Encyklopedia zdrowia dziecka

Sepsa (posocznica)

Jest to zakażenie krwi wywołane przez bakterie (meningokoki, pneumokoki, gronkowce itp.) lub inne drobnoustroje, np. grzyby czy wirusy. Czy grozi ona także naszym dzieciom? Wyjaśnia prof. dr hab. n. Med. Maria Korzon z Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego.

Przyczyny
Bakterie mogą się przedostać do krwi z zakażonej rany albo ogniska zapalenia istniejącego w różnych narządach (zakażenie płuc, nerek, układu pokarmowego). Poza tym niewielki procent zdrowych osób może być nosicielami chorobotwórczych bakterii, które bytują np. w gardle lub jamie nosowej. Nie powodują żadnych dolegliwości, kiedy jednak u nosiciela dochodzi do spadku odporności, zdarza się, że bakterie te przenikają do krwi i stają się przyczyną zakażenia.
Gdy drobnoustroje znajdą się we krwi człowieka, zaczynają się tam namnażać. Potem przedostają się do różnych narządów, powodując nasilony stan zapalny całego organizmu.. Bakterie zatykają drobne naczynka krwionośne, a powstałe mikrozakrzepy utrudniają przepływ krwi w narządach, które z tego powodu są niedotlenione i coraz mniej wydolne. To bardzo groźne, nawet dla życia!

Objawy
Zawieź natychmiast dziecko do szpitala, jeśli:
- Szybko pogarsza się jego ogólny stan.
- Pojawi się wysoka temperatura (powyżej 39°C, u małych dzieci przy tak wysokiej gorączce mogą wystąpić drgawki), a u noworodków hipotermia (obniżenie temperatury ciała) i oziębienie kończyn.
- Dziecko boli głowa. Ma nudności i wymioty.
- Jest drażliwe, apatyczne, ma złe samopoczucie.
- Pojawią się u niego zaburzenia świadomości.
- Zauważysz wybroczyny krwotoczne i wylewy na skórze. Zmiany skórne typowe dla posocznicy wywołanej dwoinką zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (meningokoki) na początku mogą przypominać ukłucie szpilką.

Jak się leczy?
Chory z podejrzeniem posocznicy musi być bezwzględnie leczony w szpitalu, bo wymaga specjalistycznej opieki. Wybór kuracji zależy od przebiegu choroby i rodzaju drobnoustroju, który ją wywołał. Konieczne zwykle bywa podawanie antybiotyku, który niszczy bakterie i, wspomagany przez siły obronne organizmu, zwalcza infekcję. Niestety, zdarza się, że posocznicę wywołują bakterie oporne na antybiotyki i w takim przypadku rokowanie jest złe. Najważniejszym czynnikiem decydującym o przebiegu choroby jest stan układu immunologicznego. Od jego wydolności zależy, czy bakterie we krwi doprowadzą do uogólnionej infekcji o charakterze posocznicy. Rozpoczęcie leczenia w pierwszym stadium choroby daje znacznie lepsze rokowania, dlatego tak ważna jest znajomość objawów. Gdy tylko się pojawią, jak najszybciej trzeba przewieźć dziecko do szpitala!
W niektórych przypadkach posocznicy wykonuje się wymazy z gardła u członków rodziny chorego. Badania takie przeprowadza się tylko wtedy, gdy posocznicę wywołały bakterie Neisseria meningitidis (meningokoki), by stwierdzić, czy osoby kontaktujące się z chorym nie są ich nosicielami. Bakterie te można zlikwidować, profilaktycznie podając antybiotyk.

Rodzice pytają:

Kto jest narażony na zachorowanie?
- Osoby z obniżoną odpornością, np. cierpiące na choroby nowotworowe, mające wrodzone defekty układu odpornościowego, wyniszczone, leczone preparatami obniżającymi odporność, po trudnych zabiegach chirurgicznych, niedożywione. Szczególnie narażone są też wcześniaki. W sporadycznych przypadkach sepsa może zdarzyć się u donoszonych noworodków, jeśli zakażenie nastąpiło jeszcze w łonie mamy albo w trakcie porodu.

Czy sepsą można się od kogoś zarazić?
- Nie. Chorobę wywołują drobnoustroje odpowiedzialne za inne choroby, na przykład zapalenie opon mózgowych czy płuc. Nimi można się zarazić, ale to nie jest równoznaczne z zachorowaniem na sepsę. Prawdopodobne jest to, że zachorujemy na zapalenie płuc czy opon mózgowych. Dlatego nie może być epidemii sepsy.

Jak zapobiegać?
- Nie ma jednej szczepionki „przeciw posocznicy”, bo nie opracowano dotychczas jednej szczepionki przeciw wszystkim bakteriom. Spośród dostępnych na rynku szczepionek antybakteryjnych można wymienić i polecić szczepionki przeciw Neisseria meningitidis typu A i typu C, przeciw Haemophilus influenzae i przeciw Streptococcus pneumoniae (uwaga – to szczepionki odpłatne). O szczepieniu warto pomyśleć szczególnie wtedy, jeśli dziecko ma o obniżoną odporność organizmu, przyjmuje leki immunosupresyjne (powodujące spadek odporności) albo cierpi na chorobę przewlekłą.

Zobacz także:
Szczepienia
Zapalenie opon mózgowych
Zapalenie płuc
Antybiotyki
Pneumokoki
 
Konsultacja: lekarz medycyny Lucyna Michalska, pediatra

Zobacz artykuły:
Meningokoki - źródło sepsy
Sepsa - totalne zapalenie człowieka