odwodnienie u dziecka

Odwodnienie u dziecka – jak je rozpoznać i leczyć?

Odwodnienie u dziecka jest stanem wynikającym z niedoborów płynów w organizmie. Jego przyczyną mogą być wymioty, biegunka lub zbyt rzadkie uzupełnianie płynów. Przy odwodnieniu może dojść do utraty przytomności, a nawet śmierci dziecka.
Beata Turska
odwodnienie u dziecka
Do odwodnienia u dzieci może dojść dużo szybciej niż u dorosłych, dlatego warto znać jego objawy i w razie potrzeby wezwać pomoc. Odwodnienie u niemowlaka i małego dziecka może mieć drastyczny przebieg i grozić utratą przytomności, uszkodzeniem pracy narządów wewnętrznych, a nawet śmiercią. Woda jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu – jest najważniejszym składnikiem komórek, tkanek, krwi, skóry, bierze udział w najróżniejszych procesach zachodzących w organizmie, np. w trawieniu pokarmów.

Odwodnienie u dziecka:

Objawy odwodnienia u dzieci

Najczęstszym objawem odwodnienia jest pragnienie. Ale nie zawsze się ono pojawia, bo zdarza się, że np. przy wymiotach lub gorączce dziecko nie chce pić. Dlatego sygnałem, który powinien cię zaniepokoić, jest fakt, że dziecko nie piło (i nie jadło) od kilku godzin – im młodszy maluch, tym ten czas powinien być krótszy. Dziecko rzadziej siusia, a jego mocz ma kolor ciemnożółty. Poza tym maluch ma spieczone usta i suchy język.

Kiedy dziecko jest odwodnione, zmienia się też jego zachowanie:
  • jest senne,
  • nie chce się bawić,
  • może być bardzo marudne i płaczliwe.

Czasem dziecko przy odwodnieniu jest dziwnie pobudzone. Gdy odwodnienie jest poważne, staje się widoczne również na skórze. Po uszczypnięciu jej na brzuszku pozostaje fałdka, która bardzo wolno znika. Poważne odwodnienie skutkuje także zapadnięciem się gałek ocznych, obniżeniem sprawności intelektualnej i koordynacji ruchowej dziecka.
Najpoważniejszymi skutkami odwodnienia mogą być zaburzenia pracy układów wewnętrznych, w tym zaburzenia rytmu serca i utrata przytomności.
Redakcja poleca: Pasta z fluorem: czy jest szkodliwa dla dzieci? [WIDEO]
Pasta z fluorem stosowana w odpowiedniej ilości jest bezpieczna. Dr hab. Dorota Olczak-Kowalczyk z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego podkreśla, że najważniejsze jest to, by stosować taką pastę w odpowiednich ilościach. Dla małego dziecka wystarczy odrobina.

Przyczyny odwodnienia u dzieci

Najczęstszą przyczyną odwodnienia u dzieci i niemowląt są biegunka i wymioty. Wtedy organizm dziecka nie jest w stanie zatrzymać dostarczanej mu wody. Podczas biegunki u dziecka woda jest „ściągana” z całego organizmu do jelit i wydalana z rzadką kupką. Zaś gdy maluch ma torsje, woda nie ma szans dostać się do jelit i zostać wchłonięta, bo dziecko wymiotuje ją wraz z treścią żołądka.

Najczęstszą przyczyną biegunek i wymiotów są u dzieci infekcje, często rotawirusowe. Podobne objawy dawać może zatrucie pokarmowe. Intensywne wymioty i biegunka mogą bardzo szybko doprowadzić do odwodnienia u dzieci.

Inną przyczyną odwodnienia u dziecka może być wypijanie niedostatecznej ilości płynów w upalne dni. Do odwodnienia dojdzie szybko, jeśli dziecko jest aktywne fizycznie i się poci, a przy tym nie uzupełnia napojami traconej w ten sposób wody. Przegrzanie organizmu (także wskutek zbyt ciepłego ubierania dziecka), obfite pocenie się i mało wypijanych płynów mogą prowadzić do odwodnienia, ale następuje zwykle ono wolniej niż w przypadku wymiotów i biegunki.

Zapobieganie odwodnieniu u dzieci

W upalne dni nie należy pozwalać dziecku na długie przebywanie w pełnym słońcu – grozi to nie tylko odwodnieniem, ale i udarem słonecznym. Malucha nie można zbyt ciepło ubierać i należy dopilnować, aby dziecko miało swobodny dostęp do napojów (byle nie słodkich i gazowanych).

W przypadku wymiotów trzeba dziecko próbować poić, podawać dosłownie 1–2 łyżeczki wody na jeden raz, za to dość często (co 5–10 minut). Taka mała ilość płynu ma szanse nie podrażnić żołądka i nie sprowokować wymiotów. Poza tym wypicie dużej ilości wody na raz wcale nie załatwia sprawy. Organizm nie jest w stanie szybko przyswoić większej ilości płynu, dlatego konsekwencją wypicia dwóch szklanek wody nie jest lepsze nawodnienie organizmu, tylko częstsze wizyty w toalecie.

Bardzo ważną rzeczą jest także rodzaj i temperatura podawanych płynów. Gdy maluch ma biegunkę lub torsje, nie powinien pić soków owocowych i warzywnych (ale możesz mu podać zupę-krem z rozgotowanej i zmiksowanej marchewki – tzw. marchwiankę) oraz napojów gazowanych czy mlecznych. Przy torsjach ważne jest, by podawane dziecku płyny były chłodne. Ich niska temperatura zmniejszy odruch wymiotny.

Karmienie piersią a odwodnienie u niemowlaka

Wiele mam zastanawia się, czy niemowlę cierpiące na biegunkę lub wymioty można karmić. Odpowiedź brzmi: tak! Niemowlę należy wtedy przystawiać do piersi jak najczęściej. Na początku każdego karmienia twoje mleko zawiera najwięcej wody, dopiero z czasem staje się coraz bardziej treściwe.

Nie karm dziecka bezpośrednio po tym, jak zwymiotowało, bo niemowlęta mają tzw. wtórny odruch wymiotny: reagują torsjami nawet po wypiciu jednego, dwóch łyków. Jedz produkty lekkostrawne

Możesz karmić piersią nawet wtedy, gdy ty sama masz problemy z brzuchem. Po pierwsze, wirusy znajdowały się w twoim organizmie, zanim zdążyły wystąpić u ciebie objawy – więc jeśli maluch miał się zarazić, to już to się stało. Po drugie, w twoim mleku znajdują się przeciwciała przeciw tym właśnie wirusom, więc karmiąc, dodatkowo ochraniasz swoje dziecko.

Kiedy trzeba wezwać pogotowie przy odwodnieniu u dziecka

Zrób to koniecznie, jeśli biegunkę lub wymioty ma niespełna półroczne niemowlę, bo im jest mniejsze, tym szybciej dochodzi do odwodnienia. W przypadku niemowlęcia alarmująca powinna też być sytuacja, gdy od trzech godzin niemowlę ma suchą pieluchę.

W przypadku starszego dziecka jedź do szpitala, kiedy maluch ma intensywną biegunkę lub torsje po każdej próbie wypicia wody, a sytuacja ta trwa ponad sześć godzin. Pomoc jest też niezbędna, gdy dziecko jest wyczerpane, blade, ma spierzchnięte usta, nieelastyczną skórę, zapadnięte oczy oraz wtedy, gdy nie siusiało od sześciu godzin.

Leczenie odwodnienia u dzieci w szpitalu

Odwodnione dziecko w szpitalu dostanie przede wszystkim kroplówkę nawadniającą. Działa ona znacznie szybciej i skuteczniej niż pojenie doustne i poza wodą zawiera jeszcze glukozę, a w razie potrzeby także niezbędny zestaw elektrolitów. Lekarze mogą też podać leki hamujące wymioty. Najczęściej po 1–2 nawadniających kroplówkach stan malucha poprawia się i może on wracać do domu.

Ile powinno wypijać dziecko każdego dnia

Jeśli wody brakuje, organizm natychmiast zaczyna szwankować: następuje groźny wzrost poziomu sodu we krwi i dochodzi do odwodnienia komórek. Na szczęście te najbardziej poważne konsekwencje odwodnienia nie zdarzają się często. Dziecko potrzebuje około 1–1,5 litra płynów dziennie. Ale to nie znaczy, że każdego dnia tyle musi wypić! Woda znajduje się przecież także w jedzeniu, a więc np. w owocach, warzywach, zupach itp. Zatem malec podczas każdego posiłku dostaje niewielkie ilości wody. Do tego jego organizm zazwyczaj doskonale zawiaduje swoją gospodarką wodną. Gdy potrzebuje płynów, od razu zaczyna wysyłać wyraźne sygnały, że chce mu się pić.

Więcej o zdrowiu dzieci:
Oceń artykuł

Ocena 5 na 12 głosy

Zobacz także

Popularne tematy