GRY

Encyklopedia zdrowia dziecka

Refluks żołądkowo-przełykowy

Refluks żołądkowo-przełykowy jest nie tyle chorobą, ile objawem, który może towarzyszyć różnym chorobom lub być całkowicie niegroźny – tak jak w przypadku niemowląt. Problemem jest dopiero choroba refluksowa przełyku.

Przyczyny refluksu żołądkowo-przełykowego

Najczęstszą przyczyną refluksu żołądkowo-przełykowego jest niewydolność dolnego zwieracza przełyku (zapobiega on cofaniu się pokarmu, który dotarł już do żołądka). U niemowląt jest bardzo częsty – refluks żołądkowo-przełykowy występuje nawet u 90% dzieci w pierwszym roku życia. Z czasem mięsień dojrzewa i refluks ustępuje, zwykle zanim dziecko skończy półtora roku. Jednak refluks może też być wywołany przez różne schorzenia, m.in. choroby neurologiczne, przewlekłe choroby płuc (np. mukowiscydozę, dysplazję oskrzelowo-płucną).

Najczęstsze objawy refluksu żołądkowo-przełykowego

  • cofanie się treści pokarmowej do jamy ustnej
  • ulewanie
  • wymioty
  • drażliwość
  • trudności z połykaniem
  • niechęć do jedzenia
  • chrypka
  • kaszel
  • świszczący oddech
  • zgaga
  • ból w klatce piersiowej
Objawy refluksu żołądkowo-przełykowego są bardzo różne i najczęściej nie występują wszystkie naraz - zwykle występuje jedna lub dwie dolegliwości. U niemowląt niewielki refluks żołądkowo-przełykowy jest normą. Szczegółową diagnostykę i ewentualne leczenie rozpoczyna się dopiero przy pojawieniu się objawów alarmowych.

Objawy alarmowe refluksu żołądkowo-przełykowego

  • niedobór przyrostu masy ciała
  • brak przyrostu masy ciała
  • początek wymiotów po szóstym miesiącu życia
  • wymioty chlustające
  • apatia
  • zaburzenia snu
  • nadmierny niepokój
  • krwiste lub żółciowe wymioty
  • biegunki lub zaparcia
  • gorączka
  • nieprawidłowa wielkość głowy dziecka (za mała lub za duża)
Wystąpienie objawów alarmowych powinno skłonić lekarza do zlecenia badań diagnostycznych.

Kiedy do lekarza?

Konsultacji z lekarzem wymagają bardzo nasilone ulewania, nieustępujące z wiekiem (czyli u dzieci po 12. miesiącu życia), a zwłaszcza ulewania związane z takimi innymi objawami jak: słabe przyrosty masy ciała, wymioty z krwią lub żółcią, zachłystywanie się połykanym pokarmem. Niepokojące jest utrzymywanie się objawów refluksu żołądkowo-przełykowego u dziecka powyżej 12-15. miesiąca życia, ale też pojawienie się ich u dziecka w tym wieku, które wcześniej było zdrowe.
Podejrzenie refluksu żołądkowo-przełykowego powinny też wzbudzać niewyjaśnione objawy ze strony układu oddechowego, takie jak napady świszczącego oddechu, kaszlu, duszności, przewlekła chrypka i nawracające zapalenia krtani.

Leczenie i pielęgnacja dziecka z refluksem żołądkowo-przełykowym

By zdiagnozować refluks żołądkowo-przełykowy wykonuje się badania USG, a o rozpoznaniu decyduje 24-godzinna pH-metria i badanie endoskopowe.
Podstawowym sposobem leczenia objawów refluksu żołądkowo-przełykowego jest zmiana sposobu żywienia dziecka. Zaleca się zwiększenie liczby posiłków i jednoczesne zmniejszenie ilości pokarmu spożywanego jednorazowo. Dziecko z refluksem żołądkowo-przełykowym powinno unikać jedzenia dużych ilości tuż przed położeniem się do łóżka. Istnieją dostępne bez recepty mleka antyrefluksowe (oznaczone symbolem "AR"), zapobiegające ulewaniom i wymiotom. Nasilone objawy refluksu żołądkowo-przełykowego u dziecka mogą też być objawem alergii pokarmowej. Jeśli po zmianie diety objawy nie ustępują, możliwe jest leczenie farmakologiczne, które ustala lekarz. Zwykle u dzieci jest ono skuteczne. Gdy i ono nie przynosi rezultatów, lekarz może zdecydować o operacji antyrefluksowej.
Bardzo ważne jest układanie dziecka po posiłku w tzw. pozycji antyrefluksowej, czyli z główką uniesioną pod kątem 30  stopni w stosunku do podłoża. Zapobiega to cofaniu się pokarmu z żołądka do przełyku.

Powikłania refluksu żołądkowo-przełykowego

Długotrwały refluks żołądkowo-przełykowy może doprowadzić do zapalenia przełyku, wymagającego intensywnego leczenia, a także do powikłań płucnych oraz do podrażnienia dróg oddechowych lub strun głosowych – zwłaszcza gdy płynna zawartość żołądka cofająca się przez przełyk jest zasysana do układu oddechowego.

Zapobieganie refluksowi żołądkowo-przełykowemu

U niemowląt refluks to stan fizjologiczny - mija zwykle wraz z wiekiem. Występowaniu jego objawów zapobiega prawidłowe karmienie (mniej i częściej) i podawanie mleka antyrefluksowego. U starszych dzieci po zakończonym leczeniu objawów refluksu należy utrzymywać zasady prawidłowego żywienia. Należy też pamiętać o układaniu dziecka po posiłku we właściwej pozycji.

Tekst: Aleksandra Sobieraj
dr n. med. Joanna Brett-Chruściel
Konsultacja: dr n. med. Joanna Brett-Chruściel

dr n. med. Joanna Brett-Chruściel, pediatra, Grupa LUX MED