lekarz, lekarka, diagnoza, smutek
© Alliance - Fotolia.com
Mama

Sumienie lekarza a przysięga lekarska - co jest ważniejsze?

Ostatnio w mediach pojawiło wiele informacji na temat powoływania się przez lekarzy na klauzulę sumienia w przypadku dopuszczalnego prawnie przerywania ciąży. Zastanawiamy się, czy lekarz ma prawo stawiać wyżej swoje sumienie niż przysięgę lekarską?

Co jakiś czas w mediach pojawia się informacja o odmowie przerwania ciąży w przypadku ciężko uszkodzonego płodu lub ciąży będącej wynikiem gwałtu. Każda tego typu decyzja jest dla kobiety niezwykle bolesna i trudna – musi ją podjąć samodzielnie. Nikt z nas nie ma prawa narzucać jej swojego zdania. Nikt też nie ma prawa odmawiać jej pomocy, gdy tę decyzję już podejmie.
Mimo to część lekarzy odmawia takiej pomocy, powołując się na klauzulę sumienia. Czy mają do tego prawo? To pytanie, na które nie ma jednoznacznej odpowiedzi – trwają dysputy na ten temat od wielu lat i nie jesteśmy bliżej odpowiedzi niż w momencie postawienia tego pytania.

Konsekwencje przerywania ciąży

Jakie psychiczne i fizyczne konsekwencje ma przerwanie ciąży dla kobiety? Tego tak naprawdę nie wie nikt. To sprawy indywidualne i zależne od okoliczności i psychicznej konstrukcji kobiety. Dla jednych matek traumą jest przerwanie ciąży, dla innych noszenie przez 9 miesięcy dziecka, które umrze zaraz po porodzie. Sama jestem matką i nigdy nie pozwoliłabym sobie osądzać ani jednej, ani drugiej grupy. Nigdy też nie pozwoliłabym sobie na osądzanie matki 11-letniej dziewczynki w ciąży, która musi podjąć decyzję o aborcji. Myśl, co będzie bardziej traumatycznym przeżyciem dla jej dziecka – przerwanie czy donoszenie ciąży – jest pewnie równie bolesna, jak myśl, że ktoś to dziecko tak strasznie skrzywdził podczas gwałtu.

Czy lekarz ma prawo powoływać się na swoje sumienie?

Ten artykuł nie jest jednak o tym, jakie są konsekwencje przerwania ciąży, ale o tym czy lekarz ma prawo odmówić pomocy kobiecie, która taki zabieg chce (lub musi) wykonać. Czy lekarz ma prawo stawiać wyżej swoje sumienie niż przyrzeczenie lekarskie, które składa w dniu otrzymania prawa wykonywania zawodu. Przypomnijmy jego treść: "Przyjmuję z szacunkiem i wdzięcznością dla moich mistrzów nadany mi tytuł lekarza i w pełni świadomy związanych z nim obowiązków przyrzekam:

  • obowiązki te sumiennie spełniać;
  • służyć życiu i zdrowiu ludzkiemu;
  • według najlepszej mej wiedzy przeciwdziałać cierpieniu i zapobiegać chorobom, a chorym nieść pomoc bez żadnych różnic, takich jak: rasa, religia, narodowość, poglądy polityczne, stan majątkowy i inne, mając na celu wyłącznie ich dobro i okazując im należny szacunek;
  • nie nadużywać ich zaufania i dochować tajemnicy lekarskiej nawet po śmierci chorego;
  • strzec godności stanu lekarskiego i niczym jej nie splamić, a do kolegów lekarzy odnosić się z należną im życzliwością, nie podważając zaufania do nich, jednak postępując bezstronnie i mając na względzie dobro chorych;
  • stale poszerzać swą wiedzę lekarską i podawać do wiadomości świata lekarskiego wszystko to, co uda mi się wynaleźć i udoskonalić.

Przyrzekam to uroczyście!"

Dla mnie najważniejszym fragmentem tej przysięgi jest zobowiązanie niesienia pomocy chorym bez żadnych różnic, takich jak: rasa, religia... Czy dr Chazan miał prawo odmówić wykonania aborcji kobiecie, której dziecko miało liczne wady głowy, mózgu i podniebienia i nie ma szansy na samodzielne życie poza brzuchem mamy? Miał – pozwala mu na to ustawa o zawodzie lekarza. Ale czy miał prawo zostawić matkę bez żadnej pomocy. Nie! Powinien odesłać ją do innego lekarza lub szpitala. Pozostawienie jej samej sobie jest błędem lekarskim i działaniem sprzecznym z prawem (również według wiceministra Sławomira Neumanna).
To prawda, że lekarz jako człowiek ma prawo działać zgodnie z własnym sumieniem. Ale czy sumienie lekarza może stać ponad sumieniem pacjentki? A co z jej prawem dostępu do zakontraktowanych świadczeń medycznych w ramach płaconych NFZ składek?

Kiedy przerywanie ciąży jest dopuszczalne?

W Polsce aborcja jest prawnie zakazana, jedynie w trzech przypadkach jest dopuszczalna:

  • gdy ciąża stanowi zagrożenie zdrowia i życia kobiety w ciąży,
  • gdy istnieje duże prawdopodobieństwo nieodwracalnego i ciężkiego upośledzenia płodu (musi to być potwierdzone badaniami) lub nieuleczalnej choroby zagrażającej życiu płodu poza łonem matki,
  • gdy ciąża jest wynikiem gwałtu (do 12. tygodnia ciąży).

Teoretycznie w każdym szpitalu kobieta, która ma prawo do przerwania ciąży, może prosić o aborcję, ale w praktyce jest to znacznie trudniejsze. Ostatnio wielu lekarzy podpisało tzw. "Deklarację wiary lekarzy katolickich i studentów medycyny w przedmiocie płciowości i płodności ludzkiej", w której oświadczają, że będą odgórnie – w ramach swojego sumienia – bez względu na indywidualny stan zdrowia (w tym stan zdrowia psychicznego), potrzeby oraz prawo do samostanowienia i wolność sumienia pacjentek odmawiać kobietom przeprowadzenia określonych zabiegów i udzielenia świadczeń z zakresu zdrowia reprodukcyjnego (w tym aborcji, dostępu do antykoncepcji czy metody in vitro).  
Wielu z nich zarządza publicznymi placówkami medycznymi. Co w praktyce oznacza, że mogą wpływać za działania swoich podwładnych. W większym mieście pacjentka, której odmówiono przerwania ciąży, może pójść do innego szpitala, ale w mniejszych miasteczkach lub na wsiach, jest pozostawiona sama sobie. Nie wie, gdzie ma pójść, do kogo się zgłosić, a czas upływa.
Warto w tym miejscu przywołać sprawę 14-letniej Agaty z Lublina, która była w ciąży w wyniku gwałtu. Dostała zgodę na usunięcie ciąży, ale nie mogła jej wykonać w swojej miejscowości, bo ordynator oddziału ginekologicznego powołał się na klauzulę sumienia. Dziewczyna po całej Polsce szukała szpitala, który wykona zabieg. Ostatecznie pomogło jej Ministerstwo Zdrowia, wskazując odpowiednią placówkę.

Do kogo zwrócić się o pomoc?

Nie ma żadnych "odgórnie" wskazanych placówek, które są zobowiązane do zapewnienia pomocy psychologicznej czy medycznej. Na razie.
W takiej sytuacji kobieta może liczyć jedynie na pomoc Ministerstwa Zdrowia lub organizacji pozarządowych, takich jak Federacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, Fundacja Feminoteka, Grupa Edukatorów Seksualnych "Ponton", Fundacja MaMa, Fundacja Rodzić po Ludzku, Stowarzyszenie Nasz Bocian oraz Fundacja Nowoczesnej Edukacji SPUNK. .
Federacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny wydała nawet na swoim profilu na Facebooku oświadczenie, że udzieli pomocy prawnej każdej kobiecie, która zwróci się do nich w przypadku odmowy świadczeń medycznych z powołaniem się na podpisaną przez lekarza Deklarację Wiary czy też klauzulę sumienia, podając adres e-mail: federacja@federa.org.pl 
Ostatnio – na fali artykułów dotyczących deklaracji sumienia podpisywanej przez lekarzy oraz głośnych historii osób, którym odmówiono prawa do podjęcia decyzji o przebiegu ciąży – środowiska kobiece przygotowały list, w którym domagają się od ministra zdrowia wprowadzenia procedur zabezpieczających prawo kobiet do przysługującej im opieki medycznej, w tym do przerwania ciąży w sytuacjach określonych prawem. W liście tym wyrażają jednocześnie swój sprzeciw wobec publicznego oceniania ofiar gwałtu i narzucania im sposobu radzenia sobie z traumą i jej skutkami. Zgadzam się z tezami tego listu.

Polecamy: Oświadczenie, w sprawie zgwałconej 11-latki.

Jesteśmy ciekawi waszych opinii na ten temat. Będziemy wdzięczni za wasze komentarze pod tekstem lub na forum Babyonline.pl.

Koronawirus: jak wygląda praca lekarzy? [WIDEO]

dziecko, strach
dziecko, strach
Aktualności
Uratujmy życie 10-letniej dziewczynki!
Ten obrzydliwy akt naraża młodą dziewczynkę na śmiertelne niebezpieczeństwo. Pomóżmy, by władze zrobiły wyjątek!

Zgwałconej 10-latce odmówiono aborcji W ubiegłym tygodniu w Paragwaju 10-letnia dziewczynka została zabrana do szpitala przez swoją matkę, bo skarżyła się na ból brzucha . Lekarze podczas badania dziewczynki odkryli, że jest ona w 21. tygodniu ciąży . Dziewczynka zaszła w ciążę w wyniku gwałtu , którego dokonał jej ojczym . Matka dziewczynki złożyła w szpitalu petycję, aby wykonano zabieg aborcji . Prośba została odrzucona, a matka dziewczynki aresztowana . Postawiono jej zarzut niezapewnieniu odpowiedniej opieki oraz współudziału w molestowaniu seksualnym dziewczynki. W Paragwaju prawo zabrania aborcji , gdy do poczęcia doszło w wyniku gwałtu lub stosunku kazirodczego. Jedynym wskazaniem do legalnego dokonania aborcji jest zagrożenie życia kobiety. Dlaczego władze uznały, że ciąża w tak młodym wieku nie zagraża życiu dziewczynki? Możemy pomóc! - Apel Amnesty International Fizyczne i psychiczne skutki podtrzymywania niechcianej ciąży będą dla młodej dziewczynki równoznaczne z torturami . Władze Paragwaju nie mogą siedzieć bezczynnie, gdy dziewczynka została zgwałcona, a teraz musi znosić dodatkowe cierpienie i mękę - twierdzi Guadalupe Marengo z Amnesty International. Dlatego właśnie Amnesty International postanowiło walczyć o zgodę na aborcję dla 10-letniego dziecka . Pomóżmy im wywrzeć międzynarodowy nacisk na rząd Paragwaju, by zgodziły się na dokonanie legalnej aborcji.  Wystarczy, że podasz swoje imię, nazwisko i adres email pod apelem Amnesty International .   A 10-year old girl in Paraguay needs our help. Please spread the world & help save her life: http://t.co/Yq2SdEkUnl pic.twitter.com/PPy0iO2t1Y — AmnestyInternational (@AmnestyOnline) maj 1, 2015 Zobacz też: Gwałt w związku

aborcja w szpitalu na Madalińskiego
Fotolia
Aktualności
Warszawa: chłopczyk przeżył aborcję, zmarł po 22 minutach. Rusza śledztwo
Prokuratura w Warszawie zdecydowała o wszczęciu śledztwa w sprawie aborcji i zaniechania pomocy nowo narodzonemu dziecku. Chodzi o tzw. nieudaną aborcję, do jakiej doszło w marcu 2016 r. w Szpitalu Św. Rodziny przy ul. Madalińskiego w Warszawie.

Do zabiegu przerwania ciąży doszło w nocy z 6 na 7 marca w Szpitalu Św. Rodziny przy ul. Madalińskiego w Warszawie. Pacjentką była kobieta w 24. tygodniu ciąży – na zabieg do Warszawy przyjechała z Podlasia. Wskazaniem do aborcji było ciężkie uszkodzenie płodu, m.in. poważna wada serca, nieprawidłowo działające nerki, zespół Downa. Dziecko urodziło się z oznakami życia Po podaniu leków wywołujących skurcze macicy dziecko urodziło się z oznakami życia. Zostało przez lekarzy umyte, otulone i ułożone w inkubatorze. Z wypowiedzi wiceministra zdrowia Jarosława Pinkasa wynika, że dziecko żyło przez 22 minuty. Prokuratora chce zatem zbadać, czy lekarze dopuścili się przestępstwa, nie ratując go. Śledztwa nie obawia się jednak rzecznik prasowy szpitala, który w komentarzu dla portalu Telewizji Republika zapewnia, że zabieg przerwania ciąży został przeprowadzony zgodnie z procedurami. Zgadzają się z nim najwięksi specjaliści w dziedzinie położnictwa i neonatologii: – W szpitalu przy Madalińskiego 5-osobowe konsylium lekarskie dopuściło do przerwania ciąży ze względu na nieodwracalne wady płodu i pisemną prośbę ciężarnej - mówił w artykule na wyborcza.pl konsultant krajowy ds. położnictwa i ginekologii, prof. Stanisław Radowicki. Także prof. Ewa Helwich z Instytutu Matki i Dziecka po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy nie stwierdza żadnych nieprawidłowości:  – Z dokumentacji wynika, że dziecko prawie nie miało krążenia krwi. Funkcje życiowe były śladowe i ono nie cierpiało – mówi. Według niej tak małe dziecko nie miało szans na przeżycie, dlatego najlepsze, co można było zrobić, to pozwolić mu odejść.  Aborcja jest w Polsce legalna w 3 sytuacjach Zgodnie z prawem, w Polsce zabieg przerwania ciąży jest legalny w trzech sytuacjach:  kiedy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub...

Farmaceuta nie sprzedał leku zasłaniając się klauzulą sumienia
StockAdobe
Aktualności
Farmaceuta nie sprzedał ciężarnej leku przepisanego przez ginekologa, zasłaniając się klauzulą sumienia
Kobieta była w obumarłej ciąży. Aptekarz działając w zgodzie z własnym sumieniem mógł przyczynić się do wystąpienia u niej poważnych komplikacji zdrowotnych. Po raz kolejny nasuwa się pytanie o zasadność klauzuli sumienia.

Nicole Mone dowiedziała się w 9 tygodniu ciąży od lekarza prowadzącego, że jej płód przestał się rozwijać . Trzeba było go usunąć, w przeciwnym razie groziłoby jej poważne zakażenie. Lekarz zdecydował, że najlepiej będzie, gdy ciężarna zażyje środki wczesnoporonne , które przyspieszą wydalenie martwego płodu. W takiej sytuacji liczył się także czas. Kiedy kobieta udała się do apteki, nie spodziewała się, że nie otrzyma potrzebnego leku, bo… jest on niezgodny z sumieniem farmaceuty. Aptekarz nie znając sytuacji Nicole nie chciał wydać jej leku powodującego poronienie, mimo że miała na niego receptę od lekarza. Klauzula sumienia dla farmaceutów W niektórych Stanach Ameryki Północnej, w tym w miejscu zamieszkania Nicole, prawo zezwala farmaceutom nie sprzedawania leków antykoncepcyjnych lub wczesnoporonnych , jeśli jest to niezgodne z ich poglądami moralnymi lub religijnymi. Właśnie na taką klauzulę sumienia powołał się aptekarz, gdy ciężarna amerykanka zjawiła się u niego z receptą wydaną przez ginekologa . Gdy nie otrzymała potrzebnego leku, wyszła z apteki ze łzami w oczach i roztrzęsiona napisała na Faceboooku: „ Nie mam pojęcia, mam problem, mam problem ”. Nie chciała tłumaczyć sprzedawcy swojej trudnej sytuacji. Czuła się zawstydzona i upokorzona , że człowiek, który nic nie wie o jej zmaganiach, uważa, że postępuje słusznie, powołując się na własne sumienie. Reakcja farmaceuty na oburzenie innych klientów apteki Po tym, jak Nicole ujawniła sprawę, internauci zapowiedzieli bojkot apteki . Farmaceuta musiał jakoś zareagować, jeśli nie chciał stracić klientów. Wysłał Nicole wiadomość, że jej lek jest do odebrania w innej placówce , której przekazał receptę, by ją zrealizowała. Ciężarna mogła więc odebrać lek, choć każde opóźnienie w takiej sytuacji zwiększa ryzyko powstania jakichś komplikacji lub infekcji....

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz