GRY

Encyklopedia zdrowia dziecka

Odra

Odra to ostra choroba zakaźna, głównie wieku dziecięcego, która podobnie jak ospa wietrzna i krztusiec jest bardzo zaraźliwa.

Przyczyny odry

Odra szerzy się drogą kropelkową, kiedy chory mówi, kicha, kaszle (zachorować może każdy, kto nie przebył odry lub nie był szczepiony). Można się też zarazić np. przez używanie rzeczy chorego. Niemowlęta do szóstego miesiąca życia są chronione przeciwciałami mamy, potem odporność ta znika.

Objawy odry

  • brak apetytu
  • gorączka
  • łzawienie oka
  • światłowstręt
  • katar
  • kaszel
  • ból gardła
  • wysypka
  • powiększone węzły chłonne
Odra trwa około dwóch tygodni i ma cztery etapy:
1. Okres wylęgania – 8-12 dni (zwykle 10 dni), przebiega bezobjawowo. Malec miewa gorszy apetyt i samopoczucie.
2. Okres nieżytowy – 3-4 dni. Pojawia się gorączka: 39-40 st. C, zapalenie spojówek z łzawieniem, lekki obrzęk powiek, światłowstręt (tzw. królicze oczy), nieżyt nosa, gardła i suchy kaszel. Dziecko jest senne, zmęczone. W drugim-trzecim dniu okresu nieżytowego na błonie śluzowej policzków (na wysokości zębów trzonowych) pojawiają się małe, białe plamki z czerwoną obwódką. Mogą być pojedyncze lub obfite, rozprzestrzeniają się na śluzówkę dolnej wargi (w tych samych miejscach mogą występować czerwone wybroczyny). Pojawienie się plamek wyprzedza o 1-2 dni wysypkę. Na dzień przed nią stan dziecka pogarsza się. Pod koniec drugiego okresu choroby temperatura nieznacznie spada.
3. Okres wysypkowy – 3-5 dni. Kaszel, nieżyt nosa i gardła nasila się aż do wysypki. Nieregularne, różowe wykwity szybko stają się ceglastoczerwone i zlewają się w różnokształtne plamki. Najpierw występują za uszami i „spływają” w dół na twarz, tułów, brzuch i kończyny. Znikanie wysypki następuje z góry do dołu w takiej samej kolejności, w jakiej się pojawiała. Kilka dni po ustąpieniu wykwitów widać brudno brązowe podbarwienia i łuszczenie naskórka. Gdy wysypka pojawi się już na nogach i stopach, objawy odry gwałtownie ustępują (zazwyczaj w ciągu 2 dni). Dziecku w czasie 24 godzin wraca dobre samopoczucie.
Uwaga! Podczas choroby maluch ma zwykle powiększone węzły chłonne żuchwy i szyi.
4. Okres zdrowienia – znikanie wysypki oznacza szybki powrót do zdrowia.

Leczenie i pielęgnacja dziecka z odrą

W razie konieczności należy podawać dziecku środki uspokajające oraz leki przeciwgorączkowe. Jeśli odrze towarzyszy zapalenie ucha środkowego lub płuc, konieczna jest antybiotykoterapia. Mały pacjent powinien leżeć w łóżku przez kilka dni i dużo pić – soków oraz herbatek. Temperatura w pokoju, w którym leży maluch, nie może być zbyt wysoka, powietrze powinno być odpowiednio nawilżone, a okna zaciemnione, by chronić malucha w okresie światłowstrętu. Warto też zadbać o to, by w tym czasie dziecko nie oglądało telewizji.

Zobacz też: Dieta podczas choroby

Powikłania odry

Odra jest chorobą niebezpieczną. Powikłania występują w ok. 15–17 proc. przypadków. Do najczęstszych należą: zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, zapalenie ucha środkowego, podgłośniowe zapalenie krtani. Groźnym powikłaniem jest odrowe zapalenie mózgu występujące na szczęście bardzo rzadko. Powikłaniem po przebytej odrze może być zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie rdzenia kręgowego. Rzadziej występuje zapalenie mięśnia sercowego, wyrostka robaczkowego, owrzodzenia rogówki, zapalenie wątroby i kłębkowe zapalenie nerek.

Zapobieganie odrze

Jedynym skutecznym sposobem zapobiegania odrze są szczepienia ochronne. Według kalendarza szczepień pierwszą dawkę szczepionki podaje się dzieciom w wieku 13-15 miesięcy. Zwykle zaleca się szczepionkę skojarzoną przeciw odrze, śwince i różyczce. Wskazane jest powtórne szczepienie dawką przypominającą w wieku 7 lat. Zakaźność występuje już w okresie zwiastunów, zanim jeszcze zostanie rozpoznana odra. Zapobiegawcza izolacja chorego dziecka powinna się rozpocząć tydzień po pierwszym kontakcie z wirusem. Trzeba ją utrzymać aż do piątego dnia po wystąpieniu wysypki. Przebycie odry daje trwałą odporność.

Konsultacja: lekarz medycyny Lucyna Michalska, pediatra

Zobacz także:
SZCZEPIENIA
OSPA WIETRZNA
KRZTUSIEC