Szczepienie WZW B
fot. Adobe Stock

Szczepienie WZW B –​ zalecenia, przeciwwskazania, możliwe powikłania

Szczepienie WZW B chroni przed wirusem zapalenia wątroby typu B, którym można się zakazić 100 razy łatwiej niż wirusem HIV. WZW B to poważna choroba zakaźna, mogąca prowadzić do niewydolności i marskości wątroby, nowotworu tego narządu, a nawet do śmierci. Aby do tego nie dopuścić, w Polsce szczepienie przeciwko WZW typu B rozpoczyna się już u noworodków w pierwszej dobie życia. Opisujemy, jak wygląda cykl szczepień, jak długo szczepienie jest ważne oraz jakie reakcje niepożądane mogą wystąpić.
Katarzyna Pinkosz
Konsultacja: dr Paweł Grzesiowski
Szczepienie WZW B
fot. Adobe Stock
Wirus zapalenia wątroby typu B (HBV) może przeżyć poza organizmem nawet przez kilka miesięcy, a zamrożony jest praktycznie nieśmiertelny, dlatego tak łatwo się nim zarazić. WZW B rozwijając się w organizmie, może prowadzić do wielu powikłań, m.in. do marskości wątroby, niewydolności wątroby, nowotworu wątroby i śmierci. Zakażenie WZW B może przebiegać pod postacią ostrą lub przewlekłą – bezobjawową. Aby mu zapobiec, należy poddać się szczepieniu WZW B. W Polsce przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B szczepi się już noworodki. 

Spis treści: 

Szczepienie WZW B: kto powinien się zaszczepić?

Szczepionka na WZW B znajduje się w kalendarzu szczepień obowiązkowych – według Programu Szczepień Ochronnych na 2021 rok szczepieniami obowiązkowymi są objęte wszystkie niemowlęta od urodzenia do ukończenia pierwszego roku życia.

Konieczne są 3 dawki szczepionki:
  • pierwszą podaje się po urodzeniu (szczepienie noworodka przeciw WZW B),
  • drugą – w odstępie miesiąca od pierwszego szczepienia,
  • trzecią – 6 miesięcy po pierwszej dawce.
Szczepienie WZW B jest ważne przez minimum 20 lat, ale prawdopodobnie odporność nabywana jest na całe życie (przy zastosowaniu pełnego cyklu szczepienia).

Szczepienie przypominające WZW B

U osób zdrowych nie przewiduje się szczepień przypominających. W wyjątkowych sytuacjach (przed planowanym zabiegiem chirurgicznym lub w przypadku nagłego wyjazdu do stref endemicznych) można stosować schemat przyśpieszony (0-7-21 dzień i dawka uzupełniająca po 12 miesiącach).

Szczepienie WZW B: przeciwwskazania

Przeciwwskazaniem do szczepienia przeciw WZW B są:
  • nadwrażliwość na składniki szczepionki, w tym na białka drożdży, używane w procesie produkcji,
  • ostra choroba o umiarkowanym lub ciężkim przebiegu z gorączką lub bez.

Szczepionka przeciw WZW B: powikłania

Szczepionki przeciw WZW B uznaje się za bardzo bezpieczne. Niepożądane odczyny poszczepienne są wymienione w każdej ulotce dołączonej do szczepionki: przed szczepieniem należy ją przeczytać. Najczęstszymi, miejscowymi odczynami  po szczepieniach są:
  • przejściowy ból
  • stwardnienie w miejscu ukłucia
  • zaczerwienienie
  • niewielkie podwyższenie temperatury ciała.

Bardzo rzadko występują:
  • powiększenie węzłów chłonnych
  • choroba posurowicza i objawy anafilaksji (wstrząs anafilaktyczny)
  • zaburzenia ze strony układu nerwowego
  • obniżenie ciśnienia krwi, skurcz oskrzeli
  • wymioty u dziecka, biegunka, nudności
  • podwyższenie enzymów wątrobowych.
Uwaga: Jeśli dziecko źle się czuje po podaniu szczepionki, ma gorączkę lub inne poważnie niepożądane odczyny poszczepienne, koniecznie skontaktuj się z lekarzem.

Jak można zarazić się wirusem WZW typu B?

Do zakażenia WZW B najczęściej dochodzi w wyniku naruszenia ciągłości skóry lub błon śluzowych oraz podczas kontaktu z zakażoną krwią: wystarczy kropla krwi zakażonej wirusem HBV, by doszło do zakażenia. Do ponad 60 proc. wszystkich zakażeń WZW typu B w Polsce dochodzi w placówkach służby zdrowia: częściej na oddziałach niezabiegowych niż zabiegowych. Przyczyną jest zwykle nieprzestrzeganie higieny (źle wysterylizowany sprzęt, niezakładanie jednorazowych rękawiczek).

Do zakażenia może dojść także podczas:
  • kontaktów seksualnych
  • porodu dzieci przez zakażone wcześniej matki
  • zabiegów w zakładach fryzjerskich, kosmetycznych, stomatologicznych, salonach tatuażu.

Objawy wirusowego zapalenia wątroby typu B

Najczęstsze objawy HBV to... brak objawów. Większość chorych nie wie, że przeszła zakażenie HBV, w 90 proc. przypadków u dorosłych zakażenie kończy się samoistnym wyleczeniem, ale niestety aż 90 proc. dzieci zakażonych w pierwszym roku życia kończy się przewlekłym zapaleniem wątroby. U części osób może dojść do piorunującego ostrego zapalenia wątroby. Pojawiają się wówczas objawy takie, jak:
  • złe samopoczucie
  • pobolewanie pod żebrami
  • żółtaczka typu B (do 20% przypadków)
  • zła tolerancja wysiłku
  • niektórych pokarmów
  • bóle stawów i mięśni
  • ciemne zabarwienie moczu
  • jasne zabarwienie stolca
  • osłabienie.

Ostre wirusowe zapalenie wątroby typu B zwykle wymaga pobytu w szpitalu, zastosowania specjalistycznych leków, ale najczęściej kończy się całkowitym, samoistnym wyleczeniem. Bardzo poważne są przypadki przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby. Objawami mogą być:
  • chudnięcie
  • osłabienie
  • bóle stawów
  • zmniejszenie tolerancji wysiłku
  • nietolerancja niektórych potraw
  • częste rozwolnienia
  • wzdęcia.

Przewlekłe WZW typu B może prowadzić do marskości wątroby, niewydolności wątroby, nowotworu wątroby, a także do śmierci.

Zobacz także: 
Redakcja poleca: W Norwegii szczepi się dzieci, choć nie ma obowiązku. Jak to możliwe? [WIDEO]
Coraz więcej rodziców odmawia szczepienia dziecka w Niemczech, Francji, także w Polsce. Za to w Norwegii jest odwrotnie: tam rodzice chcą szczepić, choć nie jest to obowiązkowe. Jak to możliwe? I kto ma rację?
dr Paweł  Grzesiowski
Konsultacja: dr Paweł Grzesiowski

Pediatra, immunolog, prezes Fundacji „Instytut Profilaktyki Zakażeń”, ekspert Naczelnej Rady Lekarskiej, autor wielu publikacji na temat profilaktyki, immunologii i szczepień.

Oceń artykuł

Ocena 3 na 3 głosy

Zobacz także

Popularne tematy