GRY

Encyklopedia zdrowia dziecka

Stomatolog

Do powstania próchnicy przyczyniają się bakterie, znajdujące się w naszej jamie ustnej. Produkują one kwasy organiczne, które odwapniają i rozpuszczają szkliwo. Jeżeli proces ten nie zostanie odpowiednio wcześnie zatrzymany, dojdzie do powstania ubytku w zębie i potrzebna będzie plomba.

Reagujmy szybko
Pierwszą oznaką rozwijającej się próchnicy są białe matowe plamki na zębach dziecka. Oznacza to, że doszło już do demineralizacji szkliwa. W przypadku plam próchnicowych na zębach mlecznych i młodych zębach stałych stosuje się remineralizację (po mechanicznym oczyszczeniu zęba lekarz nakłada na zmienione miejsca związki fluoru). Zabieg ten powtarza się w kilkudniowych odstępach. Jeśli jednak nie zareagujemy w porę, próchnica posunie się w głąb zęba, bakterie zaatakują zębinę (główną tkankę zęba), sprawiając, że stanie się ona miękka i odwapniona. W efekcie w zębie pojawi się ubytek. Niestety, co trzecie dziecko między drugim a trzecim rokiem życia ma już tak zaawansowaną próchnicę, że konieczne jest leczenie polegające na mechanicznym usunięciu zmienionej tkanki. Jest to zabieg nieprzyjemny, często bolesny, ale konieczny. Kolejnym etapem leczenia jest położenie podkładu, który ochroni miazgę zęba przed substancjami drażniącymi zawartymi w wypełnieniu. Gdy plomba jest gotowa, lekarz starannie ją szlifuje, by była dobrze dopasowana do zgryzu dziecka i nie kaleczyła dziąseł czy języka.

Rodzaje plomb
Nowoczesne plomby są trwałe, poza tym można je idealnie dobrać do koloru zębów.
- Najczęściej stosowane są plomby kompozytowe chemoutwardzalne (twardnieją, gdy wymiesza się dwa składniki) lub światłoutwardzalne (po wypełnieniu ubytku utwardza się je wiązką światła halogenowego). Kompozyty służą nie tylko do wypełniania ubytków, ale także do odbudowania ukruszonych zębów, korekcji ich kształtu (likwidacji szpar, zmian koloru). Gdy dentysta zrobi nową plombę, można jeść, pić zaraz po zejściu z fotela i nie ma to wpływu na jej trwałość.
- Lekarz ma także do dyspozycji plomby glasjonomerowe. Stosuje się je zwykle do wypełniania ubytków przy szyjce zęba lub jako drugiego podkładu, na który nakłada się kompozyt, bo plomby glasjonomerowe dość łatwo się ścierają. Zawierają jednak fluor, który mineralizuje ząb. Poza tym plomby te mają biały kolor i trudno dobrać je do odcienia zęba, nie nadają się więc do wypełnień kosmetycznych. Stosowane są u dzieci w profilaktyce próchnicy.
- Bardzo trwałe są plomby amalgamatowe – to mieszanka srebra, rtęci i miedzi. Amalgamaty stosuje się do dużych wypełnień w zębach trzonowych. Nowoczesne wypełnienia tego typu zawierają fluor, nie wydzielają rtęci, a więc są bezpieczne. Plomby amalgamatowe spełniają zadanie, gdy są gładkie i błyszczące. Gdy ciemnieją i stają się porowate, należy je wymienić.
- Inlay to wypełnienie, które stosuje się najczęściej w zębach trzonowych (zwykle u dorosłych), gdy ubytki są zbyt duże, by je wypełnić tradycyjną plombą, a zbyt małe, by założyć koronę. Poza tym wykorzystuje się je, gdy pacjent jest uczulony na inne plomby. Stomatolog wówczas oczyszcza ząb, robi jego odcisk, po czym w pracowni protetycznej wykonywany jest inlay, który nakłada się na ząb.
- Coraz rzadziej stosuje się plomby krzemowe, tzw. porcelanowe, ponieważ łatwo się wypłukują. Są jednak najtańsze.

Zamiast borowania
Preparat Carisolv służy do usuwania zmian próchnicowych i nie wymaga nawiercania, eliminuje więc główną przyczynę lęków przed wizytą w gabinecie stomatologicznym. Leczenie próchnicy tą metodą trwa jednak dłużej niż przy użyciu wiertarki i wymaga odizolowania leczonego zęba od śliny, cierpliwości małego pacjenta i żmudnej pracy lekarza.
Preparat ma postać różowej galaretki. Nanosi się go na ząb, po czym zeskrobuje wraz z rozpuszczoną zębiną. Jest to w zasadzie zabieg bezbolesny, choć mechaniczne usuwanie resztek próchnicy w pobliżu miazgi może być nieprzyjemne. Przy głębszych ubytkach lub w trudno dostępnych miejscach leczenie Carisolvem trzeba rozłożyć na kilka wizyt – lekarz zabezpieczy wówczas ubytek tlenkiem cynku i fleczerem.
Przed podjęciem leczenia Carisolvem konieczna jest wizyta konsultacyjna, by lekarz ocenił, czy dziecko będzie z nim współpracowało, jak długo potrafi ono usiedzieć spokojnie z otwartymi ustami i czy ubytki w jego zębach można leczyć tą metodą.
W zębach mlecznych do leczenia Carisolvem najlepiej nadają się ubytki na płaskich powierzchniach (siekacze, kły, okolice
przyszyjkowe bocznych zębów) oraz rozległa próchnica powierzchni żujących trzonowców.

Korony na dziecięcy ząb
Jedną z metod leczenia próchnicy zębów u dzieci jest stosowanie koron produkowanych ze specjalnych materiałów dostosowanych do rozmiarów zęba. Wskazaniem do ich użycia jest np. wiek dziecka. Im młodsze, tym zabieg ten jest bardziej celowy. Koronę taką zakłada się po usunięciu zmienionych przez próchnicę tkanek zęba i zabezpieczeniu miazgi przez założenie podkładu.

Żeby nie bolało
Często uważa się, że znieczulenie ogólne to cudowne rozwiązanie, bo pacjent budzi się, gdy jest już „po wszystkim”.
Niestety, związane z nim ryzyko jest tym większe, im mniejsze dziecko. Jeśli jednak znieczulenie ogólne jest konieczne, musi być ono przeprowadzone w obecności anestezjologa dziecięcego, najlepiej w warunkach szpitalnych (wskazaniem jest
m.in. dentofobia, czyli paniczny lęk przed dentystą).
W każdym gabinecie istnieje możliwość wykonania znieczulenia miejscowego. Poza tym można farmakologicznie przygotować małego pacjenta do wizyty u dentysty. Polega to na podaniu dziecku w określonym przez lekarza czasie przed wizytą leków lub preparatów ziołowych o działaniu przeciwlękowym i uspokajającym.
Decyzję o tym, kiedy i jaki środek podać dziecku, powinien podjąć lekarz.

Badania radiologiczne
Rodzice obawiają się często, że wykonanie prześwietlenia rentgenowskiego u dzieci spowoduje nadmierne napromieniowanie malucha. Oczywiście, należy unikać zbyt częstego korzystania z tego rodzaju badań, ale nowoczesny sprzęt jest tak doskonały, że dawka promieniowania przyjmowana przez pacjenta jest znikoma. Nie denerwujmy się więc, jeśli nasze dziecko musi mieć wykonane badanie rtg.

Przygotuj dziecko na spotkanie z dentystą:
- Przede wszystkim nie obiecuj dziecku, że pan doktor tylko obejrzy i policzy ząbki.
- Nie opisuj gabinetu i narzędzi, nieumiejętnie przekazane informacje mogą tylko zaszkodzić.
- W żadnym razie nie uspokajaj dziecka słowami: „Nie bój się, to nie będzie bolało”. W ten sposób informujesz malca, że będzie wręcz odwrotnie. Lepiej wzbudź jego ciekawość, mówiąc na przykład, że pan dentysta ma fotel, który potrafi się ruszać.
- Złe doświadczenia rodziców utrudniają im zachowanie spokoju, kiedy prowadzą do dentysty swoją pociechę. Dziecko wyczuwa ich zdenerwowanie, najlepiej byłoby więc, gdyby malcowi towarzyszył opanowany opiekun.

dr Bartłomiej Lang, stomatolog
Zanotowała: Bożena Mucha

Zobacz także:
Higiena jamy ustnej
Próchnica
Zęby
Ząbkownanie