ręce, dziecko, rodzice
fot. Panthermedia

Pierwsza pomoc dla dziecka

Nawet gdy jesteś przerażona, nie możesz wpaść w panikę. Liczy się każda sekunda. Jak udzialać dziecku pierwszej pomocy w nagłych wypadkach?
ręce, dziecko, rodzice
fot. Panthermedia
Wypadek zawsze zdarza się w najmniej oczekiwanym momencie. Często w domu. Dziecko zaczyna dławić się połkniętym guzikiem albo spada na twarz z sofy i traci przytomność. Od tego może zależeć zdrowie, a nawet życie twojego dziecka.

Bądź zawsze przygotowana:
1. We wszystkich telefonach, z jakich korzystasz, zakoduj numer alarmowy 112 i numer pogotowia ratunkowego. Dołącz numery do pediatry, najbliższego szpitala. Spis tych numerów połóż też przy telefonie, przyklej na lodówce.
2. Utrzymuj porządek w dokumentacji medycznej dziecka. Prowadź zeszyt z notatkami na temat jego chorób i leków, które bierze. W książeczce zdrowia muszą się znaleźć informacje o alergiach, uczuleniu na leki, przebytych zabiegach i operacjach. W komplecie trzymaj również aktualną kartę szczepień maleństwa.
3. Regularnie sprawdzaj wyposażenie waszej domowej apteczki. Powinny się w niej, koniecznie, na stałe znaleźć: – jednorazowe rękawiczki – plastry różnej wielkości – sterylne kompresy z gazy (10x10 cm) – aluminiowa folia termiczna – dwa bandaże (jeden elastyczny) – nożyczki – pęseta do drzazg, szczypce do kleszczy – termometr – woda utleniona – sól fizjologiczna do przemywania oczu – żel przeciwświądowy – syrop i czopki przeciwgorączkowe – kompres chłodzący (przechowywany w lodówce) – leki na wypadek ostrych reakcji alergicznych.
4. Jeśli dziecko jest alergikiem zagrożonym wstrząsem anafilaktycznym (takie ryzyko dotyczy np. uczulonych na orzeszki ziemne) lub zdarzyło już mu się zachorować np. na podgłośniowe zapalenie krtani, poproś pediatrę o wypisanie leków, które mogłabyś podać, zanim przyjedzie karetka. Włóż je do apteczki i regularnie sprawdzaj termin ważności.
5. Zawczasu przestudiuj metody udzielania pierwszej pomocy. Rodzic musi wiedzieć, jak zareagować, gdy maluch się zakrztusi, a jak, kiedy napije się płynu do kąpieli. Gdy dojdzie do wypadku, nie będziesz mieć czasu na wertowanie książek czy surfowanie po internecie. A błędy w udzielaniu pierwszej pomocy mogą być dramatyczne w skutkach.
6. Przyjrzyj się krytycznie waszemu mieszkaniu. Wielu wypadków z udziałem dzieci można by uniknąć, gdyby ich rodzice zawczasu dostosowali dom do potrzeb wścibskiego i ruchliwego malucha.

NA TO MUSISZ BYĆ GOTOWA
DRGAWKI Połóż dziecko na podłodze, tak by nie mogło się niczym zranić. Gdy zacznie wymiotować, ułóż je na boku w bezpiecznej pozycji i oczyść chusteczką jamę ustną. Zmierz temperaturę – jeśli jest bardzo wysoka, zaaplikuj czopek. Jeżeli malec przestanie oddychać, rozpocznij reanimację.
Kiedy do lekarza? Wezwij pogotowie.
Tego nigdy nie rób! Nie podawaj niczego do picia ani do jedzenia.

KRWAWIENIE Do krwawiącego miejsca przyłóż sztywny materiał (gazę, ręcznik itd.) i mocno uciśnij przez dziesięć minut. Gdy rana jest na kończynie, unieś ją do góry, powyżej poziomu serca. Kiedy krew przestanie lecieć, umocuj opatrunek elastycznym bandażem. Jeśli krew leci z nosa, posadź dziecko, a nos mocno uciśnij. Na grzbiet nosa możesz położyć zimny okład. Przy bardzo intensywnym krwawieniu mogą pojawić się oznaki wstrząsu (patrz dalej). Oczekując na przyjazd pogotowia, połóż dziecko z nogami uniesionymi wyżej. Przykryj je kocem. Kiedy do lekarza? Wezwij pogotowie, gdy dziecko ma objawy wstrząsu: blednie, ma trudności w oddychaniu, traci przytomność. Kiedy po dziesięciu minutach ucisku krwawienie nie ustaje. Jeśli rana jest większa niż 1 cm i wymaga zszycia. Gdy rana jest zanieczyszczona.
Tego nie rób! Nie zakładaj opasek uciskowych powyżej miejsca krwawienia. Nie zastępuj przesiąkniętego kompresu kolejnym, nowym. Dokładaj jedynie więcej świeżego materiału na wierzch.

OTARCIE Obmyj ranę ciepłą wodą z mydłem, odkaż jej okolice wodą utlenioną. Przykryj otarte miejsce jałowym opatrunkiem.
Kiedy do lekarza? Gdy otarcie jest brudne, wymaga oczyszczenia i podania szczepionki przeciwtężcowej. Jeśli otarcie ma miejsce na twarzy, powiekach, w okolicy stawów. Kiedy otarcie po założeniu opatrunku bardzo boli.
Tego nie rób! Nie smaruj otarcia kremami lub maściami.

OMDLENIE Połóż dziecko lub pomóż mu usiąść z głową między kolanami. Rozluźnij mu ubranie. Otwórz okno lub wynieś dziecko na powietrze. Przetrzyj mu twarz mokrą chusteczką. Jeśli przestaje oddychać, zacznij reanimację.
Kiedy do lekarza? Zawsze, bo omdlenie u dziecka może być pierwszym objawem choroby. Wezwij pogotowie, gdy dziecko przestaje oddychać lub nie odzyskuje przytomności po kilku minutach.
Tego nie rób! Nie pozwalaj wstawać i chodzić, aż całkiem nie dojdzie do siebie. Nie próbuj cucić poklepywaniem po policzku lub potrząsaniem.

OPARZENIE GORĄCYM PŁYNEM Zdejmij ubranie, jeśli nie przylepiło się do skóry. Oparzone miejsce polewaj kilka minut chłodną wodą. Potem przykryj je jałowym opatrunkiem.
Kiedy do lekarza? Gdy ból po kilkunastu minutach nie ustępuje. Jeśli oparzonych jest więcej niż 10 proc. ciała. Kiedy wdało się zakażenie: skóra jest czerwona, pojawiła się gorączka.
Tego nie rób! Nie przykładaj lodu. Nie przebijaj pęcherzy. Nie stosuj domowych sposobów rzekomo zmniejszających oparzenie (np. okładów z masła).

OPARZENIE OGNIEM Ugaś ogień kocem lub przeturlaj dziecko po ziemi. Schłodź, polewając dużą ilością wody. Przykryj.
Kiedy do lekarza? Wezwij pogotowie.
Tego nie rób! Nie przykładaj do oparzonego miejsca lodu.

OPARZENIE ŚRODKIEM CHEMICZNYM Postępuj podobnie jak przy oparzeniu gorącym płynem. Gdy dziecko wlało sobie chemikalia do oczu albo je wypiło, natychmiast przepłucz oczy lub jamę ustną wodą.
Kiedy do lekarza? Jak przy oparzeniu gorącym płynem. Po oparzeniu oczu, jamy ustnej lub gardła – natychmiast.
Tego nie rób! Nie dawaj pić, gdy jest ryzyko, że oparzenie uszkodziło przełyk.

PORAŻENIE PRĄDEM Odłącz źródło zasilania prądu. Gdy jest to niemożliwe, stań na suchym podłożu i odsuń dziecko od przewodów czymś drewnianym (kijem od szczotki, deską). Jeśli dziecko jest nieprzytomne, rozpocznij reanimację. Gdy nie straciło przytomności, rozbierz je i obejrzyj, bo rana po oparzeniu może znajdować się w dowolnym miejscu ciała.
Kiedy do lekarza? Zawsze.
Tego nie rób! Nie dotykaj dziecka, zanim przepływ prądu nie zostanie przerwany.

STŁUCZENIE Gdy stłuczenie jest nieduże, przyłóż zimny okład, który zmniejszy ból i obrzęk. Jeśli stłuczona jest kończyna, obandażuj miejsce elastycznym bandażem, unieś wyżej i ogranicz ruchy.
Kiedy do lekarza? Gdy dużemu stłuczeniu uległa głowa (a zwłaszcza nos) lub brzuch. Jeśli po stłuczeniu (upadku) dziecko jest osowiałe, oszołomione, wymiotuje, jest śpiące, pokłada się.
Tego nie rób! Nie bagatelizuj stłuczeń, po których nie tworzy się siniak lub obrzęk (np. uderzeń w brzuch).

UŻĄDLENIE Wyjmij delikatnie (bez uciskania) żądło ze skóry. Obmyj miejsce wodą z mydłem. Połóż zimny okład. Postaraj się powstrzymać dziecko od drapania. Możesz też podać środek przeciwhistaminowy.
Kiedy do lekarza? Wezwij pogotowie, gdy pojawiają się objawy reakcji alergicznej: trudności w oddychaniu, obrzęk języka, zawroty głowy, omdlenie, świąd na całym ciele, bóle brzucha, dziecko wymiotuje, obniżenie ciśnienia krwi.
Tego nie rób! Nie wyciskaj żądła. To boli, poza tym możesz je wepchnąć głębiej.

UKĄSZENIE KLESZCZA Gdy kleszcz wbił się płytko, złap go pęsetką jak najbliżej skóry i wykręcając, pociągnij w górę. Możesz też usunąć go specjalnym przyrządem, który kupisz w aptece. Przemyj miejsce ukąszenia wodą utlenioną.
Kiedy do lekarza? Gdy kleszcz wbił się bardzo głęboko. Jeśli nie został wyciągnięty w całości. Gdy w miejscu ugryzienia pojawiło się zaczerwienienie albo dziecko ma inne objawy: gorączkę, mdłości, zawroty głowy. Mogą wystąpić nawet trzy tygodnie po ugryzieniu.
Tego nigdy nie rób! Nie wyciskaj kleszcza. Niczym go nie smaruj.

UGRYZIENIE Jeśli krwawienie nie jest duże, przemyj ranę wodą z mydłem, przyłóż jałowy opatrunek i uciskaj przez dziesięć minut. Unieś krwawiącą kończynę powyżej poziomu serca. Staraj się odszukać właściciela zwierzęcia, żeby upewnić się, że nie było wściekłe.
Kiedy do lekarza? Zawsze. Rana może wymagać dodatkowego oczyszczenia lub zszycia. Dziecku być może będą potrzebne antybiotyki i szczepionki.
Tego nie rób! Nie smaruj rany maściami czy kremami.

ZAKRZTUSZENIE Niemowlę ułóż na swoich kolanach na brzuchu, głową skierowaną w dół. Starsze dziecko pochyl albo przełóż w poprzek kolan. Zachęć do kaszlu. Klep po plecach, aż kaszel i krztuszenie się ustąpi. Gdy to nie pomoże, dziecko zacznie mieć problemy z oddychaniem, rozpocznij procedurę pierwszej pomocy. Uderz pięć razy otwartą dłonią w miejsce między łopatkami, drugą rękę podkładając z przodu pod klatkę piersiową malucha. Jeśli to nie pomoże, niemowlę odwróć na plecy (cały czas z głową lekko w dół), a starsze dziecko postaw, stając za jego plecami. Połóż zaciśniętą pięść między pępkiem a końcem mostka. Drugą ręką złap za pięść i pięć razy silnie uciśnij nadbrzusze do środka i w górę ciała dziecka. Gdy maluch traci przytomność, rozpocznij reanimację.
Kiedy do lekarza? Wezwij pogotowie, gdy dziecko traci przytomność. Gdy po usunięciu ciała obcego maluch długo kaszle lub/i ma podwyższoną temperaturę.
Tego nie rób! Nie podawaj krztuszącemu się dziecku picia.


ZATRUCIE POŁKNIĘTYMI LEKAMI Usuń z buzi malca to, czego jeszcze nie zdążył połknąć. Sprowokuj wymioty: przechyl go nad wanną lub ubikacją i włóż palce do gardła. Gdy maluch zacznie tracić przytomność, ułóż go na boku.
Kiedy do lekarza? Wezwij pogotowie, gdy dziecko zaczyna tracić przytomność. Jeśli maluch zwymiotuje i pozornie czuje się dobrze, nie czekaj, jedź do szpitala. Koniecznie zabierz leki (lub przynajmniej opakowanie).
Tego nie rób! Nie podawaj picia, bo połknięte substancje wchłoną się szybciej.

ZWICHNIĘCIE , SKRĘCENIE, ZŁAMANIE Zabandażuj bolące miejsce elastycznym bandażem. Postaraj się unieruchomić staw: kawałkiem grubego kartonu, deseczką. Ułóż kończynę w pozycji, która minimalizuje ból (najlepiej powyżej serca). W miejscu obrzęku połóż okład z lodu. Jeśli to uraz szyi lub pleców, nie zmieniaj pozycji ciała dziecka, ponieważ każdy ruch może doprowadzić do uszkodzenia rdzenia kręgowego. Złamanie otwarte przykryj jałowym kompresem i uciśnij miejsce krwawienia.
Kiedy do lekarza? Zawsze, gdy ból i obrzęk powiększają się. Gdy złamanie jest ewidentne.
Tego nie rób! Nie próbuj nastawiać kości. Nie wciskaj kości pod skórę (przy złamaniu otwartym). Nie dawaj dziecku pić lub jeść, bo lekarz być może będzie chciał je uśpić.


Konsultacja: dr n. med. Alicja Karney, pediatra, kieruje Oddziałem Pediatrycznym Hospitalizacji Jednego Dnia w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie
Redakcja poleca: Uwaga! Nagłe wypadki - zasady udzielania pomocy dzieciom - film
Pediatra radzi, jak zachować się, gdy dziecko się zakrztusi, oparzy lub skaleczy.
Oceń artykuł

Ocena 6 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy