szczepienie na różyczkę
fot. Adobe Stock

Szczepienie na różyczkę - kiedy i dlaczego warto szczepić dzieci

Szczepienie na różyczkę sprawia, że liczba zachorowań na tę chorobę spada. Najczęściej na różyczkę chorują dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, ale chorować mogą także osoby dorosłe. Czy szczepienie jest konieczne - wyjaśnia dr Paweł Grzesiowski, pediatra i ekspert ds szczepień.
Katarzyna Pinkosz
Konsultacja: dr Paweł Grzesiowski
szczepienie na różyczkę
fot. Adobe Stock
Szczepienie na różyczkę jest obecnie obowiązkowe dla dzieci. Pierwszą dawkę podaje się w 13-15. miesiącu życia, natomiast drugą w 6. roku życia. U dziecka różyczka może powodować poważne powikłania, np. zapalenie mózgu. Różyczka najbardziej niebezpieczna jest, gdy zachoruje kobieta w ciąży. Może to prowadzić do poważnych i nieodwracalnych wad wrodzonych u dziecka.

Spis treści
  1. Różyczka a szczepienie - dostępne szczepionki
  2. Szczepienie na różyczkę - w jakim wieku?
  3. Szczepienie na różyczkę - które dzieci nie powinny być szczepione?
  4. Niepożądane odczyny poszczepienne po szczepionce przeciw różyczce
  5. Co to jest różyczka?
  6. Jakie są objawy różyczki?
  7. Różyczka - możliwe powikłania

Różyczka a szczepienie - dostępne szczepionki

Wszystkie dostępne w Polsce szczepionki przeciw różyczce zawierają żywy, atenuowany to znaczy osłabiony szczep wirusa. Nie ma dostępnych szczepionek jednoskładnikowych przeciw różyczce - wszystkie szczepionki dostępne w Polsce chronią jednocześnie przeciw odrze i śwince. Obecnie w Polsce dostępne są skojarzone szczepionki przeciwko różyczce. Zawierają żywe, osłabione wirusy różyczki. 

Szczepienie na różyczkę - w jakim wieku?

Sczepienie na różyczkę - kiedy powinno się odbyć? Zgodnie z obowiązującym w Polsce kalendarzem szczepień, szczepienie przeciw odrze, śwince i różyczce jest szczepieniem obowiązkowym. Szczepienie a różyczka - w jakim wieku więc należy zaszczepić dziecko? Szczepione są dzieci w 13-15. miesiącu życia, a następnie doszczepiane w 6. roku życia.

Szczepienie na różyczkę - które dzieci nie powinny być szczepione?

Nie powinno się szczepić przeciw różyczce dzieci, które są uczulone na którykolwiek ze składników szczepionki, w tym neomycynę.
Przeciwwskazaniem do szczepienia jest też:
  • reakcja nadwrażliwości po wcześniejszym szczepieniu,
  • przyjmowanie leków zmniejszających aktywność układu odpornościowego,
  • choroby krwi lub nowotwory,
  • niedobory odporności w następstwie choroby lub leczenia.

Czasowo przeciwwskazaniem do szczepienia przeciw różyczce są ostre choroby infekcyjne i zaostrzenia chorób przewlekłych.

Niepożądane odczyny poszczepienne po szczepionce przeciw różyczce

Nie ma osobnej szczepionki przeciw różyczce, podaje się szczepionkę przeciw odrze, śwince i różyczce, dlatego jeśli występują powikłania, to trudno jednoznacznie stwierdzić, po której ze składników szczepionki skojarzonej.
Po podaniu szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce mogą pojawić się miejscowe odczyny poszczepienne (zwykle przemijające, utrzymujące się 1-2 dni). Jest to zaczerwienienie, bolesność i obrzęk w miejscu ukłucia.

Może pojawić się:
  • stan podgorączkowy lub niewysoka gorączka (w 6-12 dniu po szczepieniu, utrzymuje około 2 dni),
  • nietypowy płacz,
  • wysypka na skórze (zwykle w 6-12 dniu po szczepieniu),
  • łagodne powiększenie węzłów chłonnych,
  • obrzęk ślinianki przyusznej,
  • bóle i zapalenie stawów,
  • wybroczyny na skórze (do 2 miesięcy po szczepieniu, zwykle ustępują bez śladu po 2-3 tygodniach),
  • zapalenie mięśni 
  • polineuropatia.

Co to jest różyczka?

Różyczka to zakaźna choroba wirusowa. Do zakażenia najczęściej dochodzi przez bezpośredni kontakt z chorą osobą oraz przez łożysko (płód od matki) w przypadku różyczki wrodzonej. Okres wylęgania zakażenia wynosi 2–3 tygodnie, ale różyczka jest zakaźna już na 7 dni przed pojawieniem się objawów (a potem przez około 5 dni po ich wystąpieniu).
Najczęściej na różyczkę chorują dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, jednak mogą chorować też dorośli. Najbardziej niebezpieczne jest zachorowanie na różyczkę dla kobiety w ciąży (do 12. tygodnia). Może dojść do poronienia lub wielonarządowych uszkodzeń płodu.

Jakie są objawy różyczki?

Początkowo objawy różyczki u dzieci przypominają objawy typowej infekcji dróg oddechowych:
Pojawia się też silne powiększenie węzłów chłonnych za uszami i na potylicy. Po kilku dniach pojawia się wysypka – początkowo występuje na twarzy, jednak już w ciągu doby obejmuje całe ciało. Wysypka utrzymuje się do 3 dni, a następnie znika, nie pozostawiając śladów.

U nastolatków i dorosłych częściej występują niecharakterystyczne objawy różyczki, takie jak:

Różyczka - możliwe powikłania

Najczęstsze powikłania różyczki to zapalenie spojówek, bóle mięśni i stawów (częściej u młodzieży i dorosłych). Bardzo rzadko zdarzają się poważne powikłania takie jak małopłytkowość, zapalenie mózgu. Najpoważniejsze powikłania różyczki są w przypadku zachorowania na różyczkę kobiety w ciąży: wady wrodzone dziecka, nawet poronienia i śmierć dziecka. Najniebezpieczniejsze są zakażenia w pierwszych 12 tygodniach ciąży, dlatego tak ważne jest zaszczepienie na różyczkę przed zajściem w ciążę - z tego powodu wprowadzono do obowiązkowego kalendarza szczepień szczepienie przeciw różyczce.

Zobacz także: 
Redakcja poleca: Wątpliwości rodziców dotyczące szczepień – film
Dlaczego rodzice zastanawiają się czy szczepić dziecko? Czy ich obawy są słuszne?
dr Paweł  Grzesiowski
Konsultacja: dr Paweł Grzesiowski

Pediatra, immunolog, ekspert ds szczepień, kieruje Fundacją "Instytut Profilaktyki Zakażeń" oraz punktem konsultacyjnym szczepień w Centrum Medycznym "ŻELAZNA" w Warszawie.

Oceń artykuł

Ocena 6 na 4 głosy

Zobacz także

Popularne tematy