dziecko, przedszkolak, sen, mama, łóżko
fot. fotolia

Sowy i skowronki, czyli co robić, gdy dziecko wstaje za wcześnie albo zasypia za późno?

Skowronki budzą się o świcie i nie dają rodzicom pospać nawet w weekendy. Sowy nie urządzają pobudek, za to nie chcą zasnąć nawet do północy. Skąd się to bierze? Czy dziecko, które wstaje za wcześnie albo zasypia za późno można jakoś „wyregulować”?
Beata Turska
dziecko, przedszkolak, sen, mama, łóżko
fot. fotolia

Małe dzieci, podobnie jak dorośli, dzielą się na skowronki (chronotyp poranny) i sowy (chronotyp wieczorny).

Skowronków czyli rannych ptaszków jest wśród dzieci najwięcej.  Budzą się o świcie i od razu są na pełnych obrotach. Ich dzień kończy się jednak wyjątkowo szybko. Bywa, że zasypiają już o godzinie osiemnastej albo nawet wcześniej. 
 
Sowy jak to sowy: gdyby im na to pozwolić, spałyby nawet do południa. Powoli się rozkręcają, za to wieczorem, gdy ranne ptaszki od dawna śpią, osiągają szczyt formy i trudno przekonać je, że czas położyć się do łóżka. „Jak to? Już? Przecież ja właśnie teraz mam najwięcej energii!”

Przeczytaj także: Dlaczego dzieci powinny się wysypiać?

Skąd się biorą sowy i skowronki?

To, czy twoje dziecko jest sową czy skowronkiem,  nie zależy od niego. Wszyscy przychodzimy na świat z wewnętrznym,  uwarunkowanym genetycznie zegarem biologicznym, który reguluje nie tylko pory  naszych pobudek czy zasypiania, ale i mnóstwo ważnych procesów, jakie zachodzą w organizmie. W grę wchodzą także nawyki, a więc wszystko to, czego sami uczymy nasze dzieci. 
Redakcja poleca: Ile powinno spać dziecko? [WIDEO]
Zastanawiasz się, czy Twój maluch śpi wystarczająco długo? Zobacz, co radzą eksperci

Kiedy trzeba dziecko „wyregulować”?

Jeśli biologiczny rytm dziecka nie utrudnia mu (albo nam, rodzicom) normalnego funkcjonowania, nie ma sensu w niego ingerować: ludzie (mali także) są w końcu różni. Czasem jednak nie ma wyjścia: trzeba działać.  
Jeżeli dziecko zbyt wczesnymi pobudkami doprowadza cię do rozpaczy (bo np. budzi się o czwartej nad ranem, przez co całymi dniami jesteś półprzytomna ze zmęczenia) i/lub nie może uczestniczyć w życiu rodziny (bo np. zasypia o osiemnastej, zanim tato wróci z pracy, a brat z pływalni), spróbuj coś zmienić. 
Zrób to także wówczas, jeśli dziecko wstaje z ogromnym trudem,  a potem  nie chce spać do północy, nie dając ani sobie, ani tobie szans na odpoczynek.  

Dorosłe skowronki i sowy można „przestawić” m.in. przy pomocy fototerapii - naświetlania specjalnym, bardzo silnym światłem w porach, gdy ich aktywność jest najsłabsza. Skowronki potrzebują go późnym popołudniem, gdy zaczynają ziewać, sowy rano - by oprzytomnieć. Robi sie to na przykład w warszawskim Ośrodku Medycyny Snu.

W przypadku dzieci fototerapii się nie stosuje, można jednak wykorzystać fakt, że ich rytm wciąż jeszcze się kształtuje i łatwiej go skorygować niż u dorosłych.

Sprawdź, ile snu potrzebują dzieci w różnym wieku
 

Rady dla rodziców skowronka - co robić, by dziecko budziło się później?

Nie da się zmusić skowronka, by spał dłużej, niż potrzebuje. Dlaczego miałby to robić, skoro jest wyspany? Możesz jednak przemeblować trochę jego dobę. Zacznij to robić nie rano, a wieczorem.
  • Kładź dziecko spać nieco później. Jeśli robi się senne bardzo wcześnie, np. już  o 18.30, postaraj się położyć je trochę później, np.o 19, potem 19.30 itd.  
  • Bawcie się po południu w coś, co wymaga aktywności, np. wygłupiajcie się, siłujcie.  
  • Zimą, gdy dzień jest krótki, oświetl rzęsiście mieszkanie. Dasz dziecku w ten sposób sygnał, że dzień wciąż jeszcze trwa.
  • Przedłuż noc.  Zasłoń szczelnie okna w sypialni, np. nie przepuszczającymi światła roletami albo grubymi, ciemnymi zasłonami. Nie ma jednak gwarancji, że osiągniesz w ten sposób sukces - niektóre skowronki budzą się przed świtem, gdy jest jeszcze ciemno.
  •  Gdy dziecko obudzi się nad ranem,  nie daj się wciągnąć w zabawę: dasz mu w ten sposób wyraźny sygnał, że dzień się jeszcze nie zaczął (traktuj zbyt wczesną pobudkę jak pobudkę w środku nocy).
  • Przesuń porę pierwszej drzemki. Jeśli dziecko budzi się np. o 5 rano, a o 8 znów jest senne,  spróbuj układać je do snu w ciągu dnia nieco póżniej niż dotąd. 

Rady dla rodziców sowy - co robić, by dziecko zasypiało wcześniej?

Jeśli chcesz, by twoja mała sowa zasypiała choć odrobinę wcześniej, nie walcz z nią wieczorem. Nawet jeśli zdołasz zapędzić dziecko do łóżka, nie zaśnie na zawołanie.
  • Zacznij od wcześniejszej pobudki. Stopniowo budź dziecko coraz wcześniej, np. o 9.00, 8.30 itd.  
  • Nie staraj się, by dziecko w ciągu dnia spało jak najdłużej. Jeśli wyśpi się w dzień, nie będzie chciało spać w nocy, bo po co, skoro jest wyspane?
  • Wycisz dziecko wieczorem.  Na późne popołudnie i wieczór zaplanuj spokojne zabawy, np. wspólne oglądanie książeczek.
  • Zrób sztuczny zmierzch.  Mniej więcej półtorej godziny przed porą usypiania, zasłoń okna, zgaś górne światło.
  • Wyłącz telewizor,  komputer i komórkę.  Niebieskawe światlo, które jest emitowane przez te sprzęty, pobudza bardziej niż zwykłe. Mała sówka nie powinna wieczorem oglądać kreskówek ani grać w gry komputerowe.
Przeczytaj: Oglądanie telewizji przed snem utrudnia zasypianie! 
  • Pamiętaj o wieczornych rytuałach: np. kąpieli, przytulaniu, kołysance.  Znajoma sekwencja zdarzeń wycisza i wprowadza w senny nastrój. Jak powinny wyglądać wieczorne rytuały? Nie ma jednego, gotowego przepisu na wieczorny „rozkład jazdy” małej sówki. Najważniejsze jest to, by wieczory były do siebie podobne i by rytuał nie był zbyt skomplikowany. 
Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy