Inteligencja emocjonalna: lekcje dla starszaków
Fotolia.com/redakcja
Wychowanie

Inteligencja emocjonalna – spis lekcji Doroty Zawadzkiej dla 5- i 6-latków

Program nauki inteligencji emocjonalnej dla 5- i 6-latków został podzielony na 12 lekcji zróżnicowanych tematycznie. W każdej lekcji prezentuję kilka ćwiczeń, które będą rozwijać różne obszary inteligencji emocjonalnej.

Jak kształtować inteligencję emocjonalną u 5- i 6-latka? Co robić, by dziecko było empatyczne, potrafiło kierować swoimi emocjami? I wreszcie, dlaczego to takie ważne dla jego przyszłości?

Dojrzałość to coś, co osiągam, kiedy nie potrzebuję już oceniać czy obwiniać niczego ani nikogo za to, co mi się przytrafia. Anthony de Mello

Od lat naukowcy starają się znaleźć wyjaśnienie, w jaki sposób rozwijamy się w aspekcie intelektualnym. Mnie najbliższa jest koncepcja pewnego Szwajcara, Jeana Piaget, który oparł się na założeniu, że inteligencja to efekt biologicznego dostosowania się naszego organizmu do relacji z otaczającym światem. Dzięki temu bodźce odbierane przez nasze zmysły nie tylko są czytane wprost jako np. ciepło, ból, głośno, słono..., ale są także umieszczane w strukturze, którą nazwałabym swoistą mapą procesów poznawczych.

 

Mapa emocji

Mapa procesów poznawczych to nieskończenie skomplikowana pajęczyna zależności i powiązań składająca się na nasz ogląd świata. Nasz rozwój emocjonalny stanowi o kształtowaniu cech pozwalających odnaleźć się w społeczeństwie, buduje naszą indywidualną charakterystykę, nieodzowny element rozwoju każdego człowieka.

Dojrzałość emocjonalna

Dojrzałość emocjonalna to umiejętność kontrolowania i panowania nad własnymi emocjami, zdolność do przeżywania bogatego i zróżnicowanego świata uczuć. Pozwala ona stać się świadomym oraz interaktywnym składnikiem otaczającej rzeczywistości. Potrafimy wówczas wykorzystywać rozsądek przy podejmowaniu decyzji i w relacjach interpersonalnych, a nie kierować się przede wszystkim reakcjami emocjonalnymi.

Najważniejszym warunkiem prawidłowego rozwoju emocjonalnego jest uczestniczenie w życiu społecznym. To poprzez relacje z innymi ludźmi, zwierzętami oraz światem w ogóle uczymy się, jakie konsekwencje niosą ze sobą formy wyrażania naszych emocji. Dowiadujemy się, że wpływamy nie tylko na swoje życie, ale także na życie innych.

Dziecko z wysokim poziomem EQ

Warunkiem dojrzałości emocjonalnej jest wysoki poziom rozwoju EQ, czyli inteligencji emocjonalnej. Jak wygląda dojrzałe emocjonalnie dziecko w wieku 5-6 lat?

  • bez rozpaczy rozstaje się z rodzicem na czas pobytu w placówce, np. Przedszkolu, szkole
  • sprawnie kontroluje swoje emocje, stara się nie uzewnętrzniać ich w sposób gwałtowny
  • wierzy w swoje umiejętności, jest pewne siebie
  • adekwatnie do sytuacji okazuje uczucia
  • umie cierpliwie czekać na swoją kolej i potrafi przez dłuższą chwilę skoncentrować się na zadaniu
  • przeżywa oraz rozpoznaje swoje emocje takie jak: duma, radość, zaciekawienie
  • potrafi współodczuwać przeżycia innych dzieci i przeżywa radości i smutki związane z życiem grupy
  • prawidłowo reaguje na niepowodzenia, uwagi nauczyciela i innych osób dotyczące niewłaściwego zachowania
  • reaguje prawidłowo na pozytywne uwagi dotyczące zachowania i postępów w nauce

Ważna nauka emocji

Dojrzałość emocjonalna nie pojawia się znikąd – wymaga pracy, wysiłku, dobrych intencji i ochoty na spojrzenie w głąb siebie. Jest to w znaczeniu ogólnym poziom kompetencji pozwalających na pełne wykorzystywanie naszego indywidualnego potencjału w życiu.

Rozwój dziecięcej dojrzałości emocjonalnej polega głównie na zmniejszeniu impulsywności reakcji oraz wydłużeniu czasu przeżywania różnych stanów emocjonalnych. Reakcje tracą wtedy formę wybuchowych, gwałtownych, nieadekwatnych dla danego bodźca i sytuacji.

Lekcje z emocji

Aby wesprzeć rozwój emocjonalny, przygotowałam zestaw lekcji dla dzieci 5,6-letnich. Warto z nich korzystać i to wielokrotnie. Oto tematy w nich poruszane:

  1. Emocja – siła i znak
  2. Asertywność
  3. Pokaż mi swoje emocje
  4. Budowanie zespołu
  5. Głowa pełna pomysłów
  6. Porażka i sukces
  7. Szkiełko i oko
  8. Moi koledzy i koleżanki
  9. Mój portret
  10. Rodzinne zdjęcie
  11. Prawa i przywileje
  12. Kary i nagrody
mama czyta z córką Smerfy KINDER
Adobe Stock
Gry i zabawy
Szósty zmysł rodzica, czyli jak zrozumieć własne dziecko…?
Kiedy maluch przychodzi na świat, uczy się go odbierać za pomocą pięciu zmysłów: słuchu, wzroku, smaku, dotyku i węchu. Częściowo rozwijają się one jeszcze w brzuchu mamy, ale ich wspieranie i rozwój od pierwszych momentów życia jest kluczowe. Co więcej – nierzadko po czasie okazuje się, że jeden z nich jest tym dominującym – co wtedy? Jak wspierać malucha? Czy dbać o ten właśnie zmysł, czy skupiać się na pozostałych?

Należy pamiętać, że – zwłaszcza w pierwszych latach życia – maluchy poznają świat wielozmysłowo, to znaczy wykorzystują każdy z pięciu zmysłów. Dorota Zawadzka: Wszystkie doświadczenia zmysłowe prowadzą do kształtowania się przekonań na temat świata, ludzi oraz samego siebie. Są fundamentem sposobu rozumienia świata – zarówno w dzieciństwie, jak i w dorosłości. Dzięki rozwojowi zmysłów kształtuje się rozwój poznawczy, społeczny, emocjonalny, także komunikacyjny. Rośnie poczucie bezpieczeństwa, samodzielność oraz inicjatywa. Co robić, by rozwijać zmysły? Jak podkreśla Dorota Zawadzka, właściwie każda aktywność może być treningiem zmysłowym dla malucha. Dorota Zawadzka: Należy pozwalać dziecku na zabawę piaskiem, wodą, plasteliną, ryżem. Często wychodźmy z dzieckiem na spacer do parku, pozwalajmy chodzić boso. To również jest treningiem zmysłów. Ale zanim o treningu… warto chwilę zastanowić się, jaka jest w ogóle rola zmysłów w naszym, a zwłaszcza dziecięcym życiu. Dorota Zawadzka: Rola zmysłów w życiu jest ogromna. Dzięki nim dziecko odbiera bodźce płynące ze świata i może prawidłowo funkcjonować, komunikować się z otoczeniem czy wyrażać swoje potrzeby. Dziecko powinno mieć okazję do: obserwowania i oglądania, poznawania i przeżywania, doświadczania, badania, wypowiadania się oraz działania i tworzenia. Dlatego warto pamiętać, że zmysły są przewodnikiem po świecie. Jednak naukowcy dowodzą, że każde dziecko ma jeden, dominujący zmysł, za pomocą którego się uczy. Mimo wszytsko należy obserwować dziecko i dbać o harmonijny rozwój wszystkich obszarów. Dorota Zawadzka: Ważne jest, by obserwować dziecko i dbać o harmonijny rozwój wszystkich obszarów. Dziecko może być wzrokowcem, kinestetykiem lub słuchowcem – co oznacza, że w procesie rozwoju i poznawania świata...

chłopiec bawi się z mamą Smerfy KINDER
Adobe Stock
Gry i zabawy
Jakie cechy pomogą rozwijać talenty malucha?
W każdym dziecku drzemią talenty. Odpowiednio pielęgnowane będą miały szansę się rozwijać i pozwolą malcowi odnosić sukcesy w różnych dziedzinach. Ale dobrze, gdy talent idzie w parze z ciężką pracą i odpowiednimi cechami. Tak, tak – istnieją takie, które mogą pomóc dzieciom w rozwijaniu ich pasji!

Niektóre aktywności uczą i wykształcają w pociechach cenne umiejętności. Inne cechy, wrodzone, przydają się w rozwijaniu zamiłowań. O jakich mowa? Przydadzą się w sporcie… Twoje dziecko kocha balet? Uwielbia jeździć konno? Marzy o tym, by zostać zawodowym pływakiem? Świetnie! Warto pielęgnować w nim wytrwałość, uczyć regularności i radzenia sobie z porażkami. Z pomocą może przyjść któryś z aktywnych fizycznie Smerfów – Deskorolkarz lub Biegacz. Obaj pokazują, że sport daje mnóstwo przyjemności, ale wiąże się z nim ciężka praca. Przydadzą się w rozwoju artystycznym… Dominującą cechą wielu artystów jest kreatywność. Warto wspierać jej rozwój u dzieci niezależnie od tego, jaką planują przyszłość. Otwartość umysłu i wychodzenie poza schematy to cechy, które mogą sprzyjać każdej drodze rozwoju. Co nie musi oznaczać wolnego, artystycznego zawodu. Warto spojrzeć na Smerfetkę Architektkę, która niewątpliwie słynie z kreatywności, ale i realizuje konkretne projekty. Pokazuje nieszablonowe rozwiązania, a tym, co robi, pobudza wyobraźnię pozostałych, mieszkających w wiosce Smerfów! Przydadzą się w rozwoju naukowym… W wiosce Smerfów mieszka Smerfetka Ogrodniczka. Zajmuje się jednak nie tylko uprawą ogródka, ale przede wszystkim procesami produkcji zdrowej żywności oraz zrównoważoną konsumpcją. Cechy, które pomagają jej realizować się i spełniać na tym polu, to przede wszystkim dbałość o detale, cierpliwość oraz umiejętność pracy przy długoterminowych projektach. Jeśli widzisz je w swoim dziecku, może to oznaczać, że maluch ma potencjał naukowy! Przydadzą się w pracy z ludźmi… Jeśli zauważasz, że twoje dziecko jest gadatliwe, zaradne w kryzysowych sytuacjach, nie jest wycofane – pielęgnuj w nim te cechy. Kto wie, może przydadzą się w późniejszej pracy np. w...

dziecko, słuch, muzyka
Panthermedia
Zdrowie
Co słychać u smyka? – Sprawdź, jak rozwija się słuch dziecka
Maluch od urodzenia ma czułe ucho: wyłapuje nawet te dźwięki, które nam umykają. Każdy szept, skrzypnięcie drzwi, szum z ulicy – wszystko przetwarza i zapamiętuje.

Pierwsza reakcja na dźwięki pojawia się u maluszka, kiedy jest jeszcze w brzuchu mamy! Od 13. tygodnia ciąży słuch twojej pociechy jest coraz bardziej rozwinięty. Rozwój słuchu u dziecka – muzyka to żywioł bobasa! Noworodek słuchając znajomej kołysanki, szybciej usypia niż zwykle. Starszy o kilka miesięcy szkrab (chociaż nie umie jeszcze chodzić) będzie radośnie podrygiwał w rytm piosenki – co ciekawe, badania wykazały, że to właśnie na rytmie, a nie melodii, skupia się maluch. Takie zachowania pokazują, jak ważna jest dla dziecka muzyka i jak ogromny wpływ ma na jego zachowanie. Coraz częściej jednak naukowcy przyznają, że rozsławiony kilka lat temu tzw. efekt Mozarta (czyli pozytywny wpływ muzyki klasycznej na rozwój umysłowy maluszka) najpewniej nie istnieje. Uwaga: to dla mnie za głośne Dziecko nastawia ciekawie uszu, ale uważaj – nie każdy dźwięk mu odpowiada. Dzwonek telefonu albo brzdęk szklanki mogą doprowadzić je do łez! W pierwszych miesiącach życia smyk reaguje na takie nagłe i głośne dźwięki tzw. odruchem Moro: rozrzuca ramionka, zaciska pięści i wygina się w łuk. Bobas nie powinien stykać się z hałasem nie tylko dlatego, że się go boi, ale też dlatego, że silne dźwięki mogą uszkodzić jego słuch (ryzyko jest największe w pierwszym półroczu życia). Dlatego: żadnych wyjących autek albo przeraźliwie piszczącego pianinka. Mów do mnie, mamo – mowa rozwija słuch dziecka Twój głos to prawdziwa pieszczota dla uszu maluszka: już dwumiesięczne dziecko słysząc głos mamy, odwraca głowę w stronę, z której on dochodzi. Smyk słyszy nie tylko same dźwięki, ale także inne elementy mowy: czas trwania poszczególnych głosek, barwę, natężenie i wysokość głosu. Dzięki temu uczy się melodii rodzimego języka i chłonie nowe słowa. Wniosek? Im więcej będziesz do niego mówić, tym szybciej usłyszysz jego...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Jakie są przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023? [LISTA]
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj