GRY
 
 

Co determinuje wzrost dziecka?

Zastanawiasz się, czy Twoje dziecko będzie wysokie czy niskie? W pewnym stopniu możesz to przewidzieć! Sprawdź, jakie czynniki wpływają na to, jaki ostatecznie wzrost osiągnie Twoje dziecko.

art 8 Fotolia_176490109_Subscription_XL.jpg

4 czynniki, które wpływają na wzrost dziecka

1. Wzrost rodziców. 
Wzrost rodziców jest jednym z istotnych czynników wpływających na wzrost dziecka. Warunkuje on tak zwany potencjał wzrostowy, będący cechą dziedziczną.  Potencjał wzrostowy naszego malucha to uwarunkowana genetycznie zdolność uzyskania określonego wzrostu ostatecznego. Do wyznaczenia wartości wzrostu ostatecznego dziecka w pierwszej kolejności wykorzystuje się wskaźnik średniej wysokości ciała rodziców (mid parental height – MPH).  Sposób jego obliczania jest zależny od płci dziecka. To najprostszy i najczęściej używany sposób prognozowania wzrostu dziecka. Dla dziewczynek liczy się go wg wzoru: MPH = (suma wysokości ciała rodziców [cm] - 13)/2, a dla chłopców MPH = (suma wysokości ciała rodziców [cm] + 13)/21. „Drugą często stosowaną metodą jest określanie przewidywanego wzrostu ostatecznego (predicted adult height – PAH) na podstawie wieku kostnego z użyciem tabel Bayleya i Pineau, stosowane zwykle w placówkach specjalistycznych”2 – mówi dr n. med. Małgorzata Wójcik z Kliniki Endokrynologii Dzieci i Młodzieży UJ CM w Krakowie. Określenie przewidywanego wzrostu ostatecznego pozwala na dokładniejszą ocenę potencjału wzrostowego dziecka1.

2. Dieta. Wbrew temu, co może Ci się wydawać, to co je maluch, ma wpływ nie tylko na jego samopoczucie, lecz także na jego rozwój, w tym na jego wzrastanie. Co zatem serwować maluchowi, by rósł silny i zdrowy? Przede wszystkim trzeba dbać o to, by dieta brzdąca była różnorodna i zawierała produkty ze wszystkich grup o ile oczywiście maluch nie cierpi na alergię lub nietolerancję pokarmową3. Nie powinno w niej zabraknąć warzyw i owoców, produktów zbożowych (takich jak kasze czy ryż), nabiału, strączków (czyli różnego rodzaju fasolek), ryb i chudego mięsa4. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na zasady prawidłowego żywienia związane z Piramidą Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej przedstawioną przez ekspertów Instytutu Żywności i Żywienia. Piramida określa jakie produkty i w jakich proporcjach powinny znaleźć się w codziennej diecie naszego dziecka, aby nasza pociecha rozwijała się zdrowo. Poza doborem składników, nie mniej istotny jest sam sposób przygotowywania posiłków, bo nawet najzdrowszy produkt można zmienić w prawdziwą bombę kaloryczną, jeśli nieodpowiednio go przygotujemy. Wyobraź sobie na przykład brokuły, które same w sobie są przecież zdrowym produktem, usmażone w panierce na głębokim tłuszczu i polane sosem majonezowym. Ich wartość kaloryczna bardzo by wzrosła. Właśnie dlatego smażenie lepiej zamienić na gotowanie na parze lub pieczenie. Na co jeszcze warto zwrócić uwagę? Na pewno na dwa składniki, a mianowicie wapń  i witaminę D, bo to one są podstawą rozwoju mocnych i zdrowych kości. Źródłem wapnia jest żywność np. nabiał ale także suche nasiona, czy migdały5. Do prawidłowego wchłaniania i wykorzystania wapnia potrzebna jest odpowiednia ilość witaminy D5. O właściwą dawkę witaminy D zapytaj swojego lekarza rodzinnego lub pediatrę. Dawkowanie zależy od wieku i masy ciała dziecka, a także od pory roku. Suplementacja witaminy D jest zwykle zalecana od września do kwietnia lub przez cały rok, jeśli synteza skórna jest niewystarczająca6. Nie zapomnij też o odpowiednim nawodnieniu małego organizmu. Jako jedną z pięciu zalecanych dziennych porcji warzyw i owoców możesz podawać maluchowi soki przecierowe (naturalne, niedosładzane cukrem)7, ale warto już od najmłodszych lat wyrabiać w dziecku nawyk picia wody. To ona bowiem jest najlepszym sposobem na ugaszenie pragnienia, a przy tym zdrowym i niekalorycznym8

3. Tryb życia. Być może zastanawiasz się, co tryb życia może mieć wspólnego ze wzrostem dziecka. Okazuje się, że całkiem sporo! Na przykład aktywność fizyczna – jak dowodzą badania – stymuluje wydzielanie hormonu wzrostu , a tym samym prawidłowe wzrastanie. Należy jednak pamiętać, że w tym obszarze – jak w każdym zresztą – należy zachować umiar. Jak mówi profesor Barbara Rymkiewicz-Kluczyńska, pediatra i endokrynolog dziecięcy: „Ruch jest bardzo ważny, bo powoduje przekrwienie chrząstek wzrostowych, dzięki czemu organizm równomiernie rośnie […]. Przesada ani w jedną, ani w drugą stronę nie jest jednak dobra i odbija się zwolnieniem tempa wzrastania. Kiedyś dzieci ciężko pracujące były niskorosłe. Teraz te, które mają za dużo zajęć sportowych, treningów, są przeciążone pracą nad wyśrubowaną formą, mają kłopoty ze wzrostem” . Nie mniej ważny jest prawidłowy sen malucha. Profesor Rymkiewicz-Kluczyńska przekonuje: „Sen to nie tylko regeneracja całego organizmu, wyrównanie emocji przeżywanych przez dziecko w ciągu dnia. Ze snem związany jest rytm biologiczny wydzielania się hormonu wzrostu. Największa dawka tego hormonu uwalniana jest w organizmie w pierwszych godzinach po zaśnięciu, zwykle w godzinach 22-24. Dlatego bardzo ważne jest, żeby nauczyć dziecko wczesnego kładzenia się do snu. Maluch powinien smacznie spać już o godzinie 20”9.

4. Choroby i zaburzenia hormonalne. Różne kłopoty ze zdrowiem mogą odbić się na dynamice wzrostu dziecka. Przyczyną niedoboru wzrostu mogą być zaburzenia hormonalne, takie jak niedobór hormonu wzrostu, niedoczynność tarczycy lub nadmiar hormonów (glikokortyikosteroidów) wydzielanych przez korę nadnerczy. Niskorosłość może być także spowodowana występowaniem zespołów genetycznych wywołujących zaburzenia wzrostu kości na długość, a u dziewczynek – także zespołem Turnera, którego przyczyną jest brak jednego z chromosomów X1. Warto także zwrócić uwagę na długość oraz masę ciała  dziecka, mierzoną tuż po jego urodzeniu, ponieważ dzieci z niedoborem w zakresie tych parametrów również są zagrożone niskorosłością. Czy każdy mały noworodek musi mieć w przyszłości problemy ze wzrostem? Aby to stwierdzić, ważne jest, jak zdefiniujemy przymiotnik „mały”. „Dziecko za małe w stosunku do wieku ciążowego (ang. small for gestational age, SGA), według definicji towarzystw endokrynologicznych, to dziecko, którego urodzeniowa masa i/lub długość ciała są poniżej dwóch odchyleń standardowych  (-2SD) w odniesieniu do wieku ciążowego i płci dziecka. Według szacunków, ok.  10% dzieci z SGA nie dogania swoich rówieśników względem wysokości ciała w pierwszych 4. latach życia"10.  Dlatego właśnie zaleca się, by dzieci urodzone za małe w stosunku do wieku ciążowego (z SGA) były pod stałą kontrolą pediatry, który w razie utrzymywania się niedoboru wzrostu mógł skierować dziecko do specjalisty.

Przypisy
  1E. Małecka-Tendera, B. Kaliska-Faska, Ł. Machnica, M. Wójcik, Niskorosłość – rozpoznawanie i postępowanie, „Medycyna Praktyczna” 2017.
  2M. Wójcik, Jak prognozuje się wzrost chłopców i dziewcząt?, https://pediatria.mp.pl/lista/122911,jak-prognozuje-sie-wzrost-chlopcow-i-dziewczat
  3H. Murkoff, S. Mazel, Drugi rok życia dziecka, Rebis, Poznań 1998, s. 435.  
  4Piramida Zdrowego Żywienia, http://www.izz.waw.pl/pl/zasady-prawidowego-ywienia.
  5B. Przygoda, Wapń, https://dieta.mp.pl/zasady/73823,wapn.
  6D. Wnęk, Witamina D – jaka dawka jest bezpieczna?, https://dieta.mp.pl/zasady/139889,witamina-d-jaka-dawka-jest-bezpieczna.
  7http://www.gp24.pl/archiwum/art/4363383,aby-dzieci-rosly-duze-i-zdrowe,id,t.html.
 8E. Kuchar, Zapotrzebowanie na płyny u dzieci, https://pediatria.mp.pl/lista/70761,zapotrzebowanie-na-plyny-u-dzieci.
  9J.N. Roemmich, A.D. Rogol,  Exercise and growth hormone: does one affect the other?, Journal of Pediatrics 1997, nr 131, s. 75-80.
  1oKalina M., Dziecko urodzone za małe w stosunku do wieku ciążowego (SGA) – problemy endokrynologiczne i metaboliczne oraz możliwości terapeutyczne; Standardy medyczne Pediatria, 2017, T.14, 241-250.


  Artykuł powstał z udziałem firmy Sandoz Polska Sp. Z o.o.
 
SAND/135/12-2017 

 
Redakcja poleca: Co to jest SGA? [WIDEO]
Masa urodzeniowa dziecka i długość jego ciała mogą mieć ogromne znaczenie dla jego rozwoju. Dlaczego? Sprawdź!

Ocena (2 oceny)

5.5
Więcej:
Doładuj
Przeładuj