szczepienie covid ciąża
fot. Adobe Stock

Szczepienie na COVID a ciąża – nowe zalecenia 2021

Szczepienie na koronawirusa SARS-CoV-2 i ciąża nie wykluczają się. Co więcej, amerykańscy eksperci wręcz zalecają szczepienie kobiet w ciąży na COVID-19. Opierają się na najnowszych badaniach, które nie wykazały powikłań po szczepieniu zarówno u ciężarnych, jak i u ich dzieci. Badane kobiety szczepiono preparatami Pfizer oraz Moderna. Wcześniej szczepienia ciężarnych rekomendowała WHO.
Joanna  Biegaj
szczepienie covid ciąża
fot. Adobe Stock
Szczepienie na COVID-19 w ciąży to temat często poruszany w dyskusjach na temat nowych szczepionek marki Pfizer/BioNTech oraz preparatów Moderna czy AstraZeneca. Jeszcze jakiś czas temu mówiło się, że kobiety w ciąży powinny jako pierwsze zostać zaszczepione na koronawirusa, ponieważ są bardziej narażone na zakażenie oraz ciężki przebieg COVID-19. Pfizer i BioNTech, producenci szczepionki mRNA BNT162b2, zaznaczali jednak, że ryzyko jej podania ciężarnym nie jest znane. Zalecali nawet wstrzymanie się z zajściem w ciążę przez dwa miesiące po podaniu szczepionki. Ale WHO wydało jasny komunikat: szczepmy ciężarne. Teraz szczepienia na COVID-19 u kobiet w ciąży zaleca także amerykańskie CDC.

Spis treści:
  1. Szczepienie na COVID-19 a ciąża
  2. Szczepionka na COVID-19 w ciąży: nowe badania
  3. Stanowisko WHO w sprawie szczepienia ciężarnych na COVID-19
  4. Ochrona płodu przez szczepienie matki na COVID-19
  5. Karmienie piersią a szczepienie na COVID-19

Szczepienie na COVID-19 a ciąża

Szczepienie na COVID-19 w ciąży wzbudza kontrowersje. Niemniej jednak eksperci w różnych krajach zalecają szczepienia ciężarnych. W USA aż trzy instytucje medyczne (Centers for Disease Control and Prevention (CDC), American College of Obstetricians and Gynaecologists (AGOG) i Society for Maternal-Fetal Medicine) zdecydowanie zalecają ciężarnym szczepienia na COVID-19. Podstawą są najnowsze badania nad bezpieczeństwem szczepionek firm Pfizer i Moderna.

Szczepionka na COVID-19 w ciąży: nowe badania

Nowe stanowisko amerykańskiego CDC opiera się na wynikach obszernych badań nad bezpieczeństwem i skutecznością preparatów Pfizer i Moderna u ciężarnych. Badania prowadzono w USA przez 11 tygodni po wprowadzeniu na rynek wymienionych szczepionek (od 14 grudnia 2020 roku do 28 lutego 2021 roku). Analizowano stan zdrowia prawie 36 tysięcy zaszczepionych ciężarnych kobiet w wieku 16-54 lata. Nie stwierdzono żadnych poważnych skutków ubocznych po podaniu szczepienia, poza miejscowym bólem w miejscu wykonania zastrzyku i rzadziej – krótkotrwałym bólem mięśni, głowy, gorączką i dreszczami. Nie wzrosła również liczba poronień.

W trakcie prowadzenia badań część zaszczepionych kobiet urodziła dzieci. Ciążowe i okołoporodowe powikłania występowały u nich z podobną częstotliwością, jak u kobiet przed pandemią koronawirusa.

„Niekorzystne skutki dla noworodków obejmowały poród przedwczesny (9,4 proc.) i niską masę urodzeniową (3,2 proc.); nie odnotowano żadnych zgonów noworodków” – czytamy w raporcie „The New England Journal of Medicine”.

Z kolei w Wielkiej Brytanii zmieniono ostatnio wytyczne co do szczepień ciężarnych. Mimo że początkowo z programu szczepień wykluczono kobiety w ciąży i karmiące piersią, teraz Brytyjski Komitet ds. Szczepień rekomenduje podawanie im szczepionek (zwłaszcza preparatów Pfizer lub Moderna). Także Ministerstwo Zdrowia Izraela rekomenduje szczepienie ciężarnych, które są w drugim lub trzecim trymestrze ciąży oraz kobiet karmiących piersią (źródło: szczepienia.pzh.gov.pl).

Ważne: szczepionka na COVID-19 nie zawiera żywego ani osłabionego wirusa, a jedynie fragment jego kodu genetycznego. Lekarze są zgodni, że taki typ szczepionki stwarza znacznie mniejsze ryzyko skutków ubocznych.

Szczepienie na COVID-19 a ciąża: stanowisko WHO

Początkowo WHO nie zalecała podawania szczepionki mRNA kobietom ciężarnym. Pod koniec stycznia 2021 eksperci ze Światowej Organizacji Zdrowia doszli jednak do wniosku, że korzyści ze szczepienia COVID-19 w ciąży przewyższają ryzyko związane z podaniem szczepionki. „Nie mamy żadnego konkretnego powodu, by sądzić, że będzie istniało określone ryzyko, które przeważyło nad korzyściami wynikającymi ze szczepienia kobiet w ciąży” – podali do publicznej wiadomości specjaliści.

Szczepionka mRNA nie była wprawdzie badana na kobietach w ciąży (jest to nieetyczne), jednak podawano ją ciężarnym zwierzętom i nie wykryto żadnych negatywnych konsekwencji u ich płodów ani u przyszłych matek. Wiadomo też, że w czasie badań na ludziach wkrótce po podaniu szczepionki Pfizer/BioNTech 23 kobiety zaszły w ciążę i nie stwierdzono u nich żadnych działań niepożądanych podanego preparatu.

Specjaliści są zgodni, że ostateczna decyzja o przyjęciu szczepionki na COVID-19 przez ciężarną powinna zapaść po tym, gdy kobieta wraz ze swoim lekarzem rozważy:
  • skuteczność i bezpieczeństwo dostępnych szczepionek,
  • indywidualne czynniki ryzyka, które sprzyjają zakażeniu się koronawirusem SARS-CoV-2 przez ciężarną,
  • możliwe szkodliwe skutki zdrowotne choroby COVID-19 dla ciężarnej i jej dziecka,
  • ewentualne możliwe odczyny poszczepienne i ryzyko ich wystąpienia u konkretnej ciężarnej.
Uwaga, choć na razie nie ma dowodów na to, że koronawirus SARS CoV-2 w ciąży mógłby zaburzać rozwój płodu, to badania sugerują, że choroba COVID-19 może zwiększać ryzyko porodu przedwczesnego oraz urodzenia martwego dziecka (źródło: cdc.gov).

Ochrona noworodka przez szczepienie matki na COVID-19

Specjaliści twierdzą, że szczepiąc się na COVID-19, ciężarna zapewnia dziecku tzw. ochronę kokonową. Pojęcie to oznacza szczepienie osób w najbliższym otoczeniu noworodka, co zmniejsza ryzyko, że przeniosą one wirusa na nowo narodzone dziecko. Poza tym przeciwciała wytworzone w organizmie matki na skutek działania szczepionki mogą przedostawać się do jej mleka, a z nim do dziecka, dodatkowo je zabezpieczając.

Karmienie piersią a szczepionka na COVID-19

Polskie Towarzystwo Neonatologiczne opublikowało stanowisko, że żadna z dostępnych w Polsce szczepionek na COVID-19 nie wywołuje skutków ubocznych, które uniemożliwiałyby karmienie piersią lub stanowiły przeciwwskazanie do karmienia piersią. Szczepionkę na koronawirusa można przyjąć w okresie karmienia piersią – każda kobieta ma prawo podjąć decyzję o szczepieniu. Szczepionka na COVID-19 marki Pfizer i BioNTech nie była testowana na kobietach karmiących piersią, bo w tej grupie nie prowadzi się badań klinicznych – eksperci podkreślają jednak, że okres karmienia nie jest wymieniony jako przeciwwskazanie w Charakterystyce Produktu Leczniczego tej szczepionki.

Co więcej, przeciwciała wytworzone po szczepieniu mogą przedostawać się wraz z mlekiem do organizmu dziecka i chronić je w ten sposób przed zakażeniem. Specjaliści zaznaczają, że ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u dziecka jest wtedy czysto teoretyczne. Wielu lekarzy podkreśla, że ciężki przebieg COVID-19 w grupie wysokiego ryzyka stanowi znacznie większe zagrożenie dla mamy i dziecka niż szczepionka.
 

Źródło: Hopkins Bloomberg Public Health Magazine, The New England Journal of Medicine, cdc.gov, szczepienia.pzh.gov.pl

Zobacz także: 
Redakcja poleca: Pielęgnacja skóry twarzy w ciąży: lato
Wiosną i latem skóra twarzy przyszłej mamy może sprawiać problemy. Hormony sprawiają, że lubi się przetłuszczać, więc powstają zaskórniki i niedoskonałości, a słońce może powodować przebarwienia, czyli ostudę. Jak pielęgnować skórę twarzy latem, podpowiada Izabela Czernuszczyk, kosmetyczka z warszawskiego salonu Studio Style.
Oceń artykuł

Ocena 4 na 4 głosy

Zobacz także

Popularne tematy