Pokolenie X to kiepscy rodzice, ale cudowni dziadkowie. „Na syna działała tylko twarda ręka, ale wnuczka to aniołek. Nieba jej uchylę”
To jedna z tych obserwacji, które regularnie wracają w rozmowach rodziców. Dziadkowie, którzy kiedyś byli wymagający, oszczędni w okazywaniu emocji i przekonani, że „dzieci i ryby głosu nie mają”, dziś potrafią godzinami bawić się z wnukami, piec z nimi ciasta i cierpliwie tłumaczyć świat.
Oczywiście nie dotyczy to wszystkich rodzin. Trudno też wrzucać całe pokolenie do jednego worka. Jednak wielu dorosłych przyznaje, że z niedowierzaniem obserwuje przemianę swoich rodziców. „Na własnych dzieciach chciałam wszystko zrobić idealnie” Barbara, 58-letnia babcia sześcioletniej Zosi, przyznaje, że dziś sama widzi, jak bardzo zmieniło się jej podejście. – Kiedy wychowywałam syna, wydawało mi się, że dobra matka musi być przede wszystkim konsekwentna. Było dużo obowiązków, pracy, stresu. Czasy też były inne. Nie zastanawialiśmy się nad emocjami dzieci tak jak dziś. Nie ukrywa, że czasem jest jej przykro, gdy syn żartuje z jej przemiany. – Śmieje się, że dla niego miałam ciągle zakazy, a wnuczce pozwalam piec naleśniki i malować farbami pół kuchni. Może coś w tym jest. Na syna wydawało mi się, że działa tylko twarda ręka. Dziś wiem, że wiele rzeczy zrobiłabym inaczej. Wnuczka jest moim oczkiem w głowie. Nieba bym jej uchyliła. „Kim są ci ludzie?” Taką zmianę zauważyła również pani Aleksandra, mama ośmioletniego Antka. – Kiedy byłam mała, tata był bardzo surowy. Nie pamiętam, żeby bawił się ze mną na podłodze czy czytał mi książki. Zawsze był zmęczony albo zajęty. Dziś trudno jej uwierzyć, że to ten sam człowiek. – Mój syn przyjeżdża do dziadków i od rana do wieczora budują razem karmniki, jeżdżą na rowerach, grają w planszówki. Tata ma dla niego tyle cierpliwości, że czasem patrzę na nich i myślę: „Kim są ci ludzie?”. Nie ma jednak do rodziców żalu. – Bardziej cieszę się, że mój syn ma takich dziadków. Może po prostu kiedyś nie umieli być innymi rodzicami. „Szkoda, że mnie tego zabrakło” Nie wszystkie dorosłe dzieci potrafią jednak patrzeć na tę zmianę bez emocji. – Kocham moją mamę i wiem, że jest cudowną babcią. Ale czasami zwyczajnie boli mnie, kiedy widzę, ile ciepła daje mojej córce – przyznaje Marta, mama pięcioletniej Hani. Jak mówi, w jej domu dominowały dyscyplina i wysokie wymagania. – Za czwórkę było pytanie, dlaczego nie piątka. Za płacz słyszałam, że mam przestać się mazać. Dzisiaj moja córka rozleje sok, a babcia mówi: „Nic się nie stało, zaraz posprzątamy”. Marta podkreśla, że nie ma pretensji. – Bardziej czuję żal do tamtych czasów niż do mamy. Myślę, że wiele osób z jej pokolenia wychowywało tak, jak sami zostali wychowani. Ale czasem trudno nie pomyśleć, jak wyglądałoby moje dzieciństwo, gdybym dostała tyle cierpliwości, ile dziś dostaje moja córka. Dlaczego dziadkowie się zmieniają? Psychologowie od lat zwracają uwagę, że rola dziadków jest zupełnie inna niż rola rodziców. Nie spoczywa na nich codzienna odpowiedzialność za wychowanie, utrzymanie domu czy podejmowanie trudnych decyzji. Mają więcej czasu, mniej presji i często chcą naprawić błędy, które – z dzisiejszej perspektywy – sami dostrzegają. To nie znaczy, że pokolenie X było „kiepskimi rodzicami”. Wielu wychowywało dzieci najlepiej, jak potrafiło, w realiach zupełnie innych niż współczesne. Jednak trudno nie zauważyć, że dla wielu wnuków mają dziś znacznie więcej cierpliwości, czułości i czasu. A ich dorosłe dzieci? Często patrzą na tę przemianę z mieszanką wzruszenia, zdziwienia i odrobiny zazdrości. Bo choć cieszą się szczęściem swoich dzieci, czasem nie mogą oprzeć się myśli: „Szkoda, że ja nie poznałam takiej mamy albo takiego taty”. Zobacz także: Nie może znieść, gdy dziadkowie biorą jej dziecko na ręce. „Skręca mnie w środku”
„Myślałam, że na starość będę otoczona gromadką wnuków. Zamiast tego dzieci zamknęły mnie w domu starców, a wnuki znam tylko ze zdjęć”
„Przez miesiące myślałam, że moje wnuki mnie ignorują. Prawda okazała się dużo bardziej bolesna.”
Od kiedy Piotr przewiózł mnie do Domu Spokojnej Starości „Pod Kasztanami”, dni zaczęłam mierzyć nie godzinami, a odwiedzinami syna. Z córką, Izabelą, nie mam kontaktu już od dwóch lat, choć wiem, że dokłada się do mojego pobytu tutaj. Piotr przychodził raz w miesiącu, czasem raz na dwa, zawsze w pośpiechu, zawsze z tą samą wymówką o korkach i pracy. Nie miałam mu tego za złe – dorosłe dzieci mają swoje życie, a ja nauczyłam się czekać. To czekanie miało sens, bo zawsze przygotowywałam coś dla wnuków. Drobne rzeczy – ręcznie robione zakładki do książek dla Zosi, samodzielnie sklejane modele samolotów dla Antka, listy pisane starannym, nieco już drżącym pismem, w których opowiadałam im o swoim dzieciństwie, o ogrodzie, w którym się wychowałam, o psie, którego miałam jako dziewczynka. Chciałam, żeby wiedziały, skąd pochodzą, nawet jeśli nie mogę być przy nich każdego dnia. Zaczęłam zauważać, że coś jest nie tak Piotr zawsze zabierał paczuszki z uśmiechem, mówił „dziękuję, mamo, na pewno się ucieszą” i wychodził. Nigdy nie przynosił odpowiedzi. Zosia miała jedenaście lat, Antek dziewięć – w tym wieku dzieci piszą, rysują, chcą się odwzajemnić. A ja nie dostawałam nic. Tłumaczyłam to sobie, że są zajęte szkołą, że moje pisanie jest passé, że dzisiejsze dzieci wolą rozmawiać przez ekrany. Ale gdzieś w środku czułam niepokój, którego nie umiałam nazwać. Przełom nastąpił zupełnie przypadkowo. Pani Halina, która mieszka w pokoju po sąsiedzku, ma córkę pracującą w tej samej firmie co Piotr. Podczas jednej z rozmów przy stole w jadalni wspomniała, że widziała mojego syna na parkingu firmowym, jak wyjmował z bagażnika jakieś pakunki i wkładał je do kontenera na odzież używaną. Powiedziała to bez złej intencji, myślała, że robi porządki. Ale ja od razu wiedziałam, o czym mówi – papier, w który pakowałam prezenty, miał charakterystyczny wzór w niebieskie jaskółki. Kupowałam go od lat w tym samym sklepiku papierniczym. Nigdy nie zapomnę tego uczucia w żołądku Nie mogłam spać tej nocy. Przewracałam się na łóżku, próbując znaleźć jakieś inne wyjaśnienie. Może to nie były moje prezenty. Może Piotr miał powód, o którym nie wiedziałam. Rano poprosiłam opiekunkę, żeby pomogła mi zadzwonić do niego. Odebrał zdyszany, jak zawsze. – Mamo, wszystko dobrze? Coś się stało? – Chciałabym wiedzieć, czy Zosia dostała list, który pisałam do niej trzy tygodnie temu. I czy Antek złożył ten model samolotu. Zapadła cisza, która trwała zbyt długo. – Mamo, dzieci mają teraz dużo zajęć, na pewno gdzieś to leży, nie zdążyły... – Piotrze. Widziano cię, jak wyrzucałeś paczki na parkingu. Usłyszałam jego oddech, ciężki, jakby chciał znaleźć słowa, których mu brakowało. W końcu powiedział tylko, że przyjedzie, że pogadamy osobiście, i się rozłączył. Musiałam zdecydować, co dalej Czekałam na tę rozmowę cały tydzień, przygotowując w głowie setki wersji tego, co powiem. Chciałam być spokojna, nie chciałam krzyczeć, nie chciałam, żeby to wyglądało na wyrzuty starej kobiety, której nikt nie odwiedza. Ale musiałam usłyszeć prawdę. Przyjechał w sobotę, sam, bez dzieci, tak jak zwykle. Usiedliśmy w ogrodzie, tam, gdzie zawsze, przy stoliku pod lipą. Zanim zdążył zacząć swoje zwyczajowe „jak się czujesz, mamo”, zapytałam prosto: – Dlaczego nie dawałeś im moich listów? Opuścił wzrok, kręcił w rękach kluczyki od samochodu. – Bo nie wiedziałem, jak im to wytłumaczyć. Że babcia mieszka w takim miejscu. Zosia raz zapytała, czy to dlatego, że jesteś chora, że coś z tobą nie tak. Nie chciałem, żeby się bały. Łatwiej było powiedzieć, że jesteś zajęta, że wysyłasz pozdrowienia przez telefon. – Więc zdecydowałeś za nie, że mnie nie potrzebują? – Nie, mamo, ja... ja się bałem, że będą pytać, dlaczego cię tu umieściliśmy, że będą mieć mi to za złe. Że będą myśleć, że to ja cię tu wsadziłem, bo nie chciałem się tobą zająć. Zamilkłam, bo w tym momencie zrozumiałam, że to nie było o mnie. To było o jego własnym poczuciu winy, które próbował ukryć, odcinając mnie od najbliższych mi osób. Bał się konfrontacji z dziećmi bardziej, niż bał się skrzywdzić mnie. Zrozumiałam, że milczenie było gorsze niż prawda – Piotrze, dzieci nie są głupie. One czują, kiedy coś się przed nimi skrywa, nawet jeśli nie wiedzą dokładnie co. Myślisz, że chroniłeś je przed smutkiem, ale w rzeczywistości uczyłeś je, że babcia to temat, o którym nie mówi się w domu. – Nie chciałem tego, mamo. Po prostu... im dalej to ciągnąłem, tym trudniej było zacząć. – A moje listy? Czy chociaż je czytałeś, zanim je wyrzuciłeś? Spuścił głowę. Nie odpowiedział, co samo było odpowiedzią. Poczułam ukłucie, ale nie gniew – raczej głęboki smutek, że coś, co robiłam z takim staraniem, skończyło w kontenerze na ubrania, nieprzeczytane przez nikogo. Powiedziałam mu wtedy spokojnie, że rozumiem strach, ale nie rozumiem decyzji podjętej za innych ludzi, w tym za jego własne dzieci. Że Zosia i Antek zasługują na to, żeby wiedzieć, kim jestem, nawet jeśli oznacza to trudną rozmowę o tym, dlaczego mieszkam, gdzie mieszkam. Coś się zmieniło po tamtej rozmowie Piotr długo się nie odzywał. Wyjechał, a ja przez kolejne dni bałam się, że zraniłam go bardziej, niż chciałam, że teraz odwiedziny będą jeszcze rzadsze. Ale dwa tygodnie później przyjechał z Zosią i Antkiem. Zosia trzymała w rękach mój list, ten sam, w niebieskie jaskółki, pomarszczony, jakby ktoś go wygładził po tym, jak został wyjęty z kontenera. Piotr powiedział mi później, że wrócił tam sam, przekopał worki, znalazł, co się dało, i oddał dzieciom razem z przeprosinami i wyjaśnieniem, dlaczego wcześniej nic nie mówił. Antek przyniósł mi rysunek samolotu, którego model w końcu złożył, choć z opóźnieniem, i zapytał, czy mogę mu opowiedzieć więcej o psie z mojego dzieciństwa. Siedzieliśmy razem w ogrodzie, ja opowiadałam, one słuchały, a Piotr stał z boku, patrząc, jakby dopiero teraz zrozumiał, co przez te miesiące odbierał wszystkim trojgu. Nie wszystko wróciło do normy od razu. Odwiedziny wciąż są rzadkie, bo syn jest zajęty, a droga do mnie długa. Ale teraz przychodzą listy – krótkie, pisane niezdarnym charakterem dziecka, czasem tylko rysunek, czasem kilka słów. Czytam je po kilka razy, chowam do pudełka, które trzymam na półce przy oknie. Wydarzyło się coś jeszcze. Zadzwoniła do mnie Izabela, z przeprosinami. Piotr musiał jej opowiedzieć o wszystkim, skoro nawet córka marnotrawna przypomniała sobie o starej matce. Może jeszcze nie wszystko stracone? Teresa, 78 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie przedstawiają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Pozywam dzieci o alimenty. Całe życie odkładałam sobie od ust, żeby niczego im nie brakowało, a na starość nawet na urodziny do mnie nie zadzwonią” „Odkąd córka urodziła, przestała interesować się starą matką. Powinna przywozić mi wnuczkę i zabierać na wakacje, bo siedzę w domu sama jak palec” „Wychowałam rozpuszczone egoistki, które nie chcą mi dać wnuków. Pewnie szklanki wody na starość też nie dostanę”
Syn błagał, by zabrała go od dziadków. „Gdy powiedział, co babcia każe mu robić wieczorami, od razu wsiadłam w auto”
Nasza czytelniczka była przekonana, że jej syn świetnie bawi się u dziadków. Kiedy zadzwonił, płakał i błagał, żeby po niego przyjechała. Dopiero po chwili wyznał, co od kilku wieczorów działo się w domu babci.
Na redakcyjną skrzynkę trafiają listy o kłótniach z teściami, dziadkami czy wychowaniu dzieci. Ten poruszył nas szczególnie, bo nie dotyczył złośliwości ani prezentów, lecz granic, których – zdaniem naszej czytelniczki – nie powinno przekraczać się nawet w imię najlepszych intencji. Wszystko zaczęło się od jednego telefonu od 8-letniego syna. To miały być zwykłe wakacje u dziadków Mój syn ma osiem lat. Razem z mężem nie jesteśmy osobami wierzącymi. Świadomie podjęliśmy decyzję, że nie ochrzcimy naszego dziecka i nie będziemy wychowywać go w żadnej religii. Uznaliśmy, że kiedy dorośnie, sam zdecyduje, czy chce wierzyć i jaką drogą chce pójść. Moi rodzice doskonale o tym wiedzą, chociaż nigdy się z tym nie pogodzili. Na początku sierpnia syn pojechał do nich na kilka dni. To nie był pierwszy taki wyjazd. Dziadkowie mieszkają na wsi, mają ogród, psa, huśtawkę i mnóstwo czasu dla wnuka. Byłam spokojna, bo wydawało mi się, że mimo różnicy poglądów potrafimy wzajemnie szanować swoje wybory. „Mamo, nie chcę już tu spać” Syn zadzwonił do mnie czwartego dnia, wieczorem. Od razu usłyszałam, że coś jest nie tak. Mówił cicho, jakby bał się, że ktoś go usłyszy. Powiedział tylko: „Mamo, możesz po mnie przyjechać? Nie chcę już tu spać”. Zaczęłam dopytywać, czy coś się stało, czy pokłócił się z dziadkiem, czy może źle się czuje. Dopiero po chwili wyznał prawdę, aż zaczęły mi się trząść ręce ze złości. Okazało się, że babcia codziennie przed snem każe mu klękać przy łóżku i odmawiać pacierz. Powiedział, że kiedy mówi, iż nie umie, babcia uczy go kolejnych modlitw i tłumaczy, że bez tego „Pan Bóg będzie smutny”. Najbardziej ścisnęło mnie za serce, gdy usłyszałam jego kolejne zdanie: „Ja nie chcę robić czegoś, czego ty i tata nie robicie”. Nie zastanawiałam się ani chwili. Wsiadłam do samochodu i pojechałam po syna, choć do rodziców mam prawie dwie godziny drogi. To nie chodzi o modlitwę Mama była oburzona. Powiedziała, że robi to dla jego dobra i że kiedyś nam jeszcze podziękuję. Tłumaczyła, że kilka modlitw nikomu nie zaszkodziło, a dziecko powinno znać pacierz. Dodała nawet, że skoro my nie chcemy go wychować „porządnie”, to ona ma obowiązek zrobić to za nas. Wciąż nie wierzę, że ona naprawdę to powiedziała. Nie mam pretensji o to, że moja mama się modli. To jej życie i jej wybór. Nigdy nie próbowałam jej tego zabraniać ani przekonywać, że robi coś złego. Mam jednak ogromny żal o to, że świadomie zignorowała nasze decyzje jako rodziców i postawiła mojego syna w sytuacji, w której bał się odmówić własnej babci. Nie chcę, żeby moje dziecko czuło, że musi wybierać między tym, czego uczą go rodzice, a tym, czego wymaga od niego ktoś inny. Najbardziej boli mnie to, że syn przestał czuć się u dziadków bezpiecznie. Jeszcze kilka tygodni temu nie mógł się doczekać wyjazdu do nich. Dzisiaj mówi, że nie chce tam wracać. I chyba najbardziej szkoda mi właśnie tego. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: „Dziadkowie obiecali zająć się wnukami w wakacje i zabrać je na działkę. Gdy wróciłam z delegacji, zrozumiałam, czemu nie odbierali telefonów, a dom jest pusty” Nie może znieść, gdy dziadkowie biorą jej dziecko na ręce. „Skręca mnie w środku” Dostała osobliwe imię po babci. „Córka wraca do domu z płaczem. Dzieci ją przezywają, bo nie wiedzą, jak je wymówić”
„W parku podeszła do mnie obca dziewczynka. ‘Uratuj mnie’, poprosiła, i zaczęła uciekać. To dzięki niej dziś mam wnuczkę”
„Nie sądziłem, że jedno deszczowe południe odmieni całe moje samotne życie”.
Deszcz zaczął siąpić nagle, choć jeszcze rano niebo było niebieściutkie. Siedziałem na ławce w parku, jak co czwartek, z książką, którą czytałem już trzeci tydzień, bo wolałem obserwować ludzi niż strony. To był mój rytuał od czasu, gdy przeszedłem na emeryturę – ławka, termos z herbatą i spokój, którego wcześniej nie miałem czasu docenić. Właśnie odłożyłem książkę do torby i zacząłem rozkładać parasol, kiedy usłyszałem tupot małych stópek i zdyszany głos. – Uratuj mnie, proszę! Uratuj! – zawołało w moją stronę to małe stworzenie i zaczęło biec przed siebie. Była to dziewczynka, może pięcio-, sześcioletnia, z małymi warkoczykami, które zaczęły nasiąkać deszczem. – Oczywiście, że uratuję, wróć tu – powiedziałem, przesuwając się, żeby zrobić jej miejsce. – A gdzie twoja mama? Mała podbiegła i stanęła obok mnie pod dużym, kolorowym parasolem. – Szuka mnie. Powiedziałam jej, że pobiegnę do przodu, bo lubię deszcz, ale teraz jest za duży. Znajoma twarz z przeszłości Nie musiałem długo czekać. Po chwili zobaczyłem kobietę biegnącą przez alejkę, z torbą przewieszoną przez ramię i wyrazem paniki na twarzy, który zmienił się w ulgę, gdy zobaczyła córkę. – Zosia! Ile razy mam ci powtarzać, żebyś nie biegała sama… Zatrzymała się przy ławce, żeby złapać oddech, i wtedy nasze oczy się spotkały. Coś w jej twarzy wydało mi się znane – ten sposób, w jaki marszczyła brwi, kiedy się martwiła. – Pan Andrzej? – powiedziała z niedowierzaniem, przyglądając mi się uważnie. – To pan bywał u nas w domu, kiedy byłam dzieckiem, prawda? Przychodził pan z żoną na kawę do mojej mamy. Zająknąłem się, próbując dopasować twarz dorosłej kobiety do obrazu dziewczynki z dawnych lat. – Ania? Mała Ania Kowalczyk? Twoja mama, Krystyna, była moją koleżanką z pracy przez wiele lat. Nie widziałem was chyba od… – Piętnastu lat, jakoś tak – dokończyła, siadając na skraju ławki, bo deszcz nie ustępował. – Nigdy bym się nie spodziewała, że wpadnę na pana tutaj. Pamiętałem teraz wyraźniej – niedzielne obiady u Krystyny, jej męża, który zawsze miał w zapasie jakiś żart, i małą Anię bawiącą się w kącie salonu, podczas gdy dorośli rozmawiali o pracy. Moja żona bardzo lubiła te wizyty. – A to jest Zosia – powiedziała Ania, kładąc rękę na głowie dziewczynki, która przytuliła się do mnie pod parasolem, jakby znała mnie całe życie. – Moja mała burza. Rozmawialiśmy, czekając, aż deszcz osłabnie. Dowiedziałem się, że Ania rozwiodła się trzy lata temu, że wychowuje Zosię sama, że jej mama, Krystyna, mieszka niedaleko i pomaga, jak może, choć od śmierci męża sama trochę się zamknęła w domu. Ja opowiedziałem o emeryturze, o żonie, która zmarła cztery lata wcześniej. Dzieci nie były nam dane. – Mama byłaby zachwycona, gdyby pana zobaczyła – powiedziała Ania, gdy deszcz przeszedł w mżawkę. – Może pan by do niej zadzwonił? Mieszka niedaleko, przy Kwiatowej. Chyba dobrze by jej to zrobiło. Zapisałem numer, choć nie wiedziałem jeszcze, jak wiele ta prosta propozycja zmieni w moim życiu. Nowy rytuał Zadzwoniłem do Krystyny tydzień później. Rozmawialiśmy przez godzinę, jakby te piętnaście lat nigdy się nie wydarzyło. Umówiliśmy się na kawę, potem na drugą, aż w końcu stało się to naturalną częścią mojego harmonogramu – odwiedziny u Krystyny, a przy okazji u Ani i Zosi, które mieszkały niedaleko. Przynosiłem Zosi książki, bo zauważyłem, że uwielbia słuchać historii, a Ania mówiła, że nie ma zawsze czasu, żeby jej czytać po pracy. – Dziadku Andrzeju! – wołała Zosia, gdy widziała mnie przez okno, i to imię, choć nie było prawdziwe, brzmiało dla mnie jak najprawdziwszy komplement. Ani nie przeszkadzało to określenie. – Zosia potrzebuje kogoś takiego jak pan – powiedziała mi kiedyś, kiedy piliśmy herbatę w jej małej kuchni. – Ojciec Zosi nie bywa u nas za często, a od śmierci taty mama... No, sam pan wie. Pan ma dla niej czas i to naprawdę wiele znaczy. Dla mnie znaczyło to jeszcze więcej. Odkryłem, że dni, kiedy szedłem do nich, wypełniały się sensem, którego brakowało mi od śmierci żony. Zacząłem uczyć Zosię gry w warcaby, uczyliśmy się liter, a w weekendy chodziliśmy razem do parku, gdzie wszystko się zaczęło – nawet razem z Krystyną, która z czasem zaczęła wychodzić z domu częściej niż przez ostatnie lata. Ale nie wszystko było proste. Sąsiadka Ani, pani Halina, zaczęła zadawać pytania, które brzmiały jak podteksty. – Ten pan często u was bywa – powiedziała jednego dnia, kiedy wychodziłem z klatki schodowej. – Ciekawe, co ludzie powiedzą. Ania machnęła ręką, kiedy jej o tym wspomniałem. – Niech pani Halina sobie myśli, co chce – powiedziała, kiedy siedzieliśmy na tarasie, patrząc, jak Zosia bawi się w piaskownicy. – Pan jest dla nas kimś ważnym, i to jedyne, co się liczy. Poza tym cieszę się, że pan i mama znów się odnaleźli. Ona od lat nie była taka pogodna. Przyszłość zaczęła pukać do drzwi Minęło kilka miesięcy. Zosia się podziębiła i musiała zostać w domu z gorączką. Ania miała ważne spotkanie w pracy, którego nie mogła przełożyć, a Krystyna akurat wyjechała na kilka dni do siostry. – Andrzeju, wiem, że to dużo, ale… – zaczęła przez telefon, głosem pełnym stresu. – Już jestem w drodze – przerwałem jej, zanim skończyła pytanie. Spędziłem cały dzień z Zosią, czytając jej książki, robiąc rosół, taki sam, jak gotowała moja żona, i pilnując, żeby brała leki na czas. Kiedy Ania wróciła wieczorem, zastała nas oboje śpiących na kanapie, z otwartą książką na kolanach. – Nie wiem, co bym robiła bez pana – powiedziała, patrząc na nas z czułością, którą trudno było ukryć. Ten dzień coś zmienił. Zrozumiałem, że nie jestem już tylko starym znajomym rodziny. Stałem się częścią ich codzienności, kimś, na kogo Ania mogła liczyć, i kimś, kogo Zosia potrzebowała naprawdę. Kogo Krystyna zaczęła potrzebować... Kilka tygodni później Zosia zapytała mnie, siedząc na moich kolanach z kredkami w ręku. – Dziadku Andrzeju, czy ty jesteś moim prawdziwym dziadkiem? Zawahałem się, nie wiedząc, jak odpowiedzieć, żeby nie skomplikować czegoś, co było proste i szczere. – Twój dziadek, mąż babci Krystyny, mieszka u aniołków – zacząłem ostrożnie. – Ale jeśli chcesz, mogę być twoim dziadkiem z wyboru. Tym, który jest tu razem z tobą na ziemi, kiedy dziadek Tadzio patrzy na nas z góry. Zosia pomyślała chwilę, po czym uśmiechnęła się szeroko. – To najlepszy rodzaj dziadka – powiedziała, wracając do rysowania. Ania, która słyszała naszą rozmowę z kuchni, weszła do salonu z oczami błyszczącymi od łez, które próbowała ukryć. – Andrzeju, ja… – zaczęła, ale nie dokończyła, bo emocje ją zdradzały. – Wiem – powiedziałem po prostu. – Ja też się cieszę, że życie dało nam wszystkim drugą szansę na coś dobrego. To, co naprawdę się liczy Dziś, kiedy patrzę na to wszystko z perspektywy roku, który minął od tamtego deszczowego popołudnia, wiem, że nie było w tym przypadku ani zbiegu okoliczności bez znaczenia. Zosia nazywa mnie dziadkiem, bez „jakby”, bez wahania, a ja czuję się z tym tytułem bardziej sobą, niż czułem się od dawna. Z Krystyną spotykamy się teraz regularnie – jako dawni przyjaciele, którzy odnaleźli się na nowo po latach i wspólnej stracie. Czasem razem chodzimy po zakupy, czasem siedzimy tylko na jej tarasie i wspominamy naszych zmarłych małżonków, bez smutku, raczej z wdzięcznością, że ich mieliśmy. To, co nas łączy, jest ciche i naturalne – wsparcie dwóch ludzi, którzy wiedzą, jak wygląda samotność, i nie chcą już w niej tkwić. Parasol, który wtedy otworzyłem dla przypadkowej dziewczynki uciekającej przed burzą, stał się symbolem tego, co nas połączyło. Czasem myślę, że gdyby nie ta ulewa, moje życie potoczyłoby się zupełnie inaczej – pusto, w ciszy pokoju, z książką, którą czytałbym bez końca, bo nie miałbym dla kogo odłożyć jej na bok. Teraz mam dla kogo. I to wystarczy, żeby każdy dzień miał sens. Andrzej, 66 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie przedstawiają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Dziadkowie obiecali zająć się wnukami w wakacje i zabrać je na działkę. Gdy wróciłam z delegacji, zrozumiałam, czemu nie odbierali telefonów, a dom jest pusty” „Mąż wrócił z pustym fotelikiem, a miał przywieźć Hanię od dziadków. Gdy usłyszałam, gdzie została, zrobiło mi się słabo” „Teściowa się na mnie obraziła, gdy powiedziałam, że jestem w czwartej ciąży. Podsłuchałam jej rozmowę z sąsiadką i świat mi się zawalił”
„Teściowie zawsze mieli w nosie naszą rodzinę. Gdy niespodziewanie zaoferowali pomoc przy dzieciach, wiedziałam, że mają ukryty cel”
Nigdy nie sądziłam, że coś tak zwyczajnego jak obiad może wywołać we mnie taką lawinę podejrzeń. A jednak to właśnie garnek z gulaszem i talerz naleśników stały się początkiem historii, której do końca nie potrafiłam przewidzieć.
Mój mąż Leon od lat pracuje na dwie zmiany, a ja próbuję łączyć pracę zdalną z odbieraniem dzieci ze szkoły, gotowaniem i praniem, które nigdy się nie kończy. Kiedy teściowa, Zofia, zadzwoniła i zaproponowała, że będzie codziennie przygotowywać obiady dla całej rodziny i odbierać dzieci ze szkoły, poczułam ulgę, jakiej dawno nie doświadczyłam. Razem z nią często przychodził dziadek Henryk, jej mąż, który od przejścia na emeryturę spędzał u nas coraz więcej czasu, pomagając dzieciom przy lekcjach z matematyki. Nagła hojność teściów wzbudziła mój niepokój – Wiesz, Agatko, czuję się teraz bardziej wolna. Chciałabym wam pomóc – powiedziała Zofia przez telefon, a ja tylko kiwałam głową, choć mnie nie widziała. Zgodziłam się bez wahania. Kto by nie chciał mieć teściowej, która gotuje obiady i pilnuje dzieci przy lekcjach? Przez pierwsze dwa tygodnie byłam jej wdzięczna do granic możliwości. Dzieci wracały ze szkoły i miały obiad na stole, odrobione lekcje leżały równo na biurku, a ja miałam czas dla siebie po pracy. Henryk siadał wtedy w salonie z gazetą, czekając na Zofię, i czasem zagadywał do mnie o zwyczajne sprawy, o pogodę, o ogród. Jednak z czasem zaczęłam zauważać, że Zofia coraz częściej wtrąca do rozmów pytania, które nie miały nic wspólnego z obiadami czy szkołą. – A wy macie jakieś odłożone pieniądze? – zapytała pewnego wieczoru, kiedy siedzieliśmy przy stole. – Bo wiesz, teraz różne wydatki się pojawiają, warto mieć jakąś rezerwę. Zbyłam to śmiechem, ale pytanie wróciło kilka dni później, tym razem bardziej precyzyjne. – A na jakim koncie trzymacie oszczędności? Bo słyszałam, że teraz lepiej nie trzymać wszystkiego w jednym miejscu. Teściowa zaczęła narzekać − wiedziałam, że coś jest nie tak Zaczęłam notować w telefonie, kiedy i o co pyta. Po miesiącu miałam listę, która sama w sobie brzmiała jak przesłuchanie: ile odkładamy miesięcznie, czy mamy jakieś inwestycje, czy Leon ma osobne konto, czy planujemy większy wydatek w najbliższym czasie. Równolegle Zofia zaczęła narzekać na własne problemy. Mówiła, że jej renta nie wystarcza, że sąsiadka ją oszukała przy jakiejś transakcji, że musi teraz bardzo pilnować budżetu. Te narzekania zawsze pojawiały się zaraz po pytaniach o nasze finanse, jakby chciała zbudować w mojej głowie ciąg przyczynowo-skutkowy: ona biedna, my bogaci, więc powinniśmy jej pomóc. Henryk podczas tych rozmów zwykle milczał, jakby udawał, że nie słyszy, albo wychodził do ogrodu pod pretekstem, że musi podlać pomidory. To milczenie zaczęło mnie niepokoić jeszcze bardziej niż pytania Zofii – jakby wiedział coś, czego nie chciał głośno powiedzieć. Podzieliłam się swoimi obawami z Leonem, ale on machnął ręką. – Agata, ona po prostu się o nas troszczy. Zawsze była wścibska, taka jest jej natura. Nie przekonał mnie tym argumentem. Zbyt dobrze znałam tę kobietę, żeby uwierzyć, że jej troska nie ma drugiego dna. Wreszcie odkryłam prawdziwy powód jej dobroci Pewnego popołudnia, kiedy Zofia gotowała u nas w kuchni, zostawiła otwartą torebkę na blacie. Nie miałam zamiaru w niej szperać, ale kiedy sięgnęłam po ściereczkę, zauważyłam wystający z niej folder z dokumentami. Na wierzchu leżała ulotka jakiejś firmy pożyczkowej, a pod nią kilka wydruków z ofertami inwestycyjnymi, które obiecywały nierealistyczne zyski. Serce zaczęło mi walić szybciej. Nie chciałam wierzyć w to, co zobaczyłam, ale wszystko zaczęło się układać w logiczną całość. Zofia potrzebowała pieniędzy, prawdopodobnie wpakowała się w jakąś nieprzemyślaną decyzję, a teraz szukała sposobu, żeby odzyskać stabilność, licząc na naszą pomoc. Wieczorem, kiedy dzieci już spały, powiedziałam o wszystkim Leonowi. Był zaskoczony, ale w przeciwieństwie do mnie nie chciał od razu oceniać matki. – Musimy z nią po prostu porozmawiać. Wprost. Bez oskarżeń – zaproponował. – I chyba tata też coś wie. Widziałem, jak unika tematu. Rozmowa, która zmieniła wszystko Zaprosiliśmy Zofię i Henryka na kolację następnego dnia. Czułam napięcie, ale postanowiłam być szczera, mimo obawy, że to może zniszczyć naszą nadspodziewanie dobrą relację. – Mamo, widzieliśmy te dokumenty. Wpadłaś w jakieś kłopoty? – zapytał Leon spokojnie, kiedy usiedliśmy razem przy stole. Zofia zamarła, a potem jej twarz się zmieniła, jakby opadła z niej cała maska pewności siebie. Henryk odłożył widelec i spuścił wzrok, jakby czekał na ten moment od tygodni. – Nie chciałam wam o tym mówić. Zainwestowałam swoje oszczędności w coś, co miało przynieść szybki zwrot. Znajoma mnie przekonała, że to bezpieczne. Straciłam większość tego, co miałam odłożone na starość – powiedziała Zofia drżącym głosem. – Wiedziałem o tym od miesiąca – dodał Henryk cicho. – Zosia prosiła, żebym nikomu nie mówił. Nie umiałem jej odmówić, ale wiedziałem, że to się w końcu wyda. Poczułam ulgę, że przyczyna nie była tak straszna, jak podejrzewałam, ale jednocześnie ogarnął mnie niepokój o to, co dalej. – Dlaczego wypytywałaś nas o nasze konto? – zapytałam, próbując zachować spokojny ton. – Bo myślałam, że może dałoby się coś... pożyczyć. Nie chciałam prosić wprost, bałam się waszej reakcji. Zaczęłam wam pomagać z obiadami, myślałam, że to was do mnie zbliży, że łatwiej będzie zapytać. Usłyszałam w jej głosie autentyczny wstyd, a nie kalkulację, jakiej się obawiałam. To był moment, w którym zrozumiałam, że strach przed brakiem pieniędzy może zmienić ludzkie zachowanie w sposób, którego nie potrafimy od razu rozszyfrować. Nigdy nie zapomnę jej wzroku, kiedy przyznała się do błędu Rozmawialiśmy jeszcze długo tego wieczoru. Powiedziałam Zofii, że rozumiem jej sytuację, ale że próba manipulowania nami przez pomoc domową nie była fair. Że zamiast wypytywać nas ukradkiem, mogła po prostu porozmawiać otwarcie. Henryk przez cały czas trzymał jej rękę na stole, jakby chciał ją wspierać teraz, bo wcześniej wolał się nie odzywać. – Masz rację. Wstydziłam się. Czułam, że zawiodłam samą siebie – powiedziała, a w jej oczach zobaczyłam prawdziwy żal. – Ja też powinienem był powiedzieć wam wcześniej – dodał Henryk. – Myślałem, że to ochroni Zofię przed wstydem, a wyszło na to, że tylko przedłużyłem jej niepokój. Ustaliliśmy, że pomożemy im w miarę naszych możliwości, ale bez pochopnych decyzji i bez tajemnic. Zaproponowałam, żeby Zofia nadal gotowała dla nas obiady, bo naprawdę odciążało to nasz codzienny grafik, ale tym razem na zupełnie innych, jasnych zasadach – bez podtekstów i bez skrywanych intencji. Henryk miał dalej pomagać dzieciom z lekcjami, obiecał też, że to koniec rodzinnych sekretów. Minęło kilka miesięcy. Zofia nadal przychodzi do nas trzy razy w tygodniu, gotuje i pomaga dzieciom z lekcjami, Henryk towarzyszy jej niemal zawsze, ale teraz nasza relacja jest znacznie bardziej otwarta. Nauczyliśmy się rozmawiać o trudnych sprawach bez owijania w bawełnę, a ja przestałam podejrzewać każde ich pytanie o skrytą intencję. Czasem myślę, że gdybyśmy od początku rozmawiali szczerze, uniknęlibyśmy tygodni niepotrzebnego napięcia. Ale może właśnie ta trudna rozmowa nauczyła nas czegoś więcej, niż setki spokojnych obiadów kiedykolwiek by mogły. Agata, 31 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie przedstawiają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz też: „Nigdy sobie nie wybaczę, że wynajęłam nianię do mojej córeczki. Po tygodniu wróciłam z pracy do pustego domu, a na stole leżał tylko krótki list” „Codziennie widywałam na placu zabaw tę samą starszą kobietę. Gdy podeszła do Amelki, zaczęłam ją podejrzewać o najgorsze” „Mąż miał odebrać dzieci od babci i zabrać je na budowę naszego nowego domu. Chciałam zrobić im niespodziankę, a zastałam Kamila z nianią”
„Odkąd córka urodziła, przestała interesować się starą matką. Powinna przywozić mi wnuczkę i zabierać na wakacje, bo siedzę w domu sama jak palec”
Myślałam, że będę prawą ręką mojej córki. Zamiast tego usłyszałam, że jestem przytłaczająca, a moje miejsce zajęła niania.
Kiedy Marysia się urodziła, myślałam, że dostałam drugą szansę. Nie na bycie matką – na to już było za późno, Paulina ma trzydzieści dwa lata i dawno przestała potrzebować mnie tak, jak potrzebowała kiedyś. Myślałam o czymś innym. O byciu babcią, która jest zawsze pod ręką. Która wie, jak uspokoić dziecko z kolką, bo sama przez to przeszła. Która jedzie z nimi na wakacje, bo kto inny pomógłby przy niemowlaku w podróży. Tak sobie to wymyśliłam. Nikt mnie jednak o to nie poprosił. Zaczęło się od telefonu Paulina zadzwoniła w środę, tydzień po powrocie ze szpitala. – Mamo, mamy nianię – powiedziała, jakby informowała mnie o pogodzie. Stałam w kuchni z telefonem przy uchu i przez chwilę myślałam, że się przesłyszałam. – Nianię? Do czego wam niania, ja jestem na miejscu, dwadzieścia minut jazdy. – Wiem, mamo. Ale to inaczej działa. Pani Iwona ma doświadczenie, no... to nie to samo co rodzina. Nie to samo co rodzina. To zdanie weszło mi do głowy i nie chciało wyjść. Odłożyłam telefon i stałam jeszcze chwilę, patrząc na czajnik, który już wystygł. Mój mąż, Zenek, wszedł do kuchni i zobaczył moją twarz. – Co się stało? – Nic. Paulina wynajęła nianię. – I to jest problem? Nie umiałam mu tego wyjaśnić. Nie chodziło o to, że nie ufam nikomu innemu przy dziecku. Chodziło o to, że wyobrażałam sobie coś zupełnie innego – siebie, z Marysią na rękach, śpiewającą jej te same kołysanki, które śpiewałam Paulince. Próbowałam się wtrącić − z miłości Przez pierwsze tygodnie jeździłam do nich prawie codziennie. Przynosiłam zapiekanki, prałam śpiochy, siedziałam z Marysią, żeby Paulinka mogła się wyspać. Byłam przekonana, że to widzi, że to doceni. Aż pewnego dnia przyjechałam bez zapowiedzi, tak jak zawsze, i zastałam w domu tę nianię. Młodą dziewczynę, może trzydziestoletnią, która trzymała Marysię tak swobodnie, jakby to było jej dziecko. – Dzień dobry – powiedziała uprzejmie, ale z takim spokojem, że poczułam się jak intruz we własnej rodzinie. Paulina wyszła z sypialni w szlafroku, zaskoczona. – Mamo, mówiłam, że dziś przyjeżdżam później po ciebie, miałaś czekać. – Nie czekałam, po prostu przyjechałam zobaczyć wnuczkę. Zapadła cisza, taka niezręczna, w której wszyscy wiedzą, że coś jest nie tak, ale nikt nie chce tego powiedzieć. Wyszłam po pół godziny, mówiąc, że mam sprawy do załatwienia. W samochodzie płakałam, choć sama nie wiedziałam, czemu tak bardzo. To był moment, kiedy zrozumiałam, że coś się zmieniło Tydzień później Paulina zaprosiła mnie na kawę, tylko ja i ona, bez dziecka, bez Zenka. Pomyślałam, że chce naprawić to, co się popsuło. Siedziałyśmy w kawiarni, którą znałyśmy z czasów, kiedy Paulina była w liceum. Zamówiła cappuccino, ja herbatę, choć wcale mi się nie chciało pić. – Mamo, muszę ci coś powiedzieć i wiem, że to cię zrani, ale nie mogę już milczeć. Poczułam, jak żołądek mi się ściska. – Słucham. – Kocham cię, wiesz to. Ale odkąd urodziła się Marysia, ty... przesadzasz. Przyjeżdżasz bez zapowiedzi, poprawiasz mnie przy każdej rzeczy, mówisz, że robię coś źle, chociaż nie wprost, tylko takim tonem. Ja się przy tobie czuję jak nastolatka, którą znowu się ocenia. – Ja tylko chcę pomóc. – Wiem. Ale to jest teraz przytłaczające. Potrzebuję przestrzeni, żeby uczyć się być mamą na swój sposób, a nie na twój. Słowo „przytłaczająca” zabolało bardziej niż cokolwiek innego. Poczułam, jak łzy napływają mi do oczu, i próbowałam je zatrzymać, bo nie chciałam robić scen w kawiarni. – Więc niania jest lepsza niż ja. – Nie o to chodzi, mamo. Niania robi to, za co jej płacę, i wychodzi. Ty jesteś moją mamą, ale przez to właśnie... nie umiesz się wycofać. Wszystko komentujesz. Nie umiałam nic odpowiedzieć. Siedziałam i patrzyłam na swoją herbatę, która już dawno wystygła. Wróciłam do domu i się rozsypałam Zenek zastał mnie płaczącą na kanapie, w płaszczu, którego nawet nie zdjęłam. – Co się stało? Opowiedziałam mu wszystko, łkając i ledwo wydobywając z siebie słowa. – Ona powiedziała, że jestem przytłaczająca. Że woli nianię niż mnie. Zenek usiadł koło mnie i milczał chwilę, zanim się odezwał. – Grażyna, ona nie powiedziała, że woli nianię niż ciebie. Powiedziała, że potrzebuje przestrzeni. To nie to samo. – Dla mnie to jest to samo. – Bo ty myślisz, że bycie babcią to zajmowanie każdego wolnego miejsca w ich życiu. A może to jest po prostu bycie kimś, do kogo się dzwoni, kiedy jest potrzeba, a nie kimś, kto przyjeżdża, bo sam czuje potrzebę. Jego słowa mnie zabolały, ale gdzieś w środku wiedziałam, że ma trochę racji. Nie chciałam tego słyszeć. Wolałam czuć się skrzywdzona niż zastanowić się, czy sama coś zrobiłam źle. Próbowałam się odciąć, ale to było jeszcze gorsze Przez dwa tygodnie nie odwiedzałam ich wcale. Czekałam, że Paulina zadzwoni, przeprosi, powie, że przesadziła. Nie zadzwoniła. Wysłała tylko zdjęcie Marysi w nowym śpiochu, z podpisem „Dobranoc, babciu”, jakby nic się nie stało. Czułam się jeszcze bardziej odrzucona przez tę zwyczajność. Jakby moja obecność albo nieobecność nie robiła żadnej różnicy w ich codzienności. Zadzwoniłam do koleżanki, Basi, która ma wnuki od lat, i wiedziałam, że zrozumie. – Grażyna, ja przez to przechodziłam z moją synową. Chciałam być wszędzie, we wszystkim, a ona chciała po prostu przestrzeni. Musiałam się nauczyć czekać, aż mnie zaproszą, a nie wchodzić bez pytania. – Ale to boli, Basia. Czuję się niepotrzebna. – Wiem, że boli. Ale może nie chodzi o to, że jesteś niepotrzebna. Może chodzi o to, że musisz znaleźć inne miejsce niż to, które sobie wymyśliłaś. Przestałam czekać na przeprosiny Po trzech tygodniach sama zadzwoniłam do Pauliny. Głos mi się trząsł, ale powiedziałam to, co czułam. – Paulina, przepraszam, że przyjeżdżałam bez zapowiedzi. Miałaś rację, że czasem przesadzałam. Ale bardzo mi zależy, żeby być w życiu Marysi, nie chcę, żeby to, co się stało, nas oddzieliło. Usłyszałam, jak wypuszcza powietrze, jakby czekała na to od dawna. – Mamo, ja też przepraszam, że powiedziałam to tak brutalnie. Nie chciałam cię zranić, chciałam tylko, żebyś zrozumiała, że potrzebuję innego rodzaju pomocy. Może... może mogłabyś przyjeżdżać w konkretne dni, żebyśmy obie wiedziały, na czym stoimy? Zgodziłam się. Nie dlatego, że to było to, o czym marzyłam, ale dlatego, że było lepsze niż nic. Teraz przyjeżdżam we wtorki i czwartki, zawsze najpierw pisząc SMS-a. Niania wciąż jest, i muszę przyznać, że Marysia się przy niej uśmiecha, tak jak przy mnie. Czasem to jeszcze boli, ta myśl, że nie jestem tą jedyną kobietą, babcią, która ją kołysze do snu. Ale uczę się, że moja miłość do wnuczki nie musi być mierzona liczbą godzin, które spędzam w jej domu. Czasem, wieczorami, kiedy siedzę przy herbacie, myślę o tym telefonie, o słowie „przytłaczająca”, i już nie boli tak, jak bolało wtedy. Zostało coś innego – cichy żal, że nie umiałam wcześniej zrozumieć, gdzie jest granica między pomocą a obecnością, o którą nikt nie prosił. Grażyna, 68 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz też: „Codziennie widywałam na placu zabaw tę samą starszą kobietę. Gdy podeszła do Amelki, zaczęłam ją podejrzewać o najgorsze” „Zaszłam w ciążę z żonatym mężczyzną, a ten drań nie chciał powiedzieć o mnie rodzinie. Sama to zrobiłam, a on mnie zostawił” „Mąż miał odebrać dzieci od babci i zabrać je na budowę naszego nowego domu. Chciałam zrobić im niespodziankę, a zastałam Kamila z nianią”
„Miałam zająć się rozbestwionymi wnukami przez tydzień, a synowa oczekuje, że będę je niańczyć do końca wakacji. Niech mi chociaż zapłaci”
„Polcia i Bartuś mieli zostać ze mną dwa tygodnie, a skończyło się na tym, że niańczyłam ich przez całe wakacje. Musiałam sprzedać łańcuszek po mamie, żeby wykarmić wnuki, bo syn i synowa byli zbyt zajęci, żeby zrobić mi przelew.”
Dwa tygodnie. Kiedy synowa Sandra i mój syn Sławek postawili przede mną walizki dzieci i powiedzieli, że jadą odetchnąć po ciężkim roku, obiecali, że to tylko na dwa tygodnie. Pamiętam, jak się uśmiechałam, przytulałam Polę i Bartusia, mówiłam, że będzie super, że babcia da radę. W końcu to moje wnuki, życia bez nich sobie nie wyobrażam. Problem zaczął się tuż po tym, jak Sławek i Sandra wrócili do Polski. Bo kiedy wrócili, opaleni i wypoczęci, okazało się, że dzieci wcale nie wracają do domu na dobre. Zostały u mnie. Najpierw na weekend, „bo trzeba nadrobić w pracy”, potem na tydzień, „bo mamy zaległości po urlopie”, a potem to już się nie kończyło. Telefon z lotniska i cisza, która trwała tygodniami Sławek zadzwonił z lotniska, jeszcze zanim wezwał taksówkę do domu. – Mamo, dzieciaki mogłyby jeszcze u ciebie zostać na parę dni? Mam takie zaległości w pracy, że głowa mała. Powiedziałam, że oczywiście, że dam radę. Bo co miałam powiedzieć? Że mam sześćdziesiąt siedem lat i emeryturę, która nie rozciąga się jak guma? Moja emerytura to dwa tysiące trzysta złotych. Brzmi jak liczba z jakiegoś raportu, a nie z życia, ale to jest moje życie. Rachunki, leki, jedzenie – wszystko z tego trzeba wykroić. A teraz do tego dwie głodne buzie, przyzwyczajone do tego, co miały w domu. Minął tydzień. Potem drugi. Sławek i Sandra interesowali się dziećmi, nie powiem, ale ani myśleli je stąd zabierać. Siedziałam w kuchni, Pola płakała, bo Bartuś zabrał jej pilota od telewizora, a ja mieszałam zupę z resztek, próbując wyciągnąć z niej coś na obiad dla trojga. Łańcuszek po mamie i jajka od pani Krysi Pieniążki zaczęły się kończyć. Bartuś prosił o nowy zestaw klocków, bo „wszyscy na placu zabaw mają”, a ja musiałam mu powiedzieć, że babcia teraz nie ma pieniędzy. Wstyd mi było przed własnym wnukiem. Ale ten wstyd zaczynał się zamieniać w coś innego. Sprzedałam złoty łańcuszek po mamie w lombardzie, licząc, że w przyszłym miesiącu go odkupię. Odkładałam mniejsze porcje dla siebie, żeby dzieciom wystarczyło mięsa na kolację. Sąsiadka, pani Krysia, przynosiła mi czasem jajka ze swojego kurnika, bo widziała, że coś jest nie tak. – Elżbieto, ty wyglądasz, jakby coś cię nieźle trapiło – powiedziała mi kiedyś, kiedy wieszałam pranie na balkonie. – Syn się nie odzywa? – Odzywa się. Mówi, że są zajęci. Pani Krysia pokręciła głową, ale nic nie powiedziała więcej. Nie musiała. Ja sama wiedziałam, że to nie w porządku, tylko nie miałam siły z tym walczyć. „Dzieci uwielbiają być z babcią” Kiedy wreszcie zadzwoniłam do Sławka i powiedziałam, że muszę odpocząć, że nie mogę bez przerwy zajmować się dwójką dzieci na swojej emeryturze, usłyszałam coś, co zabolało bardziej niż brak pieniędzy. – Mamo, ale one tak dobrze się u ciebie czują. Pola mówiła, że u babci jest najlepiej. My naprawdę mamy teraz młyn w pracy. – Sławek, ja was rozumiem, ale ja nie jestem darmową opiekunką. Mam swoje wydatki, swoje zdrowie, swoje życie. – Wiem, wiem. Przelejemy coś w tym tygodniu, obiecuję. Usłyszałam w tle Sandrę, jak mówi coś w stylu „powiedz jej, że dzieciom u niej dobrze”, jakby to było argumentem, a nie wykrętem. Kiedy „przelejemy” znowu okazało się tylko słowem Tydzień minął. Potem drugi. Na koncie nic. Sprawdzałam bankowość codziennie, czasem po kilka razy dziennie, jakby to miało coś zmienić. Nic się nie zmieniało. Za to za każdym razem, kiedy dzwoniłam, słyszałam to samo: że są zajęci, że dzieciom u mnie dobrze, że niedługo się odwdzięczą. Zadzwoniłam znowu, tym razem bez owijania w bawełnę. – Sandra, Sławek, potrzebuję pieniędzy na dzieci. Teraz, nie za miesiąc. Jeśli nie przelejecie do końca tygodnia, będę musiała chodzić na obiady tutaj do tego ośrodka dla seniorów. Łańcuszek po babci Anielce do lombardu oddałam. Zapadła cisza po drugiej stronie. – Mamo, nie rób z tego dramatu – powiedział Sławek. – Wiesz, że wszystko ci oddamy. – Nie robię dramatu. Mówię, że skończyły mi się pieniądze, żeby wykarmić wasze dzieci. Sandra wtrąciła się do rozmowy: – Elżbieta, przecież one są u ciebie, bo ci ufamy, bo wiemy, że jesteś dobrą babcią. Nie rozumiem, o co ten cały szum. Poczułam, jak coś we mnie się łamie – nie ze złości, a z bezsilności. Bycie „dobrą babcią” nagle stało się wymówką, żeby nie płacić i nie zabierać dzieci do domu. Siedziałam wtedy na krześle w kuchni, patrzyłam na stertę rachunków na stole i po prostu się popłakałam. Nie chciałam, żeby dzieci to widziały, więc wyszłam na balkon i stałam tam, aż przestałam się trząść. Rozmowa, która musiała się wreszcie odbyć Przyjechali po dzieci po sześciu tygodniach. Sześć tygodni z dwutygodniowych wakacji. Weszli do mieszkania z uśmiechami, z torbami prezentów – nowe zabawki, ubrania, jakieś gadżety. Pola i Bartuś rzucili się na te podarki z takim entuzjazmem, że na chwilę zapomnieli o wszystkim, co się działo przez te tygodnie. Ja stałam w progu i czułam, że muszę powiedzieć im wszystko, co myślę, zanim znowu to zamiecie pod dywan. – Musimy poważnie porozmawiać. – Mamo, wiem, przepraszamy za te przelewy, praca była… – Nie chodzi tylko o przelewy, Sławek. Chodzi o to, że przez sześć tygodni traktowaliście mnie jak darmową opiekunkę na pełen etat, bo wam było wygodnie. „Dzieci uwielbiają być z babcią” to nie jest plan na życie, to jest wymówka. Sandra spojrzała na mnie, przez chwilę wydawało mi się, że w jej oczach jest coś jak wstyd, ale to trwało krótko. – Elżbieta, my też potrzebowaliśmy czasu, żeby się pozbierać po tym urlopie, praca nas zjadała… – Zjadała was praca? Mnie zjadało to, że nie miałam za co obiadu ugotować. Sławek spuścił wzrok. Nie powiedział nic, ale po raz pierwszy nie próbował się bronić. Już nigdy nie powtórzę tego błędu Oddali mi pieniądze następnego dnia, nawet tysiąc więcej, niż się umówiliśmy. Nie wróciliśmy do tego tematu, choć czuję, że ta cisza między nami jest teraz inna niż wcześniej. Bardziej krucha. Dzieci wróciły do domu, do swojego pokoju pełnego nowych zabawek. Odwiedzają mnie w weekendy, przynoszą mi rysunki, opowiadają o przedszkolu. Kocham te chwile, ale już nie tak bezgranicznie ufam, że kiedy Sławek znowu zapyta, czy mogę „na chwilę” zająć się dzieciakami, ta chwila będzie naprawdę chwilą. Elżbieta, 67 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Pojechaliśmy do Grecji na wakacje z naszym Stasiem, a wróciliśmy z obcym dzieckiem. Już nigdy nie zaufam mężowi” „Mąż miał odebrać dzieci od babci i zabrać je na budowę naszego nowego domu. Chciałam zrobić im niespodziankę, a zastałam Kamila z nianią” „Była synowa robi wszystko, by wnuki o mnie zapomniały. Naciągnęła mojego synka na alimenty, a ode mnie oczekuje przeprosin”
„Córka kazała mi wracać z sanatorium. Zamiast szukać na starość amorów, mam zająć się wnukami, bo to mój obowiązek”
„Anetka powiedziała, że flirtowanie w moim wieku jest niesmaczne, a zadaniem babci jest rozpieszczać wnuki, zamiast szlajać się po uzdrowiskach. Kiedy ja po raz pierwszy od lat poczułam, że żyję...”
Ciechocinek pachniał solą i mokrymi liśćmi, kiedy szłam alejką parkową obok Edwarda. Miał na sobie ten swój szary płaszcz, zawsze starannie wyprasowany, i mówił coś o operze, którą widział w Warszawie dwadzieścia lat temu. Śmiałam się głośniej, niż powinnam, ale nie mogłam się powstrzymać. Nie pamiętałam, kiedy ostatnio ktoś tak uważnie mnie słuchał. – Pani Irenko, a pani zawsze taka wesoła, czy to zasługa tego powietrza? – zapytał, podając mi ramię przy wejściu na most. – To zasługa wyśmienitego towarzystwa, panie Edwardzie – odpowiedziałam i sama się zdziwiłam, jak łatwo mi to wyszło. Minęły dwa tygodnie od mojego przyjazdu do sanatorium. Miałam zabiegi na stawy, kąpiele borowinowe, spokojne popołudnia w czytelni. Ale prawdą jest, że najbardziej czekałam na te spacery o siedemnastej, kiedy słońce robiło się już łagodne, a Edward czekał na mnie przy tężniach z dwoma kawami w papierowych kubkach. Telefon, który wszystko zepsuł Telefon zadzwonił w środę, tuż po obiedzie. Byłam jeszcze w sukience, którą kupiłam sobie w miejscowym sklepiku – granatową, w drobne grochy, zupełnie niepodobną do tego, co nosiłam przez ostatnie lata. – Mamo, co to za historie mi ludzie opowiadają? – usłyszałam głos Anety, ostry jak zawsze, kiedy była zestresowana. – Jakie historie, kochanie? – Pani Basia z blokowiska widziała cię na zdjęciu jakiejś znajomej z Ciechocinka. Chodzisz pod rączkę z jakimś mężczyzną. Mamo, ty masz sześćdziesiąt pięć lat. Zamilkłam. Serce mi przyspieszyło, jakby złapano mnie na czymś zakazanym, choć przecież nic złego nie robiłam. – Aneta, to tylko spacery. Poznałam sympatycznego pana, wdowca, rozmawiamy, na imię ma... – Nie interesuje mnie, jak się nazywa. Interesuje mnie to, że wyglądasz jak nastolatka na potańcówce, a ja tu mam dwoje dzieci i pracę, która mnie wykańcza. Potrzebuję cię w domu, mamo. Nie szlajającą się w uzdrowisku i flirtującą z obcymi mężczyznami. Słowa „szlajanie się” i „flirt” zabolały. Poczułam, że policzki mi płoną ze wstydu, chociaż nie robiłam nic zdrożnego. – To nie jest flirt, to jest... przyjemność z rozmowy. Mam prawo. – Masz prawo pilnować wnuków, żebym mogła wreszcie awansować. Rozumiesz, jak to wygląda? Moja matka biega po sanatorium z jakimś dziadkiem, a ja tu sama ogarniam dom. Odłożyłam telefon i usiadłam na łóżku. Ręce mi się trzęsły, choć nie wiedziałam, czy z gniewu, czy ze wstydu. Poczułam się, jakbym znowu miała szesnaście lat Wieczorem nie poszłam na kolację. Leżałam i patrzyłam w sufit, słuchając, jak inne panie z pokoju obok śmieją się przy jakiejś grze w karty. Myślałam o mężu, który zmarł cztery lata temu, o tym, jak długo nie czułam nic innego niż smutek i obowiązek. A teraz, kiedy poczułam odrobinę radości, ktoś mi ją odbierał jednym telefonem. Moja własna córka. Rano zastałam Edwarda przy tężniach, tak jak zawsze. – Coś się stało? Pani jakaś nieswoja – zapytał, patrząc na mnie z tą swoją delikatną troską, która mnie rozczulała i jednocześnie przerażała. – Córka zadzwoniła. Uważa, że powinnam wracać. Że... że zachowuję się nie na swój wiek. Edward pokiwał głową, jakby to nie było dla niego nowe. – Moja synowa powiedziała mi to samo, kiedy zacząłem grać w brydża z sąsiadką. Wie pani, co jej odpowiedziałem? – Co? – Że mam sześćdziesiąt dziewięć lat, a nie sto dziewięć. I że życie się nie kończy, kiedy dzieci uznają, że już wystarczy. Uśmiechnęłam się, ale gdzieś w środku wciąż czułam ten ucisk. Bo Edward nie miał córki, która krzyczy w słuchawkę, że jest wykończona, że nikt jej nie pomaga, że matka wybrała siebie. Zrozumiałam, że nie chodzi wcale o wnuki Tego samego dnia zadzwoniłam do syna, Marcina. Zawsze był spokojniejszy, mniej skłonny do dramatyzowania. – Mamo, nie przejmuj się aż tak. Aneta ma teraz dużo na głowie w pracy, ten awans, o którym mówiła... myślę, że po prostu liczyła, że przyjedziesz i pomożesz jej z dzieciakami w wakacje. – Ale ja jestem w sanatorium na zabiegach, Marcinku. To nie jest wycieczka. – Wiem, wiem. Tylko wiesz, jaka ona jest. Kiedy się boi, że coś jej nie wyjdzie, szuka na kim się wyładować. Poczułam ulgę, że przynajmniej syn mnie rozumie, ale to nie zmieniało faktu, że następnego dnia Aneta zadzwoniła znowu, tym razem spokojniejsza, ale równie zdecydowana. – Mamo, wysłałam ci bilet na pociąg. Wyjeżdżasz w piątek. Potrzebuję cię tutaj, dzieci mają wakacje, ja mam ważne spotkanie w firmie, a Kuba ma jeszcze te zajęcia dodatkowe... – A jeśli powiem, że zostaję jeszcze tydzień? Zabiegi mam zaplanowane... Zapadła cisza, dłuższa niż powinna. – To znaczy, że wybierasz jakiegoś pana od spacerów, a nie własne wnuki? To pytanie zabolało bardziej, niż powinno. Bo nie było w nim żadnej troski, tylko rozliczenie. – Aneta, ja nie wybieram nikogo. Ja mam prawo do tygodnia dla siebie. Przez czterdzieści lat gotowałam obiady, prałam, opiekowałam się tobą, twoim bratem, potem twoim ojcem, kiedy chorował, potem wnukami. Czy raz w roku nie mogę mieć kilku tygodni, w których ktoś przynosi mi kawę i pyta, jak się czuję? – Więc to jest ważniejsze niż my. – Nie to powiedziałam. Rozłączyła się, nie mówiąc do widzenia. Postanowiłam, że nie wrócę Nie spakowałam walizki w piątek. Zamiast tego poszłam na zabiegi, a potem, jak zwykle, na spacer z Edwardem. Powiedziałam mu o wszystkim, o telefonach, o poczuciu winy, które we mnie rosło jak balon, choć rozumowo wiedziałam, że nie zrobiłam nic złego. – Wie pani, co ja myślę? – powiedział, siadając ze mną na ławce przy parku. – Dzieci czasem chcą, żebyśmy zostali w tym samym miejscu, w którym byliśmy, kiedy byli mali. Bo tak jest im wygodniej. Bo boją się zmiany, nawet jeśli to zmiana na lepsze dla nas. – Ale ja nie chcę jej ranić. – Pani nie rani jej tym, że jest szczęśliwa. To ona sama musi poukładać swoje sprawy. Tej nocy napisałam do Anety długi list, coś, czego nigdy dotąd nie robiłam. Napisałam, że kocham ją i wnuki, że wrócę, kiedy zabiegi się skończą, że nie proszę o wiele, tylko o odrobinę przestrzeni, tak jak ona ma swoją przestrzeń w pracy i w swoim życiu. Napisałam, że pan Edward jest po prostu dobrym towarzyszem, że nie zastąpi jej ojca, ale że dobrze mi z nim rozmawiać. Odpowiedziała dopiero po dwóch dniach, krótko: „Rób, jak chcesz, mamo. Ja i tak sobie poradzę”. Zabolało, ale nie tak, jak wcześniej. Bo w tych słowach było coś więcej niż złość – było zmęczenie, które rozpoznałam, bo sama je znałam z czasów, kiedy dzieci były małe, a mąż wiecznie w pracy. Co się wydarzyło, gdy wróciłam do domu Wróciłam po całym turnusie, tak jak planowałam od początku, nie wcześniej i nie później. Aneta czekała na mnie przy drzwiach, blada, z podkrążonymi oczami. Wnuki od razu przybiegły z krzykiem, wisząc na mnie jak małe koala. – Mamo, ja... – zaczęła Aneta, kiedy dzieci pobiegły do swoich pokoi. – Przepraszam za ten telefon. Byłam wykończona, a jak zobaczyłam te zdjęcia, to... nie wiem, poczułam się jakoś opuszczona. Głupio to zabrzmi. – Nie zabrzmi głupio. Rozumiem to lepiej, niż myślisz. – Tylko że ty naprawdę wyglądałaś szczęśliwa na tych zdjęciach. I mnie to zabolało, że ja od dawna nie wyglądam szczęśliwa na żadnych. Usiadłyśmy przy kuchennym stole, tak jak dawniej, kiedy Aneta była nastolatką i przychodziła do mnie z problemami, które teraz wydają się małe, ale wtedy były całym jej światem. – Wiesz co, córeczko, może czasem obie potrzebujemy komuś powiedzieć, że jesteśmy zmęczone, zamiast udawać, że dajemy sobie radę. Edward zadzwonił dwa tygodnie później, zapytał, czy mogłabym przyjechać do Warszawy na koncert, na który miał dwa bilety. Powiedziałam, że tak, ale że najpierw muszę pomóc Anecie ułożyć grafik z wnukami na wakacje, bo naprawdę tego potrzebowała, nie z obowiązku, ale bo chciałam. Nie wiem, czy Aneta w pełni zrozumiała, że mam prawo do własnego życia, tak jak ona ma prawo do swojej kariery. Ale odkąd wróciłam, czasem sama pyta, jak się czuję, zamiast tylko mówić, czego potrzebuje. To niewiele, ale to początek. Irena, 65 lat Historie inspirowane są prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Justysia była naszą wyczekaną córeczką. Zaślepieni miłością długo nie widzieliśmy, jaka jest naprawdę. Aż do tamtej nocy nad jeziorem” „Marzyłam o drugim wnuku, a nie wiedziałam, że już go mam. Przy okazji remontu starego pokoju syna odkryłam skrywaną przez lata tajemnicę” „Dyskretnie podpytałam córkę, kiedy drugie dziecko, przecież Henio musi mieć rodzeństwo. Tak mi ubliżyła, że przepłakałam pół nocy”
Dziadkowie powinni przyjechać po wnuka, gdy biorą go na weekend? Matka: „Przecież mają auto”
Uważam, że skoro dziadkowie chcą spędzić czas z wnukiem, to powinni po niego przyjechać, a nie zrzucać całą logistykę na wiecznie zmęczonych rodziców. Przecież mają auto, mnóstwo wolnego czasu na emeryturze, więc nie zubożeliby od tego.
Szanowna Redakcjo! Wszystko zaczęło się od niewinnego posta pewnej dziewczyny w grupie dla rodziców, która zapytała, jak to jest u innych: czy dziadkowie powinni przyjechać po wnuka, gdy biorą go na weekend, czy to rodzice mają obowiązek tachać malucha przez pół województwa. Kiedy weszłam w sekcję komentarzy i zobaczyłam, jak starsze panie i niektóre mamy naskoczyły na autorkę posta, zdrętwiałam. Moja własna teściowa odstawia dokładnie taki sam cyrk. Babcia co tydzień dzwoni i opowiada, jak to potwornie tęskni za 4-letnim Miłoszkiem. Mówi, że chętnie weźmie go na sobotę i niedzielę do siebie. Super, prawda? Opieka dziadków nad wnukami − kto odpowiada za transport dziecka? Diabeł tkwi jednak w szczegółach, a konkretnie w dowozie. Teściowie mieszkają czterdzieści kilometrów od nas. Kiedy mówię, że super, niech wpadają po małego w piątek po południu, to nagle zaczyna się cała litania narzekań. A to, że im się nie opłaca jechać w tę i z powrotem, a to, że benzyna droga, a to, że przecież my mamy młode oczy i to my powinniśmy Miłoszka przywieźć i jeszcze w niedzielę wieczorem odebrać. No na litość boską, ręce opadają. My z mężem ciężko harujemy na etatach przez cały tydzień. W piątek o godzinie 17:00 jedyne, o czym marzę, to zrzucić szpilki, usiąść na kanapie i nie oglądać korków na trasie. Zamiast tego mam pakować młodego, wsiadać za kółko i tłuc się godzinę w jedną stronę, żeby zrobić teściom przyjemność. Dla mnie opieka dziadków nad wnukami w weekend to ma być też chwila oddechu dla zmęczonych rodziców, a nie kolejny logistyczny koszmar do odhaczenia na liście zadań. Czas wolny dziadków na emeryturze − dlaczego rodzice mieliby dowozić dzieci? Najbardziej rozwala mnie ten brak logiki u starszego pokolenia. Moi teściowie są od pięciu lat na emeryturze. Ich jedynym obowiązkiem w ciągu dnia jest podlanie pomidorów na działce i obejrzenie wieczornych wiadomości. Mają sprawne, nowoczesne auto, które większość tygodnia stoi bezczynnie pod domem i niszczeje. Dlaczego więc człowiek, który ma do dyspozycji bite dwadzieścia cztery godziny na dobę, nie może wsiąść w ten swój samochód, przyjechać po ukochanego wnuczka i ułatwić życia swoim własnym dzieciom? Dzisiejsi dziadkowie stali się potwornie wygodni. Chcą spijać samą śmietankę z rodzicielstwa − pobawić się z czystym, najedzonym dzieckiem przez parę godzin, zrobić ładne zdjęcia, a cały trud, koszty paliwa i zarywanie weekendowych poranków zrzucić na nas. Kiedy napisałam to szczerze na Facebooku, starsze panie w komentarzach mało mnie nie rozszarpały. Usłyszałam, że jestem niewdzięczna, roszczeniowa, i że powinnam całować teściową po rękach, że w ogóle chce spojrzeć na mojego syna. No przepraszam bardzo, ale to chyba działa w dwie strony. Konflikt o opiekowanie się wnukiem − jak wyznaczyć granice dziadkom? W zeszły piątek postanowiłam postawić sprawę asertywnie i wyznaczyć jasne granice. Kiedy teściowa zadzwoniła z pytaniem, o której przywieziemy Miłosza, odpowiedziałam spokojnie, że dzisiaj jesteśmy z mężem wykończeni i nie damy rady przyjechać. Powiedziałam wprost: jeśli chcecie spędzić weekend z wnukiem, zapraszamy, wpadajcie po niego, kluczyki od auta macie, bak pełny. W słuchawce zapadła lodowata cisza, a potem usłyszałam, że jestem bezczelna i skoro tak stawiam sprawę, to oni zostają w domu, a ja pozbawiam dziecko kontaktu z dziadkami. Skończyło się na tym, że Miłosz został z nami, a teściowa nie odzywa się do mnie do teraz. Mój mąż oczywiście twierdzi, że przesadzam i powinnam dla świętego spokoju te czterdzieści kilometrów przejechać, żeby nie robić kłótni w rodzinie. Ale ja mam już dość tego wiecznego uginania się pod żądaniami starszego pokolenia. Uważam, że dziadkowie, którzy mają auto i masę czasu, sami powinni przyjechać i potem odwieźć wnuka po weekendzie. To nie jest roszczeniowość, tylko normalny, zdrowy szacunek dla naszego czasu i zmęczenia. Maria Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Dziadkowie powinni zabrać dzieci na całe wakacje? „To ich obowiązek. Przecież i tak nie pracują”
Zgodziła się zaopiekować wnuczką w wakacje. „Córka wręczyła mi listę zakazów. Aż mi się żal zrobiło Klarci”
„Córka powiedziała, że to tylko kilka zasad. Kiedy przeczytałam kartkę, usiadłam przy stole i przez chwilę nie wiedziałam, czy mam się śmiać, czy płakać” – pisze nasza czytelniczka.
Wakacje u babci dla wielu dzieci są synonimem swobody, przygód i odrobiny pobłażliwości. Coraz częściej jednak dziadkowie słyszą od rodziców szczegółowe wskazówki dotyczące opieki nad wnukami. Nasza czytelniczka przyznaje, że lista, którą otrzymała od córki przed dwutygodniowym pobytem sześcioletniej Klary, mocno ją zaskoczyła. „Chciałam po prostu pobyć z wnuczką” Dzień dobry, mam 63 lata i od dawna czekałam, aż Klara będzie na tyle duża, by spędzić u mnie część wakacji. Gdy córka zapytała, czy zaopiekuję się nią przez dwa tygodnie, bardzo się ucieszyłam. Przygotowałam pokój, kupiłam farby, kredki i zaplanowałam wycieczki do lasu oraz nad jezioro. Byłam przekonana, że jedynym problemem będzie to, czy wnuczka nie zatęskni za rodzicami. Dzień przed przyjazdem córka wręczyła mi kartkę. Powiedziała, że spisała najważniejsze zasady. Na liście było kilkanaście punktów: żadnych lodów po godzinie 16, maksymalnie 20 minut bajek dziennie, zakaz chodzenia boso po trawie, codzienne ćwiczenia z angielskiego i obowiązkowe zasypianie o 19.30. Do tego dokładny jadłospis i prośba, żebym codziennie wysyłała zdjęcia wszystkich posiłków. „Zrobiło mi się żal Klary” Nie obraziłam się. Rozumiem, że dziś rodzice mają inne podejście niż my kiedyś. Zrobiło mi się jednak żal Klarci. Wakacje u babci powinny być czasem odpoczynku i wspólnej radości, a nie kolejnym projektem do realizacji według harmonogramu. Porozmawiałam z córką spokojnie. Ustaliłyśmy, które zasady są naprawdę ważne, a gdzie możemy sobie pozwolić na trochę luzu. Klara przyjechała, a my spędziłyśmy wspaniałe dwa tygodnie. Były lody, wieczorne czytanie książek i spacery boso po trawie. Dziś myślę, że córka nie chciała mnie kontrolować. Po prostu bardzo się stara być dobrą mamą. Mam jednak nadzieję, że pozwoli też swojej córce być po prostu dzieckiem. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Komentarz redakcji Rodzice mają prawo ustalać zasady dotyczące swoich dzieci, a dziadkowie – własne granice związane z opieką. Przed dłuższym pobytem wnuków warto spokojnie porozmawiać o oczekiwaniach. Dzięki temu wakacje u babci mogą być czasem odpoczynku i dla dziecka, i dla dorosłych. Czytaj także: „Babcia chce wziąć na wakacje tylko jedno z moich dzieci. Mogłaby się bardziej postarać i zabrać dwoje” Dziadkowie nie chcą zajmować się wnukami w wakacje. „Teściowie wolą jechać do Egiptu, a chciałam im nawet zapłacić” Matka: „Zapytałam 8-letnią córkę sąsiadki, dlaczego przychodzi do nas codziennie o 12. Odpowiedź mnie osłabiła”
„Córka wykorzystuje mnie do opieki nad wnukami, chociaż stać ją na nianię. W końcu się postawiłam, ale szybko tego pożałowałam”
„Myślałam, że odpoczynek mi się należy. Nie przypuszczałam, że tak wiele się zmieni, gdy postawię córce jasne granice...”
Zawsze byłam tą babcią, która jest gotowa pomóc na każde zawołanie. Kiedy Lidka dzwoniła w środku tygodnia, żebym odebrała dzieci z przedszkola, rzucałam wszystko i pędziłam autobusem przez pół miasta. Byłam dumna, że mogę być dla niej wsparciem, choć czasem zmęczenie dawało mi się we znaki. Jednak pewnego dnia coś się zmieniło. Poczułam, że nie jestem już w stanie dalej udźwignąć wszystkiego sama. Zmęczenie, którego nie da się zignorować Ostatnie miesiące były dla mnie trudne. Kręgosłup coraz częściej dawał o sobie znać, a poranki zaczynałam od proszków i ćwiczeń rozciągających. Każda kolejna prośba Lidki o pomoc wzbudzała we mnie coraz większy niepokój. Bałam się, że któregoś dnia naprawdę nie dam rady podnieść dzieci, pobawić się z nimi, czy nawet wyjść na spacer. Wiedziałam, że muszę postawić granicę, choć serce mi się krajało na samą myśl o tym. Przez lata słuchałam rad psychologów – „zadbaj o siebie, naucz się mówić nie, stawiaj granice” – ale kiedy przyszło do konkretów, okazało się, że to wcale nie jest takie proste. Pewnego popołudnia, kiedy Lidka zadzwoniła z pytaniem, czy mogę zostać z dziećmi w weekend, poczułam, jak narasta we mnie napięcie. Chciałam się zgodzić, jak zawsze, ale coś mnie powstrzymało. – Lidka, nie mogę. Naprawdę nie dam rady. Mój kręgosłup już odmawia posłuszeństwa – powiedziałam, czując w gardle gulę. – Mamo, proszę cię, to tylko dwa dni. Z Markiem mamy rocznicę, wykupiliśmy weekend w spa... Ty zawsze byłaś z dziećmi! – jej głos drżał od emocji. – Wiem, ale ja już nie mogę. Po ostatnim weekendzie przez trzy dni leżałam z bólu. Może pomyślicie o niani? Stać was na to, a ja naprawdę już nie wyrabiam. Zapadła cisza. Wiedziałam, że jest rozczarowana, ale nie mogłam inaczej. – Niani? – powtórzyła chłodno. – No dobrze. Jak wolisz. Rozłączyła się. Zostałam sama z poczuciem winy i lękiem, co będzie dalej. Dwa tygodnie ciszy Nie spodziewałam się, że ta rozmowa tak bardzo zmieni nasze relacje. Lidka zamilkła. Nie odbierała moich telefonów, na wiadomości odpisywała zdawkowo. Minęły dwa tygodnie, zanim zebrałam się w sobie i postanowiłam pojechać do nich bez zapowiedzi. Zawsze byłam mile widziana, więc miałam nadzieję, że i tym razem wszystko jakoś się ułoży. Przyniosłam dzieciom ich ulubione ciastka, żeby choć trochę ocieplić atmosferę. Zadzwoniłam do drzwi. Z nerwów czułam ścisk w żołądku. Drzwi otworzyła mi nieznana kobieta, może pięćdziesięcioletnia, z uśmiechem na twarzy. – Dzień dobry, w czym mogę pomóc? – Dzień dobry, ja do Lidki. Jestem jej mamą. – Ach, dzień dobry! Pani Lidka jest w pracy, pan Marek też. Ja nazywam się Basia, jestem nianią dzieci. Wyjrzały zza niej główki moich wnuków, Weroniki i Patryka. Rzucili szybkie „Babcia!”, ale zaraz schowali się za spódnicę pani Basi. Poczułam ukłucie w sercu. – Chodźcie, dzieci, babcia przyszła. Zrobimy herbatę? – powiedziała pani Basia, zapraszając mnie do środka. Usiadłam przy stole jak gość, obserwując, jak pani Basia sprawnie obsługuje dzieci, zna każdy zakamarek kuchni, a maluchy biegną do niej z rysunkami i opowieściami. Próbowałam zagadać do Weroniki, ale ona tylko zerknęła na mnie i pobiegła do niani. Po pół godzinie wyszłam, zostawiając ciastka na blacie. W drodze do domu łzy same cisnęły mi się do oczu. Nowa rzeczywistość Wieczorem zadzwoniłam do Lidki. Odebrała po kilku sygnałach. – Byłam dzisiaj u was. Poznałam panią Basię – powiedziałam cicho. – O, świetnie. Dzieci ją uwielbiają. Ma mnóstwo pomysłów, zabiera je na spacery, robi z nimi prace plastyczne. No i jest codziennie od ósmej do szesnastej. W weekendy też, jeśli trzeba. – Rozumiem. Ale... czemu nic mi nie powiedziałaś? – Mamo, sama mówiłaś, że nie dasz rady. Nie chciałam cię obciążać. Teraz masz więcej czasu dla siebie. Jej ton był spokojny, ale czułam w nim dystans. Jakby chciała mi pokazać, że sobie świetnie radzi beze mnie. Z każdym tygodniem stawałam się coraz bardziej gościem w ich życiu. Lidka coraz rzadziej dzwoniła, nie zapraszała mnie już na spontaniczne obiady. Na propozycje spaceru z wnukami odpowiadała, że mają już plany z Basią. Na Facebooku pojawiały się zdjęcia dzieci z podpisami: „Najlepsza niania na świecie!”. Czułam, jak moje miejsce w rodzinie powoli się kurczy. Urodziny inne niż wszystkie Kiedy nadszedł dzień urodzin dzieci, bardzo się starałam nie pokazać po sobie smutku. Wystroiłam się, przygotowałam prezenty i ruszyłam do sali zabaw z nadzieją, że choć tego dnia poczuję się znów częścią rodziny. Na miejscu zobaczyłam panią Basię, która bawiła się z Weroniką i Patrykiem, pomagała dzieciom zdmuchiwać świeczki, podawała talerzyki tortu. Lidka i Marek rozmawiali ze znajomymi. Usiadłam obok córki. – Piękne urodziny, Lidka – powiedziałam. – Dziękuję, mamo. Basia wszystko zorganizowała. Nawet tort zamówiła z tej nowej cukierni. Dzieci podbiegły do naszego stolika. Wyciągnęłam ręce, ale przebiegły obok mnie i rzuciły się na szyję niani. – Ciociu Basiu, zobacz, jaki samochodzik! – krzyczał Patryk. – Piękny! Kto ci go kupił? – Babcia – odpowiedział, pokazując na mnie, ale zaraz pobiegł z nianią dalej się bawić. Patrzyłam na to wszystko i czułam, jak serce mi pęka. Z jednej strony miałam upragniony odpoczynek, nikt już nie obciążał mnie kolejnymi prośbami. Z drugiej – czułam się jak widz na własnym przedstawieniu. Moja rola została komuś oddana i nawet nie zauważyłam, kiedy to się stało. Samotność, której nie przewidziałam Wieczorem wróciłam do pustego mieszkania. Cisza, która kiedyś była dla mnie wybawieniem po całym dniu hałasu i biegania za wnukami, teraz była nie do zniesienia. Siadłam przy stole i rozmyślałam, czy naprawdę zrobiłam dobrze. Może powinnam była jeszcze trochę się poświęcić? Zacisnąć zęby, przemilczeć ból pleców i być dla nich tak, jak oni tego oczekiwali? Wiem, że nie mogłam już dłużej udawać, że mam tyle siły co dawniej. Ale nikt nie uprzedza, że stawianie granic może tak bardzo boleć. Nie tylko ciało, ale i serce. Czasem myślę, że już zawsze będę tą babcią „na ławce rezerwowych”. Kiedyś byłam niezastąpiona. Dziś – nie jestem nawet pierwszym wyborem. Może przyjdzie taki dzień, że znów znajdę swoje miejsce w ich życiu. Na razie uczę się żyć z tym, co sama wybrałam – i z tym, czego nie przewidziałam. Irena, 65 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Babcia chce wziąć na wakacje tylko jedno z moich dzieci. Mogłaby się bardziej postarać i zabrać dwoje” „Teściowa od lat powtarzała, że dom będzie dla wnuków. Gdy podczas remontu mąż znalazł list schowany pod deskami, wiedziałam, że musimy zabrać stamtąd dzieci” „W dzieciństwie całe lato spędzałam z dziadkami i nikt nie narzekał. Dziś seniorzy mają w nosie wnuki, wolą potańcówki w sanatorium”
Dziadkowie wypinają się na wnuki w wakacje, a potem płacz, że nikt ich nie odwiedza. „Sami są sobie winni”
Zarówno moi rodzice, jak i teściowie, po prostu bezczelnie wypinają się na wnuki w wakacje. Mają mnóstwo wolnego czasu, zdrowie im dopisuje, ale od opieki wymigują się na wszystkie możliwe sposoby. A potem jest wielki płacz przy wigilijnym stole, że dzieciaki ich nie odwiedzają, że wnuki są zimne i wolą siedzieć przed komputerem niż rozmawiać z babcią. Sami są sobie winni i nie zamierzam ich dłużej usprawiedliwiać.
Wczoraj zadzwoniłam do mamy z prośbą, żeby wzięła dzieciaki do siebie chociaż na trzy dni, bo z mężem mamy w firmie potworny młyn i nie wiemy już, w co ręce włożyć. Usłyszałam całą litanię wymówek, że ona ma teraz swoje plany, musi jechać do sanatorium, a teściowa jeszcze dodała, że na stare lata chce mieć święty spokój. No po prostu ręce opadają. Opieka dziadków nad wnukami − dlaczego babcia odmawia pomocy? Dzisiejsi emeryci kompletnie różnią się od dziadków z naszych czasów. Pamiętam, jak sama spędzałam u babci na wsi całe dwa miesiące, jadłam placki, biegałam po podwórku i budowałam najpiękniejsze wspomnienia. Moja mama wtedy pracowała, a babcia uważała za punkt honoru, żeby pomóc młodym. Dzisiaj? Dzisiaj jest totalne wygodnictwo i patrzenie na czubek własnego nosa. Moja matka woli iść na uniwersytet trzeciego wieku albo oglądać seriale, a teściowa spędza całe dni na działce, pielęgnując pomidory. Wnuki są super, ale tylko na obrazku, na chwilę, żeby zrobić ładne zdjęcie i pochwalić się koleżankom na osiedlu, jacy to oni są dumni. Kiedy przychodzi do realnego życia i trzeba pomóc w kryzysie, starsze pokolenie nagle zapada się pod ziemię. Przez ich samolubne podejście musimy z mężem wydawać kosmiczne pieniądze na prywatne półkolonie i obozy letnie, żeby dzieci nie siedziały same w bloku. Płatna opieka nad dzieckiem w wakacje kosztuje tyle, że oddajemy na to całą jedną pensję, a dziadkowie nawet słowem nie pisną, żeby się chociaż dorzucić. Konflikt pokoleń w rodzinie − jak niechęć dziadków niszczy relacje z dziećmi Najbardziej rozwala mnie jednak to późniejsze zdziwienie i pretensje. Moja teściowa potrafi ostentacyjnie płakać w słuchawkę, że Igor i Maks nie chcą do niej dzwonić, że jak przyjeżdżamy raz na dwa miesiące w odwiedziny, to dzieciaki bąkną tylko „dzień dobry” i uciekają do drugiego pokoju. A jak mają z nimi budować relacje, skoro dziadkowie są dla nich obcymi ludźmi? Dzieciak czuje, kiedy jest dla kogoś ciężarem i intruzem. Moje dzieci doskonale słyszały, jak babcia przez telefon mówiła, że nie ma siły na ich krzyki i woli odpocząć. Nie da się kupić miłości i szacunku wnuka za pomocą jednej taniej czekolady na urodziny czy rzuconego w przelocie pytania, co tam w szkole. Relacje buduje się wtedy, kiedy jest ciężko, poprzez wspólne spędzanie czasu, smażenie naleśników w wakacyjny poranek, pójście na lody i zwykłą, ludzką obecność. Skoro dziadkowie wypinają się na wnuki, gdy te najbardziej ich potrzebują, to niech nie oczekują, że te dzieci za dziesięć lat będą przychodzić do nich ze swoimi sekretami albo opiekować się nimi na starość. Jak wyznaczyć granice dziadkom i przestać prosić o opiekę? Wczoraj po tej odmowie podjęłam z mężem twardą i ostateczną decyzję. Koniec z proszeniem, koniec z telefonami i robieniem z siebie petentów. Przestajemy wyciągać rękę i organizować im czas z wnukami na siłę. Skoro teściowie i moi rodzice wybrali święty spokój i swoje sanatoria, to niech je mają. Kiedy moja mama zadzwoniła wieczorem z pytaniem, czy nie jestem na nią obrażona, odpowiedziałam spokojnie, ale prosto z mostu, że nie jestem obrażona, tylko wyciągam wnioski. Powiedziałam jej wprost: nie masz czasu teraz dla moich dzieci, to nie miej pretensji, że one nie będą miały czasu dla ciebie na starość. W słuchawce zapadła lodowata cisza, a dzisiaj mój brat już wydzwania, że jestem niewdzięczna i bezczelna. Mam to jednak głęboko gdzieś. Uważam, że asertywność w rodzinie i wyznaczenie jasnych granic to jedyny sposób, żeby nie dać się wykończyć psychicznie. Nie zamierzam dłużej udawać, że jesteśmy zgraną, wspierającą się rodziną. Co o tym myślicie, drogie czytelniczki i inne mamy? Czy Waszym zdaniem przesadzam, czy to dzisiejsze starsze pokolenie totalnie straciło instynkt rodzinny? Doradźcie coś, bo czuję się z tym wszystkim potwornie oszukana przez najbliższych. Pozdrawiam serdecznie, Justyna Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Bogaci teściowe przez lata nie dali na wnuki nawet złotówki. Przy niedzielnym obiedzie przypadkiem odkryłam, na co wydają swój majątek”
„Była synowa robi wszystko, by wnuki o mnie zapomniały. Naciągnęła mojego synka na alimenty, a ode mnie oczekuje przeprosin”
Co ja jej takiego zrobiłam, że teraz się mści? Przecież pomagałam jej, ile mogłam... Chociaż mój Janek twierdzi, że to wcale nie była pomoc, a wtrącanie się...
Ja rozumiem, że jak się ludzie rozwodzą, to dlatego, że w ich małżeństwie dzieje się źle. Tak źle, że nie mogą już ze sobą wytrzymać. Naprawdę to rozumiem. Tak właśnie było w przypadku mojego syna i synowej. Najpierw spadła na nich wielka miłość, a potem przyszło życie. Jedno dziecko, drugie, praca, dom... Coś zaczęło się kruszyć, sypać, aż całkiem się rozpadło. Nieba chciałam im uchylić, a nie usłyszałam nawet „dziękuję” Próbowałam ich wesprzeć w walce o małżeństwo, bo kto inny miał to robić? Rodzice Marleny, których do dziś nie poznałam? Tak się życiem córki interesowali. Zajmowałam się wnukami, żeby mieli czas odpocząć i pobyć razem, i wcale nie liczyłam na wielkie podziękowania, zwykłe „dziękuję” by wystarczyło... Ale żebym uwag i pretensji musiała wysłuchiwać? Troje dzieci wychowałam, wyprowadziłam na ludzi, a nagle przy wnukach wszystko robię źle? No nic, kłócić się nie będę. Zamiast tego starałam się z nimi rozmawiać, znaczy z synem i synową. Chciałam im pomóc w rozwiązaniu tych wydumanych konfliktów, które się między nimi pojawiały i urastały do rangi katastrof, choć przecież to były tylko drobne nieporozumienia. Nie takie rzeczy się przeżyło, nie z takim kłopotami brało się za bary... Dobrze chciałam i za swoje chęci od obojga usłyszałam, że wtrącam się w nie swoje sprawy i mam przestać. Jak to nie moje? I Kamila, i Marlenę traktowałam jak swoje dzieci i równo ochrzaniałam, starając się przywrócić do pionu. – Niechże się mama wreszcie przestanie wtrącać, bo mam już tego po dziurki w nosie! – warknęła któregoś dnia Marlena. – Tylko pogarsza mama sytuację. Nic do mamy nie dociera, żadne prośby. Oboje z Kamilem mamy tego dosyć! Ależ mi się zrobiło przykro. Takie słowa za moją szczerą intencję pomocy? Za chwilę usłyszę, że to przeze mnie się rozwiedli! Była synowa w sądzie walczyła jak lwica o każdy grosz Bo w końcu, po wielu miesiącach wojen, Kamil złożył pozew o rozwód. Walka w sądzie też była zacięta. O to, czyja to była wina, o alimenty, o kontakty z dziećmi, o podział majątku. Odchorowałam to mocno, bo uważałam, że takie rzeczy powinno się załatwić między sobą, a do sądu pójść tylko po papierek. Bez publicznego prania brudów, bez wywlekania intymnych sekretów. Marlena nie miała jednak wstydu – walczyła jak lwica o każdy grosz alimentów, o jak największą część majątku i jak najkrótsze kontakty ojca z dziećmi, bo ponoć mój Kamil nie umiał się nimi zająć. – Skoro ja też nie potrafię, widać to u nas rodzinne... – westchnęłam, gdy mój syn wrócił przybity z sądu, z terminem kolejnej rozprawy zamiast z wyrokiem, który by poświadczył, że wreszcie się uwolnił od tego całego stresu. – Przecież jestem ich ojcem! No owszem, prawie się nimi nie zajmowałem, ale to nie znaczy, że bym nie umiał! – unosił się. – Tyle że nie mam na to dowodów... W końcu cyrk z rozwodem się skończył, wszystko zostało ustalone i obydwoje byli wolnymi ludźmi. Dzieci zamieszkały z Marleną, a Kamil mógł je brać do siebie na dwa weekendy w miesiącu. Sądziłam, że tak jak kiedyś będę mogła odbierać maluchy z przedszkola. Gdyby były u nas w domu, Kamil mógłby je częściej widywać. To był mój mały sekretny plan, ale spotkała mnie przykra niespodzianka. Marlena nie wyraziła zgody. Chciałam pomóc, a ona traktuje mnie jak wroga – Ciekawe, gdzie byłaś, gdy trwał rozwód? – burknęła tylko. Nie skomentowałam tego przejścia na ty, z drugiej strony „mama” też brzmiałoby niezręcznie w obecnej sytuacji. Chyba lepiej po imieniu niż per pani, pomyślałam. – Półtora roku dzieci czekały – kontynuowała nieprzyjemnym tonem Marlena – aż babcia z dziadkiem się do nich odezwą, gdzieś zabiorą na spacer... Zosia, czekając, zdążyła pójść do pierwszej klasy, czego nie raczyłaś zauważyć. Teraz mi proponujesz pomoc? Przydałaby się w trakcie kompletowania wyprawki szkolnej. Teraz mam alimenty i pieniądze na opiekunkę, która będzie szanować moje decyzje. – A niby kiedy ja nie szanowałam twoich decyzji?! – podniosłam głos, bo ciśnienie już mi skoczyło. Sądziłam, że Marlena, jako samotna matka, przyjmie moją pomoc z ulgą. – Szybko zapominasz... Ile razy prosiłam, żeby nie karmić dzieci słodyczami, póki nie skończą trzech lat? Posłuchałaś? Gdzie tam. Jeszcze kazałaś im nic mi nie mówić. Mam być wdzięczna za to, że uczysz moje dzieci oszukiwania rodziców? – Ale... one chciały... one potrzebują... – A gdy prosiłam, by nie karmić ich przy włączonym telewizorze, wzięłaś to pod uwagę? Nie. Więc potem był problem z każdym posiłkiem. Nie masz pojęcia, ile pracy mnie kosztowało oduczenie ich jedzenia przy bajkach. Nie chcę ryzykować, że w jeden dzień zaprzepaścisz mojej wysiłki. Takiej bezczelności się nie spodziewałam – Nie tylko ty decydujesz o dzieciach! – czepiłam się ostatniej deski ratunku. – To też dzieci Kamila! – Oczywiście. Normalnie zasłużył na pomnik, że sobie o tym przypomniał w trakcie rozwodu. Byłoby jeszcze milej, gdyby zajmował się nimi rzetelnie w co drugi weekend, skoro tak mu na tym zależało. I jeśli łaska, przypomnij mu, że już drugi miesiąc zalega z alimentami, a dzieci muszą jeść codziennie! Miałam nadzieję, że zmieni zdanie, jak wszystko przemyśli. Niestety... – Jak... jak... możesz? – zapowietrzyłam się z oburzenia. To było dla mnie nie do pomyślenia, żeby odzywać się w ten sposób do starszej osoby, ale widocznie, skoro przestałyśmy być już teściową i synową, Marlena miała gdzieś wszelkie konwenanse. Darowałam jej to samowolne „tykanie”, by nie zadrażniać sytuacji, ale takiej bezczelności się nie spodziewałam. Choćby dla dzieci jakieś pozory powinnyśmy chyba zachować. Nie zdaniem Marleny. Zadzwoniłam do niej z prośbą, by nazajutrz przywiozła do nas wnuki, bo akurat wypadają moje urodziny, będzie tort, świeczki... Odmówiła natychmiast. Nawet się nie zawahała. – Weekend Kamila wypada za półtora tygodnia, wtedy może zabrać do was dzieci – oświadczyła sucho. – Ale to już będzie dawno po moich urodzinach! – jęknęłam do słuchawki. – To niesprawiedliwe! – Życie jest niesprawiedliwe, w tym wieku powinnaś się już nauczyć – powiedziała i rozłączyła się. Złośliwa... Takich urodzin się nie spodziewałam Miałam nadzieję, że zmieni zdanie, kiedy wszystko przemyśli. Napisałam jej wiadomość, że tęsknimy za dziećmi i bardzo byśmy chcieli je widywać, nie tylko w te weekendy, kiedy Kamil się będzie nimi zajmować. Nawet nie odpisała. Liczyłam naiwnie, że mimo wszystko przywiezie do nas wnuki, że serce jej zmięknie, dlatego przygotowałam małe przyjęcie i po parę groszy z naszych skromnych emerytur... Niestety. Spędziliśmy moje urodziny tylko we dwoje. Nigdy nie zwykłam ich hucznie obchodzić, bo kobieta nie ma powodów, by chwalić się wiekiem. A w tym roku... Siedzieliśmy z Janem w domu jak na szpilkach, podskakując na każdy szelest za drzwiami, czekając na dźwięk dzwonka. Chodziłam od okna do okna, wyglądając niebieskiego auta Marleny, z którego wysiądą wnuczęta z laurkami. Na próżno. To były najsmutniejsze urodziny w całym moim życiu. Nawet Dzień Babci, a potem Dzień Dziadka były weselsze, choć też bez obecności wnucząt. W tym czasie akurat wypadał weekend Kamila i syn już przypilnował, by dzieci do nas zadzwoniły – skoro już przyjść nie mogły, bo Kamilek był zbyt zmęczony – i przesłały nam całuski oraz życzenia. A teraz... Chlipałam i skarżyłam się cały tydzień, a Janek co? Zamiast mnie pocieszać, wziąć moją stronę, jeszcze mnie dobił. – Nie płacz nad rozlanym mlekiem, tylko pomyśl, jak je posprzątać. Jak ją do nas przekonać. – Kogo? Marlenę? My ją mamy przekonywać? Oszalałeś?! – obruszyłam się. – Może jeszcze przeprosiny na piśmie wystosować?! – Nie zaszkodziłoby. W końcu to nam bardziej zależy. Ona sobie świetnie bez nas radzi, i wcale się nie dziwię, że ma opory, by dać nam dzieci pod opiekę. Nawet dla mnie to wyglądało, jakbyś celowo robiła Marlenie na złość. Albo kompletnie ją ignorowała. – Ja?! Zmówiłeś się z nią czy... – Tyle razy cię prosiła – wszedł mi w słowo – żeby nie słodzić dzieciom soków, kaszek i nie włączać bajek przy jedzeniu. Żeby nie dawać im słodyczy tuż przed powrotem do domu, bo potem nie chciały jeść kolacji i budziły się głodne w środku nocy. Mąż wziął stronę synowej. Może ma rację... Słuchałam i własnym uszom nie wierzyłam. Obudził się, pan szanowny, i kazanie mi prawi! Zawsze milczał, wycofany, siedząc na kanapie albo w fotelu, jakby miał wszystko w nosie. A teraz... – Ty mówiłeś? Niby kiedy? – Nie pamiętasz, bo puszczasz mimo uszu wszystko, czego nie chcesz słyszeć. Wiele razy ci mówiłem, żeby zadzwonić do Marleny w trakcie rozwodu, trochę jej pomóc, odciążyć. Została sama z dwójką dzieci, nasz syn kłócił się o każdą złotówkę alimentów, jakby to nie jego dzieci były... Ale mnie zakrzyczałaś, że to są ich sprawy i skoro Marlena się wyprowadziła z dziećmi, to niech sobie radzi. Więc sobie poradziła. Trzeba było wtedy myśleć o wnukach, trzeba było o nich myśleć cały czas, a nie od wielkiego dzwonu. Rodzicem też się jest dwadzieścia cztery godziny na dobę, a nie tylko od święta I powiem ci, że wstydzę się za Kamila, że o własne dzieci dba, jak mu się przypomni. Raz na dwa tygodnie je zobaczy i to mu wystarczy? Kpina! Sam też się wstydzę, że wam na to pozwoliłem, więc też jestem winny. Wcale się Marlenie nie dziwię, że nie chce mieć z nami nic wspólnego. Od jakiegoś czasu myślę, jak ją za to wszystko przeprosić. Może wtedy nam wybaczy i pozwoli widywać się z dziećmi. Gdy poczuje, że naprawdę ją szanujemy. Więc, zamiast użalać się nad sobą i wyrzekać na nią, myśl ze mną, jak to naprawić! Zamknęłam się w kuchni, nie mogąc tego dalej słuchać. Aż mnie policzki paliły, aż się cała trzęsłam. Znalazł się, znawca kobiecej psychologii! Większość dorosłego życia spędzał w pracy, a potem zalegał z gazetami na kanapie. I nagle na stare lata stał się specjalistą od wychowywania dzieci i relacji w rodzinie! Paradne. Więc skąd te rumieńce, skąd to palące uczucie w duszy? Może jednak warto spróbować jego sposobu? Może wtedy wnuki o nas nie zapomną? Bożena, lat 59 Zobacz też: „Teściowa nalegała, żeby wnuki spędziły z nią całe wakacje. Gdy podsłuchałam jej rozmowę z sąsiadką, ziemia usunęła mi się spod stóp” „Babcia chce wziąć na wakacje tylko jedno z moich dzieci. Mogłaby się bardziej postarać i zabrać dwoje” „Babcia pozwała córkę i zięcia, bo nie pozwalali jej się widywać z wnukami. Było mi jej żal, dopóki nie odezwała się w sądzie”
Dziadkowie powinni fundować wnukom kolonie? „Niech się chociaż dorzucą, skoro wymigują się od opieki”
Mamy lipiec, środek wakacji, a dla pracujących rodziców takich jak ja i mój mąż to jest regularna walka o przetrwanie. Codziennie rano staję na rzęsach, żeby pogodzić pracę na etacie z organizacją czasu dla dzieciaków. I wiecie co? Ogarnia mnie potworna wściekłość, kiedy myślę o tym, jak zachowują się dziadkowie moich dzieci.
Zarówno moi rodzice, jak i teściowie, są już na emeryturach, mają mnóstwo wolnego czasu, zdrowie im dopisuje, a od opieki nad wnukami wymigują się na wszystkie możliwe sposoby. Uważam, że skoro nie chcą dać nam żadnego wsparcia fizycznego, to dziadkowie powinni fundować wnukom kolonie. Niech się chociaż dorzucą, skoro stale brakuje im czasu dla własnej rodziny. Kiedy pod koniec czerwca zapytałam teściową, czy wzięłaby dzieciaki do siebie na chociaż jeden tydzień w lipcu, usłyszałam całą litanię wymówek. A to, że kręgosłup jej strzyka, a to, że jadą na działkę, a to, że mają swoje plany i na stare lata chcą wreszcie odpocząć. Moja własna matka nie była lepsza. Stwierdziła, że ona swoje dzieci już wychowała, a teraz ma czas na uniwersytet trzeciego wieku i wyjazdy do sanatorium. No po prostu ręce opadają. Opieka nad wnukami w wakacje − dlaczego dziadkowie odmawiają pomocy? Dzisiejsi emeryci kompletnie różnią się od dziadków, jakich my pamiętamy z własnego dzieciństwa. Kiedyś jeździło się do babci na całe dwa miesiące, jadło pierogi i biegało po podwórku, a rodzice mogli spokojnie pracować. Teraz dziadkowie stali się potwornie wygodni. Żyją swoim życiem, podróżują, realizują pasje i uważają, że wnuki to jest problem, który ich nie dotyczy. Rozumiem, zapracowali na odpoczynek, nikt im tego nie odbiera. Ale czy spędzenie jednego tygodnia z dzieciakami, które ich uwielbiają, to naprawdę jest aż takie potworne poświęcenie? Przez ich totalną obojętność zostaliśmy z mężem zmuszeni do szukania płatnych opcji. Ceny kolonii i obozów letnich w tym roku po prostu zwalają z nóg. Za tygodniowy obóz sportowy dla Kacpra i kolonie językowe dla Oliwki musieliśmy zapłacić prawie sześć tysięcy złotych. Przecież to jest ponad jedna porządna pensja. Finanse młodych małżeństw w dzisiejszych czasach są napięte, a my musimy brać nadgodziny, żeby dzieci nie siedziały przez dwa miesiące same przed ekranem komputera w dusznym bloku. Koszt kolonii letnich dla dzieci − czy starsze pokolenie powinno pomóc? Wczoraj przy stole nie wytrzymałam. Powiedziałam wprost moim rodzicom i teściom, ile kosztowały nas te wyjazdy i że skoro żadne z nich nie miało czasu, by zaprosić wnuki do siebie, to byłoby bardzo miło, gdyby chociaż sfinansowali połowę tych kosztów. W końcu oboje z mężem harujemy też na to, żeby im żyło się dobrze, a oni mają stałe dochody i zerowe opłaty na wychowanie dzieci. Reakcja starszego pokolenia po prostu mnie osłabiła. Zaczęli prychać, kręcić głowami i patrzeć na mnie, jakbym co najmniej chciała ich okraść. Teść stwierdził z pełną powagą, że za jego czasów nikt nie jeździł na żadne luksusowe obozy, dzieci bawiły się na trzepaku pod blokiem i wyrosły na ludzi. Moja mama dodała, że im nikt grosza nie dawał i musieli radzić sobie sami. No tak, tylko za ich czasów dziadkowie zapewniali opiekę. Dzisiaj wszystko jest na głowie rodzica. Uważam, że dorzucenie się do wakacji wnuków to nie jest żadna jałmużna, tylko zwykły, rodzinny obowiązek. Skoro dziadkowie oszczędzają swoje siły i nie chcą gotować obiadów ani prać ubrań wnuków przez tydzień, to ich wkład finansowy powinien być czymś całkowicie naturalnym. Finansowanie wakacji przez dziadków a relacje w rodzinie Po tym obiedzie atmosfera w domu jest tak gęsta, że można ją kroić nożem. Mąż uważa, że zrobiłam straszny obciach i nie powinnam wyciągać ręki po pieniądze rodziców. Ale ja czuję potworny żal. Widzę znajomych z pracy, których rodzice sami z siebie kupują wnukom bilety, opłacają wycieczki i cieszą się, że mogą pomóc młodym. U nas jest tylko wieczne narzekanie i pilnowanie własnego nosa. Dziadkowie mają usta pełne frazesów o tym, jak to bardzo kochają Kacperka i Oliwkę, kupują im tanie czekoladki na urodziny, a kiedy przychodzi do realnej pomocy, gdy rodzice toną w obowiązkach, to nagle wszyscy znikają. Ta sytuacja totalnie zniszczyła moje zaufanie do nich. Nie wyobrażam sobie, jak mam teraz udawać na kolejnych świętach, że jesteśmy zgraną, wspierającą się rodziną. Chciałam zapytać inne mamy czytające ten portal: czy Waszym zdaniem przesadzam? Czy oczekiwanie wsparcia finansowego od niepracujących i dobrze sytuowanych dziadków w dobie tak kosmicznych cen za kolonie to faktycznie roszczeniowość, czy może po prostu normalna, zdrowa solidarność pokoleń? Doradźcie coś, bo czuję się z tym wszystkim potwornie sama. Pozdrawiam całą Redakcję, Marta Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Dziwne zwyczaje na all inclusive w Grecji. „Nie miałam pojęcia, dlaczego kelner pyta moją córkę o numer pokoju”
„Moja babcia odeszła dzień przed narodzinami prawnuczki. Gdy na dnie szafy znalazłam jej list, osunęłam się na ziemię”
Czytając list babci, poczułam, jak mój świat się wali. Moja mama całe życie nosiła nazwisko kogoś, kto nie był z nią spokrewniony.
Dom babci Marii zawsze pachniał pastą do podłóg i starym drewnem. Po jej śmierci to ja wzięłam na siebie zadanie uporządkowania jej rzeczy. Z maleńką Lilą, która właśnie skończyła miesiąc, w chuście na piersi, metodycznie przeglądałam kolejne szafy. Zofia, moja mama, nie miała na to siły, a ja potrzebowałam jakiegoś zajęcia na urlopie macierzyńskim, żeby nie zwariować w pustym mieszkaniu. Wielka dębowa szafa w sypialni była pełna równo ułożonej pościeli i starych ubrań pachnących lawendą. Na samym dnie, pod stertą poszewek w kwiaty, znalazłam płaskie tekturowe pudełko. Nie było nawet ukryte – po prostu leżało tam, zapomniane albo celowo zostawione na samym spodzie. Lila wierciła się przez chwilę, po czym znowu zasnęła, oddychając miarowo. Usiadłam na brzegu skrzypiącego łóżka i otworzyłam pudełko. W środku znajdował się tylko jeden list. Koperta była zżółknięta, ale niezaadresowana. Wewnątrz był złożony na pół arkusz papieru, zapisany drobnym, starannym pismem babci. Zaczęłam czytać, spodziewając się jakichś sentymentalnych wspomnień albo uwag dotyczących pogrzebu. Prawda zapisana na pożółkłym papierze Pierwsze zdania były dość zwyczajne. Babcia pisała o tym, że życie mija szybciej, niż nam się wydaje, i że czasem decyzje podjęte w młodości rzucają cień na całą resztę naszych dni. Ale im dalej czytałam, tym bardziej czułam, jak żołądek podchodzi mi do gardła. List był zaadresowany do mojej mamy, Zofii, choć najwyraźniej babcia nigdy nie odważyła się go jej wręczyć. „Córeczko” – pisała babcia. „Kiedy to czytasz, mnie pewnie już nie ma. Nie miałam odwagi powiedzieć ci tego w twarz. Całe życie nosiłam ten ciężar sama. Twój ojciec, Tadeusz, wspaniały człowiek, którego kochałaś ponad wszystko, nie był twoim biologicznym ojcem”. Przestałam czytać. Musiałam zamknąć oczy, żeby litery przestały skakać. Dziadek Tadeusz. Ten sam, którego nazwisko nosiłam z dumą przed ślubem. Ten, który uczył mnie jeździć na rowerze i opowiadał historie o swoim ojcu i dziadku. Nasze rodowe dziedzictwo, którym zawsze tak bardzo się szczyciliśmy. Spojrzałam na list. Wróciłam do czytania, czując dziwne dzwonienie w uszach. „To był krótki moment słabości. Romans z Antonim, tym malarzem, który przyjechał na plener do naszej wsi. Tadeusz wiedział. Wybaczył mi, przyjął cię jak własną córkę i nigdy, absolutnie nigdy nie dał mi odczuć, że jesteś kimś innym niż jego ukochanym dzieckiem. Błagał, żebym ci nigdy nie mówiła. Chciał być twoim jedynym ojcem. I był nim. Ale teraz, kiedy zbliżam się do końca, czuję, że musisz znać prawdę o swojej krwi”. Antoni. Malarz. Próbowałam przypomnieć sobie, czy kiedykolwiek słyszałam to imię z ust babci. Nigdy. Spojrzałam na śpiącą Lilę. Jej mała, spokojna twarzyczka była wtulona w moją klatkę piersiową. Zawsze mówiono mi, że mam oczy po dziadku Tadeuszu. Ciemne, głębokie. Zofia też takie miała. A teraz dowiedziałam się, że to nie były oczy Tadeusza. To były oczy jakiegoś obcego człowieka, artysty, który przewinął się przez życie mojej babci i zniknął. Świat, który przestał do nas pasować Siedziałam w ciszy przez długi czas. Świat wokół mnie wydawał się nagle obcy. Zastanawiałam się, jak by to było powiedzieć o tym mamie. Zofia miała teraz sześćdziesiąt lat. Jej tożsamość, jej wspomnienia o ukochanym ojcu, jej poczucie przynależności do rodziny – wszystko to opierało się na kłamstwie. Dobrze strzeżonym, podyktowanym miłością, ale jednak kłamstwie. – Klaudia? – Głos z przedpokoju wyrwał mnie z zamyślenia. To był mój mąż, Piotrek. – Jesteś tu? Szybko złożyłam list i wsunęłam go do kieszeni spodni. Nie byłam jeszcze gotowa, żeby komukolwiek o tym mówić. Nawet jemu. – W sypialni! – odkrzyknęłam, starając się, by mój głos brzmiał normalnie. Piotrek wszedł do pokoju z uśmiechem, niosąc siatki z zakupami. – Pomyślałem, że przywiozę obiad. Jak wam idzie? – Powoli – odpowiedziałam, patrząc na stosy ubrań. – Chyba na dzisiaj skończę. Wróciłam do domu z głową pełną myśli. Przez kolejne dni nie mogłam przestać myśleć o liście. Wyciągałam go ukradkiem, kiedy Piotrek był w pracy, a Lila spała. Analizowałam każde słowo babci. Zastanawiałam się nad Tadeuszem – dziadkiem, który wiedział, a mimo to kochał moją mamę bezwarunkowo. Jak wielkim musiał być człowiekiem, żeby udźwignąć taki ciężar i nigdy nie dać po sobie poznać? Ale z drugiej strony czułam złość. Złość na babcię za to tchórzostwo. Dlaczego napisała ten list? Żeby zrzucić z siebie poczucie winy? Przecież wiedziała, że zburzy to cały świat jej córki. A może wierzyła, że prawda, bez względu na to, jak bolesna, jest ostatecznie lepsza od kłamstwa? Wybór, przed którym stanęłam Nadeszła niedziela. Zofia przyjechała do nas na obiad. Siedziała na kanapie, trzymając Lilę na kolanach i gruchając do niej cicho. – Popatrz tylko, Klaudia – powiedziała, gładząc małą po główce. – Ona ma te same usta co twój dziadek Tadeusz. Ten sam kształt. Pamiętasz, jak zawsze krzywił wargi, kiedy nad czymś myślał? O, właśnie tak! Patrzyłam na mamę i czułam, jak list w mojej kieszeni pali mnie żywym ogniem. Wystarczyłoby jedno słowo. Jedno zdanie: „Mamo, musimy porozmawiać”. I nagle usta Lili nie byłyby już ustami Tadeusza. Zofia straciłaby kawałek siebie. Ja straciłabym dziadka, którego znałam. Czy prawda była warta zniszczenia spokoju starszej kobiety? Zofia i tak niedawno pochowała matkę. Była krucha, zmęczona. A z drugiej strony – czy miałam prawo decydować o tym, co powinna wiedzieć o własnym życiu? Wzięłam głęboki oddech. Patrzyłam, jak mama uśmiecha się do mojej córki, widząc w niej odbicie człowieka, który dał jej całą swoją miłość, bez względu na biologię. – Tak, mamo – powiedziałam w końcu cicho. – Ma usta dziadka Tadeusza. Nie wiem, czy kiedykolwiek dam jej ten list. Na razie schowałam go w szkatułce z moimi starymi pamiątkami. Może kiedyś, gdy ból po stracie babci zelżeje, znajdę odwagę. A może zniszczę go, zanim ktokolwiek inny go znajdzie. Na ten moment po prostu żyję z tą wiedzą, próbując odnaleźć nową siebie w rodzinie, która nagle okazała się zupełnie inna, niż myślałam. Klaudia, 32 lata Zobacz też: „Teściowa nie pozwalała nam wchodzić do jednego pokoju. Gdy przypadkiem zobaczyłam, co tam skrywa, długo nie mogłam dojść do siebie”
„Syn i synowa zamieszkali u mnie, ale dopiero po narodzinach wnuka poznałam ich plan. Musiałam się ich pozbyć”
„Myślałam, że stworzymy kochającą, wielopokoleniową rodzinę. Szybko jednak okazało się, że dla syna i synowej jestem tylko darmową opcją, dzięki której mogą oszczędzać, ignorując całkowicie moje potrzeby i spokój.”
Kiedy Janek i Marta zapytali, czy mogliby na jakiś czas wprowadzić się do mojego domu po narodzinach małego Antosia, poczułam prawdziwą radość. Zawsze marzyłam o domu pełnym życia, gwarze rozmów i dziecięcym śmiechu. Mój dom jest spory, odkąd mąż zmarł kilka lat temu, było mi w nim trochę zbyt pusto, a oni musieliby gnieździć się z małym w kawalerce. Pomyślałam, że to wspaniała okazja, by zacieśnić nasze więzi, pomóc im w tych pierwszych, trudnych miesiącach z noworodkiem i po prostu nacieszyć się byciem babcią. Oni dobrze zarabiają, nic by się nie stało, gdyby przez miesiąc czy dwa opłacali tamto puste mieszkanie. Zgodziłam się od razu. Przygotowałam dla nich całe piętro – dwa duże pokoje i osobną łazienkę. Wydałam sporo oszczędności na odświeżenie ścian i zakup nowych mebli, żeby czuli się komfortowo. Janek zawsze był moim oczkiem w głowie, a Marta wydawała się miłą, choć trochę zdystansowaną osobą. Wierzyłam, że wspólne mieszkanie nas zbliży. Pierwsze zgrzyty Początki były naprawdę obiecujące. Antoś to cudowne dziecko, a ja starałam się być wsparciem, nie narzucając się zbytnio. Gotowałam obiady, prałam, sprzątałam – wszystko po to, by młodzi rodzice mogli odpocząć. Jednak z biegiem tygodni zaczęłam zauważać drobne, ale irytujące zmiany. Marta zaczęła traktować mnie coraz bardziej jak darmową pomoc domową, a nie jak gospodynię. Nie pytała, czy mogłabym zająć się małym, po prostu stawiała mnie przed faktem dokonanym. – Mamo, my z Jankiem wyskoczymy na miasto, zrobisz małemu butelkę za godzinę, dobra? – rzuciła pewnego popołudnia, nawet nie czekając na moją odpowiedź, tylko łapiąc torebkę i wychodząc z domu. Zostawałam z Antosiem, czując lekkie ukłucie irytacji. Oczywiście, uwielbiałam wnuka, ale miałam też swoje plany, swoje życie, o które nikt już nie pytał. Zaczęli też zamawiać drogie jedzenie na dowóz, nie proponując mi nigdy poczęstunku, choć ja codziennie stawałam na rzęsach, by w lodówce było pełno domowego jedzenia. Przypadkowa rozmowa Któregoś wieczoru, kiedy Antoś w końcu zasnął, zeszłam na dół po szklankę wody. Przechodząc obok salonu, usłyszałam ściszone głosy Janka i Marty. Drzwi były lekko uchylone. – Przecież to idealny układ – mówiła Marta, brzmiąc na wyraźnie zadowoloną. – Zaoszczędzimy mnóstwo kasy. Twoja matka i tak siedzi tu sama, nic nie robi, więc to żadna różnica, że my tu jesteśmy. A za to, co dostaniemy z wynajmu naszej kawalerki, odłożymy na większe mieszkanie. Przez rok czy dwa u niej przemęczymy. Zamarłam. Szklanka niemal wypadła mi z rąk. – No tak, ale musimy jej jakoś powiedzieć o tym wynajmie – odparł Janek, trochę niepewnie. – Przecież mówiła, że to na chwilę, żeby pomóc przy małym. – Oj tam, powiesz, że mieliśmy awarię w mieszkaniu i musimy je wynająć, żeby pokryć koszty remontu. Coś wymyślisz. Przecież ona nas nie wyrzuci z dzieckiem na bruk – prychnęła Marta. Poczułam, jak krew uderza mi do głowy. Nie chodziło o to, że potrzebowali wsparcia przy dziecku. Chodziło o to, że potraktowali mnie jak naiwną starszą panią, którą można wykorzystać jako darmowy hotel i darmową opiekunkę, żeby sami mogli się bogacić moim kosztem. Samowolne rządy Przez kilka następnych dni chodziłam jak struta. Nie wiedziałam, jak zacząć tę rozmowę, jak skonfrontować ich z tym, co usłyszałam. Mój smutek szybko jednak przerodził się w złość, gdy zobaczyłam, co Marta zrobiła w salonie. Wróciłam z zakupów i zastałam mój ukochany salon – ten sam, w którym przez lata odpoczywałam z mężem – całkowicie przemeblowany. Mój stary, wygodny fotel zniknął, a na jego miejscu stała nowoczesna, krzykliwa komoda, którą kupili kilka dni wcześniej. – Marta, co tu się dzieje? – zapytałam, starając się opanować drżenie głosu. – O, jesteś! – uśmiechnęła się szeroko, jakby nigdy nic. – Zrobiłam trochę porządku. Ten twój fotel był już taki stary i zagracał przestrzeń. Przeniosłam go do garażu. Teraz jest tu o wiele więcej miejsca dla Antosia. – To jest mój dom, Marta. Mój salon i mój fotel – powiedziałam stanowczo. – Nie życzę sobie, żebyś bez pytania zmieniała cokolwiek w moich rzeczach. Jej uśmiech zrzedł. – Przecież my tu mieszkamy, mamo. Musimy mieć jakąś przestrzeń do życia. Nie możemy cały czas czuć się jak goście. – Ale jesteście tu gośćmi! – wypaliłam, nie mogąc się już powstrzymać. – Gośćmi, którzy mieli tu być na chwilę, żeby odpocząć po porodzie, a nie najemcami, którzy planują tu siedzieć latami za darmo, wynajmując w tym czasie swoje mieszkanie! Konfrontacja Marta pobladła. Zanim zdążyła cokolwiek powiedzieć, do salonu wszedł Janek, zwabiony podniesionymi głosami. – Co tu się dzieje? – zapytał, patrząc na nas zdezorientowany. – Twoja matka ma jakieś pretensje, że przestawiłam ten stary, zniszczony fotel! – oburzyła się Marta, wskazując na mnie oskarżycielsko. – Nie chodzi o fotel, Janek – powiedziałam, patrząc mu prosto w oczy. – Chodzi o to, że słyszałam waszą rozmowę kilka dni temu. Słyszałam o planach wynajmu waszego mieszkania. Zrobiliście sobie ze mnie darmowy hotel, żeby odłożyć na swoje. Janek spuścił wzrok, wyraźnie zakłopotany. Przez chwilę panowała ciężka cisza, przerywana tylko cichym gaworzeniem Antosia z pokoju obok. – Mamo, to nie tak... – zaczął w końcu, jąkając się. – Po prostu pomyśleliśmy, że skoro i tak tu jesteśmy, to bez sensu, żeby tamto mieszkanie stało puste. Chcieliśmy tylko zaoszczędzić na przyszłość. Przecież tobie nie dzieje się krzywda. – Nie dzieje się krzywda? – powtórzyłam z niedowierzaniem. – Gotuję wam, piorę, sprzątam, zajmuję się dzieckiem na zawołanie, a wy traktujecie mnie jak powietrze. Zmieniacie mój dom bez pytania, planujecie moje życie za moimi plecami. Ja wam pomagam z miłości, a wy to po prostu chłodno kalkulujecie. Marta skrzyżowała ręce na piersi, przybierając postawę obronną. – No przecież mówiłaś, że się cieszysz, że tu jesteśmy. Że dom był za duży. Teraz ci przeszkadzamy? – Przeszkadza mi to, jak mnie traktujecie – odpowiedziałam, czując, że zbierają mi się łzy w oczach, ale nie chciałam im na to pozwolić. – Bardzo was kocham i uwielbiam Antosia. Ale to jest mój dom. Ja wyznaczam tu zasady. Jeśli chcecie tu mieszkać dłużej, musimy ustalić jasne warunki. Nowe zasady Przez następne kilkadziesiąt minut odbyła się jedna z najtrudniejszych rozmów w moim życiu. Musiałam stanowczo postawić granice własnemu dziecku. Zażądałam, aby zaczęli dokładać się do rachunków – prąd i woda drastycznie wzrosły, odkąd się wprowadzili. Zapowiedziałam, że nie będę codziennie gotować dla całej trójki, i że muszą zacząć robić własne zakupy. Co najważniejsze, jasno określiłam, że nie jestem darmową nianią na pełen etat, i jeśli potrzebują opieki nad małym, muszą pytać z wyprzedzeniem, czy mam czas i chęci. Janek przyjął to z pokorą, przepraszał i przyznał mi rację. Marta jednak przez resztę wieczoru chodziła nadąsana, unikając mojego wzroku. Następnego ranka, gdy zeszłam na śniadanie, mój stary fotel stał z powrotem na swoim miejscu. Na stole leżała koperta z pieniędzmi na rachunki i krótka kartka od Janka: „Przepraszam, mamo. Będziemy się starać”. Zrobiłam sobie kawę i usiadłam w moim fotelu, patrząc przez okno. Czułam mieszankę ulgi i smutku. Zrozumiałam, że moja relacja z synem i synową nigdy nie będzie taka idealna, jak to sobie wyobrażałam. Wielopokoleniowy dom z marzeń okazał się mitem. Miłość to jedno, ale szacunek do siebie i własnych granic to coś, o co czasem trzeba twardo zawalczyć, nawet z najbliższymi. Bogdana, 62 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj też: „Babcia chce wziąć na wakacje tylko jedno z moich dzieci. Mogłaby się bardziej postarać i zabrać dwoje” „Teściowie nie dołożyli nam złamanego grosza do nowego domu. Ale na grilla wpraszają się co weekend i nawet dzieciom arbuza nie przywożą” „Zabrałam wnuki do Krynicy Morskiej, żeby córka wreszcie odsapnęła. Zamiast wdzięczności spotkała mnie najgorsza zdrada”
Babcia załamana ubiorem 2-letniego wnuka na chrzest. „Synowa zamówiła jakiś badziew na Temu. Ze wstydu chciałam uciec z kościoła”
Od miesięcy pytałam synową, w co zamierza ubrać małego. Oferowałam nawet, że sama pójdę do porządnego sklepu z odzieżą dziecięcą i kupię Filipkowi piękny, elegancki, biały garniturek z muszką i kamizelką, żeby chłopak wyglądał jak mały dżentelmen. Synowa tylko fukała, przewracała oczami i powtarzała, żebym się nie wtrącała, bo ona już wszystko zaplanowała i zamówiła przez internet za grosze. No i masz babo placek, dopięła swego.
Szanowna Redakcjo Mamotoja.pl, piszę do Was, bo serce tłucze mi się w piersi jak szalone na samą myśl o tym, co wydarzyło się w zeszłą niedzielę. Jestem do głębi wstrząśnięta i po prostu załamana tym, jak dzisiejsze młode matki podchodzą do wielkich, rodzinnych uroczystości. W miniony weekend świętowaliśmy chrzest święty mojego wnuczka, Filipka. To miał być piękny, podniosły dzień, a skończyło się na tym, że ze wstydu chciałam uciec z kościoła i zapaść się pod ziemię przed całą rodziną i znajomymi. Wszystko przez moją synową, która kompletnie nie ma poczucia obciachu i uznała, że sakrament w kościele to jakaś rewia taniej mody z internetu. W co ubrać na chrzest małego chłopca? Upokorzenie przed ołtarzem Gdy weszłam do ich mieszkania w niedzielę rano, żeby pomóc przy przygotowaniach, na widok Filipka dosłownie odebrało mi mowę. Synowa zamówiła jakiś badziew na Temu, który przyszedł w pogniecionej, foliowej torbie z Chin. To coś nawet koło porządnego ubranka nie leżało. Zamiast eleganckiego stroju, mój wnuk miał na sobie cienki, sztuczny kombinezon z nadrukowanym obrazkiem szelek i muszki, uszyty z tak podłego materiału, że aż prześwitywał. Wyglądało to jak tandetny kostium karnawałowy z marketu albo piżamka, a nie ubiór na jeden z najważniejszych dni w życiu małego chrześcijanina. Zaczęłam delikatnie tłumaczyć synowej, że tak nie wypada, że w kościele będą ludzie, fotograf, a dziecko powinno mieć na tę okazję prawdziwy garnitur, koszulę z kołnierzykiem i porządne spodenki. Synowa naskoczyła na mnie, że jest potworny upał, na dworze trzydzieści stopni i ona nie zamierza męczyć dziecka w sztywnych ubraniach, żeby zadowolić moje staroświeckie ambicje. Powiedziała, że ten chiński ciuch jest przewiewny, lekki i kosztował dwadzieścia złotych, więc nie będzie płakać, jak Filip zaraz się czymś zaleje albo ubrudzi się tortem. Słuchałam tego i czułam, jak wzbiera we mnie potężna fala żalu. Gdzie podziała się zwykła ludzka kultura i szacunek dla tradycji? Tanie ubranka dla dzieci na chrzest − oszczędność czy skrajny obciach W kościele przeżyłam prawdziwą drogę przez mękę. Gdy rodzina i znajomi zaczęli podchodzić, żeby pogratulować i popatrzeć na małego, ukradkiem szeptali między sobą i patrzyli z politowaniem na te jego sztuczne, pogniecione łaszki. Ten tandetny materiał z Temu w słońcu aż nienaturalnie błyszczał, a nitki pruły się przy rękawkach. Moja siostra zapytała mnie po cichu, czy młodzi mają jakieś problemy finansowe, bo chętnie dołoży się do normalnych ubrań dla dziecka. Spaliłam się ze wstydu, tłumacząc, że to po prostu taka nowoczesna moda. Przecież chrzest święty bierze się raz w życiu. Zdjęcia z tej uroczystości zostaną w rodzinnym albumie na pokolenia. Jak Filip za dwadzieścia lat spojrzy na te fotografie, to zapyta matkę, dlaczego ubrała go w pajacyka imitującego garnitur z najgorszego chińskiego plastiku. Dla mnie to nie jest żadna oszczędność, tylko skrajny obciach i lenistwo. Dzisiaj młode matki potrafią wydać fortunę na hybrydy, rzęsy czy markowe torebki dla siebie, a dziecku żałują stu złotych na porządną, bawełnianą koszulę i eleganckie spodenki, zasłaniając się rzekomym dobrem malucha i upałem. Przecież są teraz piękne, cieniutkie garnitury z lnu, w których dziecku byłoby chłodno i z klasą. Konflikt z synową o strój na chrzciny − jak przetrwać rodzinną uroczystość Całe przyjęcie w restauracji przesiedziałam z głową spuszczoną w dół, czując się fatalnie. Synowa była z siebie niezwykle dumna i jeszcze ostentacyjnie opowiadała ciotkom przy stole, jak to sprytnie ominęła drogie sklepy i upolowała okazję w sieci za parę groszy. Najgorsze jest to, że mój syn w ogóle nie reagował, całkowicie poddany woli żony. Boję się, że przez moje uwagi synowa teraz całkowicie odetnie mnie od wnuka, bo już na pożegnanie rzuciła mi jadowite spojrzenie. Drogie mamy i babcie czytające ten portal, powiedzcie mi, czy ja naprawdę wymagam zbyt wiele? Czy dbanie o estetykę, powagę i elegancję w tak wyjątkowym dniu to faktycznie staroświecki przeżytek? Jak mam teraz rozmawiać z synową, żeby zrozumiała, że pewnych granic kiczu i obciachu po prostu się nie przekracza, zwłaszcza w kościele? Pomóżcie, bo ta sytuacja spędza mi sen z powiek i do teraz czuję ten potworny wstyd. Pozdrawiam serdecznie całą Redakcję, Zofia Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Mama poszła na chwilę do sąsiadki po cukier i nigdy nie wróciła. Prawdę odkryłam dopiero podczas remontu naszej starej altany”
„Teściowa nalegała, żeby wnuki spędziły z nią całe wakacje. Gdy podsłuchałam jej rozmowę z sąsiadką, ziemia usunęła mi się spod stóp”
„Miałam mieć cztery tygodnie świętego spokoju. Okazało się, że moja teściowa postanowiła wykorzystać ten czas, by pokazać mi, jak beznadziejną jestem matką”.
Lipiec miał być dla mnie i dla mojego męża, Tomka, miesiącem oddechu. Po intensywnym roku pełnym pracy, przedszkolnych infekcji, awantur o niezjedzone warzywa i chronicznego niedosypiania, perspektywa czterech tygodni wolności wydawała się niemal jak wygrana na loterii. Tomek sam zaproponował, żebyśmy wysłali naszą sześcioletnią Zuzię i czteroletniego Kubę do jego mamy. Danuta mieszkała na wsi, miała duży dom, ogród, a co najważniejsze – była emerytką, która ciągle narzekała, że rzadko widuje wnuki. – Odpoczniesz, kochanie – mówił Tomek, kiedy pakowałam walizki maluchów. – Mama świetnie sobie poradzi. Przecież wychowała mnie i mojego brata, a my jesteśmy w miarę normalni, prawda? Uśmiechnęłam się wtedy. Miałam pewne obawy, bo z Danutą zawsze miałyśmy trochę inne podejście do życia. Ja wierzyłam w rozmowę z dziećmi, tłumaczenie emocji, dawanie im wyboru i wyznaczanie granic bez podnoszenia głosu. Danuta z kolei była zwolenniczką „twardej ręki”, chociaż odkąd na świecie pojawiły się jej wnuki, trochę złagodniała. Tak przynajmniej myślałam. Zuzia i Kuba wyjechali w pierwszą sobotę lipca. Kiedy auto Tomka zniknęło za zakrętem, poczułam mieszankę ulgi i pustki. Przez pierwsze dni dzwoniłam codziennie, ale Danuta zawsze mówiła, że dzieci świetnie się bawią, są grzeczne i żebym się nie martwiła. Postanowiłam w końcu wyluzować. Umówiłam się z koleżankami na wino, nadrobiłam seriale, poszłam do fryzjera. Sielanka trwała do drugiego weekendu, kiedy zorientowałam się, że Zuzia zapomniała swojego ulubionego kocyka, bez którego podobno nie mogła zasnąć. Tomek był na szkoleniu w innym mieście, więc postanowiłam sama pojechać do teściowej w niedzielę rano, żeby zrobić niespodziankę. Czego oczy nie widzą... Podróż autem zajęła mi dwie godziny. Chciałam, żeby dzieciaki miały prawdziwą niespodziankę, więc zaparkowałam przy pobliskim lasku, może 10 minut od domu teściowej. Szłam wolno, delektując się ciepłym, letnim porankiem. Kiedy doszłam do jej furtki, zauważyłam, że jest otwarta. Weszłam na podwórko. Dzieci nigdzie nie było widać. Podeszłam bliżej tarasu, gdzie stał wiklinowy stół i krzesła. Usłyszałam głos teściowej. Rozmawiała z kimś z ożywieniem. – ...i mówię ci, Kryśka, ta dziewczyna kompletnie nie ma pojęcia o wychowaniu – to był głos Danuty, głośny i wyraźny. Zamarłam w pół kroku. Serce podeszło mi do gardła. Za żywopłotem stała sąsiadka, pani Krystyna. – No co ty opowiadasz? – zapytała sąsiadka, wyraźnie zaciekawiona. – Prawdę mówię. Karolina pozwala im na wszystko. Wchodzą jej na głowę. Kuba to taki rozwydrzony bachor, że aż wstyd. A Zuzka? Wczoraj nie chciała zjeść zupy, to wiesz, co jej matka wymyśliła? Żeby jej nie zmuszać! – Danuta prychnęła z oburzeniem. – Powiedziała, że jak zgłodnieje, to zje. I wiesz, co zrobiłam? Czekałam w bezruchu, bojąc się nawet oddychać. – Usadziłam smarkulę przy stole i powiedziałam, że nie odejdzie, dopóki talerz nie będzie pusty. Płakała, rzucała się, ale zjadła. Trzeba je naprawić, Kryśka, bo ta moja synowa to z nich jakieś mięczaki robi. Bezstresowe wychowanie, też coś. Kto to w ogóle wymyślił? Krystyna przytaknęła ze zrozumieniem. – Dobrze robisz, Danusia. Musisz ich wychować, jak należy, bo inaczej na głowę wam wejdą. – No właśnie. Miesiąc u mnie to za mało, ale chociaż spróbuję im trochę dyscypliny wprowadzić. Bo Karolina to potrafi tylko w te swoje mądre książki patrzeć. Stałam tam jak wmurowana. Każde słowo uderzało we mnie jak policzek. „Naprawić”? „Rozwydrzony bachor”? Moje dzieci? Dzieci, które starałam się wychowywać w miłości, ucząc je szacunku, ale też dawania sobie prawa do wyrażania emocji? Czułam, jak złość miesza się z poczuciem zdrady. Danuta zawsze udawała taką nowoczesną babcię, kiedy przyjeżdżała do nas. A teraz, za moimi plecami, robiła z moich dzieci jakieś eksperymenty, łamiąc każdą zasadę, na której opierało się nasze wychowanie. Konfrontacja z teściową Zrobiłam krok w tył. Chciałam uciec, pojechać z powrotem, zadzwonić do Tomka i kazać mu natychmiast zabrać dzieci. Ale z drugiej strony wiedziałam, że jeśli teraz odpuszczę, Danuta wygra. Zawsze uważała, że wie lepiej, i to była okazja, żeby pokazać jej, gdzie jest jej miejsce. Zebrałam w sobie całą odwagę, głośno zamknęłam furtkę, żeby udawać, że dopiero co przyszłam. Podeszłam do tarasu. – Dzień dobry, mamo – powiedziałam głośno. Mój głos drżał, ale starałam się brzmieć pewnie. Danuta drgnęła i odwróciła się gwałtownie. Zobaczyłam, jak kolor odpływa z jej twarzy. Pani Krystyna również wyglądała na zaskoczoną. – Karolina? – wydukała teściowa. – A ty... co ty tu robisz? Przecież miałaś przyjechać dopiero za dwa tygodnie. – Zuzia zapomniała kocyka. Pomyślałam, że wpadnę z niespodzianką – odpowiedziałam, patrząc jej prosto w oczy. Widziałam w nich panikę. Zrozumiała, że wszystko słyszałam. Pani Krystyna szybko się pożegnała i zniknęła za płotem. Zostałyśmy same. – Gdzie są dzieci? – zapytałam chłodno. – Bawią się w pokoju na górze – odpowiedziała, unikając mojego wzroku. – Świetnie. Pójdę je spakować. Danuta wreszcie na mnie spojrzała. Jej oczy zwęziły się. – Spakować? O czym ty mówisz, Karolina? Przecież miały być u mnie przez cały lipiec. – Słyszałam twoją rozmowę z Krystyną – powiedziałam, a słowa same popłynęły z moich ust. – Słyszałam, jak mówiłaś o moich dzieciach. O tym, że chcesz je „naprawić”. O zmuszaniu Zuzi do jedzenia. O tym, jak nazwałaś Kubę „rozwydrzonym bachorem”. Teściowa zaczerwieniła się. Przez chwilę wyglądała, jakby chciała zaprzeczyć, ale w końcu uniosła brodę. – Bo taka jest prawda, Karolino – powiedziała twardo. – Jesteś za miękka. Dzieci potrzebują dyscypliny, a ty im na wszystko pozwalasz. Ktoś musiał wziąć sprawy w swoje ręce. – Nie masz prawa! – podniosłam głos. – To są moje dzieci, mamo. Moje i Tomka. My decydujemy, jak je wychowujemy. Jeśli nie podoba ci się nasze podejście, to nie musisz się nimi opiekować. Ale nie pozwolę, żebyś robiła z nich ofiary swoich staroświeckich metod wychowawczych za moimi plecami. – O czym ty mówisz? Jakie ofiary? – prychnęła. – Wychowałam dwóch wspaniałych synów, a ty robisz ze mnie jakiegoś potwora. – Robisz z siebie kogoś, komu nie mogę ufać – odpowiedziałam cicho, ale z naciskiem. – Ufałam ci. Myślałam, że jesteś po naszej stronie, że wspierasz nas jako rodziców. A ty chciałaś wykorzystać ten czas, żeby udowodnić, że jestem złą matką. Odwróciłam się i weszłam do domu. Serce waliło mi jak młotem, kiedy wchodziłam po schodach. Na piętrze zastałam dzieci bawiące się klockami. Kiedy mnie zobaczyły, Zuzia rzuciła mi się na szyję. – Mamusia! – krzyknęła. – Cześć, skarbie. Pakujemy się. Wracamy do domu – powiedziałam, starając się uśmiechnąć. Powrót i konsekwencje Droga powrotna minęła w milczeniu. Dzieci były zmęczone i zaskoczone, że wracamy już do domu. Ja próbowałam skupić się na drodze, ale tak naprawdę analizowałam wszystko, co się wydarzyło. Zastanawiałam się, co powie Tomek. Wiedziałam, że będzie trudniej. To w końcu jego matka. Kiedy wieczorem wrócił do domu i zobaczył walizki w przedpokoju, zbladł. – Co się stało? – zapytał, wchodząc do kuchni. Opowiedziałam mu wszystko. Ze szczegółami. O podsłuchanej rozmowie, o słowach Danuty, o zmuszaniu Zuzi do jedzenia, o tym, że uważała mnie za nieudolną matkę. Tomek słuchał w milczeniu. Z każdym moim słowem jego twarz stawała się coraz bardziej napięta. – Nie wierzę... – wyszeptał, kiedy skończyłam. – Tomek, ja nie mogę jej już ufać. Zrozum to. Ona celowo to robiła. Chciała nam dzieci „naprawić”. Złapał się za głowę i opadł na krzesło. – Jutro do niej zadzwonię. Porozmawiam z nią – obiecał. I rzeczywiście zadzwonił. Słyszałam tylko urywki tej rozmowy. Tomek był stanowczy, chociaż jego głos drżał. Powiedział matce, że nie ma prawa podważać naszych decyzji wychowawczych. Że bardzo nas zawiodła. Danuta oczywiście nie przeprosiła. Uznała, że my po prostu „nie potrafimy przyjąć krytyki” i że „kiedyś jeszcze wspomnimy jej słowa”. Nasze relacje z teściową są chłodne. Nie wyobrażam sobie, by jeszcze kiedyś zostawić dzieci pod jej opieką. Czasami zastanawiam się, czy nie zareagowałam zbyt ostro. Może powinnam była po prostu zwrócić jej uwagę i dać szansę? Ale kiedy patrzę na Zuzię i Kubę, wiem, że podjęłam dobrą decyzję. Zaufanie to coś, na co pracuje się latami. A zniszczyć je można jednym zdaniem, wypowiedzianym szeptem do sąsiadki zza płotu. Karolina, 29 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: Dziadkowie nie chcą zajmować się wnukami w wakacje. „Teściowie wolą jechać do Egiptu, a chciałam im nawet zapłacić” „Bogaci teściowe przez lata nie dali na wnuki nawet złotówki. Przy niedzielnym obiedzie przypadkiem odkryłam, na co wydają swój majątek” „Dziadkowie zabrali Tymonka na działkę, bo w bloku piekarnik. Gdy wieczorem przywieźli tylko reklamówkę mokrych ubrań, nie mogłam wydobyć słowa”
Dzisiejsi dziadkowie nie chcą zajmować się wnukami. „Moi teściowie lubią dzieci tylko na zdjęciach”
Jeszcze niedawno babcia kojarzyła się z osobą, która zawsze miała czas dla wnucząt – odbierała je z przedszkola, gotowała obiadki i ratowała rodziców w kryzysowych sytuacjach. Dziś coraz więcej mam i ojców przyznaje z rozczarowaniem: „Moi rodzice kochają wnuki, ale nie chcą się nimi zajmować”. Czy rzeczywiście współcześni dziadkowie stali się mniej rodzinni, czy po prostu świat zmienił się tak bardzo, że ich rola wygląda dziś zupełnie inaczej?
Mama i twórczyni internetowa @ma.ma.planuje zamieściła na Instagramie rolkę poruszającą ciekawy problem: dziadków, którzy nie chcą zajmować się wnukami w wakacje. Kobieta opowiada o swoich doświadczeniach, gdy jako dziecko w każde wakacje, ferie, święta czy nawet weekendy spędzała czas ze swoimi dziadkami. Dziś coś się zmieniło, a coraz częściej słyszy się o dziadkach, którzy świadomie rezygnują z bawienia wnucząt. „Rozumiem Wasze rozgoryczenie, bo moja mama pracuje, ona za bardzo mi nie pomoże, nie weźmie wolnego, żeby przesiedzieć z dziećmi całe wakacje. Widzę też, że ona nie ma tej cierpliwości do dzieci. Moi teściowie również pracują, ale oni też bardziej lubią dzieci tylko na zdjęciach” – opowiada instagramerka. W dalszej części filmu pyta: skoro zdecydowaliśmy się na dzieci, dlaczego mamy pretensje do własnych rodziców, że nie chcą się zajmować naszymi dziećmi? Przecież swoje – nas – już odchowali. To dlaczego dziadkowie nie chcą zajmować się wnukami w wakacje? Przede wszystkim: nie zawsze jest tak, że nie chcą. Czasem nie mogą, choć bardzo by chcieli. Nie da się jednak ukryć, że współcześni dziadkowie często nie angażują się w opiekę nad wnukami tak intensywnie jak poprzednie pokolenia. Jedną z najważniejszych przyczyn jest zmiana stylu życia – dzisiejsi 60-latkowie i 70-latkowie są często nadal aktywni zawodowo, mają własne plany, pasje i potrzeby. Wiele osób zostaje dziadkami później niż kiedyś, więc w momencie narodzin wnuków nadal pracują i są pełni energii, ale niekoniecznie chcą całkowicie podporządkować swoje życie rodzinnej pomocy. Zmieniła się też mentalność – coraz więcej osób uważa, że wychowanie dzieci jest przede wszystkim zadaniem rodziców, a dziadkowie mogą wspierać, towarzyszyć. Dla części z nich emerytura czy okres przed emeryturą to pierwszy moment od wielu lat, kiedy mogą skupić się na sobie, podróżach, zdrowiu i odpoczynku. Na mniejsze zaangażowanie dziadków wpływają także inne czynniki: obowiązki zawodowe – wiele osób pracuje znacznie dłużej niż wcześniejsze pokolenia i po pracy nie ma już siły na codzienną opiekę; odległość – rodziny coraz częściej mieszkają w różnych miastach lub krajach, przez co regularna pomoc jest trudniejsza; różnice w podejściu do wychowania – współczesne zasady dotyczące bezpieczeństwa, żywienia czy ekranów bywają źródłem napięć między rodzicami a dziadkami; potrzeba własnego życia – część dziadków nie chce, aby ich rola sprowadzała się wyłącznie do opieki nad wnukami; zmiana oczekiwań społecznych – dawniej pomoc dziadków często była traktowana jako naturalny obowiązek, dziś coraz częściej jest postrzegana jako dobrowolne wsparcie. Nie oznacza to jednak, że współcześni dziadkowie są mniej kochający. Wielu z nich jest bardzo obecnych w życiu wnuków, ale na innych zasadach niż kiedyś. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: „Dziadkowie zabrali Julkę do Krynicy Morskiej, a wrócili sami”. Mama nie może wybaczyć teściom tego, co się wydarzyło „Bogaci teściowe przez lata nie dali na wnuki nawet złotówki. Przy niedzielnym obiedzie przypadkiem odkryłam, na co wydają swój majątek” „W dzieciństwie całe lato spędzałam z dziadkami i nikt nie narzekał. Dziś seniorzy mają w nosie wnuki, wolą potańcówki w sanatorium”
„Teściowie nie dołożyli nam złamanego grosza do nowego domu. Ale na grilla wpraszają się co weekend i nawet dzieciom arbuza nie przywożą”
Długo powtarzałam sobie, że pieniądze nie powinny dzielić rodziny. Nie oczekiwałam od teściów wielkich prezentów ani przelewów na budowę domu. Z czasem zaczęło mnie jednak boleć coś zupełnie innego. Kiedy skończyliśmy budowę, nasz ogród stał się dla nich miejscem darmowych weekendów, a ja coraz częściej miałam wrażenie, że jesteśmy dla nich bardziej restauracją niż rodziną.
Z mężem przez osiem lat mieszkaliśmy w niewielkim mieszkaniu w bloku. Oboje pracowaliśmy, zostawaliśmy po godzinach, braliśmy dodatkowe fuchy i przez długi czas praktycznie zrezygnowaliśmy z wakacji oraz większych przyjemności. Raz w roku jeździliśmy z dzieciakami w góry i tyle. Kiedy w końcu kupiliśmy działkę, wiedzieliśmy, że budowa domu będzie ogromnym wyzwaniem, ale marzyliśmy o tym, żeby nasze dzieci miały własny ogród i trochę przestrzeni. Moi rodzice pomagali nam tak, jak mogli. Tata przyjeżdżał na działkę po pracy, pomagał przy wykończeniu tarasu i ogrodzenia, a mama przywoziła obiady, kiedy wiedziała, że cały dzień spędzamy na budowie. Nigdy nie oczekiwaliśmy od nich pieniędzy, bo wiedzieliśmy, że sami nie mają ich zbyt wiele. Teściowie od początku powtarzali, że nie będą się wtrącać. – To wasza inwestycja i wasze decyzje – mówił teść. – Młodzi muszą sobie radzić sami. Nie miałam o to pretensji. Każdy ma prawo dysponować swoimi pieniędzmi tak, jak uważa za słuszne. Nawet przez myśl mi nie przeszło, że kilka miesięcy później zacznie mnie uwierać coś zupełnie innego. Odkąd stanął taras, zaczęły się weekendowe wizyty Wprowadziliśmy się na początku lata. Dom nie był jeszcze urządzony idealnie, ale dzieci wreszcie mogły biegać po własnym ogrodzie. Kupiliśmy niedużego grilla i któregoś weekendu zaprosiliśmy obie rodziny na wspólne spotkanie. Było naprawdę miło. Problem polegał na tym, że od tamtej pory teściowie zaczęli przyjeżdżać praktycznie w każdy weekend. Najpierw dzwonili. – Co robicie w sobotę? Może wpadniemy na grilla? Po kilku tygodniach przestali nawet pytać. – Będziemy około trzynastej. Nie róbcie obiadu, coś wrzucimy na ruszt. Tyle że to „coś” zawsze oznaczało mięso kupione przez nas. Przyjeżdżali z pustymi rękami. Nie przynosili sałatki, pieczywa ani napojów. Nawet kiedy wiedzieli, że spędzą u nas cały dzień, nigdy nie zapytali, czy czegoś nie kupić po drodze. Na początku machałam na to ręką. W końcu to rodzina. Najbardziej szkoda mi było dzieci Nasze dzieci bardzo lubiły wizyty dziadków. Siedmioletni Olek i pięcioletnia Hania cieszyli się z każdego wspólnie spędzonego popołudnia. Z czasem zaczęłam jednak zauważać coś, czego wcześniej nie dostrzegałam. Moi rodzice, kiedy przyjeżdżali, zawsze mieli dla wnuków drobiazg. Czasem były to truskawki z ogródka, czasem kolorowanka, lody albo zwykłe drożdżówki z piekarni. Nie chodziło o wartość tych rzeczy. Dzieci po prostu czuły, że dziadkowie pomyśleli o nich jeszcze przed przyjazdem. Teściowie nigdy nie przywozili niczego. Pewnej soboty Hania wybiegła na podjazd, gdy zobaczyła ich samochód. – Babciu! Dziadku! Przytuliła ich mocno, a potem z dziecięcą szczerością zapytała: – A macie dla nas arbuza? Ostatnio dziadek Mirek przywiózł. Zapadła niezręczna cisza. Teściowa tylko się uśmiechnęła. – Kochanie, przecież najważniejsze, że przywieźliśmy siebie. Hania skinęła głową, ale widziałam, że zrobiło jej się przykro. Rozmowa, której długo unikałam Wieczorem powiedziałam mężowi, że dłużej nie chcę udawać, iż wszystko jest w porządku. – Nie chodzi mi o prezenty ani pieniądze – tłumaczyłam. – Po prostu mam wrażenie, że twoi rodzice traktują nasz dom jak miejsce, do którego można przyjechać na gotowe. Mąż długo milczał. – Chyba masz rację. Sam to zauważyłem. Kilka dni później zadzwoniła teściowa. – W sobotę znowu do was przyjedziemy. Podobno ma być piękna pogoda. Mąż spojrzał na mnie i powiedział spokojnie: – Jasne, zapraszamy. Tylko zróbmy tym razem inaczej. My przygotujemy ogród i grilla, a wy kupcie mięso, napoje i coś dla dzieci. Będzie sprawiedliwie. Po drugiej stronie przez chwilę panowała cisza. – Czy coś się stało? – zapytała teściowa. – Nie. Po prostu chcemy, żeby każdy dokładał coś od siebie. Nie spodziewałam się takiej reakcji W sobotę przyjechali punktualnie. Ku mojemu zdziwieniu bagażnik samochodu był pełny zakupów. Było mięso, sałatki, napoje, arbuz i wielkie pudełko lodów dla dzieci. Po obiedzie teść podszedł do mnie, kiedy zostaliśmy sami na tarasie. – Wiesz... chyba się przyzwyczailiśmy, że zawsze wszystko przygotowujecie. Uśmiechnął się z lekkim zakłopotaniem. – Nie robiliśmy tego ze złej woli. – Wierzę – odpowiedziałam. – Ale mnie zaczęło to zwyczajnie męczyć. Pokiwał głową. – Powinnaś była powiedzieć wcześniej. Od tamtej rozmowy nasze weekendy wyglądają zupełnie inaczej. Kiedy organizujemy grilla, każdy przywozi coś od siebie, a dzieci już nie wypatrują z okna, czy dziadkowie znowu przyjadą z pustymi rękami. Najważniejsze jednak jest to, że przestałam dusić w sobie żal. Zrozumiałam, że bliscy nie zawsze dostrzegają, że przekraczają czyjeś granice. Czasem naprawdę wystarczy spokojna rozmowa, żeby z wizyt, które zaczynały być przykrym obowiązkiem, znowu zrobiły się rodzinne spotkania, na które wszyscy czekają z przyjemnością. Czytaj także: „Dzieci wróciły od dziadków odmienione. Opowieści o zwyczajach teścia mnie zmroziły: codziennie o 18 wyjmował czerwony notes” „Teściowa nie pozwalała nam wchodzić do jednego pokoju. Gdy przypadkiem zobaczyłam, co tam skrywa, długo nie mogłam dojść do siebie” „Dziadkowie zabrali Tymonka na działkę, bo w bloku piekarnik. Gdy wieczorem przywieźli tylko reklamówkę mokrych ubrań, nie mogłam wydobyć słowa”
„Zabrałam wnuki do Krynicy Morskiej, żeby córka wreszcie odsapnęła. Zamiast wdzięczności spotkała mnie najgorsza zdrada”
Myślałam, że robię dla niej coś dobrego, zabierając wnuki na wakacje. Kiedy zadzwoniłam z niespodzianką, usłyszałam, co tak naprawdę dzieje się w moim własnym mieszkaniu.
Od początku uważałam to za świetny pomysł. Sylwia, moja córka, od miesięcy narzekała, że w mieszkaniu trzeba przeprowadzić generalny remont. Mówiła o zrywaniu podłóg, malowaniu, wymianie instalacji. Przy dwójce małych dzieci, siedmioletnim Julku i pięcioletniej Helenki, to brzmiało jak koszmar. Wtedy wpadłam na pomysł, który wydawał mi się wręcz idealny. – Pojadę z dzieciakami do Krynicy Morskiej – zaproponowałam pewnego niedzielnego popołudnia, kiedy wpadła do mnie na obiad. – Dwa tygodnie nad morzem. Helenka pooddycha jodem, Julek pobiega po plaży, a ty z Maćkiem ogarniecie ten wasz bałagan bez stresu i ciągłego pilnowania, żeby dzieci w coś nie wdepnęły. Sylwia spojrzała na mnie z taką wdzięcznością, że aż zrobiło mi się ciepło na sercu. Od razu zaczęła dziękować, mówiła, że to uratuje im życie i że jestem najlepszą mamą i babcią na świecie. Nawet Maciek, mój zięć, który zazwyczaj rzadko okazuje emocje, wydawał się szczerze wzruszony. Zorganizowałam wszystko sama. Opłaciłam pensjonat, kupiłam bilety na pociąg. Chciałam, żeby mieli czystą głowę. Mieszkaliśmy z Sylwią i jej rodziną pod jednym dachem od trzech lat. Po śmierci mojego męża, a jej ojca, uznaliśmy, że tak będzie łatwiej i oszczędniej. Zgodziłam się oddać im większość mojego dużego mieszkania, zostawiając dla siebie tylko jeden pokój i dostęp do wspólnej kuchni i łazienki. Było trochę ciasno, ale przecież to rodzina. Wyjazd był naprawdę udany. Pogoda dopisywała, dzieciaki bawiły się świetnie. Czułam się potrzebna. Wieczorami, kiedy wnuki już spały, lubiłam posiedzieć na balkonie, słuchając szumu fal i myśląc o tym, jak fajnie będzie wrócić do odnowionego, świeżego mieszkania. Niespodzianka, która zniszczyła wszystko W połowie drugiego tygodnia, w czwartek, postanowiłam zrobić Karolinie niespodziankę. Helena narysowała piękny obrazek dla mamy – całą naszą trójkę na plaży. Julek znalazł jakiś niesamowity kamień w kształcie serca. Pomyślałam, że zadzwonię do niej przez wideo, żeby pokazać jej te skarby i zobaczyć, jak postępują prace remontowe. Zawsze lubiłam wiedzieć, co się dzieje w domu. Wybrałam numer na komunikatorze. Sygnał długo nie odpowiadał. W końcu ekran się zaświecił, ale zamiast twarzy Karoliny zobaczyłam jakiegoś obcego mężczyznę w roboczym kombinezonie, umorusanego farbą. – Halo? – powiedział, mrużąc oczy i patrząc w ekran telefonu. – Dzień dobry – odpowiedziałam nieco zdezorientowana. – Przepraszam, chyba dzwonię na zły numer. Szukam Sylwii. – A, pani Sylwia zostawiła telefon na blacie, zaraz ją zawołam – rzucił mężczyzna. Odwrócił się, wciąż trzymając telefon tak, że widziałam przedpokój i fragment mojego pokoju. Zamarłam. W tle, przez otwarte drzwi do mojego pokoju, zobaczyłam coś, co zmroziło mi krew w żyłach. Moje meble zniknęły. Moja ukochana, stara szafa dębowa, łóżko, komoda ze zdjęciami... wszystko zniknęło. Zamiast tego na środku pokoju stały rzędem poukładane kartony. Dużo kartonów. I sterta worków na śmieci. – Pani Sylwio! Ktoś do pani dzwoni! – krzyknął mężczyzna. Zanim Sylwia podeszła do telefonu, usłyszałam jej głos z głębi mieszkania. – Panie Tomku, proszę jeszcze wynieść te pudła z rzeczami mamy do piwnicy. Powinny się zmieścić obok starych rowerów. A w piątek przyjeżdżają ci studenci oglądać ten pokój, więc musimy to szybko ogarnąć. – Studenci? – usłyszałam własny, drżący głos, zanim zdążyłam ugryźć się w język. Mężczyzna w kombinezonie spojrzał na ekran, wciąż trzymając telefon. – No, pod wynajem ten pokój szykują – powiedział z prostotą, nieświadomy tego, z kim rozmawia. – Cały ten remont to głównie po to, żeby osobne wejście dorobić i wynająć. To nie był zły sen Nagle w kadrze pojawiła się twarz Sylwii. Była zdyszana, włosy miała spięte w niedbały kok. Uśmiechała się, ale uśmiech zniknął z jej twarzy, gdy tylko zobaczyła mnie na ekranie. – Mamo? – jej głos nagle zrobił się cienki, piskliwy. Złapała telefon od robotnika i szybko odwróciła obiektyw w stronę ściany, tak żebym widziała tylko gładki tynk. – Sylwia... – zaczęłam, czując, jak serce wali mi w piersi jak szalone. – Co to za kartony w moim pokoju? O czym mówił ten pan? Jacy studenci? Zapadła cisza. Słyszałam tylko w tle stukanie młotka i warkot wiertarki. – Mamo, to... to nie tak, jak myślisz – zaczęła, plącząc się w zeznaniach. – Zrobiło się małe zamieszanie z remontem, musieliśmy wszystko wynieść... żeby położyć nowe panele. – Nowe panele kładzie się w moim pokoju? Mówiłaś, że robicie tylko salon i przedpokój – mój głos stawał się coraz chłodniejszy. – No tak, ale... Maciek stwierdził, że jak już robimy, to zrobimy wszystko. A te kartony... to tylko na chwilę. – A wynajem? Słyszałam, co mówiłaś do tego pana. Mówiłaś, że w piątek przychodzą studenci oglądać pokój. Sylwia znów zamilkła. Słyszałam jej przyspieszony oddech. Przez chwilę miałam nadzieję, że to wszystko to jakieś głupie nieporozumienie, że zaraz wszystko mi wyjaśni, że to pomyłka. Ale ona po prostu milczała. – Sylwia, powiedz mi prawdę. Wyrzucacie mnie? – zapytałam wprost, a łzy same napłynęły mi do oczu. Westchnęła ciężko. – Mamo... no posłuchaj. Maciek stracił premię, raty kredytu za samochód poszły w górę. My ledwo spinamy budżet. Zastanawialiśmy się nad tym od dawna. Ten pokój jest ogromny. Gdybyśmy go wynajęli dwóm studentom, mielibyśmy dodatkowe dwa tysiące co miesiąc. To by nas uratowało. – A ja? Gdzie ja mam mieszkać? – zapytałam cicho, nie mogąc uwierzyć w to, co słyszę. – Mamo, przecież masz tę małą kawalerkę po cioci Krysi na drugim końcu miasta. Ona i tak stoi pusta... Myśleliśmy, że się tam przeniesiesz. Tam ci będzie lepiej, spokojniej. U nas ciągle hałas, dzieciaki... A my naprawdę potrzebujemy tych pieniędzy. Oparłam się o barierkę balkonu, czując, że nogi odmawiają mi posłuszeństwa. Kawalerka po cioci Krysi. Mała klitka na obrzeżach, w starym bloku bez windy, w którym trzeba było palić w piecu. Trzymałam ją tylko dlatego, że nie mogłam się zebrać, żeby ją sprzedać. – I tak po prostu... pakujecie moje rzeczy, podczas gdy ja zajmuję się waszymi dziećmi na wakacjach? – wykrztusiłam. – Nawet ze mną o tym nie porozmawialiście? – Chcieliśmy! – przerwała mi gwałtownie. – Chcieliśmy porozmawiać, jak wrócicie. Zrobilibyśmy ci niespodziankę, ładnie byśmy cię tam urządzili... Mamo, zrozum, to dla nas jedyne wyjście. Rozłączyłam się bez słowa. Siedziałam na balkonie przez długie godziny, patrząc w morze, które nagle przestało mi się podobać. Moja własna córka wymyśliła intrygę, żeby pozbyć się mnie z mojego własnego domu, w którym pozwoliłam jej zamieszkać. Wykorzystała moją chęć pomocy, moją miłość do wnuków, żeby za moimi plecami spakować całe moje życie do kartonów i wyrzucić do piwnicy. Reszta wyjazdu była koszmarem. Uśmiechałam się do Julka i Helenki, chodziłam z nimi na lody, ale w środku byłam martwa. Kiedy wróciliśmy do Warszawy, odebrałam klucze do kawalerki i poprosiłam sąsiada, żeby pomógł mi przewieźć moje rzeczy z piwnicy. Sylwia próbowała dzwonić, próbowała tłumaczyć, Maciek też się odzywał, ale nie chciałam z nimi rozmawiać. Powiedziałam tylko, że mieszkanie prawnie należy do mnie, więc studenci będą musieli poczekać. A oni mają miesiąc na wyprowadzkę. Barbara, 59 lat Zobacz też: „Teściowie balują na Santorini, a my klepiemy biedę z 3 dzieci. Powinni nam pomóc z kredytem, zamiast wydawać na głupoty”
„Babcia chce wziąć na wakacje tylko jedno z moich dzieci. Mogłaby się bardziej postarać i zabrać dwoje”
To miało być zwykłe, niedzielne popołudnie. Zaparzyłam świeżą kawę, wyciągnęłam z piekarnika szarlotkę, a mój mąż Rafał właśnie nakrywał do stołu. W salonie bawiła się nasza córeczka, Łucja, układając skomplikowaną wieżę z klocków, podczas gdy czteroletni Gucio biegał dookoła niej, udając samolot. Krystyna, moja teściowa, siedziała na kanapie, popijając wodę i z uśmiechem przyglądając się Łucji.
Zawsze wiedziałam, że Krystyna ma słabość do swojej pierwszej wnuczki. Łucja była jej oczkiem w głowie od dnia narodzin. Kiedy jednak na świecie pojawił się Gustaw, liczyłam, że babcina miłość rozłoży się po równo. Niestety, czas pokazał coś zupełnie innego. Gucio był żywym, energicznym chłopcem, który wymagał uwagi, a teściowa coraz częściej zbywała go, tłumacząc się zmęczeniem lub bólem głowy. Postawiłam filiżanki na stole i usiadłam naprzeciwko Krystyny. – Pyszne ciasto, Aniu – powiedziała teściowa, krojąc mały kawałek. – Ale ja właściwie przyszłam z pewną propozycją. Zbliżają się wakacje, a ja wynajęłam na dwa tygodnie piękny domek nad morzem. Pomyślałam, że zabiorę Łucyjkę. Uśmiechnęłam się szeroko. To brzmiało jak wspaniały pomysł. Odpoczynek dla nas, świetna przygoda dla dzieci. – To cudownie, mamo! – odezwał się Rafał, siadając obok mnie. – Dzieciaki na pewno się ucieszą. Dawno nie były nad morzem. Krystyna odchrząknęła cicho, odkładając widelczyk na talerzyk. Jej wzrok uciekł gdzieś w stronę okna, a uśmiech nieco zbladł. – Och, chyba się nie zrozumieliśmy, Rafałku. Powiedziałam, że zabiorę Łucję. Tylko Łucję. Zapadła cisza. Spojrzałam na teściową, mrugając kilkakrotnie, jakbym przesłyszała się w tym, co właśnie powiedziała. – Słucham? – zapytałam, czując, jak w żołądku rośnie mi nieprzyjemny ciężar. – Jak to, tylko Łucję? A co z Guciem? Teściowa poprawiła okulary na nosie i westchnęła, jakby tłumaczyła coś niezbyt pojętnemu dziecku. – Aniu, bądźmy rozsądni. Gucio jest bardzo absorbujący. Biega, krzyczy, wszędzie go pełno. Ja mam już swoje lata, chcę odpocząć, pospacerować po plaży, poczytać książkę. Z Łucją można już normalnie porozmawiać, to ułożona, spokojna dziewczynka. Z Guciem to by była katorga, a nie wakacje. Wiedziałam, że to okropnie niesprawiedliwe Poczułam, jak krew uderza mi do twarzy. Spojrzałam na mojego synka, który właśnie podbiegł do babci, trzymając w rączce swój ulubiony plastikowy samolocik. – Babciu, patrz, jak leci! – zawołał radośnie, trącając jej ramię. Krystyna odsunęła się lekko, z irytacją w oczach. – Dobrze, wnusiu, leci, leci. Idź się bawić, dorośli rozmawiają – zbyła go ruchem ręki, po czym ponownie spojrzała na mnie. – Widzisz? On ani na chwilę nie usiedzi w miejscu. Nie dałabym sobie z nim rady. – Mamo, ale to przecież brat i siostra – wtrącił Rafał, choć jego głos brzmiał jakoś niepewnie, bez stanowczości, na którą liczyłam. – Nie możesz tak ich dzielić. – Nie dzielę ich, po prostu dostosowuję plany do moich możliwości – odparła teściowa chłodno. – Zresztą, Łucja też na pewno chętnie odpocznie od tego hałasu. Zacisnęłam dłonie na krawędzi stołu. Przypomniały mi się te wszystkie sytuacje z przeszłości. Urodziny, na które Łucja dostawała wymarzone, drogie prezenty, a Gucio jedynie symboliczną czekoladę i samochodzik z supermarketu. Święta, podczas których Krystyna spędzała godziny na układaniu puzzli z wnuczką, podczas gdy dla wnuka miała zaledwie pięć minut wymuszonej uwagi. Zawsze znajdowała wymówkę: że jest za mały, że nie rozumie, że za bardzo brudzi. – Nie ma mowy – powiedziałam twardo. – Nie zgadzam się na to. Krystyna uniosła brwi w udawanym zdziwieniu. – Nie zgadzasz się? Przecież robię wam przysługę. Odpoczniecie chociaż od jednego dziecka. Powinniście mi podziękować. – Nie, Krystyno. Jeśli chcesz zabrać wnuki na wakacje, zabierasz oboje. Albo żadnego. Nie pozwolę, żeby mój syn czuł się gorszy, odrzucony i niekochany przez własną babcię. On ma cztery lata, doskonale już rozumie, co się wokół niego dzieje. Jak mam mu wytłumaczyć, że siostra jedzie na plażę, a on zostaje w domu, bo babcia uważa, że jest zbyt męczący? Teściowa fuknęła z oburzeniem i wstała od stołu. – Przesadzasz, Aniu. Robisz z igły widły. Chciałam dobrze, ale widzę, że w tym domu żadna pomoc nie jest doceniana. W takim razie nigdzie nie pojadę, skoro tak stawiasz sprawę! Zabrała swoją torebkę i, rzucając pośpieszne pożegnanie Łucji, wyszła z naszego mieszkania. Trzasnęły drzwi. Powstał między nami mur niezrozumienia Wieczorem, kiedy dzieci wreszcie zasnęły, weszłam do sypialni. Rafał siedział na łóżku z laptopem na kolanach. Czekałam, aż coś powie, aż przyzna mi rację, ale on tylko przewijał kolejne strony w internecie. – Zamierzasz milczeć? – zapytałam, opierając się o futrynę. Spojrzał na mnie z ciężkim westchnieniem. – Aniu, niepotrzebnie się tak uniosłaś. Mama ma trochę racji. Gucio to wulkan energii, a ona ma już sześćdziesiąt pięć lat. Może faktycznie nie dałaby sobie z nim rady. Nie mogłam uwierzyć w to, co słyszę. – Rafał, czy ty siebie słyszysz? Tu nie chodzi o to, czy ona ma siłę biegać za nim po plaży. Tu chodzi o to, że ona od zawsze faworyzuje Łucję. Zawsze! A dzisiaj powiedziała to nam prosto w twarz. Jak myślisz, co by czuł Gucio, gdybyśmy pakowali walizki jego siostrze, a jemu kazali zostać? Myślisz, że by tego nie zauważył? – Jest mały, za tydzień by zapomniał – rzucił Rafał, próbując bagatelizować problem. – Dzieci nie zapominają takich rzeczy! – podniosłam głos, czując, jak do oczu napływają mi łzy bezsilności. – Dzieci doskonale czują, kto je kocha, a kto jedynie toleruje. Ja nie pozwolę, żeby mój syn rósł w poczuciu, że jest gorszym wnukiem. Jesteśmy rodziną, a ty powinieneś stanąć w obronie własnego dziecka, a nie tłumaczyć matkę. Rafał zamknął laptopa i przetarł twarz dłońmi. – Przecież go bronię. Kocham Gucia tak samo jak Łucję. Ale mama jest, jaka jest. Nie zmienisz jej na siłę. – Może jej nie zmienię, ale mogę ustalić granice w moim własnym domu – odpowiedziałam ostro. – I ta granica została dzisiaj wyznaczona. Nie będzie dzielenia naszych dzieci na lepsze i gorsze. Odwróciłam się i wyszłam do kuchni. Musiałam pobyć sama. Zrobiłam sobie melisę i usiadłam przy stole, wpatrując się w ciemne okno. Bolało mnie, że mój mąż nie widzi głębi problemu. Dla niego to była tylko odwołana wycieczka, dla mnie – systematyczne odrzucanie mojego syna. Konsekwencje okazały się bolesne Od tamtej niedzieli minęły trzy tygodnie. Relacje z Krystyną ochłodziły się do zera. Teściowa przestała wpadać bez zapowiedzi na niedzielne obiadki, a jej telefony ograniczyły się do krótkich, suchych rozmów z Rafałem. Kilka dni temu zadzwoniła, żeby poinformować, że jednak jedzie nad morze, ale z koleżanką ze swoich lat szkolnych. Nie zapytała o dzieci. Nie poprosiła ich do telefonu. Łucja czasem pyta, dlaczego babcia już tak często nie przychodzi. Tłumaczę jej, że babcia jest zajęta przygotowaniami do wyjazdu. Gucio nie pyta wcale. Bawi się swoimi klockami, biega po parku, rysuje i śmieje się głośno. Kiedy na niego patrzę, czuję ulgę, że oszczędziłam mu bólu odrzucenia. Rafał powoli zaczyna rozumieć moją decyzję, zwłaszcza gdy zauważył, że Krystyna nawet nie przysłała Gustawowi kartki na jego czwarte urodziny, które obchodziliśmy kilka dni temu, chociaż Łucji w zeszłym roku zorganizowała wielkie przyjęcie niespodziankę. To otworzyło mu oczy bardziej niż moje krzyki w sypialni. Nie wiem, jak potoczą się nasze dalsze relacje z teściową. Może kiedyś zrozumie swój błąd. Może kiedy Gucio dorośnie i przestanie być „zbyt absorbujący”, Krystyna spróbuje nawiązać z nim kontakt. Ale obawiam się, że wtedy może być już za późno. Bo dziecięca miłość i zaufanie to coś, co buduje się latami, a nie kupuje wycieczkami w dogodnym dla siebie momencie. Na razie trzymam się swojej decyzji. Wolę być tą złą synową, niż pozwolić, by moje dziecko płakało w kącie. Zobacz też: „Teściowie balują na Santorini, a my klepiemy biedę z 3 dzieci. Powinni nam pomóc z kredytem, zamiast wydawać na głupoty”
Dziadkowie nie chcą zajmować się wnukami w wakacje. „Teściowie wolą jechać do Egiptu, a chciałam im nawet zapłacić”
Dla jednych wakacje to czas odpoczynku, dla innych – dwa miesiące nieustannego kombinowania, kto zajmie się dziećmi. Nasza czytelniczka liczyła na pomoc teściów, tak jak przez poprzednie lata. Zamiast ustalać termin przyjazdu wnuków, usłyszała, że mają już zupełnie inne plany.
Współcześni dziadkowie są coraz bardziej asertywni. Z dumą wyznają, że po latach pracy chcą wreszcie zadbać o siebie i nie zamierzają spędzać całych wakacji jako bezpłatni opiekunowie. Rodzice z kolei często przyznają, że bez pomocy bliskich trudno im zorganizować dwa miesiące wolnego dzieciom. „Usłyszałam, że w tym roku mają swoje plany” Dzień dobry, piszę do Państwa, bo sama już nie wiem, czy to ja mam zbyt duże oczekiwania, czy świat naprawdę stanął na głowie. Mam dwoje dzieci – siedem i dziewięć lat. Razem z mężem pracujemy na pełny etat. Jak chyba większość rodziców, każdego lata musimy się nagimnastykować z zaplanowaniem dzieciom wakacji. Trochę urlopu, trochę półkolonii, trochę obozów i zawsze tydzień albo dwa u dziadków. Tak było od lat. Dzieci uwielbiają jeździć do teściów. Mają ogród, psa, jeżdżą na rowerach, chodzą na lody. Wszyscy byli zadowoleni. Dlatego nawet przez chwilę nie przyszło mi do głowy, że w tym roku może być inaczej. „Powiedzieli, że lecą do Egiptu” Kiedy zadzwoniłam do teściowej z pytaniem, w jakim terminie najlepiej przywieźć dzieci, usłyszałam, że w tym roku raczej się nie uda. Pomyślałam, że może mają jakiś remont albo wizyty u lekarzy. Nic z tych rzeczy. Powiedziała, że wykupili wycieczkę do Egiptu. Potem planują jeszcze kilka dni nad jeziorem ze znajomymi, a pod koniec wakacji jadą kamperem na południe Europy. Szczerze? Zatkało mnie. Nie dlatego, że żałuję im wakacji. Sama chciałabym móc tak podróżować. Po prostu przez chwilę miałam wrażenie, że wnuki przestały być dla nich ważne. „Nawet zaproponowałam pieniądze” Najbardziej boli mnie to, że naprawdę próbowałam znaleźć rozwiązanie. Powiedziałam, że mogę zapłacić za ten tydzień. Nie chciałam, żeby dokładali do jedzenia czy atrakcji. Uznałam, że skoro oboje z mężem pracujemy, to będzie to po prostu uczciwe. Teściowa tylko się zaśmiała i odpowiedziała: „To nie o pieniądze chodzi. Po prostu w tym roku chcemy wykorzystać lato po swojemu”. Od tamtej rozmowy cały czas mam mieszane uczucia. Z jednej strony wiem, że nie mają obowiązku zajmować się naszymi dziećmi. Naprawdę to rozumiem. Z drugiej strony trudno mi pogodzić się z myślą, że wolą spędzić dwa tygodnie w hotelu z drinkiem niż tydzień z własnymi wnukami, które przez cały rok pytają, kiedy znowu do nich pojadą. „Może to ja żyję dawnymi wyobrażeniami?” Najbardziej jest mi przykro, kiedy dzieci pytają, dlaczego w tym roku nie pojadą do babci i dziadka. Nie potrafię powiedzieć: „Bo wybrali Egipt”. Mówię, że mają swoje plany i może uda się spotkać później. Coraz częściej słyszę, że dzisiejsi dziadkowie są inni niż kiedyś. Chcą podróżować, rozwijać swoje pasje, korzystać z emerytury i nie podporządkowywać życia rodzinie. Może rzeczywiście tak powinno być. Tylko że ja pamiętam własnych dziadków zupełnie inaczej. Wakacje z wnukami były dla nich świętem, a nie przykrym obowiązkiem, z którego trzeba się wykręcić. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Komentarz redakcji Ten list pokazuje dylemat, z którym mierzy się dziś wiele rodzin. Rodzice często liczą na pomoc dziadków podczas wakacji, bo pogodzenie pracy z dwumiesięczną przerwą od szkoły bywa ogromnym wyzwaniem. Jednocześnie dziadkowie mają prawo decydować o swoim czasie i nie są zobowiązani do zapewniania opieki nad wnukami. Najtrudniejsze wydaje się znalezienie równowagi między tymi dwoma perspektywami. Z jednej strony trudno dziwić się rodzicom, którzy czują rozczarowanie, gdy długo planowana pomoc nagle okazuje się niemożliwa. Z drugiej – coraz więcej seniorów chce aktywnie korzystać z emerytury i realizować własne marzenia. Być może najważniejsze jest to, aby takie oczekiwania i plany omawiać z odpowiednim wyprzedzeniem, zanim pojawią się wzajemne pretensje i poczucie zawodu. Zobacz także: „Dziadkowie zabrali Lilkę na tydzień do Gołębiewskiego, wrócili sami, z pustą walizką. Nigdy im tego nie daruję” „Mój syn wrócił ze wsi z kieszeniami pełnymi banknotów. Gdy zapytałam dziadka, skąd dziecko ma tyle pieniędzy, rozpętała się awantura” „Wnuczka zamieszkała ze mną na czas remontu. Miałam jej pilnować, a ona zapadła się pod ziemię. Jak mogłam tak zawieść córkę i zięcia?”
„Dziadkowie zabrali Lilkę na tydzień do Mikołajek, wrócili sami, z pustą walizką. Nigdy im tego nie daruję”
Kiedy moi rodzice zaproponowali, że zabiorą sześcioletnią Lilkę na tydzień do Mikołajek, ucieszyłam się, że córka przeżyje prawdziwe wakacje. Codziennie wysyłali zdjęcia z basenu, placów zabaw i rejsów po jeziorze, więc byłam spokojna. W dniu ich powrotu czekałam przed domem z obiadem. Nie spodziewałam się, że z samochodu wysiądą tylko oni, a z bagażnika wyjmą... pustą walizkę.
Lilka od tygodni odliczała dni do wyjazdu. – Mamusiu, podobno tam są zjeżdżalnie większe niż w naszym aquaparku! – opowiadała podekscytowana. Moi rodzice byli równie szczęśliwi. – Zostaw ją nam. Wy odpoczniecie od codzienności, a my nacieszymy się wnuczką – przekonywała mama. Zgodziliśmy się bez wahania. Wiedziałam, że Lilka jest z nimi bezpieczna. Codziennie dostawałam zdjęcia. Raz budowali zamki z piasku nad jeziorem, innym razem jedli gofry, pływali w basenie albo karmili kaczki. Córka promieniała. Czekałam na Lilkę, a z auta wysiedli tylko rodzice W dniu powrotu ugotowałam jej ulubiony rosół i naleśniki z serem. Co chwilę wyglądałam przez okno. Kiedy samochód wreszcie wjechał na podjazd, od razu wybiegłam przed dom. Najpierw wysiadł tata. Potem mama. Rozejrzałam się. – Gdzie jest Lilka? – zapytałam od razu. Rodzice wymienili spojrzenia. – Kochanie... spokojnie... Nie byłam spokojna. Tata otworzył bagażnik. Wyciągnął dziecięcą walizkę. Była podejrzanie lekka. – Co się dzieje? – głos zaczął mi drżeć. – Najpierw wejdźmy do domu... – Nie! Gdzie jest moje dziecko?! Usłyszałam odpowiedź, której kompletnie się nie spodziewałam Mama westchnęła. – Lilka została u Helenki i Tadzia. Przez chwilę myślałam, że się przesłyszałam. Helena i Tadeusz to moi teściowie, którzy mieszkają na Mazurach. – Jak to... została? – Wracaliśmy z tych Mikołajek no i wstąpiliśmy do nich, niespodziankę im zrobiliśmy. Tak się ucieszyli na jej widok, że zaproponowali, żeby została jeszcze kilka dni. Patrzyłam na nich z niedowierzaniem. – I zgodziliście się... bez pytania mnie? – Lilka bardzo chciała... – Ma sześć lat! To nie ona podejmuje takie decyzje! Mama próbowała mnie uspokoić. – Chcieliśmy zrobić ci niespodziankę. – Niespodziankę?! Od pięciu minut jestem przekonana, że coś się stało mojemu dziecku! Tata podrapał się po głowie. – Rzeczy zostały u Helenki, bo są brudne. Przyjechaliśmy tylko po kilka nowych kompletów ubrań i sandały. Zaraz wracamy. Spojrzałam na pustą walizkę. Nagle wszystko zaczęło do mnie docierać. Byłam bardziej zła niż przestraszona Nie krzyczałam już. Usiadłam tylko ciężko na krześle. – Naprawdę uważaliście, że to dobry pomysł? Mama spuściła wzrok. – Nie pomyśleliśmy... – Właśnie. Nie pomyśleliście, że jestem jej mamą. Że chciałabym wiedzieć, gdzie śpi moje dziecko. W tym momencie zadzwonił telefon. Na ekranie pojawił się napis: Lilka. – Mamusiu! – usłyszałam radosny głos. – Wiesz co? Dziadek Tadziu zrobił mi huśtawkę z opony! I mogę karmić kury! Mogę zostać jeszcze troszeczkę? Mimowolnie się uśmiechnęłam. – Kochanie, możesz. Ale następnym razem ktoś najpierw zapyta o zgodę mamę, dobrze? – Dobrze! Od tamtej pory obowiązuje jedna zasada Rodzice jeszcze tego samego dnia pojechali z powrotem na Mazury, zabierając Lilce świeże ubrania i ulubionego misia. Ja zostałam w domu z mieszanką ulgi i złości. Wieczorem zadzwoniła teściowa. – Przepraszam. Naprawdę chciałyśmy sprawić Lilce radość. Zupełnie nie pomyślałam, jak to będzie wyglądało z twojej perspektywy. – Wiem, mamo. Tylko już nigdy więcej nie róbcie takich niespodzianek. Kilka dni później sama pojechałam odebrać córkę. Była szczęśliwa, opalona i zachwycona dodatkowymi wakacjami u drugich dziadków. Do dziś śmiejemy się z tej historii, ale jedno się nie zmieniło. Moi rodzice wiedzą już, że nawet najpiękniejsza niespodzianka przestaje nią być, jeśli mama przez kilka minut jest przekonana, że wydarzyło się coś złego. A ja do dziś pamiętam widok tej pustej walizki. I chyba już zawsze będzie mnie przyprawiał o szybsze bicie serca. Zobacz także: „Dziadkowie zabrali Tymonka na działkę, bo w bloku piekarnik. Gdy wieczorem przywieźli tylko reklamówkę mokrych ubrań, nie mogłam wydobyć słowa” „Gdy po 7 latach starań zaszłam w ciążę, teściowa mi nie uwierzyła. Uznała, że zmyślam i udaję, bo za dobrze wyglądam” „Teściowie balują na Santorini, a my klepiemy biedę z 3 dzieci. Powinni nam pomóc z kredytem, zamiast wydawać na głupoty”
„Mój syn wrócił ze wsi z kieszeniami pełnymi banknotów. Gdy zapytałam dziadka, skąd dziecko ma tyle pieniędzy, rozpętała się awantura”
Kiedy mój 10-letni syn Kuba wrócił z tygodniowego pobytu u dziadków na wsi, wydawał się odrobinę dojrzalszy. Był opalony, uśmiechnięty i bez przerwy opowiadał o traktorze, warzywniku i psie sąsiadów. Dopiero wieczorem, gdy wyciągałam jego ubrania do prania, z kieszeni spodenek zaczęły wypadać banknoty. Byłam przekonana, że ktoś posunął się o krok za daleko.
Od kilku lat obowiązywała u nas ta sama tradycja. Zaraz po zakończeniu roku szkolnego Kuba jechał na tydzień do moich rodziców. Mieszkali na wsi, mieli duży ogród, sad, kilka kur. Sąsiad miał psa, który był dla Kuby największą atrakcją. Dla mnie i mojego męża był to też moment, żeby spokojnie popracować. Oboje pracowaliśmy na pełen etat, a urlop mieliśmy dopiero w sierpniu. Wiedzieliśmy, że u dziadków Kuba nie będzie się nudził. – Nie siedzi tam z telefonem? – zapytałam mamę pierwszego dnia. – Telefon? – zaśmiała się. – On nie ma nawet czasu o nim pamiętać. Z ojcem od rana coś budują, potem podlewają pomidory, a po obiedzie jeżdżą rowerami nad staw. Brzmiało idealnie. Codziennie dostawałam zdjęcia. Kuba z taczką pełną jabłek. Kuba z konewką większą od siebie. Kuba trzymający ogromną cukinię i śmiejący się do aparatu. Patrzyłam na te fotografie z uśmiechem. Cieszyłam się, że choć przez chwilę może przeżyć dzieciństwo trochę inne niż między blokami i ekranami. Nie wiedziałam, że dziadek miał wobec tych wakacji jeszcze jeden plan. Banknoty wysypywały się z kieszeni jeden po drugim Po tygodniu pojechaliśmy po Kubę. Już w samochodzie nie przestawał opowiadać. – Mamo, umiem już odpalić kosiarkę! I dziadek nauczył mnie wiązać pomidory! A wiesz, ile ziemniaków wykopaliśmy? – Spokojnie – śmiał się mój mąż. – Opowiesz wszystko po kolei. Wieczorem wrzucałam jego rzeczy do prania. Najpierw wyciągnęłam z kieszeni spodenek zwinięty banknot. Pięćdziesiąt złotych. Pomyślałam, że pewnie dostał od babci na lody. Potem z drugiej kieszeni wypadły dwie dwudziestki. Z bluzy kolejne sto złotych. Na końcu z małej kieszonki w plecaku wyjęłam kopertę. W środku było jeszcze dwieście pięćdziesiąt złotych. Usiadłam na łóżku. – Tomek! – zawołałam męża. Przyszedł po chwili. – Co się stało? Pokazałam mu zawartość koperty. – Wiedziałeś o tym? Pokręcił głową. – Skąd on ma tyle pieniędzy? Policzyliśmy wszystko. Pięćset czterdzieści złotych. Jak na dziesięciolatka była to ogromna kwota. Nie mogłam uwierzyć w to, co usłyszałam Zawołałam Kubę. – Kochanie, skąd masz te pieniądze? Spojrzał na mnie zaskoczony. – Od dziadka. – Za co? – No... za pracę. Zmarszczyłam czoło. – Jaką pracę? – Normalną. Mówił o tym z taką swobodą, jakby to było oczywiste. – Plewiłem marchewkę. Zbierałem ogórki. Podlewałem warzywa. Pomagałem naprawić płot. Myłem skrzynki. A raz nawet przez dwie godziny zbieraliśmy wiśnie. Spojrzałam na męża. – Dziadek powiedział, że każda praca ma swoją wartość – ciągnął Kuba. – Jak zrobię coś porządnie, to należy mi się wynagrodzenie. Poczułam, jak narasta we mnie złość. – Synku, idź się wykąpać. Muszę porozmawiać z dziadkiem. Mama odebrała po drugim sygnale. – Wszystko dobrze? – zapytała pogodnie. – Chciałabym porozmawiać z tatą. Po chwili usłyszałam jego głos. – No, córcia? – Tato... możesz mi powiedzieć, dlaczego dałeś Kubie ponad pięćset złotych? Po drugiej stronie zapadła cisza. – Bo sobie zapracował. – Ma dziesięć lat! – Właśnie dlatego. Dawno tak się nie pokłóciliśmy – Tato, on przyjechał do was na wakacje, a nie do pracy! – Nie przesadzaj. – Nie przesadzam! Za chwilę będzie uważał, że za każde wyniesienie śmieci w domu też należy mu się pięćdziesiąt złotych. Dziadek westchnął. – Anka, ty naprawdę myślisz, że kupuję sobie jego miłość? – A nie? – Nie. – To jak mam to rozumieć? Przez chwilę milczał. – Kiedy miałem dziesięć lat, dziadek płacił mi za każdą pracę w gospodarstwie. Nie dlatego, że musiał. Chciał, żebym zrozumiał, że pieniądze nie biorą się z bankomatu. Pokręciłam głową, choć mnie nie widział. – Czasy się zmieniły. – Owszem. I właśnie dlatego dzieci jeszcze bardziej powinny wiedzieć, ile wysiłku kosztuje zarobienie jednej złotówki. – Ale pięćset złotych? – Nie dawałem mu pieniędzy za siedzenie na ławce. Pracował codziennie po kilka godzin. Sam chciał pomagać. Ani razu go nie zmuszałem. Byłam jednak zbyt zdenerwowana, żeby to przyjąć. – Powinieneś był zapytać nas o zgodę. – Tu masz rację – odpowiedział spokojnie. – To był mój błąd. Najbardziej zaskoczył mnie sam Kuba Następnego dnia usiedliśmy z nim przy śniadaniu. – Wiesz, że dziadek nie musi płacić ci za pomoc? – zapytałam. Kuba skinął głową. – Wiem. – To dlaczego brałeś te pieniądze? Spojrzał na mnie z takim spokojem, jakiego się nie spodziewałam. – Bo dziadek powiedział, że mam zdecydować, co z nimi zrobię. – I co postanowiłeś? Pobiegł do swojego pokoju. Po chwili wrócił z kartką. Na górze wielkimi literami napisał: „ROWER GÓRSKI – 1800 zł”. Pod spodem widniały kolejne liczby. – Dziadek powiedział, że jak wydam wszystko od razu na chipsy i gry, to za tydzień nic nie będę miał. Ale jak będę odkładał, to za rok sam kupię sobie rower. Powiedział, że wtedy będę z niego bardziej dumny. Spojrzałam na męża. On tylko wzruszył ramionami. – Wiesz... chyba jest w tym trochę sensu. Dopiero później zrozumiałam, o co naprawdę chodziło Kilka dni później pojechaliśmy do moich rodziców. Usiedliśmy wszyscy przy stole. – Tato – zaczęłam spokojniej. – Nadal uważam, że powinieneś był z nami to ustalić. – Wiem – odpowiedział od razu. – Przepraszam. – Ale proszę cię też o jedno. Nie rób z Kuby pracownika. Dziadek uśmiechnął się. – Nigdy bym tego nie zrobił. Po chwili wstał i przyniósł mały zeszyt. Na każdej stronie były zapisane daty. „Podlanie całego ogrodu – 15 zł”. „Pomoc przy zbiorze wiśni – 30 zł”. „Naprawa grządek – 20 zł”. Na końcu ostatniej kartki widniał jeden dopisek. „Połowę odkładamy na konto oszczędnościowe. Drugą połowę Kuba może wydać według własnego planu.” – Konto? – zdziwiłam się. – Założyłem je razem z nim za zgodą babci – odparł dziadek. – Nie chciałem, żeby nauczył się wydawać wszystko od razu. Patrzyłam na ten zeszyt i czułam, jak powoli opadają emocje. Nadal uważałam, że rodzice powinni wcześniej z nami porozmawiać. Takie decyzje nie powinny zapadać ponad głowami rodziców. Jednocześnie po raz pierwszy zobaczyłam, że dla mojego taty te pieniądze nigdy nie były sposobem na zdobycie wdzięczności wnuka. Chciał nauczyć go czegoś, czego – jego zdaniem – coraz trudniej nauczyć dzieci we współczesnym świecie: że każda złotówka ma swoją historię i że satysfakcja z kupienia czegoś za własne, uczciwie zarobione pieniądze smakuje zupełnie inaczej. A Kuba? Do dziś prowadzi swój zeszyt oszczędności. I choć rower kupiliśmy mu wspólnie kilka miesięcy później, najbardziej dumny był z tego, że sporą część pieniędzy dołożył z własnej „wakacyjnej wypłaty”. Czytaj także: „Nie wyrabiam już przy dzieciach, a mąż nalega na trzecie. Tłumaczy, że kiedyś kobiety rodziły co rok, więc ja też dam radę” „Myśleliśmy, że babcia odpoczywa w Kołobrzegu. Gdy sprawdziłam grafik jej zabiegów w sanatorium, spłonęłam ze wstydu. Przecież to seniorka!” „Teściowie zabrali Ignasia nad jezioro, bo w mieście nie dało się oddychać. Gdy wieczorem podjechali pod dom z pustym fotelikiem, skamieniałam”