Rozwój płodu – kalendarsz
fot. Fotolia

Jak się rodzi życie

Najpierw kropka, potem coś na kształt rybki, a na końcu człowiek. Zanim dziecko przyjdzie na świat, czeka je wiele etapów rozwoju. Tak niesamowitych, że można je uznać za cud.
Konsultacja: dr n. med. Renata Jaczyńska, ginekolog położnik
Rozwój płodu – kalendarsz
fot. Fotolia
Prawda, że rozwój dziecka w łonie matki wydaje się skomplikowany? A jego przemiana z ziarenka w maleńkiego człowieka wręcz niepojęta? Przeczytaj w jaki sposób, krok po kroku, się to odbywa.


Konkurs

Po upojnej nocy z partnerem w twoim organizmie trwa wyścig. Miliony plemników wędrują z pochwy w kierunku jajowodów. Do celu dociera tylko kilkaset, a do jajeczka wnika jeden. W jajeczku zachodzą zmiany chemiczne, które chronią przed inwazją pozostałych „zawodników”. Ciało zwycięzcy rozpuszcza się, a jądro z materiałem genetycznym zlewa się z jądrem komórki jajowej. Zapłodnione jajo dzieli się na dwie komórki, potem na cztery, osiem itd. Przez cały czas też przemieszcza się wzdłuż jajowodu do macicy. Po siedmiu dniach od zapłodnienia zagnieżdża się w wyściółce macicy (endometrium). I... jesteś w ciąży!

Poznaj: Pierwsze objawy ciąży
Redakcja poleca: Co się zdarzy w 8. tygodniu ciąży? [WIDEO]
Ósmy tydzień to już końcówka drugiego miesiąca ciąży. Twoje dziecko jest już kompletnym, choć miniaturowym człowiekiem. Chcesz wiedzieć, jak wygląda? I o czym sama powinnaś pamiętać? Sprawdź!


Od blastocysty do zarodka

Dzielące się jajo w miarę dojrzewania przekształca się w blastocystę, która składa się z nieprzypadkowo zgrupowanych komórek. Każda z tych grup ma swoje zadanie: jedna stanie się zarodkiem, inna utworzy struktury umożliwiające odżywianie itd. Komórki zewnętrzne blastocysty wysuwają w głąb endometrium podobne do korzeni wypustki, dzięki którym możliwa jest wymiana składników odżywczych i zbędnych produktów między twoim organizmem a tworzącym się zarodkiem. Z tego połączenia powstanie łożysko, które chroni i odżywia dziecko.

W 4. tygodniu blastocysta zaczyna się przekształcać w zarodek, różnicując się na trzy warstwy komórek. Właśnie z tych trzech warstw powstaną w przyszłości wszystkie najważniejsze tkanki. Z warstwy wewnętrznej rozwiną się płuca, wątroba, układ pokarmowy i trzustka. Ze środkowej – szkielet, mięśnie, nerki, naczynia krwionośne i serce. Zewnętrzna utworzy skórę, włosy, soczewki oczu, szkliwo zębów i układ nerwowy. Komórki przemieszczają się tak, by znaleźć się na właściwym miejscu.


Szczególna troska

Od 6. tygodnia zarodek jest szczególnie narażony na oddziaływanie szkodliwych czynników środowiskowych. To właśnie dlatego, jeśli tylko podejrzewasz, że jesteś w ciąży, powinnaś o siebie troskliwie zadbać (uważać na leki, nie pić alkoholu, nie palić, dobrze się odżywiać itd.). Oczywiście o swoje zdrowie najlepiej dbać przez cały czas, ale na początku ciąży (aż do 13. tygodnia) rób to wyjątkowo starannie.

W 9. tygodniu twoje maleństwo już się rusza! Na razie nie poczujesz jego ruchów, bo są zbyt słabe, ale podejrzysz je na badaniu USG. Dziesiąty tydzień to ważny moment w życiu dziecka. Właśnie kończy się okres powstawania jego narządów (a po nim zmniejsza się ryzyko wystąpienia u malca wad wrodzonych). Malec rusza już rączkami, nóżkami i klatką piersiową – być może to ćwiczenia z oddychania.

Sprawdź: Co wolno, a czego nie wolno w ciąży


Maleńki, ale zdolny

W 12. tygodniu maleństwo podwaja wymiary z ostatnich trzech tygodni! Najwięcej miejsca zajmuje jego głowa. Jednocześnie rozrasta się sieć naczyń w łożysku, by maluch otrzymywał wszystkie składniki. Około 14. tygodnia maluszek nie ma już zamiaru spokojnie leżeć. Stale wynajduje sobie coś do roboty. A to rusza paluszkami, a to ziewa, a nawet wkłada sobie do buzi kciuk (około 19. tygodnia sama poczujesz jego ruchy). Dzięki gimnastyce rozwija się jego układ nerwowy i wzmacniają mięśnie. Czasem smyka męczy czkawka.

W 16. tygodniu życia rozwijają się struktury ucha wewnętrznego. Choć uszy maleństwa nie są jeszcze w pełni ukształtowane, to zapewne czuje już wibracje poprzez skórę. Co więcej, około 18. tygodnia brzdąc sam zaczyna wydawać dźwięki! W 21. tygodniu nadszedł czas na doskonalenie narządów. Na języku dziecka pojawiają się kubki smakowe (preferują smak słodki). W błyskawicznym tempie rozwijają się zmysły malca – ma już komplet neuronów w mózgu, dzięki którym poznaje własne ciało i otoczenie. To nie wszystko. Maleństwo wyregulowało swój zegarek – ma teraz stałe pory czuwania i snu.


Ach, te uczucia

Dziecko około 25. tygodnia jest na tyle duże, że nie może swobodnie pływać. Nadal chwyta rączkami pępowinę, dotyka ciała i bada otoczenie. Cały czas ćwiczy mięśnie. Uzyskuje też większą świadomość otaczającego go (i mamę) świata. Jeśli czegoś się przestraszysz, odczuje to również maluch. Zrób więc wszystko, by czuł się w brzuchu szczęśliwy. Jak? Nie denerwuj się i... mów czule do bobaska. On cię słyszy.

Przed skończeniem 30. tygodnia maluch wygląda niemal tak samo jak urodzony o czasie noworodek. Szkrab jest już bardzo mądry. Czy wiesz, że potrafi zapamiętać krótki wierszyk lub prosty utwór muzyczny? Dowiedli tego francuscy naukowcy. Może więc zaczniesz puszczać malcowi kołysanki? Sprawdź, jak reaguje na muzykę, a po narodzinach będziesz wiedziała, jakich utworów lubi słuchać.


Mamo, już!

Maluszek sporo śpi (aż 60 proc. doby), ale chciałby sobie także od czasu do czasu pobrykać. Jednak w brzuchu zrobiło się tak ciasno, że brzdąc nie ma wyjścia – około 38–40. tygodnia jest już gotów na nowe życie. Ale to już temat na zupełnie inną opowieść.

Poznaj: Pierwsze objawy porodu – uwaga, to już!


Dziewięć miesięcy zmian

Sprawdź, jak wspaniale rośnie twoje dziecko w brzuchu. Kiedy pojawiają się rączki i nóżki, uszy, nosek... Kiedy zaczyna bić serce...
  • 1. miesiąc
Na razie maleństwo w brzuchu nie przypomina dziecka, raczej kulkę przejrzystej galaretki. Znajdują się w niej komórki dzielące się z zawrotną szybkością. A wszystko zmieściłoby się na czubku szpilki! Z części komórek powstanie zarodek, z reszty – pęcherz owodniowy i pęcherzyk żółtkowy. Ten ostatni dostarcza szkrabowi pokarmu, ale do czasu... Wkrótce zniknie, a jego zadanie przejmie łożysko. Pod koniec miesiąca kształtuje się cewa nerwowa – to z niej powstaje mózg i rdzeń mózgowy. Serce zaczyna bić w 23. dniu od zapłodnienia. Dziecko ma około 2 mm.
  • 2. miesiąc
Zarodek nie przypomina już kulki: ma głowę, tułów i ogonek. Dziecko rośnie teraz milimetr dziennie! Pojawiają się zawiązki płetwiastych kończyn, które wkrótce przekształcą się w palce. Najwięcej miejsca zajmuje głowa. Coraz lepiej widać zarysy twarzy: uszka, zaczątki ust, nosa. Oczy to dwie plamki (zabarwiają się w 8. tygodniu). Kształtują się powieki. Powstaje szkielet (chrzęstny), zarodkowy przewód pokarmowy, a w dziewiątym tygodniu u chłopców – jąderka, u dziewczynek – jajniki. Pod koniec miesiąca zarodek mierzy około 3,5 cm.
  • 3. miesiąc
Zarodek staje się płodem, który rośnie jak na drożdżach, a razem z nim narządy, np. wątroba (wypełnia cały jego brzuszek). Skóra się zaróżowiła, pojawiły się na niej zawiązki cebulek włosowych. Rosną paznokcie. Zaczyna też ćwiczyć brzuszek smyka. Jelita potrafią wykonywać ruchy perystaltyczne, które umożliwiają przesuwanie się pokarmu. Do pracy ruszyły nerki, dzięki którym dziecko robi siusiu. Malec zyskał zawiązki zębów stałych. Mózg rozwija się w tempie błyskawicy. Ukształtował się również szkielet, stawy i mięśnie. Kończy się miesiąc, a smyk urósł do 7 cm.
  • 4. miesiąc
Do tej pory nóżki maleństwa były takiej samej długości co rączki, w tym miesiącu zmieniają się proporcje (nóżki się wydłużają). Nosek zaczyna wyglądać jak... nosek bobaska (jest słodko zadarty). Ciałko porasta puszek, który zniknie, jeszcze gdy malec będzie w brzuszku. Wątroba, nerki, tarczyca i serce pracują pełną parą, podobnie zresztą jak mózg, który wytwarza tysiące połączeń nerwowych. Na palcach wykształcają się poduszeczki dotykowe. U dziewczynek powstają jajowody, macica i pochwa (u chłopców prącie wydłużyło się już w 2. miesiącu). Wzrost? Około 14 cm.
  • 5. miesiąc
Zaczynają się wykształcać płuca, które na razie służą do wdychania i wydychania wód płodowych – w ten sposób malec ćwiczy oddychanie. Rozwija się system odpornościowy (powstają białe ciałka krwi). Zmienia się skóra – nie jest już tak przezroczysta. Twarz maleństwa nabiera znajomych dziecięcych rysów: bródka jest spiczasta, nosek płaski, czoło wysokie, rosną rzęsy, a kształtne uszy przylegają do główki. Smyk mierzy już blisko 20 cm i wykazuje się iście noworodkowym temperamentem (w repertuarze: skoki, obroty, kołysanie, wykopy, machanie).
  • 6. miesiąc
Smyk już nie rośnie jak w drugim czy trzecim miesiącu, ale za to powolutku zaczyna nabierać ciałka: pod skórą gromadzi się tłuszczyk (ale dziecko nadal jest bardzo drobne). Malec wprawdzie ma mało miejsca i nie może pływać tak swobodnie, ale wciąż dotyka ciała i bada otoczenie. Słyszy już doskonale i reaguje na głośne dźwięki, np. gwałtownymi ruchami. Wykształca się siatkówka. Maleństwo mierzy 24 cm.
  • 7. miesiąc
Maleństwo ma niebieskie oczka, rzęsy, brwi i kształtne usteczka. Rozwija się kora mózgowa i system nerwowy, a także doskonalą zmysły (ma świetnie rozwinięty węch). Dziecko nabiera ciałka, rośnie, a to oznacza jeszcze mniej miejsca w brzuchu. Smyk zwija się, ma skulone rączki i nóżki. Zmiany u chłopców – jądra zstępują do moszny. Kolejny miesiąc i kolejne centymetry wzrostu – na miarce już 42 cm.
  • 8. miesiąc
Płuca są już prawie gotowe do wymiany gazowej. Malec ćwiczy oddychanie praktycznie przez cały czas. Obrasta też tłuszczykiem, dzięki czemu jego skóra robi się różowiutka i gładka. Powolutku przyjmuje pozycję, w której przyjdzie na świat, czyli główką w dół. Maluszek pokonuje kolejne dystanse (44, 46, 48 cm) i powoli zbliża się do mety. Pod koniec tego miesiąca może już nawet ważyć blisko 2700 g!
  • 9. miesiąc
Płuca są już na sto procent gotowe do oddychania – do pracy zmusza je kortyzol, hormon wytwarzany przez nadnercza. Dziecko jest pulchniutkie – w ostatnim miesiącu przybiera na wadze 400–500 g. Gdy malec będzie gotowy, twój organizm uruchomi odpowiednie hormony, które wywołują skurcze mięśni, rozmiękczają szyjkę macicy... Już za chwilę po drugiej stronie brzuszka pojawi się bobasek. Wzrost: około 51 cm, waga – około 3,5 kg.

Przeczytaj: Ciąża miesiąc po miesiącu – opowieść nienarodzonego dziecka
 


Czy urodzą się bliźniaki?

Są dwa rodzaje bliźniąt: jednojajowe i dwujajowe. Na czym polegają różnice między nimi?
  • Jednojajowe. Rozwijają się z pojedynczego jajeczka, które zostało zapłodnione jednym plemnikiem. Jajo dzieli się na dwie komórki, które oddzielają się, tworząc dwie zygoty. Kontynuują one podziały aż do powstania dwóch płodów, które mają identyczne geny. Maluszki więc mają taką samą płeć i taki sam kod genetyczny, czyli kolor oczu, włosy itd.
 
  • Dwujajowe. Rozwijają się, gdy dwie komórki jajowe zostaną zapłodnione przez dwa plemniki. Każdy płód ma swój zestaw genów, a dzieci po narodzinach mogą być różnej płci i nie są do siebie bardziej podobne niż rodzeństwo.



 


 
dr n. med. Renata Jaczyńska
Konsultacja: dr n. med. Renata Jaczyńska, ginekolog położnik

Specjalista ginekolog-położnik. Pracuje w Klinice Położnictwa i Ginekologii Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie.

Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy