szczepienie przeciw gruźlicy szczepionka bcg

Szczepionka BCG przeciwko gruźlicy: czy ochroni przed cięższą postacią COVID-19?

Szczepionka przeciwko gruźlicy jest obowiązkowo podawana wszystkim noworodkom w Polsce. Jesteśmy jednym z nielicznych krajów w Europie, w których szczepienie na gruźlicę jest stosowane powszechnie, co do tej pory czasem budziło kontrowersje wśród rodziców. Czy teraz się to zmieni? Według ostatnich doniesień szczepionka BCG jest testowana również w kierunku zapobiegania ciężkiemu przebiegowi choroby COVID-19, wywołanej koronawirusem SARS-CoV-2. Do badań przyłączyli się polscy naukowcy.
szczepienie przeciw gruźlicy szczepionka bcg
Hipotezę o tym, że szczepionka przeciwko gruźlicy może chronić przed ciężkim przebiegiem COVID-19, postawili kilka tygodni temu naukowcy z New York Institute of Technology. W zawiązku z pandemią koronawirusa eksperci zauważyli, że w krajach, w których szczepienia na gruźlicę nie są powszechne, liczba zgonów z powodu COVID-19 jest większa w przeliczeniu na milion mieszkańców. Do takich państw należą np. Włochy i Stany Zjednoczone. 

W Polsce szczepienie przeciwko BCG jest obowiązkowe ze względu na częstsze przypadki gruźlicy w naszym kraju niż np. w państwach Europy Zachodniej. Dużo zachorowań jest też u naszych wschodnich sąsiadów. ​Do tej pory często podnosiły się głosy krytyki i pojawiały się sugestie, że powinniśmy wzorem innych krajów europejskich usunąć to szczepienie z kalendarza szczepień obowiązkowych

Ruszają polskie badania

Zdaniem badaczy, szczepienie BCG może zmniejszać ryzyko zachorowania na infekcję koronawirusową oraz łagodzi przebieg choroby, jeśli do niej dojdzie. Badania nad potwierdzeniem wpływu szczepionki przeciwko gruźlicy na wzmocnienie układu odporności w walce z koronawirusem SARS-CoV-2 rozpoczęła już m.in. Wielka Brytania, Holandia, Grecja czy Australia (szczepionkę podaje się w ramach testów ochotnikom, którzy pracują w służbie zdrowia i opiekują się chorymi na COVID-19). Do grona tych krajów dołącza teraz Polska. Preparat do badań udostępnia firma Biomed Lublin, która jest jednym z nielicznych producentów szczepionki BCG na świecie. Badania będą prowadzone we współpracy z naukowcami z Uniwersytetu Rzeszowskiego wśród pracowników służby zdrowia w czterech ośrodkach w Polsce. 
Redakcja poleca: Resort zdrowia rozważa rekompensaty za NOP [WIDEO]
Liczba nieszczepionych dzieci rośnie z roku na rok. Dlatego resort zdrowia rozważa wprowadzenie systemu rekompensat za ewentualne niepożądane odczyny poszczepienne tzw. NOP.

BCG a COVID-19 – jaki związek?

Choć gruźlica jest chorobą wywołaną przez bakterie (tzw. prątki gruźlicy), a COVID-19 przez wirusa, badacze podejrzewają, że szczepionka może pomóc w łagodzeniu przebiegu choroby. Przyjęcie jej może skutkować tym, że system immunologiczny lepiej radzi sobie z różnymi patogenami.
Analizy dotyczące ochronnego wpływu szczepionki na zakażenie koronawirusem są wstępne i wymagają potwierdzenia badaniami. Do czasu ogłoszenia ich wyników nie możemy wyciągać pochopnych wniosków.

Jak działa szczepionka BCG? 

W Polsce zarejestrowana jest jedna szczepionka przeciwko gruźlicy (BCG). Nazwa BCG – Bacillus Calmette-Guérin pochodzi od nazwisk jej francuskich twórców Alberta Calmette i Camille Guérin. Jest to szczepionka żywa, która zawiera prątki bydlęce – Mycobacterium bovis BCG. Wykazuje ona dość niską skuteczność w zapobieganiu najczęstszej, płucnej postaci gruźlicy. Ma jednak znacznie wyższą skuteczność w zapobieganiu ostrym, ogólnoustrojowym postaciom gruźlicy, takim jak gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Szczep bakterii o nazwie Moreau wykorzystany w szczepionce jest nieprzerwanie używany do szczepień od 1955 roku. Zdaniem producenta uchodzi za najbezpieczniejszy na świecie. 

Kiedy szczepi się dzieci przeciw gruźlicy?

Zgodnie z polskim Programem Szczepień Obowiązkowych, szczepienie przeciwko gruźlicy jest wykonywane przed opuszczeniem szpitala przed noworodka. Dzieci szczepi się tak szybko, bo gruźlicą mogą zarazić się nawet w pierwszych tygodniach życia (zarazić można się od dziadków, innych osób, które odwiedzają noworodka lub przypadkowo pochylają się nad wózkiem). Zachorowanie może być bardzo niebezpieczne.

Szczepienie przeciw gruźlicy znajduje się w kalendarzu szczepień obowiązkowych od 1955 roku. Od 2006 roku szczepione są wyłącznie noworodki. Kiedyś dawki przypominające otrzymywały też starsze dzieci i młodzież. Dzisiejsi dorośli byli szczepieni przeciwko gruźlicy kilka razy w ciągu swojego dzieciństwa.

​Przyjmuje się, że odstąpienie od szczepienia jest możliwe, gdy zachorowalność spada poniżej 5 przypadków na 100 000 mieszkańców. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca podanie jednej dawki szczepionki BCG noworodkom w krajach o wysokim ryzyku zakażenia i zachorowania na gruźlicę.

Przeciwwskazania do podania szczepionki BCG

Wśród przeciwwskazań do szczepienia przeciw gruźlicy wymienia się: ciężkie niedobory odporności. U noworodka trudno je zdiagnozować, dlatego lepiej odroczyć szczepienie, jeśli niedobory odporności występują w najbliższej rodzinie. Przeciw gruźlicy nie szczepi się również wcześniaków urodzonych z wagą mniejszą niż 2000 g, oraz noworodków, których matka jest chora na gruźlicę.

Jeżeli dziecko nie było szczepione w wieku niemowlęcym i nie ma przeciwwskazań do szczepienia, powinno jak najszybciej zostać zaszczepione. Wbrew utartym mitom – na gruźlicę chorują nie tylko ludzie biedni, mający problem z alkoholem, ale także ludzie młodzi i dobrze wykształceni. Chociaż dziś ryzyko zarażenia się tą chorobą jest znacznie mniejsze niż 30 lat temu, nadal istnieje.

NOP po szczepieniu na gruźlicę

Po szczepieniu przeciw gruźlicy może pojawić się nieznaczne powiększenie węzłów chłonnych znajdujących się w pobliżu miejsca szczepienia. Nie jest to jednak niepożądany odczyn poszczepienny, tylko prawidłowy proces związany z powstaniem tzw. poszczepiennego zespołu pierwotnego.

Najczęściej występujące niepożądane odczyny poszczepienne po podaniu szczepionki przeciw gruźlicy to:
  • krosta o średnicy większej niż 10 mm u noworodków (większej niż 20 mm u starszych dzieci) lub podskórny ropień,
  • powiększenie węzłów chłonnych lub ropne zapalenie węzłów chłonnych

NOP, które występują bardzo rzadko:
  • zapalenie kości wywołane BCG,
  • zmiany w narządach i tkankach (np. zapalenie ucha środkowego),
  • ropień pozagardłowy, zmiany w stawach, uszkodzenie układu moczowo-płciowego, zmiany węzłowe,
  • keloid (bliznowiec)
  • toczeń
  • rumień guzowaty.

Jakie objawy powinny skłonić do wizyty u lekarza?

Umów się z dzieckiem do pediatry, jeśli po szczepieniu zauważysz u noworodka:
  • wysoką gorączkę
  • obfity wyciek ropy w miejscu wstrzyknięcia
  • duży obrzęk lub guz w miejscu podania szczepionki z wyczuwalnym w środku płynem
  • duży obrzęk lub guz pod pachą po stronie szczepienia (węzły chłonne), zwłaszcza z płynem.

Żródło: PAP

Zobacz też:
Oceń artykuł

Ocena 4 na 13 głosy

Zobacz także

Popularne tematy