Dlaczego noworodki szczepi się przeciw gruźlicy (BCG)?

Dlaczego szczepienie przeciw gruźlicy u noworodka jest w Polsce obowiązkowe? I czy to szczepienie jest rzeczywiście konieczne?
Katarzyna Pinkosz
Konsultacja: dr Paweł Grzesiowski
Szczepionka BCG
fot. Fotolia
Wbrew utartym mitom – na gruźlicę chorują nie tylko ludzie biedni, mający problem z alkoholem, ale także młodzi i dobrze wykształceni. Chociaż dziś ryzyko zarażenia się jest znacznie mniejsze niż 30 lat temu, jednak nadal istnieje. BCG (Bacillus Calmette-Guérin) to szczepionka przeciw gruźlicy. Zgodnie z polskim Programem Szczepień Obowiązkowych, szczepienie przeciwko gruźlicy powinno być wykonane przed opuszczeniem przez noworodka szpitala razem ze szczepieniem przeciwo gruźlicy powinno być wykonane przed opuszczeniem przez noworodka szpitala razem ze szczepieniem przeciw WZB B.

Jak szczepić dziecko przeciw gruźlicy?

WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) zaleca podanie jednej dawki szczepionki BCG noworodkom w krajach o wysokim ryzyku zakażenia i zachorowania na gruźlicę. Polska jest takim krajem. Od 1955 roku przeciw gruźlicy szczepienia są obowiązkowe. Od 2006 roku szczepione były wyłącznie noworodki w 1. dobie życia, a od 2019 szczepienie jest wykonywane przed opuszczeniem szpitala, już niekoniecnzie w pierwszej dobie życia. W Polsce zarejestrowana jest jedna szczepionka przeciwko gruźlicy. Jest to szczepionka żywa, która zawiera prątki bydlęce – Mycobacterium bovis BCG.

Jeżeli dziecko nie było szczepione w wieku niemowlęcym, powinno być jak najszybciej zaszczepione. Szczepionki BCG wykazują dość niską skuteczność w zapobieganiu najczęstszej, płucnej postaci gruźlicy. Mają jednak znacznie wyższą skuteczność w zapobieganiu ostrym, ogólnoustrojowym postaciom gruźlicy (gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych).
Redakcja poleca: Obalamy mity o szczepieniach: czy NOP są groźne?
Najczęstszym powodem odmowy szczepienia dziecka jest obawa przed wystąpieniem NOP - niepożądanych odczynów poszczepiennych. Co to są NOP, jak im zapobiec? I co zrobić, jeśli się pojawią?

Które dzieci nie powinny być szczepione przeciw gruźlicy?

Przeciwwskazania do szczepienia przeciw gruźlicy to: ciężkie niedobory odporności (u noworodka trudno je zdiagnozować, dlatego lepiej odroczyć szczepienie, jeśli w najbliższej rodzinie występują niedobory odporności, w tym AIDS). Przeciw gruźlicy nie szczepi się też wcześniaków urodzonych z wagą mniejszą niż 2000 g, oraz noworodków, jeśli matka jest chora na gruźlicę. Jakie szczepionki przeciw gruźlicy są dostępne w Polsce

Jakie mogą być niepożądane odczyny poszczepienne?

Po szczepieniu przeciw gruźlicy może pojawić się nieznaczne powiększenie węzłów chłonnych znajdujących się w pobliżu miejsca szczepienia. Nie jest to jednak niepożądany odczyn poszczepienny, tylko prawidłowy proces związany z powstaniem tzw. poszczepiennego zespołu pierwotnego. Najczęściej występujące niepożądane odczyny poszczepienne po szczepionce przeciw gruźlicy to:
  • krosta o średnicy większej niż 10 mm u noworodków (większej niż 20 mm u starszych dzieci) lub podskórny ropień,
  • powiększenie węzłów chłonnych lub ich ropne zapalenie,
Bardzo rzadko występują:
  • zapalenie kości wywołane BCG,
  • zmiany w innych narządach i tkankach (zapalenie ucha środkowego),
  • ropień pozagardłowy, zmiany w stawach, uszkodzenie układu moczowo-płciowego, zmiany węzłowe,
  • keloid,
  • toczeń,
  • rumień guzowaty.
Zgłoś się do lekarza, jeśli po szczepieniu zauważysz u dziecka:
  • wysoką gorączkę,
  • obfity wyciek ropy w miejscu wstrzyknięcia,
  • duży obrzęk lub guz w miejscu podania szczepionki z wyczuwalnym w środku płynem
  • duży obrzęk lub guz pod pachą po stronie szczepienia (węzły chłonne), zwłaszcza z płynem.

Dlaczego w Polsce szczepi się noworodki przeciw gruźlicy?

W Polsce zachorowania na gruźlicę są wciąż częste, znacznie częstsze niż w krajach „starej” UE. W dodatku w krajach, z którymi sąsiadujemy od wschodu (Ukraina, Białoruś, Rosja), zachorowalność na gruźlicę jest znacznie wyższa niż w Polsce. Dlatego w Polsce wciąż obowiązkowe. Dziecko może zarazić się nawet w pierwszych tygodniach życia (od rodziców, dziadków, innych osób, które odwiedzą dziecko lub przypadkowo pochylą się nad wózkiem). Tymczasem dla małego dziecka zachorowanie na gruźlicę może być bardzo niebezpieczne.


 
dr Paweł  Grzesiowski
Konsultacja: dr Paweł Grzesiowski

Pediatra, immunolog, ekspert ds szczepień, kieruje Fundacją "Instytut Profilaktyki Zakażeń" oraz punktem konsultacyjnym szczepień w Centrum Medycznym "ŻELAZNA" w Warszawie.

Ocena (9 ocen)

3.4
Doładuj
Przeładuj

Popularne tematy

To Cię zainteresuje

Narzędzia dla mam

Więcej

Dobry sen

Wiosenny spacer