Szczepienie przeciwko pneumokokom
fot. Fotolia

Po co szczepić dziecko przeciwko pneumokokom?

Pneumokoki są przyczyną wielu chorób, takich jak sepsa, zapalenie opon mózgowych, zapalenie płuc. Warto więc wiedzieć, jak skutecznie chronić dzieko.
Katarzyna Pinkosz
Konsultacja: dr Paweł Grzesiowski
Szczepienie przeciwko pneumokokom
fot. Fotolia
Zakażenia pneumokokami są najbardziej niebezpieczne dla najmłodszych dzieci (do 5 lat) oraz dla osób starszych. Pneumokoki występują często w nosie i gardle. Bardzo wiele dzieci jest nosicielami tych bakterii – ponad 25 proc. dzieci wychowywanych w domu i prawie 60 proc. dzieci chodzących do żłobka. Szczepienie przeciwko pneumokokom od 1 stycznia 2017 roku znajduje się na liście szczepień obowiązkowych
 

Co to są pneumokoki?

Pneumokoki (Streptococcus pneumoniae) są jednymi z najbardziej agresywnych bakterii. Bardzo często występują w nosie i gardle u małych dzieci. Dziecko może się nimi zarazić wszędzie, szczególnie łatwo od innych dzieci w żłobku czy przedszkolu, ale także w domu – od rodzeństwa, rodziców, dziadków. Większość małych dzieci jest nosicielami pneumokoków.
Zwykle zakażenia pneumokokami nie powodują niepokojących objawów, jednak w sprzyjających okolicznościach (stan po przebyciu grypy lub innej wirusowej infekcji układu oddechowego) może rozwinąć się choroba:
  • zapalenie ucha środkowego,
  • zapalenie zatok,
  • zapalenie płuc. 
Zdarza się jednak również, że bakterie przełamują obronę organizmu i przedostają się do krwi, powodując tzw. inwazyjną chorobę pneumokokową, np. zapalenie płuc połączone z zakażeniem krwi, zapalenie otrzewnej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie stawów, sepsę.
Redakcja poleca: W Norwegii szczepi się dzieci, choć nie ma obowiązku. Jak to możliwe? [WIDEO]
Coraz więcej rodziców odmawia szczepienia dziecka w Niemczech, Francji, także w Polsce. Za to w Norwegii jest odwrotnie: tam rodzice chcą szczepić, choć nie jest to obowiązkowe. Jak to możliwe? I kto ma rację?

Jakie są objawy zakażenia pneumokokami?

Im młodsze dziecko, tym większe ryzyko zachorowania, a także cięższego przebiegu choroby. Najbardziej narażone na poważne zakażenia są dzieci do 5. roku życia, a szczególnie te najmłodsze, które nie skończyły jeszcze 2 lat. Pneumokoki mają specjalną otoczkę chroniącą je przed układem odpornościowym, dlatego w początkowej fazie zakażenia dziecko nie ma takich objawów, jak gorączka czy wybroczyny. Pojawiają się wtedy, gdy zakażenie już się rozwinęło. Trudniej je wtedy pokonać. Objawy zakażenia pneumokokami mogą być różne, w zależności od tego, jaką chorobę wywołają te bakterie. Jeśli jest to zapalenie ucha, objawem jest:
  • ból,
  • gorączka,
  • płacz,
  • niechęć do jedzenia.
W przypadku zapalenia płuc jest to:
  • gorączka,
  • dreszcze,
  • duszność,
  • kaszel.
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych objawia się:
  • gorączką,
  • bólami głowy,
  • światłowstrętem,
  • nudnościami,
  • wymiotami,
  • sztywnością karku.
Rozwój zakażenia może prowadzić do sepsy, wstrząsu septycznego i niewydolności wielu narządów organizmu.

Jakie mogą być powikłania infekcji pneumokokami?

Powikłaniem infekcji pneumokokami może być:
  • utrata słuchu,
  • niedosłuch,
  • padaczka
  • nne objawy neurologiczne.
Inwazyjna choroba pneumokokowa może zakończyć się śmiercią dziecka (śmiertelność w inwazyjnej chorobie pneumokokowej może przekraczać we wstrząsie septycznym 50%, a w zapaleniu płuc z bakteriemią dochodzi do 25%).

Kiedy najlepiej zaszczepić dziecko przeciw pneumokokom?

Dzieci urodzone od 1 stycznia 2017 dostają szczepionkę przeciwko pneumokokom podaje się w schemacie 2+1:

  • pierwszą w 2. miesiącu życia,
  • drugą w 4. miesiącu życia,
  • trzecią (dawkę przypominającą) w 13 miesiącu życia.

Czy szczepionka chroni w 100 proc. przed zachorowaniem?


Podanie szczepionki w ponad 90% eliminuje zachorowania wywołane serotypami zawartymi w szczepionce. To nie oznacza wyeliminowania wszystkich zakażeń pneumokokowych. W przypadku pneumokoków trzeba pamiętać, że jest ponad 90 typów (tzw. serotypów) tych bakterii, tak więc, żeby zabezpieczyć dziecko w stu procentach, trzeba by stworzyć szczepionkę chroniącą przed wszystkimi serotypami. Na razie nie jest to możliwe. Zdecydowaną większość groźnych zakażeń wywołują jednak tylko niektóre serotypy, te najbardziej agresywne. I to właśnie one znajdują się w szczepionkach. 

W ramach darowanego szczepienia dzidziom podawana jest 10-walentna szczepionka (PCV10), chroniącą przed 10 serotypami (odmianami). Na rynku dostępna jest także płatna szczepionka 13-walentna, która chroni przed 13 serotypami. Warto wiedzieć, że szczepionka 13-walentna stanowi najczęściej stosowany preparat przeciwko pneumokokom na świecie – funkcjonuje w programach profilaktycznych w 108 krajach. [content:0_26657,0_26300,0_26663,8_1193:ECVideo]
dr Paweł  Grzesiowski
Konsultacja: dr Paweł Grzesiowski

Pediatra, immunolog, ekspert ds szczepień, kieruje Fundacją "Instytut Profilaktyki Zakażeń" oraz punktem konsultacyjnym szczepień w Centrum Medycznym "ŻELAZNA" w Warszawie.

Oceń artykuł

Ocena 4 na 21 głosy

Zobacz także

Popularne tematy