rozmowa z dzieckiem, trudne rozmowy
Fotolia
Wychowanie

Czy mówić dziecku o śmierci?

Dla małych dzieci pojęcie śmierci właściwie nie istnieje lub jest bardzo mgliste. Co zatem zrobić, jeśli ktoś z rodziny umiera? Powiedzieć o tym dziecku czy zrobić z tego tajemnicę? Odpowiada pedagog Agnieszka Galica.
Agnieszka Galica - pedagog, terapeuta rodzinny i małżeński
mgr Agnieszka Galica
Konsultacja merytoryczna

Niedawno zmarła nasza ukochana ciocia. Nie mówiliśmy tego synkowi, który ma prawie cztery lata. Nie zabraliśmy go też na pogrzeb. Krzyś czasem ją wspomina i pyta, kiedy przyjdzie. Czy możemy mu powiedzieć, że ciocia poszła do nieba? Jola z Mławy

Dla małych dzieci pojęcie śmierci właściwie nie istnieje lub jest bardzo mgliste, więc nie musisz się martwić, że dziecko przeżyje szok – jego reakcja nie będzie tak silna jak u dorosłego.

Nie rób tajemnicy z śmierci

Czasem nie mówimy dziecku o smutnych zdarzeniach, bo sami chcemy ochronić się przed smutkiem. Istotne jednak jest, by nie robić z śmierci tajemnicy, bo i tak Krzyś o tym się kiedyś dowie, a wtedy poczuje się oszukany.

Wyjaśnij krótko, co dzieje się po śmierci

Jeśli są Państwo osobami wierzącymi, to takie stwierdzenie jak „ciocia nie żyje i poszła do nieba” jest na miejscu i w zupełności wystarczy dziecku. Oczywiście mogą pojawić się wtedy pytania, co ciocia będzie w tym niebie robiła, dlaczego tam poszła, ale odpowiedź zależy już od Państwa przekonań i dociekliwości Krzysia.

Czytaj więcej: Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci

Rozmowy z dzieckiem o śmierci - film

zbyt szczere dziecko, gafy dzieci
Fotolia
Wychowanie
Szczery do... bólu – jak reagować na gafy dzieci
„Mamo, dlaczego ta pani jest taka gruba?" - pyta cię w sklepie twój przedszkolak. Co robić: zapaść się pod ziemię, nakrzyczeć na dziecko, a może spokojnie odpowiedzieć, że pani po prostu lubi jeść?

Z jednej strony uczysz swojego dziecko, że zawsze powinno mówić prawdę. Ale z drugiej chciałabyś, by pewne rzeczy przemilczało. Czy te dwa pozornie sprzeczne pragnienia można jakoś pogodzić? Szczere dziecko mówi to, co słyszy i widzi Kiedy twój synek na rodzinnym spotkaniu głośno stwierdza, że ciocia to stara panna, chciałabyś zapaść się pod ziemię. Przypomnij sobie jednak, czy przypadkiem sama kilka dni temu w rozmowie z mężem sama tak się o cioci nie wyraziłaś, a dziecko usłyszało to, bo bawiło się obok?  Dziecięcy świat jest czarno-biały. Jeśli kilkulatek o czymś słyszy lub coś widzi, uważa, że ma prawo o tym mówić. Nawet, jeśli komuś z tego powodu zrobi się przykro . Dziecko bowiem nie rozumie, że prawdy oczywiste, takie jak np. fakt, że ktoś jest stary czy gruby, wypowiedziane głośno, mogą zaboleć. No bo niby dlaczego, skoro każdy o nich wie? Czytaj też: Nauka dobrych manier Małe dzieci nie potrafią dochować tajemnicy Właśnie powiedziałaś dziecku, że nie lubisz, kiedy sąsiedzi przychodzą z wizytą, bo zawsze zbyt długo siedzą, a teraz prosisz, by nie zdradziło cię przed nimi? Na sto procent przy najbliższej okazji podzieli się swoją tajemnicą z sąsiadami.  Kilkulatkowi trudno trzymać język za zębami , a podkreślenie faktu, że nie powinien o czymś mówić, tym bardziej kusi do „zdrady". I nie ma w tym jego winy. Dziecko po prostu często mówi to, o czym właśnie myśli. A ponieważ na widok sąsiadów natychmiast przyjdzie mu do głowy powierzony przez mamę sekret, tajemnica szybko wyjdzie na jaw. Czytaj też: Kotlet daje porządność, czyli wychowanie oczami dorosłych i dzieci Jak nauczyć dziecko unikania gaf? Czy skoro to naturalne, że dzieci mówią, co widzą, i wyjawiają sekrety, można im na taką nieograniczoną szczerość pozwalać? Nie! To właśnie rola rodziców, by wytłumaczyć dziecku, dlaczego...

co to jest wielkanoc
drubig-photo/Adobe Stock
Święta i uroczystości
Co to jest Wielkanoc? A Wielki Post? Wytłumacz dziecku religijne znaczenie święta
Co to jest Wielkanoc? To przede wszystkim najważniejsze święto chrześcijańskie. Podpowiadamy, jak obchodzi się Wielkanoc i w jaki sposób ciekawie opowiedzieć dziecku o tym wyjątkowym czasie.

Co to jest Wielkanoc? Wiele dzieci na pewno zada nam to pytanie, a odpowiedź na nie może być skomplikowana. W przeciwieństwie do Bożego Narodzenia święto to niesie ze sobą spory ładunek trudnych emocji – jest w nim śmierć, cierpienie, smutek, ale i odrodzenie, radość. Wszystko owiane jest wielką tajemnicą zmartwychwstania Chrystusa. Warto jednak je odkrywać, włączając dziecko w uroczystości Wielkiego Tygodnia i czas je poprzedzający. Razem z nim poznawać znaczenie wielkanocnych symboli – każdy z nich niesie ze sobą potężną dawkę radości, optymizmu i nadziei. Spis treści: Co to jest Wielkanoc? Czym jest Wielki Post? Początek Wielkiego Tygodnia: Niedziela Palmowa Wielki Tydzień: wielkie zamieszanie Wielki Czwartek i Wielki Piątek: smutek i zaduma Wielka Sobota: święconka Niedziela Wielkanocna: Alleluja! Co to jest Wielkanoc? Wielkanoc to czas upamiętniający mękę i zmartwychwstanie Jezusa, obejmujący cały tydzień, zwany Wielkim Tygodniem. Zaczyna go Niedziela Palmowa. Tydzień później wypada Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego, która jest pierwszym dniem świąt wielkanocnych. Drugim dniem świąt jest wypadający po niej poniedziałek, zwany lanym poniedziałkiem, który jest dniem wolnym od pracy. Dlaczego obchodzimy Wielkanoc? Obchody świąt wielkanocnych upamiętniają zmartwychwstanie Jezusa. Wielkanoc, a dokładniej Niedziela Wielkanocna, to dla Chrześcijan święto o największym znaczeniu, najważniejsze, gdyż upamiętnia śmierć, mękę i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, a więc odkupienie ludzkich grzechów. Niedzielę Wielkanocną poprzedza Wielki Tydzień i Wielki Post. Jeśli nie wiesz, jak opowiedzieć dziecku o cierpieniu Chrystusa, pomocne będę wskazówki księdza Stanisława Dziekońskiego. Ten wykładowca na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, autor publikacji o tematyce katechetycznej...

Fotolia.pl
Wychowanie
Śmierć w rodzinie - jak rozmawiać o tym z dzieckiem?
Jak opowiedzieć dzieciom o śmierci bliskiej osoby. Szczególnie, gdy tobie też trudno zrozumieć, czemu spotkało to właśnie was?

Gdy umiera ktoś bliski, malec przeżywa jego odejście zupełnie inaczej niż dorośli . Wielu rodziców chce uchronić swoje dziecko przed szokiem spowodowanym śmiercią bliskiej osoby i wymyśla skomplikowane wyjaśnienia jej przedłużającej się nieobecności. Jednak takie tłumaczenia nie pozwalają dziecku zmierzyć się z bólem i przetrawić go . Jeśli zamiast wyjaśnić, czym w istocie jest śmierć, powiesz mu np. że dziadek wyjechał, musisz liczyć się z tym, że dziecko będzie wciąż czekało na jego przyjazd, nie zdając sobie sprawy, że to jest niemożliwe. Świadomość tego, że śmierć jest nieodwracalna, pozwala – po pierwszym szoku i cierpieniu – pogodzić się ze stratą . Pozwól dzieciom oswoić się ze śmiercią Jeśli uważasz, że dziecko nie przestraszy się , weź je ze sobą do szpitala lub domu umierającego. Przed wizytą uprzedź, że chory człowiek może wyglądać brzydko. Wizyta przy łóżku umierającego, choć bolesna, pomoże zrozumieć dziecku, czym jest choroba, starość i śmierć . Staraj się przystępnie i spokojnie wyjaśnić, czemu umierająca osoba nie wstaje lub czemu wygląda gorzej niż kiedyś. Możesz powiedzieć np. " Babcia nie ma ochoty nic jeść i dlatego zeszczuplała." albo "Rurka, jaką ciocia ma w gardle, choć wygląda strasznie, pomaga cioci oddychać". Przypomnij dziecku, że każdy, kto choruje, wygląda nieco gorzej. Po wizycie spokojnie odpowiadaj na wszystkie pytania dziecka. Wyjaśnij, że osoba, którą odwiedzacie, bardzo źle się czuje, a także że może się zdarzyć, że umrze i nigdy już nie przyjdzie w odwiedziny. Rozmawiajcie o uczuciach Gdy śmierć kogoś bliskiego stanie się faktem , spokojnie powiadom o tym dziecko. Niejednokrotnie taka wiadomość pozornie nie robi na dzieciach żadnego wrażenia – to naturalny objaw. Dzieci w ten sposób mogą bronić się przed zbyt silnymi uczuciami, jakie budzi...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Jakie są przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023? [LISTA]
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj