seplenienie
fot. AdobeStock

Seplenienie – tego problemu lepiej nie bagatelizować

Seplenienie, polega na nieprawidłowej wymowie głosek: s, z, c, dz. Język dziecka nie układa się prawidłowo. Nieleczone seplenienie może się utrwalić, dlatego warto iść z dzieckiem do logopedy.
Milena Oszczepalińska
seplenienie
fot. AdobeStock
Seplenienie (sygmatyzm) nie przechodzi samo – niezbędne są specjalne, regularne ćwiczenia. Słyszysz, że twoje dziecko sepleni? Zauważasz, że dziwnie układa język, gdy wypowiada niektóre głoski? Jeśli tak, nie zwlekaj z wizytą u logopedy. Jeżeli dziecko nie nauczy się prawidłowych wzorców artykulacji, może nie wyrosnąć z seplenienia. Zobacz, jak je rozpoznać i kiedy zacząć szukać pomocy.

Seplenienie:

Przyczyny seplenienia

Seplenienie to rodzaj wady wymowy. Sygmatyzm polega na nieprawidłowym wymawianiu niektórych głosek, w tym:
 
  • przedniojęzykowo-zębowych (syczących) – czyli s, z, c, dz;
  • przedniojęzykowo-dziąsłowych (szumiących) – czyli sz, ż, cz, dż;
  • środkowojęzykowo-palatalnych (ciszących) – czyli ś, ź, ć, dź;

Istnieje kilka przyczyn, które mogą prowadzić do seplenienia. Należą do nich nieprawidłowości w budowie aparatu mowy:
 
Innymi przyczynami sygmatyzmu może być wada słuchu, nieleczone, nawracające infekcje górnych dróg oddechowych, niewłaściwe wzorce wymowy (np. gdy dziecko wychowywane jest przez osoby z wadami wymowy), długotrwałe ssanie butelki lub ssanie kciuka.

Seplenienie jest problemem logopedycznym, jednak jego źródłem bywa psychika dziecka. Zdarza się, że dzieci seplenią w wyniku lęku lub strachu. Jeżeli logopeda nie stwierdzi żadnej z wyżej wymienionych nieprawidłowości, może skierować dziecko do psychologa.
Redakcja poleca: Słodkie na dziewczynkę, a kwaśne na chłopca to mit. Ale dlaczego wciąż się sprawdza?
Płeć dziecka może mieć wpływ na to, co jemy w czasie ciąży − tak sądzi wiele przyszłych mam. Jeśli wciąż masz ochotę na słodkie, urodzisz dziewczynkę, a gdy w ciąży ciągle podjadasz kwaśne produkty, będziesz mamą chłopca − ile w tym prawdy? O znaczenie ciążowych zachcianek zapytałyśmy położną.

Rodzaje sygmatyzmu

Wyróżnia się pięć odmian seplenienia. W każdej, podczas artykulacji, język układany jest w sposób nieprawidłowy. To sprawia, że wymawiane głoski mają zniekształcone brzmienia.

Seplenienie może być:
  • międzyzębowe – podczas wymawiania głosek s, z, c, dz język wsuwany jest między zęby i ulega spłaszczeniu, przez co powietrze może rozchodzić się po jego całej powierzchni;
  • boczne – podczas wymawiania wszystkich głosek szumiących, syczących i ciszących język nie układa się w taki sposób, by na jego środku tworzyła się szczelina, ale powstaje ona po bokach języka, tuż przy zębach,
  • wargowo-zębowe – podczas artykulacji język zostaje całkowicie pominięty. Wówczas tworzą się szczeliny – między górną wargą a dolnymi zębami siekaczami oraz między dolną wargą a górnymi siekaczami;
  • przyzębowe – język podczas artykulacji zbyt mocno przylega do siekaczy od ich wewnętrznej strony, przez co nie powstaje w nim rowek, który jest potrzebny do prawidłowego wymawiania głosek,
  • świszczące – podczas wymawiania głosek świszczących, szumiących i ciszących na środku języka tworzy się głęboki rowek, przez co głoski te brzmią ostro, świszcząco.

Kiedy seplenienie powinno niepokoić?

Zwykle w wieku około trzech lat dzieci potrafią już wymawiać głoski: s, z, c, dz. Czasami jeszcze mówią je w nieco zmiękczonej postaci, ale jest to normalne. Czterolatek powinien już prawidłowo wymawiać te głoski i zmiękczać je tylko celowo. Gdy dziecko ma 4,5 roku powinno prawidłowo wymawiać głoski: ż, dż, sz, cz. Jeśli twoja pociecha tego nie robi, warto skonsultować się z logopedą.

Czasami zdarza się tak, że dziecko zaczyna seplenić w momencie wymiany zębów mlecznych na zęby stałe. Lekkie seplenienie na tym etapie (ok. 8. roku życia) jest normą, ale jeżeli nie ustępuje w miarę wzrostu nowych zębów, to także jest sygnałem do tego, aby zapisać dziecko na kontrolę do logopedy.

Ćwiczenia logopedyczne na seplenienie

Z wizytą u logopedy nie można zwlekać. Im szybciej zostanie podjęta terapia, tym większa szansa na zwalczenie seplenienia. Specjalista zacznie od ustalenia przyczyny sygmatyzmu i dobierze do niej najskuteczniejsze ćwiczenia. Aby terapia była skuteczna i dawała szybkie efekty, należy oprócz wizyt z dzieckiem u logopedy, zachęcać je także do ćwiczeń w domu. Specjalista z pewnością podpowie wam, jakie ćwiczenia będą najlepsze na wadę wymowy, jaką ma twoje dziecko.

Oto przykłady zabaw logopedycznych na seplenienie międzyzębowe
  • Naśladowanie zwierząt, takich jak wąż (ssssss), komar (zzzzzz), świerszcz (cyt, cyt).
  • Sylabizowanie z użyciem głosek syczących (sa, za, ca, asa, aca, itd.)
  • Wymawianie wyrazów z głoskami syczącymi na początku (sad, salon, cel, zabawa, itd.). Niech to będzie zabawa – ogłaszasz, że teraz na zmianę będziecie wymieniać wyrazy na daną literę i niech to będzie właśnie któraś z głosek syczących (dzieci uwielbiają tę zabawę!).
Pamiętaj, by ćwiczenia logopedyczne wykonywać regularnie, najlepiej 15 minut dziennie i z użyciem lustra.

Więcej o mowie dzieci:
Oceń artykuł

Ocena 4 na 3 głosy

Zobacz także

Popularne tematy