rotacyzm
fot. Adobe Stock

Rotacyzm – reranie to wada wymowy, którą można wyleczyć

Rotacyzm, zwany też reraniem, jest wadą wymowy, która może mieć różne przyczyny. Polega ona na nieprawidłowej artykulacji głoski r. Istnieje wiele odmian rotacyzmu, a każda z nich wymaga nieco innych ćwiczeń logopedycznych.
Ewa Janczak-Cwil
rotacyzm
fot. Adobe Stock
Rotacyzm (reranie) zaliczany jest do szerszej grupy wad wymowy zwanej dyslalią. Potocznie rotacyzm nazywa się reraniem, choć początkowo to drugie określenie oznaczało tylko taką wadę wymowy, która związana była z wibrującym wymawianiem głoski r, tymczasem rotacyzm to szersze pojęcie, obejmujące różne rodzaje nieprawidłowej artykulacji tej głoski.

Spis treści:

Rodzaje rotacyzmu

Wyróżnia się trzy podstawowe odmiany tej wady wymowy. Należą do nich:
  • rotacyzm właściwy (deformacja wymawianej głoski r),
  • pararotacyzm (zastępowanie głoski r inną wymawianą prawidłowo, np.: d, j, ł, w, np. jowej zamiast rower,
  • mogirotacyzm (opuszczanie głoski r w wymawianych wyrazach, np. dziecko mówi yba zamiast ryba.

Rodzaje rotacyzmu właściwego

Rotacyzm właściwy dzieli się aż na 11 rodzajów, które wyodrębniono na podstawie umiejscowienia realizacji wadliwego dźwięku oraz na trzy rodzaje, które określają sposób realizacji wadliwego dźwięku.

Podział rotacyzmu ze względu na miejsce realizacji wadliwego dźwięku:
  • reranie języczkowe (głoska realizowana jest poprzez drgania języczka podniebiennego),
  • wargowe,
  • międzyzębowe (dźwięk powstaje w wyniku drgania wsuniętego między zęby języka),
  • podniebienne (wadliwy dźwięk powstaje, gdy tylna część języka zbliża się do wibrującego podniebienia miękkiego),
  • gardłowe (dźwięk powstaje w przestrzeni między nasadą języka a tylną ścianą gardła),
  • policzkowe lub boczne (dźwięk uzyskany zostaje poprzez drganie policzków lub policzka oraz czubek języka lub jego krawędzie),
  • nosowe (przy próbie artykulacji głoski r powstaje dźwięk zbliżony do ng),
  • krtaniowe (w drżenie wprowadzone zostają struny głosowe),
  • boczne,
  • językowo-wargowe,
  • świszczące (realizacja głoski r jest przedłużona i wzmocniona).
Nazewnictwo tych wad bywa bardzo różne, dlatego, jeśli twoje dziecko ma rotacyzm, możesz spotkać się z jeszcze inną nazwą odmiany tej wady wymowy.

Podział rotacyzmu ze względu na sposób realizacji wadliwego dźwięku:
  • rotacyzm wibracyjny – podczas nieprawidłowej artykulacji głoski r narządy mowy drżą, np. rotacyzm języczkowy (wibruje języczek), rotacyzm podniebienny,
  • rotacyzm jednouderzeniowy – podczas artykulacji głoski r narządy mowy nie drżą, ale jednokrotnie zwierają się, np. rotacyzm niepełny, które charakteryzuje się prawidłowym miejscem artykulacji, ale czubek języka wykonuje tylko jedno uderzenie, gdyż nie jest w stanie wejść w wibrację,
  • rotacyzm szczelinowy (frykatywny, r trące) – w czasie artykulacji głoski r narządy mowy nie drżą, a jedynie zbliżają się ku sobie, np. gdy tył języka unosi się ku podniebieniu, ale podniebienie nie drży, powstaje dźwięk podobny do y lub y-e.
Redakcja poleca: Jak zrobić kalendarz adwentowy z papieru?
Jeśli zastanawiasz się, jak zrobić kalendarz adwentowy z papieru, dobrze trafiłaś. Nasz jest łatwy do wykonania i efektowny, bo złoty! Dzięki kalendarzowi adwentowemu dziecku łatwiej jest czekać na gwiazdkę i prezenty. Znikające kolejne okienka kalendarza ułatwiają zrozumienie, ile jeszcze dni zostało do świąt i sprawiają, że ten czas nie dłuży się aż tak strasznie.

Przyczyny rotacyzmu

Reranie może być spowodowane czynnikami środowiskowymi lub wewnątrzpochodnymi – organicznymi i funkcjonalnymi. Do czynników środowiskowych zalicza się rotacyzm występujący w najbliższym otoczeniu w okresie rozwoju mowy dziecka. Czynnikami wewnątrzpochodnymi może być nietypowa budowa narządu mowy dziecka, np. zbyt krótkie wędzidełko podjęzykowe, niedokształcenie słuchu fonematycznego (jest to zdolność do rozróżniania cech głosek ze względu na takie różnice, jak dźwięczność czy miękkość) lub niższej sprawności języka dziecka.

Leczenie rotacyzmu

U większości dzieci z rotacyzmem terapię zaczyna się od ćwiczeń wstępnych, których celem jest uzyskanie wibracji czubka języka, np. zdmuchiwanie skrawka papieru z czubka języka, liczenie zębów czubkiem języka, kląskanie językiem, masaż języka poprzez wsuwanie i wysuwanie go z jamy ustnej przez lekko zbliżone zęby.

Terapia jest prowadzona w gabinecie logopedycznym oraz w domu – do korekcji rotacyzmu niezbędna jest regularna praca dziecka. Terapeuta dobiera ćwiczenia logopedyczne do odmiany rerania i stopniowo przekształca nieprawidłową artykulację głoski r w prawidłową. Czasami polega to na uzyskaniu dźwięku przejściowego, który jest bliższy prawidłowej wymowie głoski r.

Leczenie rotacyzmu może trwać od kilku miesięcy (tak jest najczęściej w przypadku dorosłych i starszych dzieci) do kilku lat (młodsze dzieci). Wszystko zależy od motywacji osoby poddanej terapii i systematyczności ćwiczeń.

Źródło: komlogo.pl, logopedicus.edu.pl

Sprawdź też:
Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy