płaskostopie u dzieci
fot. Adobe Stock

Płaskostopie u dziecka – rodzaje, co z tym robić

Płaskostopia u dziecka nie wolno lekceważyć, gdyż może powodować poważne problemy, np.: bóle i deformacje nóg oraz skrzywienie kręgosłupa.
Konsultacja: Hanna Więcławek-Wassermann, ortopeda traumatolog
płaskostopie u dzieci
fot. Adobe Stock
Płaskostopie u dzieci to poważny problem – dotyka aż 30 proc. młodych Polaków. Do 2-3 roku życia stopy dziecka mogą być płaskie, ale po tym czasie powinny się już kształtować prawidłowo: stopa powinna mieć dwa łuki: podłużny i poprzeczny. Gdy się nie pojawiają, mówi się o płaskostopiu.

Genetycznie zostaliśmy zaprogramowani do chodzenia boso. Wtedy mogą bowiem prawidłowo kształtować się mięśnie stóp. Niestety, na dworze boso chodzić się raczej nie da (co najwyżej czasami), a twarda podłoga w domu może tylko zaszkodzić. Jakie więc buty (i kapcie) powinien mieć przedszkolak i co robić, by jego stopy były zdrowe i nie wystąpiło płaskostopie – zapytaliśmy ortopedę.

Płaskostopie u dzieci:

Czym właściwie jest płaskostopie u dzieci

Zdrowa stopa od strony przyśrodkowej ma łagodny łuk – dzięki temu dziecko opiera się o podłoże piętą i śródstopiem. W przypadku płaskiej stopy tego łuku nie widać.

Zobacz też: Płaskostopie u dorosłych

Jest kilka rodzajów płaskostopia. Najczęściej występują poprzeczne i podłużne. Poprzeczne mają zazwyczaj dzieci z nadwagą: jest ono spowodowane osłabieniem mięśni krótkich, które „budują” stopę wszerz. Kiedy spojrzy się na nią z góry, wydaje się zbyt szeroka w środkowej części. Natomiast płaskostopie podłużne to wynik osłabienia mięśni długich. Stopa nie ma odpowiedniego wewnętrznego wysklepienia, skutkiem czego przekrzywia się do wewnątrz.

Płaską stopę dziecka zobaczysz na zdjęciu głównym – wewnętrzna krawędź stopy dotyka do podłoża zamiast unosić się łukowato ku górze.
 
Redakcja poleca: USG 30 tydzień ciąży: po co wykonuje się to badanie? [WIDEO]
Podczas tzw. USG w 30 tygodniu ciąży bada się dokładnie to samo, co podczas USG połówkowego. Ginekolog sprawdza, czy płód nadal rozwija się prawidłowo i jakie jest jego ułożenie do porodu.

Płaskostopie u dzieci – co powinno niepokoić

Buty wykoślawione do środka lub na zewnątrz. Warto przyjrzeć się też, czy ich obcas nie jest z jednej strony mocniej starty. Warto od czasu do czasu obejrzeć stopy dziecka (musi ono jednak zdjąć skarpetki i usiąść lub położyć się). Jeśli nie widać wyraźnie zaznaczonego łuku stopy lub z butami coś jest nie tak, najlepiej wybrać się do ortopedy.
Przy płaskostopiu u dziecka, pięta przechyla się do środka, a obcas bucika ściera się mocniej po wewnętrznej stronie.

W niektórych gabinetach można dokładnie zbadać stopy dzięki urządzeniu zwanemu podoskopem. Pozwala ono szybko zdiagnozować wady anatomiczne i ocenić chód dziecka. Na zdjęciu poniżej zobaczysz, jak wygląda podoskop.

podoskop
fot. Adobe Stock

Kiedy wykrywa się płaskostopie u dziecka

W czasie bilansów cztero- i sześciolatka pediatra bada dziecko także pod względem ortopedycznym: sprawdza, jak chodzi, czy ma prosty kręgosłup. Warto zapytać w przedszkolu o możliwość zorganizowania corocznych badań ortopedycznych dzieci – niektóre placówki organizują je regularnie.

Jeśli wszystko jest w porządku i mama nie zauważa nic niepokojącego, trzeba iść do ortopedy, gdy smyk kończy przedszkole. Czeka go wielka zmiana: więcej godzin będzie spędzał bez ruchu, w ławce. Nawet niewielka wada stóp lub kręgosłupa może się wtedy szybko pogłębić. Dlatego warto pokazać dziecko lekarzowi i sprawdzić, czy jednak nie ma płaskostopia lub skoliozy.

Jednym ze sposobów na sprawdzenie, czy u dziecka występuje płaskostopie, jest zrobienie odcisku stóp – wystarczy odcisk mokrej stopy na suchym podłożu. Ważne, aby przy jego robieniu obciążyć stopę całym ciężarem ciała. Poniżej wygląd odcisku zdrowej stopy (po lewej) i z płaskostopiem (po prawej).
płaskostopie u dziecka – odcisk zdrowej i płaskiej stopy
rys. Adobe Stock

Czy płaskostopie u dziecka mu przeszkadza?

Przeszkadza, tylko na początku nie odczuwa się tego tak bardzo. Cała misterna konstrukcja kości i mięśni jest jakby zapadnięta. Kości deformują się. Może to się stać przyczyną bólów stóp, szybkiego męczenia się przy chodzeniu i bieganiu, a w wieku dorosłym bólów kręgosłupa. Jeśli zaś jedna stopa jest płaska, a druga prawidłowa, powoduje to asymetrię ustawienia miednicy i skoliozę. Takiej wady nie zlikwidują ćwiczenia kręgosłupa, konieczne jest leczenie płaskostopia.

Płaskostopie u dziecka a podłogi w domu

Dziecko może chodzić boso po domu jedynie wtedy, gdy na podłodze są miękkie, puszyste dywany. To rzeczywiście stymuluje mięśnie. Chodzenie boso po twardej, drewnianej podłodze lub terakocie wcale nie jest dobre, a skakanie może nawet spowodować zwichnięcie nogi w kostce.

Profilaktyka płaskostopia u dzieci – kapcie

Kapcie mogą być tekstylne, ale z usztywnionym tyłem, tzw. zapiętkiem. Piętka dziecka nie jest jeszcze stabilna, łatwo „ucieka” na zewnątrz, dlatego trzeba ją trochę usztywnić. Jeśli przedszkolak ma zdrowe stopy, może też chodzić w miękkich kapciach. Warto jednak raz w miesiącu przyjrzeć się im, czy się nie wykoślawiają.

Profilaktyka płaskostopia u dzieci – buty

Buty nie muszą być sztywne aż za kostkę. W prawidłowym ułożeniu stopę utrzymuje właśnie sztywny zapiętek. Buciki za kostkę poleca się maluchom, które mają obniżone napięcie mięśni oraz tzw. wiotką stopę.

Dobre buty są odpowiednio wyprofilowane. Trzeba kupować takie, które są o 7–8 mm dłuższe niż stópka. W przypadku większej różnicy stopa ma podparcie w nieodpowiednim miejscu, co również powoduje wady.

Płaskostopie u dziecka – leczenie

Dziecko musi chodzić w butach z wkładkami, które dobierze specjalista w sklepie ortopedycznym. Zwykle trzeba także kupić nowe buty – należy pamiętać, że wkładki zajmują trochę miejsca i najlepiej buty mierzyć razem z nimi. Dziecko powinno mieć takie wkładki również w kapciach. Musi też ćwiczyć stopy. Codziennie.

Idealnie by było, żeby przedszkolak ćwiczył dwa razy dziennie po 10–15 minut. Samo chodzenie w butach z wkładkami to za mało. Jeżeli mięśnie nie pracują, nie wzmocnią się. Dobry but jest jakby rusztowaniem – dopóki stopa w nim się znajduje, ma prawidłowy kształt. Ale gdy dziecko go zdejmie, stopa wróci do poprzedniej pozycji. Dlatego samo noszenie wkładek, bez codziennych ćwiczeń, nie ma sensu!

Sprawdź: Ćwiczenia na płaskostopie u dzieci do zrobienia w domu i na dworze

Ćwiczenia na płaskostopie u dzieci

Jeśli to możliwe, zapisz dziecko na basen – pływanie wzmacnia mięśnie stóp. W domu też warto ćwiczyć -  niezależnie od tego, czy smyk ma płaskostopie czy nie. Postaraj się tylko, by ćwiczenie było miłą zabawą.

Ćwiczenia na płaskostopie u dzieci wykonywane na siedząco:
• Artysta. Połóż przed malcem garść kasztanów, guziki lub inne drobne przedmioty. Poproś, by palcami stóp układał z nich wzory (np. dziewczynka – kwiatek, a chłopiec – pociąg).
• Cyrkowiec. Usiądź naprzeciwko malucha, połóż przed nim piłkę. Rzucajcie ją do siebie stopami.
• Malarz. Połóż przed dzieckiem kartkę papieru. Poproś, by włożyło kredkę pomiędzy pierwszy a drugi palec stopy i coś narysowało.

Ćwiczenie na płaskostopie u dzieci wykonywane na leżąco:
Wycieczka rowerowa. Poproś, by dziecko położyło się na plecach. Podaj mu woreczki wypełnione np. grochem. Zachęć, by trzymało je palcami stóp i robiło rowerek.

Ćwiczenia na płaskostopie u dzieci wykonywane na stojąco:
• Krasnoludki, wielkoludy i zające. Namawiaj malca do chodzenia na palcach, piętach, do skakania. Możesz mówić, że teraz będziecie chodzić jak krasnale i wielkoludy, a potem poskaczecie jak zajączki.
• Dźwig portowy. Zachęć dziecko, by stanęło na jednej nodze. Palcami drugiej niech podniesie woreczek (towar) w górę i przełoży go w inne miejsce (na statek).
• Niszczyciel. Poproś, żeby malec stanął na gazecie. Niech spróbuje porwać ją na drobne kawałeczki palcami stóp.

Materiał pierwotnie opublikowany w 2009 r.

Więcej o wadach postawy:
Ćwiczenia na skoliozę – metody terapeutyczne i rodzaje ćwiczeń
Na czym polega gimnastyka korekcyjna
 
Hanna Więcławek-Wassermann
Konsultacja: Hanna Więcławek-Wassermann, ortopeda traumatolog

Specjalista rehabilitacji medycznej. Pracuje w Centrum Kompleksowej Rehabilitacji w Konstancinie.

Oceń artykuł

Ocena 6 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy