płaskostopie u dzieci
Adobe Stock
Zdrowie

Płaskostopie u dziecka – rodzaje, co z tym robić

Płaskostopia u dziecka nie wolno lekceważyć, gdyż może powodować poważne problemy, np.: bóle i deformacje nóg oraz skrzywienie kręgosłupa.
Hanna Więcławek-Wassermann - ortopeda traumatolog
dr n. med. Hanna Więcławek-Wassermann
Konsultacja merytoryczna

Płaskostopie u dzieci to poważny problem – dotyka aż 30 proc. młodych Polaków. Do 2-3 roku życia stopy dziecka mogą być płaskie, ale po tym czasie powinny się już kształtować prawidłowo: stopa powinna mieć dwa łuki: podłużny i poprzeczny. Gdy się nie pojawiają, mówi się o płaskostopiu.

Genetycznie zostaliśmy zaprogramowani do chodzenia boso. Wtedy mogą bowiem prawidłowo kształtować się mięśnie stóp. Niestety, na dworze boso chodzić się raczej nie da (co najwyżej czasami), a twarda podłoga w domu może tylko zaszkodzić. Jakie więc buty (i kapcie) powinien mieć przedszkolak i co robić, by jego stopy były zdrowe i nie wystąpiło płaskostopie – zapytaliśmy ortopedę.

Płaskostopie u dzieci:

Czym właściwie jest płaskostopie u dzieci

Zdrowa stopa od strony przyśrodkowej ma łagodny łuk – dzięki temu dziecko opiera się o podłoże piętą i śródstopiem. W przypadku płaskiej stopy tego łuku nie widać.

Zobacz też: Płaskostopie u dorosłych

Jest kilka rodzajów płaskostopia. Najczęściej występują poprzeczne i podłużne. Poprzeczne mają zazwyczaj dzieci z nadwagą: jest ono spowodowane osłabieniem mięśni krótkich, które „budują” stopę wszerz. Kiedy spojrzy się na nią z góry, wydaje się zbyt szeroka w środkowej części. Natomiast płaskostopie podłużne to wynik osłabienia mięśni długich. Stopa nie ma odpowiedniego wewnętrznego wysklepienia, skutkiem czego przekrzywia się do wewnątrz.

Płaską stopę dziecka zobaczysz na zdjęciu głównym – wewnętrzna krawędź stopy dotyka do podłoża zamiast unosić się łukowato ku górze.
 

Płaskostopie u dzieci – co powinno niepokoić

Buty wykoślawione do środka lub na zewnątrz. Warto przyjrzeć się też, czy ich obcas nie jest z jednej strony mocniej starty. Warto od czasu do czasu obejrzeć stopy dziecka (musi ono jednak zdjąć skarpetki i usiąść lub położyć się). Jeśli nie widać wyraźnie zaznaczonego łuku stopy lub z butami coś jest nie tak, najlepiej wybrać się do ortopedy.

Przy płaskostopiu u dziecka, pięta przechyla się do środka, a obcas bucika ściera się mocniej po wewnętrznej stronie.


W niektórych gabinetach można dokładnie zbadać stopy dzięki urządzeniu zwanemu podoskopem. Pozwala ono szybko zdiagnozować wady anatomiczne i ocenić chód dziecka. Na zdjęciu poniżej zobaczysz, jak wygląda podoskop.

podoskop
Adobe Stock

fot. Adobe Stock

Kiedy wykrywa się płaskostopie u dziecka

W czasie bilansów cztero- i sześciolatka pediatra bada dziecko także pod względem ortopedycznym: sprawdza, jak chodzi, czy ma prosty kręgosłup. Warto zapytać w przedszkolu o możliwość zorganizowania corocznych badań ortopedycznych dzieci – niektóre placówki organizują je regularnie.

Jeśli wszystko jest w porządku i mama nie zauważa nic niepokojącego, trzeba iść do ortopedy, gdy smyk kończy przedszkole. Czeka go wielka zmiana: więcej godzin będzie spędzał bez ruchu, w ławce. Nawet niewielka wada stóp lub kręgosłupa może się wtedy szybko pogłębić. Dlatego warto pokazać dziecko lekarzowi i sprawdzić, czy jednak nie ma płaskostopia lub skoliozy.

Jednym ze sposobów na sprawdzenie, czy u dziecka występuje płaskostopie, jest zrobienie odcisku stóp – wystarczy odcisk mokrej stopy na suchym podłożu. Ważne, aby przy jego robieniu obciążyć stopę całym ciężarem ciała. Poniżej wygląd odcisku zdrowej stopy (po lewej) i z płaskostopiem (po prawej).

odcisk płaskiej stopy
Adobe Stock

rys. Adobe Stock

Czy płaskostopie u dziecka mu przeszkadza?

Przeszkadza, tylko na początku nie odczuwa się tego tak bardzo. Cała misterna konstrukcja kości i mięśni jest jakby zapadnięta. Kości deformują się. Może to się stać przyczyną bólów stóp, szybkiego męczenia się przy chodzeniu i bieganiu, a w wieku dorosłym bólów kręgosłupa. Jeśli zaś jedna stopa jest płaska, a druga prawidłowa, powoduje to asymetrię ustawienia miednicy i skoliozę. Takiej wady nie zlikwidują ćwiczenia kręgosłupa, konieczne jest leczenie płaskostopia.

Płaskostopie u dziecka a podłogi w domu

Dziecko może chodzić boso po domu jedynie wtedy, gdy na podłodze są miękkie, puszyste dywany. To rzeczywiście stymuluje mięśnie. Chodzenie boso po twardej, drewnianej podłodze lub terakocie wcale nie jest dobre, a skakanie może nawet spowodować zwichnięcie nogi w kostce.

Profilaktyka płaskostopia u dzieci – kapcie

Kapcie mogą być tekstylne, ale z usztywnionym tyłem, tzw. zapiętkiem. Piętka dziecka nie jest jeszcze stabilna, łatwo „ucieka” na zewnątrz, dlatego trzeba ją trochę usztywnić. Jeśli przedszkolak ma zdrowe stopy, może też chodzić w miękkich kapciach. Warto jednak raz w miesiącu przyjrzeć się im, czy się nie wykoślawiają.

Profilaktyka płaskostopia u dzieci – buty

Buty nie muszą być sztywne aż za kostkę. W prawidłowym ułożeniu stopę utrzymuje właśnie sztywny zapiętek. Buciki za kostkę poleca się maluchom, które mają obniżone napięcie mięśni oraz tzw. wiotką stopę.

Dobre buty są odpowiednio wyprofilowane. Trzeba kupować takie, które są o 7–8 mm dłuższe niż stópka. W przypadku większej różnicy stopa ma podparcie w nieodpowiednim miejscu, co również powoduje wady.

Płaskostopie u dziecka – leczenie

Dziecko musi chodzić w butach z wkładkami, które dobierze specjalista w sklepie ortopedycznym. Zwykle trzeba także kupić nowe buty – należy pamiętać, że wkładki zajmują trochę miejsca i najlepiej buty mierzyć razem z nimi. Dziecko powinno mieć takie wkładki również w kapciach. Musi też ćwiczyć stopy. Codziennie.

Idealnie by było, żeby przedszkolak ćwiczył dwa razy dziennie po 10–15 minut. Samo chodzenie w butach z wkładkami to za mało. Jeżeli mięśnie nie pracują, nie wzmocnią się. Dobry but jest jakby rusztowaniem – dopóki stopa w nim się znajduje, ma prawidłowy kształt. Ale gdy dziecko go zdejmie, stopa wróci do poprzedniej pozycji. Dlatego samo noszenie wkładek, bez codziennych ćwiczeń, nie ma sensu!

Sprawdź: Ćwiczenia na płaskostopie u dzieci do zrobienia w domu i na dworze

Ćwiczenia na płaskostopie u dzieci

Jeśli to możliwe, zapisz dziecko na basen – pływanie wzmacnia mięśnie stóp. W domu też warto ćwiczyć -  niezależnie od tego, czy smyk ma płaskostopie czy nie. Postaraj się tylko, by ćwiczenie było miłą zabawą.

Ćwiczenia na płaskostopie u dzieci wykonywane na siedząco:
• Artysta. Połóż przed malcem garść kasztanów, guziki lub inne drobne przedmioty. Poproś, by palcami stóp układał z nich wzory (np. dziewczynka – kwiatek, a chłopiec – pociąg).
• Cyrkowiec. Usiądź naprzeciwko malucha, połóż przed nim piłkę. Rzucajcie ją do siebie stopami.
• Malarz. Połóż przed dzieckiem kartkę papieru. Poproś, by włożyło kredkę pomiędzy pierwszy a drugi palec stopy i coś narysowało.

Ćwiczenie na płaskostopie u dzieci wykonywane na leżąco:
Wycieczka rowerowa. Poproś, by dziecko położyło się na plecach. Podaj mu woreczki wypełnione np. grochem. Zachęć, by trzymało je palcami stóp i robiło rowerek.

Ćwiczenia na płaskostopie u dzieci wykonywane na stojąco:
• Krasnoludki, wielkoludy i zające. Namawiaj malca do chodzenia na palcach, piętach, do skakania. Możesz mówić, że teraz będziecie chodzić jak krasnale i wielkoludy, a potem poskaczecie jak zajączki.
• Dźwig portowy. Zachęć dziecko, by stanęło na jednej nodze. Palcami drugiej niech podniesie woreczek (towar) w górę i przełoży go w inne miejsce (na statek).
• Niszczyciel. Poproś, żeby malec stanął na gazecie. Niech spróbuje porwać ją na drobne kawałeczki palcami stóp.

Materiał pierwotnie opublikowany w 2009 r.

Więcej o wadach postawy:
Ćwiczenia na skoliozę – metody terapeutyczne i rodzaje ćwiczeń
Na czym polega gimnastyka korekcyjna
 

Jak wybrać fotelik dla noworodka do auta? - film

buty na wiosnę dla dzieci
Adobe Stock
Zakupy
Buty na wiosnę dla dzieci: dla rocznego dziecka i dla dwulatka (na spacer i po domu)
Dobre buty na wiosnę dla dzieci są wygodne i nie wykoślawiają stopy. Najlepiej kupić solidne buty sportowe albo trzewiki, a na cieplejsze dni lekkie trampki. Takie buty na wiosnę sprawdzą się i dla dwulatka, i dla rocznego dziecka. Uwaga, rozważnie dobieraj markę i rozmiar − to ważne w przypadku butów na wiosenne spacery i po domu.

Buty na wiosnę dla dziecka muszą być wygodne i tak uszyte, by nie wykoślawiły nóżki. Wybierając buty na wiosnę dla dwulatka, zwróć uwagę na ich solidność, łatwość zakładania i jakość materiałów. A dla rocznego dziecka kup wiosenne buty na rzepy. Nie oszczędzaj na butach dla dziecka i zmieniaj je co 4-6 miesięcy! Źle dobrane buty mogą spowodować płaskostopie, wady kolan, bioder, a nawet kręgosłupa. Koniecznie zapewnij dziecku nowe, dobre buty na wiosnę do przedszkola, na deszcz i po domu! Spis treści: Jakie buty na wiosnę wybrać na spacery? Buty dla dzieci na wiosnę: na cieplejsze dni Jakie buty dla dzieci kupić na deszcz? Jak wybrać buty na wiosnę do przedszkola? Jakie buty sportowe kupić na wiosnę dla dziecka? Buty dla dzieci na wiosnę: po domu Eleganckie buty na wiosnę dla dzieci Jak buty na wiosnę wybrać na spacery? Na wiosenny spacer najlepsze dla dwulatka i starszego dziecka będą półbuty lub trzewiki, oczywiście już nieocieplane. Powinny być z naturalnej skóry: w takich bucikach dziecko na pewno się nie spoci. Muszą być odrobinę większe niż stopa , ale maksymalnie o centymetr. Nie powinny być większe, gdyż obuwie dla dzieci jest odpowiednio wyprofilowane, ma podparcie pod tzw. łuk podłużny stopy (by zapobiec płaskostopiu). Buty na wiosnę na spacery powinny mieć: sztywny zapiętek , dzięki któremu pięta nie będzie się przekrzywiać na boki szerokie i wygodne noski, by paluszki nie miały za ciasno elastyczną podeszwę, by ułatwić ruch stopy w czasie chodzenia     Ważne: dziecku, które ma płaskostopie lub inną wadę stóp, lekarz może zalecić obuwie profilaktyczne . Zwykle jest ono nieco wyższe, za kostkę, by usztywnić staw skokowy. Niektóre modele mają też tzw. obcas Thomasa zapobiegający płaskostopiu. Buty na wiosnę dla dzieci: na cieplejsze dni...

dziecko, buty
Zakupy
Prawdy i mity o bucikach
Czy kilkulatek może teraz chodzić w klapkach? To prawda, że sandałki powinny być zabudowane? A zwykłe trampki są niezdrowe? Przekonaj się! Obalamy mity o letnich butach.

Gdyby malec miał wybór, to pewnie przez cały dzień biegałby boso. Może to dobry pomysł? A jeśli nie, to które buty są najlepsze? Dziecko powinno często chodzić boso PRAWDA/MIT Bieganie na bosaka jest zdrowe dla stópek, ale tylko po miękkim podłożu, np. po dywanie w domu, piasku na plaży. To ostatnie jest znakomitym masażem, dzięki któremu wzmacniają się mięśnie stóp, co zapobiega płaskostopiu (i pomaga w jego leczeniu). Smyk może też biegać boso po trawie, pod warunkiem że nie ma na niej szkieł. Jeśli w domu nie macie dywanów, dziecko powinno chodzić w bucikach: sandałkach lub kapciach z usztywnionym zapiętkiem. Buciki nie muszą sięgać do kostki, mogą być niższe PRAWDA/MIT Trzy-, czterolatek powinien chodzić w bucikach sięgających do kostki, które mają sztywny zapiętek. To on utrzymuje stópkę w prawidłowej pozycji. Konieczna jest miękka, anatomiczna wkładka, która dopasowuje się do stopy. Buciki dla pięcio-, sześciolatka, jeśli ma on zdrową stopę, mogą być niższe. Na plażę malec może iść w klapkach MIT Lepsze są sandałki. Od czasu do czasu dziecko może pochodzić w klapkach, ale nie mogą to być zwykłe basenowe, tylko wyprofilowane, z podparciem pod łukiem stopy i zagłębieniem pod piętę. Buty powinny być większe niż stopa PRAWDA Jednak nie więcej niż o 7–8 mm. Obuwie dla dziecka jest odpowiednio wyprofilowane. Jeśli byłoby za duże, stopa miałaby podparcie w złym miejscu, co może powodować wadę. Sandałki muszą być zabudowane, by trzymały piętkę PRAWDA/MIT Na pewno dla trzy-, czterolatka takie buciki są lepsze, ponieważ sztywny zapiętek utrzymuje piętę w prawidłowej pozycji. Dzięki temu nóżka nie przekrzywia się na boki. Starsze dziecko, jeśli nie ma płaskostopia i koślawości pięt, może chodzić w sandałkach niezabudowanych z tyłu. Warto jednak co pewien czas przyglądać się butom od tyłu. Jeśli...

dziecko, jesień, buciki dziecięce
Panthermedia, materiały prasowe
Zakupy
Buty na jesień dla dziecka - dlaczego nie mogą być byle jakie?
Porządne buty są dla dziecka ważniejsze niż supermodna kurteczka albo kolejna zabawka. Dlaczego nie warto kupować byle czego? Na co zwrócić uwagę? Jak dobrać odpowiedni rozmiar?

Niewygodne buty to narzędzie tortur  – na pewno miałaś okazję się o tym przekonać, na przykład wtedy, gdy wracałaś z imprezy boso, trzymając szpilki pod pachą. W wypadku małego dziecka sprawa jest jeszcze poważniejsza, bo źle dopasowane, nieprawidłowo wykonane albo powykrzywiane (np. przez starszego brata) buty  mogą zdeformować rozwijające się stopy. Nawet jeśli nie będzie aż tak źle, na pewno zniechęcą dziecko do ruchu, który jest mu przecież potrzebny do prawidłowego rozwoju. By stopy dziecka były zdrowe Ludzka stopa to machina o mistrzowskiej konstrukcji. Zachwycał się nią sam Leonardo da Vinci. Nie jest zwykłą podporą: nie przylega do podłogi całą powierzchnią, lecz  opiera się o podłoże w trzech miejscach (na „poduszkach” pod paluchem i najmniejszym palcem oraz na pięcie), pomiędzy którymi są dwa sklepienia: podłużne i poprzeczne . Dzięki takiej budowie stopy nie tylko utrzymują ciężar naszego ciała i przenoszą nas z miejsca na miejsce, ale również amortyzują wstrząsy, dopasowują się do nierówności i sprawiają, że zamiast człapać, chodzimy lekko i sprężyście, radzimy sobie z krzywym chodnikiem, wspinaniem się pod górkę itd. Stopy dziecka , które nie ukończyło czwartego czy nawet piątego roku życia, nie są jeszcze ostatecznie ukształtowane. Dopiero się rozwijają. W osiągnięciu prawidłowego kształtu może przeszkodzić im m.in. bezczynność, nadwaga właściciela albo właśnie złe buty. Stopy to jedne z najbardziej pracowitych części naszego ciała. Jeśli nie wszystko jest z nimi w porządku (np. są zbyt płaskie, źle ustawione lub zniekształcone), prędzej czy później zaczynają bole ć nawet po niewielkim wysiłku, a to wpływa na styl życia, samopoczucie itd. Nawet zwykłe płaskostopie sprawia, że kolana i biodra są nieprawidłowo obciążone, co może (choć nie od razu) prowadzić do zmian...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko
Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!
Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka
Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz