Encyklopedia zdrowia dziecka

Szczepienia

Są najbardziej znaną metodą zapobiegania chorobom zakaźnym. Skutecznie chronią zdrowie dziecka, wspomagając jego system odpornościowy.

Bezpieczeństwo
Warunkiem uzyskania trwałej (przynajmniej kilku- lub kilkunastoletniej) odporności jest prawidłowo przeprowadzone szczepienie w pierwszych latach życia. Współczesne szczepionki są dla najmłodszych całkowicie bezpieczne. Dla dobra własnego dziecka pilnuj terminów kolejnych szczepień!

Kalendarz szczepień
Obowiązujący w całym kraju Polski Program Szczepień Ochronnych, popularnie zwany kalendarzem szczepień, zawiera wykaz szczepień obowiązkowych (bezpłatnych) i zalecanych (odpłatnych). Szczepienia obowiązkowe dzielą się na dwie grupy:
1. Przeprowadzane od dnia urodzenia dziecka do końca jego nauki w szkole ponadpodstawowej (dziecko musi być im poddane),
2. Stosowane u osób szczególnie narażonych na zakażenia, np. przeciwko tężcowi szczepi się osoby po rozległych urazach, a przeciw wściekliźnie pokąsane przez zwierzęta podejrzane o tę chorobę. Osobom z otoczenia nosiciela wirusa zapalenia wątroby typu B (czyli tzw. żółtaczki wszczepiennej) podaje się szczepionkę przeciw temu wirusowi. Niektóre obowiązkowe szczepienia mogą być zastąpione zalecanymi, np. zamiast obowiązkowego szczepienia przeciw odrze, a w przypadku dziewczynek także przeciw różyczce, można podać odpłatną potrójną szczepionkę chroniącą dziecko równocześnie przed odrą, różyczką i dodatkowo świnką, a nawet pięciowalentną – to szczepionka skojarzona przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio oraz zakażeniom wywołanym przez bakterie Haemophilus influenzae typu B (Hib).

Obowiązkowe
To szczepienia przeciw następującym chorobom: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (Hepatitis B – tzw. żółtaczka wszczepienna), błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis (porażeniu dziecięcemu – choroba Heinego-Medina), odrze, różyczce. W kalendarzu szczepień podana jest kolejność ich realizowania, wiek dziecka oraz odstępy między poszczególnymi dawkami. Część szczepionek podaje się łącznie jako tzw. szczepionki skojarzone, np. szczepionka przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (DiTePer). W tym samym czasie dziecko dostaje także szczepionkę doustną przeciwko poliomyelitis i przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Łączne podawanie szczepionek skraca cykle szczepień i pozwala na zmniejszenie ich dawki oraz liczby nieprzyjemnych dla dziecka wkłuć.

Zalecane
Decyzja o dodatkowym zaszczepieniu, zwłaszcza najmłodszych dzieci, powinna zawsze być uzgodniona z lekarzem. Pediatra zbada dziecko i przeprowadzi z rodzicami wywiad na temat stanu zdrowia malucha. Szczepienie stanowi bowiem ingerencję w układ odpornościowy dziecka, który nie jest jeszcze całkowicie dojrzały. Dlatego należy rozważyć wszystkie przeciwwskazania sugerowane przy podawaniu każdej szczepionki.
- Przeciwko bakterii Haemophilus influenzae typu B (Hib) – zalecana od drugiego miesiąca życia dziecka. Chroni przed groźnymi chorobami spowodowanymi zakażeniem tą bakterią. Do najpoważniejszych należą: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie nagłośni, posocznica.
- Przeciwko grypie – musi być powtarzane co roku w okresie jesiennym. Zalecane jest dzieciom przewlekle chorym: na astmę, cukrzycę, niewydolność krążenia, przewlekłą niewydolność nerek oraz w stanach obniżonej odporności. Skutki uboczne występują rzadko.
- Odra, świnka, różyczka – tzw. szczepionka potrójna.
- Przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu zalecana dzieciom przebywającym na terenach o nasilonym występowaniu tej choroby.
- Przeciwko pneumokokom.

Kiedy przeprowadzać
Obowiązek pilnowania terminów szczepień spoczywa na rodzicach – (zaniedbanie tego obowiązku grozi mandatem). Zalecane w kalendarzu szczepień odstępy czasowe między szczepieniami powinny być przestrzegane. Nie zawsze jest to możliwe, bo w momencie podania szczepionki maluch musi być zdrowy. Jeżeli jednak dziecko z ważnych powodów nie może być zaszczepione, należy raczej przerwę wydłużyć, niż ją skracać. A w przypadku długich przerw między poszczególnymi dawkami szczepionki to lekarz powinien zadecydować o terminie podania niezrealizowanych szczepień. W każdym województwie jest wojewódzka poradnia szczepień, do której rodzic może się zgłosić z niezaszczepionym dzieckiem, by ustalić indywidualny kalendarz szczepień.

Zobacz także:
Odra
Różyczka
Świnka
Koklusz
Pneumokoki

Konsultacja: lekarz medycyny Lucyna Michalska, pediatra

Przeczytaj artykuły:
10 pytań o szczepienia
Kalendarze szczepień