dzieci

Pełny obraz choroby trzewnej spotykamy najczęściej do końca drugiego roku życia. Objawia się drażliwością, utratą łaknienia i przewlekłą biegunką z oddawaniem jasnych, brzydko pachnących kupek (jedna bardzo obfita) zawierających tłuszcz. Chory maluch ma mniejszą masę ciała, a później jest niskiego wzrostu. U małych dzieci można też zauważyć zmniejszone napięcie mięśni (duży wzdęty brzuszek). Na śluzówkach jamy ustnej mogą pojawiać się owrzodzenia.

Celiakia - objawy skórne

Celiakia może także przybierać formę objawów skórnych zwanych chorobą Duhringa. Schorzenie tego typu jednak daje o sobie znać później niż standardowa odmiana celiakii: choroba Duhringa występują najczęściej między 14. a 40. rokiem życia. Prawdopodobieństwo wystąpienia celiakii w tej formie rośnie wprost proporcjonalnie do wieku. 

Objawy skórne sygnalizujące celiakię to przede wszystkim wysypka w postaci swędzących pęcherzyków, które pojawiają się na twarzy, głowie, a czasem na całym ciele.

Jaki jest przebieg celiakii?

U dzieci bywa nietypowy. Biegunka może nie występować, a charakterystyczny jest niedobór masy ciała, utrzymująca się i niepodlegająca leczeniu niedokrwistość z powodu niedoboru żelaza, które w tej chorobie bardzo się źle wchłania. Mogą też występować cechy niedoboru witaminy D.

Jak rozpoznać celiakię - badania krwi, przeciwciała

Pierwszym krokiem w rozpoznaniu celiakii jest skierowanie na badanie krwi na obecność przeciwciał przeciwgliadynowych, przeciwendomysialnych i innych. Aby ostatecznie ustalić lub wykluczyć rozpoznanie celiakii, wykonuje się ocenę mikroskopową śluzówki jelita cienkiego – wcześniej konieczna jest biopsja drogą endoskopową (zabieg ten jest bardzo bezpieczny).

Jak leczyć celiakię?

Chorego malucha powinien prowadzić gastroenterolog dziecięcy. Właściwa dieta opracowana specjalnie dla maluchów cierpiących na celiakię powinna opierać się na:
  • wykluczeniu z diety wszystkich produktów zawierających pszenicę, żyto, jęczmień (niektóre dzieci tolerują niewielkie ilości owsa). W sklepach ze zdrową żywnością można kupić chleb, ciastka, herbatniki z mąki ziemniaczanej lub kukurydzianej.
  • konsekwencji, bo nawrót choroby powodują nawet bardzo małe ilości glutenu. Mogą go zawierać także niektóre przetwory mięsne, np. parówki.
  • regularnym podawaniu witamin, zwłaszcza A, D, E.

Pod wpływem takiej diety objawy celiakii dość szybko się cofają. Poprawia się niedokrwistość, wypróżnienia normalizują się, dziecko zaczyna przybierać na wadze. Należy pamiętać, że nieleczona celiakia, oprócz wyniszczenia organizmu, może być przyczyną nowotworów w wieku dojrzałym.

Czy można zapobiec celiakii?

Raczej nie, ponieważ jest schorzeniem wynikającym w dużej mierze z uwarunkowań genetycznych, ale badania wykazały, że w niektórych przypadkach można zmniejszyć ryzyko celiakii dzięki wczesnemu wprowadzeniu do diety niewielkich ilości glutenu. Organizm malucha powoli będzie się do niego przyzwyczajać i nauczy się go tolerować. Wprowadź gluten do diety dziecka najwcześniej, gdy skończy cztery miesiące (ale nie później niż w 26. tygodniu życia). Zacznij podawać np. kaszę mannę lub inną kaszkę zbożową. Możesz dodawać ja też do zupy. Koniecznie w małych ilościach i uważnie obserwując reakcje organizmu dziecka. 

Zobacz też:
Konsultacja: prof. Maria Korzon

pediatra onkolog, członek zarządu oraz była prezes oddziału gdańskiego PTP, pracowała w Klinice Pediatrii, Gastroenterologii i Onkologii Dziecięcej Instytutu Pediatrii AM w Gdańsku, wojewódzki konsultant ds. pediatrii.

Oceń artykuł

Ocena 6 na 3 głosy

Zobacz także

Popularne tematy