Jak przeprosić dziecko?
Fotolia
Wychowanie

Bóle głowy u dziecka to może być depresja. Powód? Wyścig szczurów już od przedszkola [WYWIAD]

Trudności z postawieniem dziecku granic, zapracowani rodzice, brak czasu i wyścig szczurów już od przedszkola – to wszystko sprawia, że coraz młodsze dzieci mają problemy z psychiką. Nawet co piąte dziecko ma zaburzenia zachowania, depresję lub inne problemy - alarmuje prof. Małgorzata Janas-Kozik, psychiatra dziecięcy.

Jeszcze niedawno o depresji mówiło się tylko w odniesieniu do dorosłych. Dziś już wiadomo, że zachowania depresyjne ma ok. 20 proc. nastolatków. Problemy pojawiają się u coraz młodszych dzieci, nawet u kilkulatków. Większość przypadków nie jest nawet diagnozowanych – w Polsce dramatycznie brakuje psychiatrów dziecięcych i kompleksowej opieki psychologicznej nad dziećmi: mówi prof. Małgorzata Janas-Kozik, psychiatra i psychiatra dziecięcy.

Pani profesor, czy to prawda, że obniża się wiek, w którym dzieci zaczynają mieć problemy z psychiką?

Coraz młodsze dzieci trafiają po pomoc do psychiatry. Te porady obejmują nie tylko samo dziecko, ale i rodzinę. Z jednej strony rośnie świadomość społeczna: rodzice, których niepokoi zachowanie dziecka, mogą się skonsultować na portalach społecznościowych albo poszukać informacji u dr. Google. Z drugiej strony zmieniło się tempo życia, pewne wymagania stawiane dzieciom i młodzieży, sposób komunikowania się. Zmienił się też model rodziny – z rodziny wielopokoleniowej na rodzinę „nuklearną”, która zwykle ogranicza się do rodzica i dziecka. Ani dziecko, ani rodzic nie mają wsparcia wielopokoleniowej rodziny. Dlatego szuka się pomocy u profesjonalistów.
Gdy 20 lat temu zaczynałam pracę jako psychiatra dziecięcy, to głównymi moimi pacjentami były nastolatki. Obecnie pierwsze epizody ciężkich zaburzeń psychiatrycznych zdarzają się już w wieku 12, 13 lat. Ciężkie zaburzenia odżywiania zdarzają się u 11-latków. Rodzice mają trudności wychowawcze, nie radzą sobie z frustracją dziecka, z odmawianiem mu czegokolwiek. To widać już u kilkulatków. 

Jakie frustracje może mieć tak małe dziecko?

Np. to, że rodzice czegokolwiek mu odmawiają, nie chcą mu czegoś kupić w sklepie. Rodzice nie stwarzają dziecku sytuacji frustrujących i nie uczą oczekiwania na nagrodę. Trzeba czasem powiedzieć: „Teraz nie mam tyle pieniędzy, by to kupić, ale będziemy na ten temat rozmawiać, ty będziesz zbierać swoje pieniądze, ja ci dołożę”.
Promuje się wychowanie bezstresowe, zaspokajanie wszystkich potrzeb dziecka. Tak być nie powinno, ponieważ życie nie oferuje nam sytuacji pozbawionych stresu. Rodzice mają problem z postawieniem granic własnemu dziecku. Może to wynikać z ich lęku i braku wiary w rodzicielskie kompetencje, ale też z przesuwania odpowiedzialności – na lekarza, psychologa, szkołę.
Tymczasem to rodzic powinien stać na pierwszej linii i dawać sobie radę z gniewem dziecka, lękiem, ucieszyć się jego radością. A dziecko musi nauczyć się tego, że nie zawsze od razu dostaje to, czego chce. Jeśli się tego nauczy, będzie mu potem łatwiej w życiu, gdy zetknie się z odmową czy trudną sytuacją.

Rodzic boi się gniewu dziecka?

Tak, np. nie jest w stanie zabronić dziecku dostępu do Internetu, zabawy smartfonem, bo dziecko krzyczy, złości się. Rodzic powinien umieć czasem powiedzieć „nie”. Im młodsze dziecko, tym decyzje można podejmować bardziej autorytarnie. Z nastolatkiem trzeba już iść na pewien kompromis. 

To prawda, że coraz młodsze dzieci mają depresję?

Tak. Jednak kryteria rozpoznania depresji u dziecka mogą być nieco inne. U dorosłego, który ma depresję, dominuje uczucie smutku. Dziecko może też w ten sposób reagować, albo bywa po prostu rozdrażnione. Reaguje złością, agresją. U dorosłego z depresją dochodzi do spadku masy ciała, natomiast dziecko może mieć „kłopot z osiągnięciem prawidłowej masy ciała”. Lekarz, który pracuje z dzieckiem, musi dopasować objawy do możliwości rozwojowych i intelektualnych dziecka.
Dziecko ma takie objawy, na jakie go stać: emocjonalnie i intelektualnie.

Objawem depresji u małego dziecka może być po prostu ból głowy?

Tak, im młodsze dziecko, tym są to częściej objawy somatyczne: bóle brzucha, głowy, bo małe dziecko nie potrafi nazwać swoich emocji. U nieco starszego dziecka mogą pojawić się zaburzenia zachowania. W tle będą objawy smutku, ale „na wierzchu” dziecko może być niegrzeczne, agresywne, drażliwe, wchodzić w konflikt ze światem dorosłych. Albo inaczej: pokazuje obojętność i wzrusza ramionami. Są dzieci z depresją, które często płaczą. Inne – odwrotnie – pokrywają smutek śmiechem.
W miarę dorastania objawy depresji u dziecka będą bliższe kryteriom depresji u dorosłych.

Jak małe dziecko diagnozowała pani z klasycznymi objawami depresji?

Diagnozowałam kilkulatka. Nie chciał się bawić, był wycofany z grupy, płaczliwy, miał zaburzenia snu. Jego zachowanie było odzwierciedleniem pewnych konfliktów i napięć, które były w domu rodzinnym.

Zaburzenia zachowania dziecka to zawsze kwestia rodziny?

Może nie zawsze, ale dziecko zawsze odbiera wszystko to, co się dzieje w rodzinie: napięcia, choroby, obawy, lęki. Nie ma jeszcze dojrzałych mechanizmów obronnych radzenia sobie w trudnych sytuacjach.

Coraz częściej się mówi, że zbyt duże wymagania rodzice stawiają dzieciom już od przedszkola.

To prawda. Czasem się zastanawiam, gdzie i kiedy dziecko ma czas na zabawę, kiedy każda aktywność, którą wykonuje, ma czemuś służyć: zwiększaniu zdolności poznawczych, poprawie pamięci, myślenia, rozwijaniu talentów. To świetnie, tylko gdzie jest czas i miejsce na beztroską zabawę? 

Dzieci z problemami to nie są więc dzieci zaniedbane?

Problemy mogą mieć zarówno dzieci z rodzin patologicznych, zaniedbane, jak dzieci wykształconych rodziców. Oni niekoniecznie poświęcają dziecku czas. Oni mu ten czas świetnie organizują: bo ich na to po prostu stać. A dziecko potrzebuje rodzica, jego czasu, obecności.

Dzieci nie radzą sobie ze światem, który stworzyliśmy?

Dzieci zawsze gorzej radzą sobie w świecie, dlatego potrzebują mądrych przewodników, z którymi są związani emocjonalnie, czyli rodziców. To, jak dzieci będą sobie kiedyś radzić w życiu, zależy głównie od rodziców oraz od przedszkola, szkoły. Nie ma idealnych rodziców, ale rodzic powinien być uważny na wszelkie sygnały, które dziecko wysyła.
Wszyscy popełniamy ten sam błąd: poświęcamy dziecku najwięcej czasu, kiedy zaczyna się źle zachowywać. Wtedy reagujemy. Zaczyna się błędne koło, bo w dziecku tworzy się przekonanie – na poziomie podświadomym – że zyskuje uwagę rodzica, kiedy zachowuje się źle. Podtrzymujemy więc niechcący jego nieprawidłowe zachowanie.

Dziecko myśli: „Jak zrobię coś złego, to wreszcie się mną zainteresują”? 

Dokładnie tak. Wszyscy popełniamy ten sam błąd. Z różnych powodów: bo jesteśmy zmęczeni, zapracowani, chcemy mieć chwilę dla siebie.

Kiedyś się mówiło, że to nie czas poświęcony dziecku jest ważny, tylko jego jakość.

Największą nagrodą dla dziecka jest czas rodzica. Oczywiście, nie chodzi o to, że mama siedzi z dzieckiem na kanapie, obydwoje mają w rękach smartfona i każdy ogląda to, co chce. Takie obrazki często widać na wakacjach, choćby na plaży. Dzieci i rodzice są obok, ale nie ma między nimi kontaktu: ani werbalnego ani pozawerbalnego, bo każdy ma swoją zabawkę w ręce. Niezbędna jest interakcja, kontakt z dzieckiem, zabawa, gdy jest małe, a gdy jest starsze – rozmowa. 

W Polsce dramatycznie brakuje psychiatrów dziecięcych?

Jest ich tylko 400, a powinno – dwa razy więcej. W niektórych województwach jest tylko kilku psychiatrów dziecięcych, w kolejce na wizytę w ramach NFZ czeka się kilka miesięcy, a nawet dłużej. Część rodziców szuka pomocy u psychiatrów dla dorosłych, jednak jest to zupełnie inna dziedzina. Dzieckiem powinien zająć się cały zespół złożony m.in. z psychologa, terapeuty, psychiatry, niezbędna jest też współpraca z rodziną, szkołą.

Prof. Małgorzata Janas-Kozik jest psychiatrą dziecięcym, pracuje w Katedrze Psychiatrii i Psychoterapii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego orz na Oddziale Klinicznym Psychiatrii i Psychoterapii Wieku Rozwojowego w Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu.
Zobacz także: W Ministerstwie Zdrowia powstał zespół ds psychiatrii dzieci. Poprawi sytuację?


 

Czy spinner pomaga na ADHD, czy służy diabłu? [WIDEO]

ADHD, objawy ADHD, nadpobudliwość psychoruchowa, deficyt uwagi, dziecko z ADHD, złe zachowanie, trudne dziecko, agresja
Fotolia
Wychowanie
ADHD nie istnieje? Obalamy mity o nadpobudliwości u dzieci
Ktoś ci mówił, że ADHD nie istnieje, a może przekonywał, że nadpobudliwe są tylko dzieci zaniedbane lub źle wychowane? Razem z psychologiem i psychoteraputą, dr n. med. Tomaszem Srebnickim, ustalamy, co jest prawdą o ADHD, aby dotknięte nim dzieci traktować ze zrozumieniem i otoczyć je odpowiednią opieką.

ADHD czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi istnieje i wymaga leczenia – potwierdzają eksperci. Do jego objawów należą nasilone problemy z koncentracją uwagi , nadruchliwość i impulsywność. Ponieważ na temat ADHD krąży wiele mitów, łącznie z tym, że zaburzenie to wymyśliły firmy farmaceutyczne z chęci zysku, próbujemy się z nimi rozprawić, aby dzieci cierpiące na to zaburzenie w porę otrzymały potrzebną pomoc. Bez niej ich życie będzie trudniejsze. 1. ADHD to skutek złego wychowania Nieprawda – o nadpobudliwości najczęściej decydują geny (dzieje się tak w ponad 70 proc. przypadków). ADHD się dziedziczy tak jak wzrost – nieuważni rodzice mogą mieć nieuważne dziecko, tak jak wysocy rodzice mają większą szansę na posiadanie wysokiego potomka. Istnieje również ADHD nabyte (niezależne od genów). Jego przyczyną jest uszkodzenie struktur mózgu odpowiadających za kontrolę uwagi i impulsywności, spowodowane np. paleniem papierosów w ciąży lub niedotlenieniem dziecka podczas porodu. 2. ADHD mają zaniedbane dzieci Trudno obwiniać rodziców o to, że swoimi metodami wychowawczymi doprowadzili do powstania  nadpobudliwości u dziecka. Rodziny, w których jest dziecko z ADHD często wkładają dużo więcej wysiłku w opiekę i są bardziej zaangażowani niż rodzice maluchów, które nie mają tego zaburzenia. Zdarzają się jednak przypadki, kiedy mama i tata nie umieją postępować właściwie – ponieważ wiele dzieci z ADHD ma nadpobudliwych rodziców , są oni bardziej tolerancyjni wobec pewnych zachowań (zawsze się spóźniałem, więc dziecko także nie jest punktualne). 3. Dziecko z ADHD robi na złość Dziecko dotknięte zaburzeniem rozwoju , jakim jest nadpobudliwość, nie jest krnąbrny, niegrzeczny i nie robi czegoś celowo . Od swoich rówieśników różni się tym, że częściej niż oni ujawnia pewne...

Choroby psychiczne rodziców bardzo wpływają na dzieci
AdobeStock
Aktualności
"Chodzą na paluszkach, żeby nie denerwować mamusi". O problemie milionów polskich dzieci
2 miliony polskich dzieci wychowuje się w rodzinach, w których rodzice cierpią z powodu depresji, nerwicy i innych chorób psychicznych. Jak wygląda ich rzeczywistość?

„Gdy rodzic przewlekle choruje, karuzela rodzinna zostaje zachwiana. Wszystko zaczyna się kręcić wokół chorego. Czy wziął leki, czy zrobił badania, jak się dziś czuje” – twierdzi psycholog Jolanta Zmarzlik, specjalistka do spraw przeciwdziałania przemocy w rodzinie i ochrony dzieci przed krzywdzeniem, biegła sądowa. Niestety 2 miliony polskich dzieci wychowuje się w rodzinach, w których rodzice cierpią z powodu chorób psychicznych. Czy w takich domach dba się o zaspokajanie ich potrzeb? Odwrócona hierarchia potrzeb W normalnym, zdrowym domu rodzice troszczą się o dzieci i starają się zaspokajać ich potrzeby. Dzięki temu mają one szansę na prawidłowy rozwój i szczęśliwe dzieciństwo. W rodzinie dysfunkcyjnej potrzeby dziecka zdecydowanie nie są na pierwszym miejscu. Jest ono zaniedbywane, a w dodatku musi wykazywać się większą dojrzałością niż rówieśnicy . Często to właśnie dziecko dba o atmosferę w domu i to ono staje niejako w roli dorosłego. Brakuje mu należytej uwagi rodzica, pomocy w lekcjach, dbania o jego zdrowie, bezpieczeństwo, rozwój, samopoczucie. Choroba psychiczna rodzica jest niezwykle obciążająca dla dziecka. „Jest uczone, że musi chodzić na paluszkach, żeby nie denerwować mamusi, gdy ta jest smutna. Albo jest od małego uczulane, żeby chować w domu noże, paski i sznurki, żeby tata nie odebrał sobie życia. Dziecko uczy się rozpoznawać najdrobniejszą zmianę humorów, bo może rodzic znów wybuchnie agresją i trzeba będzie uciekać lub się chować” – wyjaśnia psycholog. Zobacz też: Dzieci w Polsce nie mają szczęśliwego dzieciństwa! Dzieci nie rozumieją zachowania rodziców Kilkuletnie dzieci nie wiedzą, co oznacza choroba psychiczna rodzica, często nawet nie mają świadomości jej istnienia. Z drugiej strony nie rozumieją, dlaczego opiekunowie są...

depresja lękowa
Adobe Stock
Mama
Depresja lękowa: objawy, przyczyny, leczenie
Depresja lękowa to potoczna nazwa współwystępujących zaburzeń lękowych i depresyjnych. Objawami depresji lękowej są m.in. niepokój, przygnębienie, złość, wybuchy agresji. Leczenie dobierane jest indywidualnie do pacjenta i zazwyczaj obejmuje psychoterapię i leki.

Depresja lękowa, inaczej: neurotyczna, to stany lękowe i depresyjne , które występują w tym samym czasie i utrzymują się stale przez co najmniej dwa tygodnie. Jest to często występujące zaburzenie psychiczne. W przebiegu tej choroby pacjent czuje się ciągle zmęczony, przygnębiony, odczuwa lęk i niepokój, bywa agresywny i drażliwy. Pojawiają się myśli samobójcze, które mogą prowadzić do prób odebrania sobie życia. Dlatego tak ważne jest, żeby po zaobserwowaniu objawów depresji lękowej udać się do psychiatry w celu podjęcia odpowiedniego leczenia. Nie bez znaczenia jest także podjęcie psychoterapii. W tym artykule o depresji lękowej: Objawy Przyczyny Leczenie Depresja lękowa: objawy Ważne jest, aby doświadczony lekarz psychiatra zróżnicował depresję lękową od zaburzeń lękowych lub depresji. W przebiegu depresji lękowej mogą wystąpić następujące objawy: zmienność nastrojów nieumiejętność odczuwania radości utrzymujący się lęk drażliwość ataki paniki ciągłe napięcie zamartwianie się bezsenność agresja ciągłe zmęczenie problemy z koncentracją myśli rezygnacyjne i samobójcze obniżone poczucie własnej wartości poczucie winy Przy depresji lękowej pojawiać się mogą także objawy fizyczne , np.: bóle brzucha wymioty zaburzenia apetytu problemy z ciśnieniem bóle i zawroty głowy Przyczyny depresji lękowej Za główną przyczynę wystąpienia depresji neurotycznej uznaje się przewlekły stres . Choroba dotyka też częściej osób, które boją się porażki i mają problemy z wyrażaniem emocji. Zamykanie w sobie trudnych uczuć może prowadzić do zaburzeń natury psychicznej, w tym właśnie depresji lękowej. Leczenie depresji lękowej Podstawą pracy nad depresją lękową jest psychoterapia. Istotne jest przepracowanie schematów prowadzących do...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz