GRY

Encyklopedia zdrowia dziecka

Odwodnienie

Odwodnienie to stan, gdy zawartość wody (która jest jest najważniejszym składnikiem komórek, bierze  udział  w różnych ważnych procesach,  jest środkiem transportu dla substancji odżywczych i  produktów przemiany materii  oraz reguluje temperaturę) w organizmie spada tak bardzo, że nie może on prawidłowo funkcjonować.  
Jest bardzo niebezpieczne zwłaszcza dla niemowląt – im młodsze dziecko, tym, szybciej może dojść u niego do odwodnienia i tym bardziej niebezpieczne są jego skutki. Nieleczone odwodnienie może doprowadzić do śmierci. 

Spis treści:
    1.    Przyczyny odwodnienia
    2.    Objawy odwodnienia
    3.    Domowe leczenie odwodnienia
    4.    Kiedy do lekarza?
    5.    Leczenie odwodnienia
    6.    Powikłania odwodnienia
    7.    Zapobieganie odwodnieniu u dziecka

Przyczyny odwodnienia

W przypadku niemowląt i małych dzieci do odwodnienia dochodzi najczęściej wówczas, gdy dziecko ma biegunkę lub/i wymioty.

Uwaga! 
Niemowlę, które równocześnie wymiotuje i robi obfite, wodniste kupy o  może w parę godzin stracić nawet 10 procent masy ciała. To stan zagrażający życiu!
Odwodnienie może być także spowodowane wysoką temperaturą - gorączkujące dziecko także  traci dużo więcej wody niż zwykle, bo poprzez wydzielanie potu organizm próbuje się ochłodzić.
Przyczyną odwodnienia może być również przyjmowanie zbyt małej ilości płynów i przegrzanie  (np. latem, gdy dziecko się poci, a więc traci wodę). 
Do odwodnienia może dojść także z innych powodów, np. przy hiperglikemii u chorych na cukrzycę oraz podczas zażywania niektórych leków. 

Jakie są najczęstsze objawy odwodnienia?

Najczęstsze objawy niewielkiego odwodnienia
  • brak wyraźnych objawów.
Najczęstsze objawy umiarkowanego odwodnienia:
  • niepokój lub rozdrażnienie
  • pragnienie (nie zawsze)
  • brak łez
  • suche usta i język
Najczęstsze objawy ciężkiego odwodnienia:
  • apatia
  • osłabienie
  • zaburzenia świadomości
  • sucha, nieelastyczna skóra
  • brak moczu

Jakie są domowe sposoby leczenia odwodnienia u dziecka?

W domu można leczyć jedynie niewielkie odwodnienie.
  • Dbaj, by dziecko dużo piło. Jeśli karmisz naturalnie, przystawiaj je do do piersi częściej. Nie musi pić długo, ale powinno robić to często.
  • Dopajaj. Jeśli dziecko wymiotuje, woda powinna być chłodna, bo to zmniejsza odruch wymiotny.
  • Podawaj płyn powoli, regularnie, najlepiej po łyżeczce, żeby dziecko nie zwróciło.
  • Jeśli dziecko ma wysoką temperaturę, obniżaj ją. 
Przeczytaj także: Gorączkowe błędy - jak nie obniżać gorączki u dziecka

Kiedy iść z dzieckiem  do lekarza?

Idź z dzieckiem do lekarza, jeśli:
  • ma mniej niż pół roku (wezwij lekarza natychmiast)
  • ma więcej niż pół roku, ale objawy nie mijają w ciągu kilku godzin
  • dziecko ma równocześnie biegunkę i wymiotuje (niezależnie od wieku)
  • widać objawy odwodnienia
Uwaga!
Ciężkie odwodnienie wymaga leczenia szpitalnego!

Leczenie odwodnienia

Leczenie odwodnienia wymaga opanowania jego przyczyny, np. biegunki, wymiotów czy gorączki.
Konieczne jest także dostarczenie dziecku odpowiedniej ilości płynów
Nie zawsze sama woda wystarcza, często trzeba także podawać przepisane przez lekarza  środki nawadniające (np. Gastrolit, ORS 200, Saltoral, Floridral baby), które uzupełniają nie tylko płyny, ale i elektrolity. 
Czasem konieczne jest specjalistyczne leczenie w szpitalu – w stanach ciężkiego odwodnienia jest absolutnie konieczne i ratuje życie. 

Powikłania odwodnienia

Gdy zaczyna brakować wody, organizm  zagęszcza mocz, zmniejsza pocenie, „zakręca kurek” z łzami. Jeśli jednak nadal trwa kryzys, wszystko zaczyna szwankować. W końcu serce przestaje pracować jak należy i zachodzi mnóstwo innych groźnych zjawisk. 
Uwaga!
Ciężkie odwodnienie to stan zagrożenia życia. Dlatego nie wolno do niego dopuścić, dlatego trzeba reagować, ZANIM pojawią się niepokojące objawy. 

Jak można zapobiec odwodnieniu u dziecka?

  • Dbaj o to, by dziecko zawsze przyjmowało wystarczająco dużo płynów. Jeśli karmisz piersią, rób to zawsze, gdy dziecko tego chce, ale nie rzadziej niż co 3 godziny
  • Dopajaj w razie potrzeby wodą, zwłaszcza jeśli dziecko ma biegunkę lub/i wymiotuje, ma gorączkę, jest upał. 
  • Ustal i i opanuj przyczynę odwodnienia. Jeśli np. dziecko ma biegunkę, lecz biegunkę, jeśli gorączkę - obniżaj ją, jeśli przyczyną problemów jest upał, chroń  przed nim dziecko (np. nie wychodź z dzieckiem na spacer wtedy, gdy jest najgoręcej, nigdy nie zostawiaj dziecka w samochodzie podczas upałów etc). 

Czytaj także: Niemowlę i upał 

Autor: Beata Turska
Konsultacja dr.n.med. Małgorzata Czyżewska, neonatolog.