4 miesiąc życia dziecka: ważne osiągnięcia [kalendarz rozwoju dziecka]
Twoje 4-miesięczne niemowlę waży coraz więcej (niektóre dzieci podwajają teraz wagę urodzeniową). Jest też coraz bardziej sprawne i ciekawe świata. Sprawdź, w jakiej pozycji nosić dziecko, jak się z nim bawić i co powinno cię zaniepokoić w jego rozwoju.
Spis treści: Rozwój fizyczny Rozwój emocjonalny Rozwój intelektualny Co cię może zaniepokoić? Co cię może zainteresować? Rozwój fizyczny 4-miesięczne niemowlę zaczyna coraz bardziej przybierać na wadze. W 4. miesiącu życia dziecko podwaja zwykle swoją wagę urodzeniową. Zobacz też: Siatki centylowe dla chłopca i dziewczynki 4. miesiąc to również czas dużego postępu w rozwoju motorycznym – trzymany pionowo niemowlak zaczyna mocno utrzymywać główkę, a położony na brzuszku unosi ją pewnie. Dziecko może też w tej pozycji oprzeć się na samych dłoniach, jednocześnie prężąc nóżki – wówczas buja się na brzuszku jak kołyska. Niemowlę umie też przewracać się z boku na plecy i z pleców na bok. Nóżki dziecka stają się coraz silniejsze. Niemowlę umie już je wyprostować, próbuje się nimi odpychać. Rośnie siła ramion: twoje dziecko rozstawia je szeroko i wymachuje nimi niczym skrzydłami. Niemowlę pewnie sięga ręką do przedmiotu, często udaje mu się go chwycić. Wtedy przez chwilę przygląda się mu z ciekawością, manipuluje nim, potrząsa i wreszcie wkłada do buzi. Dziecko chwyta całą dłonią bez użycia kciuka, który zwykle pozostaje w środku dłoni. Nie potrafi trzymać dwóch przedmiotów naraz – gdy zaciekawi je inna zabawka, trzymana dotychczas grzechotka wypada z dłoni, a rączki wędrują ku innej atrakcji. Niemowlę z upodobaniem powtarza przypadkowo odkryte czynności, np. puszcza bańki ze śliny, parska, robi miny. Nowo odkrytą umiejętnością jest radosny, głośny śmiech. Oprócz tego wydaje okrzyki od wysokich do niskich tonów, grucha, cmoka. Potrafi krzykiem dopominać się obecności mamy. Wypróbuj też: 10 zabaw, które wspomagają rozwój mowy niemowlaka 4-miesięczne niemowlę jest już bardzo sprawne. Gdy trzymasz je pionowo na ręku, nie musisz już podtrzymywać mu główki. Jeśli używasz chusty do noszenia dzieci, najwyższy czas zmienić małemu obserwatorowi pozycję na bardziej pionową. Dziecko może teraz niemal siedzieć wsparte plecami o twój brzuch i piersi lub o jedno ramię chusty i rozglądać się dookoła. Dziecko ma już ustalone pory karmienia. Domaga się jedzenia średnio co 3-4 godziny, ale potrafi też wytrzymać nieco dłużej. W nocy śpi nawet 7 godzin bez przerwy, a w dzień zasypia 3 razy o stałych porach. Sprawdź też: Dziecko nie chce spać? 15 powodów, dlaczego tak się dzieje Rady dla rodziców: Często układaj dziecko na brzuszku, np. kładąc przed nim zabawkę. Dzięki temu będzie ćwiczyło trzymanie jej w pionie i pozna świat z nowej perspektywy. Zawieszaj na tasiemkach kolorowe przedmioty, niech niemowlę ćwiczy sięganie i chwytanie. Wołaj dziecko po imieniu z różnych miejsc w pokoju i czekaj na reakcję. Szukając źródła dźwięku, niemowlę będzie doskonaliło współpracę zmysłów słuchu i wzroku. Bawcie się w „rowerek”. Poruszaj nóżkami dziecka, jakby jeździło na rowerku, recytuj rytmiczny wierszyk lub śpiewaj: to zapewnia dobrą koordynację motoryczną, niezbędną w późniejszej nauce chodzenia. Do kąpieli wkładaj dziecku pływające zabawki, puszczaj bańki i lekko pryskaj na nie wodą. Sprawdź też, czy można kąpać się z maleństwem? Rozwój emocjonalny 4-miesięczne dziecko jest coraz bardziej ciekawe świata. W parku jego uwagę przyciągają kolorowe liście, w ogrodzie kwiaty, na ulicy głośne samochody. Wiele niemowląt w tym wieku ma dość spacerów w głębokim wózku. Mięśnie dziecka nie są jednak jeszcze gotowe na pozycję siedzącą. By poprawić widoczność małemu pasażerowi, wystarczy podłożyć mu pod plecy małą poduszkę. Dzięki niej nie będzie leżeć zupełnie płasko. Można też położyć dziecko na brzuszku, tyłem do kierunku jazdy. Będzie zaciekawione wysoko unosić głowę, a gdy się zmęczy, po prostu zaśnie. Przeczytaj, dokąd wybrać się na spacer z dzieckiem Niemowlę wyraźnie rozpoznaje już swoich i obcych. Dziecko odróżnia znany głos, znaną twarz. Na widok nieznajomych twarzy często reaguje niechęcią, a nawet strachem. W domu w otoczeniu bliskich czuje się natomiast pewnie i bezpiecznie. Często się uśmiecha, a rozbawione głośno się śmieje. W miarę, jak poszerza się krąg „znajomych” dziecka, zaczyna ono wyrażać swój stosunek do różnych osób. Wyraża swoje preferencje marudzeniem, płaczem lub chęcią przytulenia się do opiekunów. Sprawdź też, czego boją się małe dzieci Dziecko szczególnie lubi, gdy śpiewasz i tańczysz z nim w ramionach. Uwielbia też wygłupy. Tata robiący dziwne miny czy brat wyskakujący zza firanki potrafią go rozbawić tak, że aż piszczy z zachwytu. Mama naśladująca jego własne gaworzenie też jest bardzo zabawna. Mów do dziecka często i dużo, bo tak wiernego słuchacza jeszcze nie miałaś. Będzie zafascynowane słuchać wszystkiego, co masz mu do powiedzenia. To naprawdę wyjątkowa cecha. Rady dla rodziców: Staraj się nie pozostawiać dziecka samego, kiedy nie śpi; dzieci w tym wieku są bardzo towarzyskie i nie lubią przebywać same, natomiast uwielbiają towarzystwo innych dzieci, zaproś więc czasem jakieś starsze dziecko do zabawy. Zawsze odpowiadaj na płacz niemowlaka. Dziecko musi czuć, że się o nie troszczysz, że nie jest samo. Płacz w tym okresie jest jedynym sposobem kontaktowania się dziecka ze światem. Rozwój intelektualny 4-miesięczne dziecko odwraca głowę, by spojrzeć na osobę, która go woła. Ale umie też samo zaczepiać dorosłych wydawaniem różnych dźwięków, odpowiada uśmiechem na uśmiech. Niemowlę w tym okresie jest bardzo gadatliwe. Grucha i uśmiecha się, gdy się do niego przemawia. A już pod koniec 4. miesiąca z ust dziecka popłyną nowe dźwięki – spółgłoski, np. „ba-ba”, „ga-ga”, „na-na”. Niemowlę do swojego repertuaru dodaje nowe dźwięki, lubi słuchać tych, które samo wydaje, to dla niego niezła zabawa. Sprawdź, jakie są prawdy i mity na temat nauki mowy dziecka Dziecko zaczyna naukę zabawy. Dotyka, obmacuje, chwyta i ogląda zawieszone nad łóżeczkiem zabawki. Sięga po nie oburącz i niepewnie, a włożoną do ręki rzecz prowadzi do ust i potrząsa nią. Często bawi się swoimi rękami. Dobry prezent dla dziecka w tym czasie to stojak z podwieszonymi grzechotkami lub mata edukacyjna z pałąkiem. Niemowlak będzie trącał rączkami zawieszone zabawki i próbował je złapać. Zobacz też: Co powinno umieć czteromiesięczne niemowlę? 4-miesięczne dziecko próbuje wszystkiego: zabawek, kocyka, własnych rąk. Pozwól mu na to. Lizanie i ssanie to dla niego jeden z najważniejszych sposobów poznawania rzeczywistości. Dosłownie smakuje otaczający go świat. Niemowlę w tym okresie potrafi rozpoznać charakterystyczne zapachy, np. swoich zabawek, kosmetyków, dobrze pamięta też zapach mleka mamy. Twoje dziecko potrafi już patrzeć na boki, w górę, w dół, wraz ze wzrostem sprawności wzrokowej idzie zainteresowanie otaczającym światem. Około 4. miesiąca u niemowląt pojawiają się pierwsze oznaki świadomości, że rzeczy istnieją nawet wtedy, jeśli znikną z pola widzenia. Niedługo twoje dziecko zacznie poszukiwać takich „ukrytych” skarbów. Pomoże mu w tym podstawowa wiedza o odległości i wyczucie przybliżania się przedmiotów. Sprawdź, jak powinno wyglądać przygotowanie do rozstań z dzieckiem Rady dla rodziców: Pozwól poznawać dziecku nowe zapachy, zbliżaj do twarzy różne przedmioty (cytrynę, banana), wypowiadaj ich nazwy i obserwuj reakcje dziecka. Nagraj wydawane przez dziecko dźwięki i puszczaj mu je czasem, obserwując, z jaką uwagą przysłuchuje się własnemu głosowi. Pozwól dziecku bawić się przed lustrem i cieszyć własnym odbiciem, rób do lustra śmieszne miny i zachęć do tego dziecko. Mów do dziecka prostymi zdaniami i czekaj na „odpowiedź”. Noś dziecko na rękach i śpiewaj piosenki – to jeden z najlepszych sposobów na rozwijanie umysłu niemowlęcia. Co cię może zaniepokoić? Wiercenie się i częstsze marudzenie. Przyczyn takiego zachowania może być kilka. 4-miesięczne dziecko ma już zdecydowanie większą potrzebę ruchu, więc „uwięzione” w leżaczku czy na przewijaku może się wiercić. Jeśli to jest przyczyną, staraj się urozmaicać pozycje dziecka. Inną przyczyną może być ząbkowanie – wówczas niemowlę jest marudne, ślini się, ciągle wkłada rączki do buzi. Jeśli tak jest, sprawdź, co robić, gdy dziecku idą ząbki. Okrąglutkie niemowlę. 4-miesięczne dziecko może mieć sporo fałdek, jednak ty możesz się martwić, że jest za grube. Co robić? Podejdź do sprawy spokojnie i dbaj o wagę swojego dziecka. Szmery w sercu. Najczęściej szmery są rezultatem zaburzeń liniowego przepływu krwi w okresie wzrostu, a nie budowy serca. Zwie się je „niewinnymi” lub „czynnościowymi”. Lekarz wysłuchuje je podczas zwykłego badania słuchawkami. Jeśli to rzeczywiście szmery niewinne, nie musisz się nimi przejmować. Przeczytaj też: Wszystko o sercu dziecka Zrób test: Co potrafi 4-miesięczne niemowlę? View Ediplayer on the source website Co cię może zainteresować? Jak przygotować mleko dla dziecka Zabawy z niemowlakiem Jak znalazłam idealną nianię Siatki centylowe - do czego służą?​ Kaszel u niemowlaka: przyczyny i leczenie. Jak rozpoznać kaszel u niemowlaka? Twoje niemowlę za mało śpi? Dlaczego tata jest ważny Jak nie oszaleć, gdy niemowlę jest nieznośne
Kiedy wprowadzić do diety dziecka gluten?
Zastanawiasz się, czy wczesna interwencja żywieniowa może zapobiec celiakii? Badania mówią, że wprowadzenie glutenu w 4. miesiącu życia dziecka nie zapobiega chorobie. Czytaj, co jeszcze wiadomo.
1. Wprowadzenie małych ilości glutenu w 4. miesiącu życia nie zapobiega rozwojowi celiakii. 2. W 2014 roku zakończyło się badanie na 944 niemowlętach z 8 krajów. Sprawdzano, czy wprowadzenie małych ilości glutenu w czasie, gdy dziecko jest karmione piersią, zmniejszy ryzyko wystąpienia choroby. 3. Celiakia ma podłoże genetyczne i częściej występuje u dziewcząt. 4. Wystąpienie celiakii nie zależy od czasu karmienia piersią. Kiedy wprowadzić gluten do diety niemowlęcia Celiakia to co innego niż alergia pokarmowa. To przewlekła choroba trzewna, czyli układu pokarmowego. Istnieje pogląd, że wprowadzenie glutenu w 4. miesiącu życia dziecka zapobiega celiakii. Sugerowany jest właśnie 4. miesiąc, aby wprowadzić gluten jeszcze w czasie karmienia piersią. Wyniki najnowszego europejskiego badania PreventCD (Zapobiec Celiakii) mówią, że to założenie jest nieprawdziwe. Obecnie zaleca się, aby wprowadzać gluten tak samo, jak każdy inny produkt uzupełniający, czyli po 6. miesiącu życia dziecka. Wprowadzenie glutenu między 4. a 6. miesiącem życia nie uchroni dziecka przed celiakią. Decyduje o tym predyspozycja genetyczna. Jeżeli na celiakię nie choruje nikt z najbliższej rodziny dziecka (rodzice lub rodzeństwo), są minimalne szanse, że rozwinie się u niego ta choroba. Badanie PreventCD (Zapobiec Celiakii) W latach 2007-2011 przeprowadzono nowe badanie na temat tego, czy wczesne podanie glutenu zapobiega rozwojowi celiakii. Wzięło w nim udział 944 niemowląt z Chorwacji, Hiszpanii, Holandii, Izraela, Niemiec, Polski, Węgier i Włoch. Były to dzieci z grupy ryzyka – przynajmniej jedno z rodziców lub rodzeństwa miało celiakię, a u dzieci stwierdzono obecność przynajmniej jednego genu odpowiedzialnego za zachorowanie – HLA-DQ2 i/lub DQ8. Dzieci w wieku 16-24. tygodni podzielono na 2 grupy. Jedna dostawała codziennie 100mg glutenu, a druga placebo, czyli 100mg laktozy, naturalnie obecnej w kobiecym mleku. Ani rodzice, ani badacze nie wiedzieli, która grupa dostaje jaki składnik. Gdy dzieci osiągnęły 24. tydzień zalecono wszystkim rodzicom wprowadzenie glutenu do diety dziecka, zgodnie ze standardowymi schematami żywieniowymi. W ten sposób stworzono 2 grupy – w pierwszej gluten wprowadzono do diety niemowląt w 4. miesiącu życia, a w drugiej dopiero w 6. miesiącu. Gdy najmłodszy uczestnik badania skończył 3 lata, ogłoszono wyniki. Celiakię rozpoznano u 80 dzieci biorących udział w badaniu. 59 proc. z nich stanowiły dziewczynki. Różnica między 2 grupami była niewielka – w grupie otrzymującej gluten od 4. miesiąca stwierdzono 5,9 proc. zachorowań, a w grupie otrzymującej placebo 4,5 proc. Zasady statystyki mówią, że ta różnica może być przypadkowa. Co ma wpływ na rozwój celiakii Moment wprowadzenia glutenu do diety dziecka nie ma wpływu na rozwój celiakii. Dziewczynki są niemal dwukrotnie bardziej podatne na tę chorobę. Na rozwój celiakii nie ma wpływu fakt czy, ani jak długo dziecko było karmione piersią. O rozwoju celiakii decydują przede wszystkim czynniki genetyczne. Komentarz dr Magdaleny Pałczyńskiej, pediatry z Centrum Medycznego Remedium w Łodzi. Umów się na wizytę przez Znanylekarz.pl: – W ciągu pierwszych 20 lat mojej pracy jako pediatry informowałam moich pacjentów o zakazie wprowadzania glutenu w pierwszym roku życia dziecka, co miało zapobiegać celiakii. Przez ostatnie 6 lat zgodnie z zaleceniem WHO informuję o konieczności wprowadzania glutenu między 5. a 6. miesiącem życia, co ma stanowić profilaktykę celiakii. Wobec najnowszych odkryć, że celiakia jest chorobą genetyczną, czas wprowadzania glutenu może okazać się bez znaczenia. Czytaj także: Komu tak naprawdę szkodzi gluten Glutenowa rewolucja w diecie niemowlęcia
Ile powinno ważyć 4-miesięczne dziecko? [normy]
Zastanawiasz się, czy twoje dziecko prawidłowo przybiera na wadze? Sprawdź, ile powinno ważyć 4-miesięczne dziecko!
W 4. miesiącu życia waga dziecka powinna być co najmniej o 70-80 proc. większa od jego wagi urodzeniowej. Nie przybiera już tak szybko jak na początku, jednak wciąż powinno zwiększać wagę o ok. 150-200 g tygodniowo. Na tym etapie rozwoju część dzieci prawdopodobnie już podwoi swoją wagę urodzeniową. Ważna waga urodzeniowa Dla niemowląt, nawet już nieco podrośniętych, punktem wyjścia do oceny wagi jest ich <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/niemowle/noworodek/ile-wazy-noworodek-i-ile-ma-wzrostu-3727-r1/">waga urodzeniowa. Nie jest ważne, aby "dogoniło" większych rówieśników, ale by dziecko równomiernie przybierało na wadze. Pomiar wagi jest ważnym wskaźnikiem prawidłowego rozwoju dziecka, ale pediatra ocenia całościowy rozwój maluszka. View Burdaffi on the source website Zbyt mało i zbyt dużo kilogramów Lekarze do całościowej oceny rozwoju dziecka używają <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/siatki-centylowe/">siatek centylowych. Znajdziesz je także w książkach o rodzicielstwie i (zazwyczaj) książeczce zdrowia twojego dziecka. Na siatkach zaznacza się, jak plasuje się waga i wzrost dziecka w porównaniu ze średnimi wynikami dla danego wieku. Za normę uważa się wagę mieszczącą się między 25. a 75. centylem. Norma rozszerzona to zakres między 10. a 90. centylem, a waga poniżej 10 centyla jest uważana za zbyt niską. Jeżeli masz wątpliwości odnośnie tuszy swojego niemowlęcia, skontaktuj się z lekarzem. Bezwzględnie powinnaś udać się do pediatry, jeżeli dziecko nagle zaczyna tracić na wadze, zbyt wolno przybiera na wadze i znacznie odstaje od norm dla jego wieku. Lekarz oceni, czy jest to powód do niepokoju, czy cecha indywidualna twojego dziecka. Pamiętaj, że dziecko rośnie w swoim rytmie. Możesz spodziewać się momentów chwilowego zastoju wagi, przeplatanych momentami gwałtownego wzrostu. Jest to normalne.
Sprawdź, czy twoje dziecko dobrze się rozwija - check lista do druku
W pierwszym roku życia dziecko nie tylko rośnie niezwykle szybko, ale równie prędko zdobywa nowe umiejętności. Zastanawiasz się, czy twój maluszek w odpowiednim tempie się rozwija? Dzięki naszej check liście możesz to sprawdzić.
Nie ma chyba mamy, która w jakimś momencie nie zaczęłaby się martwić, czy jej dziecko rozwija się prawidłowo. Za późno zaczęło przekręcać się na brzuszek? Za wcześnie usiadło? Jeszcze nie mówi? Już samo wstało? Takie obawy dotyczą większości rodziców. Każde dziecko rozwija się w swoim tempie Nie ma jednak sztywnych norm, według których dzieci powinny się rozwijać, bo każde może to robić w swoim własnym tempie. Jednak niektóre umiejętności maluchy powinny osiągnąć w pewnym określonym przedziale czasowym - choć zdobywanie danej umiejętności może dziecku zająć nawet trzy miesiące i wciąż wszystko będzie w porządku. Tylko znaczne opóźnienia w rozwoju mogą ewentualnie budzić niepokój, ale zawsze wtedy warto skontaktować się z pediatrą, by ocenił, czy rzeczywiście jest się czym martwić. Zobacz też: Kalendarz rozwoju niemowlaka Co to są kamienie milowe? Rozwój niemowlęcia można oceniać na podstawie osiągania przez nie konkretnych umiejętności, tzw. kamieni milowych. Dotyczą one czterech dziedzin rozwoju: poznawczego motorycznego komunikacyjnego umiejętności społecznych Każda dziedzina to określone umiejętności. Rozwój poznawczy dotyczy przetwarzania informacji i poznawania świata, rozpoznawania osób i przedmiotów oraz rozwiązywania problemów. Rozwój motoryczny oznacza, że dziecko osiąga pewne umiejętności ruchowe, np. raczkowanie, obroty, chodzenie lub rysowanie. Komunikacja obejmuje takie funkcje, jak wykonywanie gestów, gaworzenie i mówienie, a rozwój społeczny – czynności typu uśmiechanie się, naśladowanie, dzielenie się i rozpoznawanie emocji. Jeśli dziecko osiąga kolejne kamienie milowe, to znak, że rozwija się prawidłowo. Ale nawet jeśli ich nie osiąga, nie znaczy to, że już na pewno coś jest źle. Warto po prostu wtedy sprawdzić rozwój dziecka, kontaktując się ze specjalistą, zawsze zaczynając od pediatry. Zobacz też: Skoki rozwojowe w 1. roku życia - poznaj je! Wydrukuj swoją check listę i zaznacz, co umie twoje dziecko. Jeśli coś cię niepokoi, poradź się swojego lekarza.
Ten maluch wprost uwielbia, gdy jego mama...
Większość niemowląt lubi spokojne kołysanki, odgłosy zwierząt, czytanie książeczki. Ulubionym dźwiękiem tego kilkumiesięcznego szkraba jest... chrupanie.
Tuż po narodzinach maluch nie potrafi dobrze rozróżniać dźwięków. Stopniowo uczy się wyławiać z ogromu różnych odgłosów to, co mówią do niego rodzice, albo dźwięk dzwonka do drzwi, radia, telewizora, odkurzacza. 4-miesięczne niemowlę odwraca główkę, gdy słyszy głos swojej mamy, a nawet potrafi wtedy z radości fikać nóżkami i piszczeć. Polecamy: Co potrafi 4-miesięczne dziecko? - test To dziecko śmieje się, gdy słyszy odgłos chrupania chipsów. Sami zobaczcie... View oEmbed on the source website źródło: Youtube Przeczytaj: Jak dbać o słuch dziecka
Niemowlę okiem psychologa: nerwowe, nadwrażliwe - co to znaczy?
Jak rozpoznać nieprawidłowości w rozwoju malutkiego dziecka? Czy z niemowlakiem można iść do psychologa? Rozmowa z Małgorzatą Dąbrowską, dziecięcym psychologiem klinicznym i terapeutą integracji sensorycznej.
Dlaczego już z niemowlakiem warto iść do psychologa? Już u niemowlaków, które ukończyły 3 miesiące życia, psycholog jest w stanie zaobserwować zachowania, które mogą świadczyć o pewnych trudnościach rozwojowych. A jeśli się je zaniedba na etapie niemowlęcym, w przyszłości mogą skutkować problemami w rozwoju fizycznym, psychicznym, emocjonalnym lub intelektualnym. Zobacz: Kalendarz rozwoju niemowlaka tydzień po tygodniu. Ważne jest zwrócenie uwagi przede wszystkim na te niemowlęta, które miały problemy psychoruchowe, wynikające na przykład z obniżonego lub wzmożonego napięcia mięśniowego lub na te, które asymetrycznie się układały — są to to dzieci, które warto obserwować również w późniejszym okresie życia. Zachowania i reakcje tak maleńkich dzieci są bardzo trudne do rozszyfrowania dla rodziców. Kiedy można zauważyć jakieś nieprawidłowości? Pierwsze 3 miesiące życia dziecka to okres adaptacyjny. Niemowlak przystosowuje się do życia w świecie zewnętrznym, poza łonem matki, więc nic jego rytm dobowy (sen, czuwanie, jedzenie) może być nieregularny. W porównaniu ze środowiskiem płodowym niemowlę doświadcza bardzo mocnych wrażeń zmysłowych. Natomiast po ukończeniu 3-4 miesięcy, większość niemowlaków, zaczyna coraz lepiej radzić sobie w otaczającym je świecie i wówczas łatwiej jest już coś powiedzieć o ich temperamencie czy występujących zaburzeniach. Jakie zachowanie niemowlaka można uznać za pierwszy niepokojący sygnał? Przede wszystkim są pewne etapy, które stanowią wyznaczniki prawidłowego rozwoju niemowlaka. Jeżeli dziecko w znacznym stopniu odbiega od tych norm, warto zwrócić się o poradę do specjalisty. Natomiast jednym z pierwszych sygnałów, że coś może być nie tak, jest nerwowe zachowanie niemowlęcia przy piersi. Przyczyn takiego zachowania może być wiele. Jeżeli zadbamy o odpowiednie warunki do karmienia, a dziecko nadal jest bardzo niespokojne, to może świadczyć o jego nadwrażliwości na bodźce dotykowe, przedsionkowe lub węchowe. Załóżmy, że mama wyeliminuje wszystkie możliwe przyczyny nerwowego zachowania niemowlęcia podczas karmienia. Jakie wtedy objawy świadczyłyby o nadwrażliwości na bodźce zewnętrzne? Wyróżnić można nadwrażliwość praktycznie na wszystkie bodźce zewnętrze w tym: Nadwrażliwość na bodźce dotykowe Nadwrażliwość na ruch Nadwrażliwość na smaki Nadwrażliwość na zapachy Nadwrażliwość słuchowa Czy tylko nadwrażliwość na bodźce jest zachowaniem, które może niepokoić rodziców? Są dzieci z tzw.: podwrażliwym układem dotykowym i przedsionkowym. Musimy pamiętać, że istnieje grupa dzieci, które muszą doznawać wyjątkowo silnych wrażeń, aby miały dobre samopoczucie. Maluchy te zazwyczaj bez przerwy są w ruchu. Nie potrafią spokojnie poleżeć w łóżeczku czy leżaczku. Domagają się ciągłego noszenia na rękach i bujania, a im mocniejsze jest kołysanie lub podrzucanie – tym większą radość im sprawia. Zapotrzebowania na wrażenia słuchowe... Zwiększone zapotrzebowanie na wrażenia słuchowe sprawia, że dziecko lubi hałasować – głośno pokrzykuje, rzuca zabawkami, które upadając wydają głośne dźwięki, a jak jest trochę starszy - bez przerwy czymś stuka w podłogę, uruchamia dźwięczące zabawki itp. Trudno go oderwać od tego rodzaju zabaw i nigdy nie wydaje się być nimi zmęczony. Dziecko, które wykazuje cechy podwrażliwości na różnego rodzaju bodźce bywa na ogół odbierane jako wyjątkowo męczące dla otoczenia, natomiast rzadko kto zauważa się że ma ono trudności w przetwarzaniu wrażeń zmysłowych. Jak mogą sami rodzice przekonać się, czy dziecko źle reaguje na określone bodźce zewnętrzne? Przede wszystkim dziecko trzeba dobrze obserwować w różnych sytuacjach, zarówno podczas pielęgnacji jak i zabawy. Warto również sprawdzać jak dziecko reaguje, na drobne zmiany, które próbujemy wprowadzać w jego codziennym życiu. Jak postępować z dziećmi, które są bardzo wrażliwe na bodźce napływające z otoczenia? Nadwrażliwe dzieci trzeba stopniowo, ale sukcesywnie przyzwyczajać do bodźców, których nie lubią. Nie wolno ich jednak rzucać na tak zwaną „głęboką wodę”, lecz w sposób przemyślany oswajać z dotykiem, ruchem, dźwiękami czy nowymi smakami. Służą temu odpowiednie zabawy i sposoby pielęgnacji. A dzieci, które potrzebują silnych wrażeń? Z kolei niemowlakom, które potrzebują silnych doznań, należy dostarczać takich wrażeń w zabawie, jednocześnie je jednak dawkując. Jeżeli nie będziemy czuwać nad aktywnością dziecka, to będzie ono ciągle funkcjonowało na „wysokich obrotach” i w rezultacie stale będzie zmęczone i rozdrażnione, może wykazywać również niepokojące zachowania... [CMS_PAGE_BREAK] A dlaczego kwestia nadmiernej lub zbyt małej wrażliwości zmysłowej jest taka ważna i dlaczego rodzice powinni zgłosić się z tym problemem do specjalisty? Jeżeli nie zwrócimy uwagi na te problemy odpowiednio wcześnie, to należy się liczyć z tym, że dziecko będzie miało trudności również w późniejszym okresie życia. Może to być wolniejszy rozwój mowy lub słabsza sprawność manualna czy grafomotoryczna. Problemy takich dzieci często nasilają się, gdy idą one do przedszkola. • Jeżeli nie pomożemy dziecku przezwyciężyć nadmiernej wrażliwości dotykowej, może ono unikać takich zajęć plastycznych, rytmiki. • Jeżeli utrzymywać się będzie nadwrażliwość słuchowa, to hałas panujący w przedszkolu może być dla dziecka trudny do zniesienia. • Nadwrażliwość na ruch, może z kolei sprawiać, że maluch będzie siedział w kąciku i miał poczucie, że biegający rówieśnicy stanowią dla niego niemalże „śmiertelne” zagrożenie. • Dzieci, które preferują mocne wrażenia zmysłowe, spostrzegane są natomiast jako niesforne lub nadpobudliwe psychoruchowo. Wszystkie dzieci, o których tu mowa – zarówno nadwrażliwe jak i o małej wrażliwości na bodźce, są zazwyczaj negatywnie oceniane przez dorosłych, którzy uważają, że są rozpieszczone albo źle wychowane. Bardzo popularny jest obecnie temat nadpobudliwości u dzieci, czyli tzw.: ADHD. Czy objawy takiej nadpobudliwości można zdiagnozować już u niemowlaków? U tak małych dzieci, nie można jeszcze mówić o zespole nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD), jednak u tych które mają problemy z przetwarzaniem wrażeń zmysłowych bywa, że już w pierwszym roku życia obserwuje się podwyższony poziom aktywności, który sprawia, że maluch często jest niespokojny, rozdrażniony i trudno mu się skupić na jakiejkolwiek zabawie. Takie dzieci mają też zazwyczaj duże problemy ze snem. Wszyscy młodzi rodzice i dziadkowie z niecierpliwością czekają na pierwszy uśmiech dziecka. Jego brak zawsze jest powodem zmartwienia i niepokojów. Dlaczego czasami uśmiech nie chce się pojawić na buzi niemowlęcia? Uśmiech jest jedną z pierwszych prób kontaktu społecznego niemowlaka z mamą i otoczeniem. Jednocześnie dziecko bardzo intensywnie odbiera sygnały płynące z zewnątrz, a twarz dorosłego wysyła takich sygnałów bardzo wiele (weźmy pod uwagę złożoność mimiki i bogactwo dźwięków docierających do dziecka, gdy do niego mówimy). Dla niektórych dzieci jest tych bodźców zbyt wiele i wówczas mogą mieć kłopot ze skoncentrowaniem się na twarzy dorosłego. Jest to najczęstszą przyczyną braku uśmiechu u malucha. A co rodzice, poza gabinetem specjalisty, mogą jeszcze zrobić, aby wspomóc rozwój dziecka? Ze strony rodziców potrzebna jest przede wszystkim zwykła, codzienna zabawa z niemowlakiem pełna serdecznego i ciepłego kontaktu, gdyż to właśnie bliskie więzi rodzinne gwarantują maluchowi prawidłowy rozwój. Jako psycholog będę zawsze podkreślać, że dla małego dziecka najważniejsza jest więź emocjonalna z osobą dorosłą, która zapewni mu poczucie bezpieczeństwa i akceptacji. Dzięki ufnej więzi maluch uczy się odwzajemniać uczucia, porozumiewać ze światem oraz współdziałać w różnych sytuacjach życia codziennego. A jakie zabawy są szczególnie ważne dla prawidłowego rozwoju dziecka? W przypadku maluchów ważne jest podążanie za ich aktywnością, a więc włączanie się w to, czym same się interesują. Jeśli na przykład oglądają własne stopy, to połaskoczmy je w pięty, a jeśli gaworzą - spróbujmy naśladować ich „guganie” (większość maluchów to uwielbia i zaczyna coraz więcej „mówić” ). Sprawdź: zabawy rozwijające dla niemowląt. Szczególne znaczenie mają zabawy „twarzą w twarz”, gdyż rozwijają w dziecku umiejętność odczytywania sygnałów, które inni chcą mu przekazać, oraz umiejętność wyrażania własnych odczuć i potrzeb. Dlatego warto bawić się z maluchem w robienie śmiesznych min i prowadzenie „dialogów”, podczas których naśladujemy jego „wypowiedzi” stosując przy okazji zmienną intonację. Wielu rodziców niepokoi się, że ich dziecko nie chce na polecenie robić „pa-pa”, albo pokazywać obrazków w książeczce. Czy rzeczywiści mają się czym martwić? Raczej nie. Maluchy wykonują polecenia w zabawie bardzo rzadko i to tylko wtedy, gdy nie są do tego zbyt natarczywie namawiane. Im większy kładziemy nacisk na wykonywanie poleceń, tym dziecko mniej chętnie je spełnia. Nieporozumieniem jest również dawanie poleceń, które nie mają związku z aktualną sytuacją. Małgorzata Dąbrowska, dziecięcy psycholog kliniczny, terapeuta integracji sensorycznej, konsultant Polskiego Towarzystwa Psychologicznego w dziedzinie wczesnej interwencji. Rozmawiała: Dorota Pierzchalska
Który kraj ma najskuteczniejszy program szczepień niemowląt? Czy grozi nam jakaś epidemia? Czemu warto szczepić maluchy? To tylko niektóre z pytań do naszego eksperta.
Rozmowa z dr. n. med. Pawłem Grzesiowskim, Prezesem Fundacji Instytut Profilaktyki Zakażeń w Warszawie Czy choroby zakaźne nadal stanowią realne zagrożenie? Jak najbardziej. Należą do głównych przyczyn umieralności i nie zostały do końca opanowane (wyjątkiem jest ospa prawdziwa). Dla drobnoustrojów nie ma granic, przenoszą się wraz z ludźmi. Stąd niepokój np. o wirusa polio, który na pięciu kontynentach został wyeliminowany, ale w Azji Południowo-Wschodniej i niektórych krajach afrykańskich istnieją ogniska tej choroby. Nie możemy więc przerwać szczepień, bo każdego dnia chory na polio czy inną chorobę zakaźną może przyjechać do Europy. Przypomnijmy jak wygląda polski kalendarz szczepień ochronnych. Mamy 12 bezpłatnych szczepień, tzw. obowiązkowych. W kolejności podawania są to szczepienia dla dzieci: gruźlica, wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B), błonica, tężec, polio (choroba Heinego-Medina), Haemophilus influenzae typu B (Hib), różyczka, odra i świnka. Obowiązkowym kalendarzem nie zostały objęte szczepienia przeciwko rotawirusom, ospie wietrznej, meningokokom i pneumokokom. Są to tzw. szczepienia zalecane, płatne. Dwa z nich – przeciwko pneumokokom i ospie wietrznej – są bezpłatne tylko w grupach ryzyka (np. wśród dzieci o obniżonej odporności oraz u wcześniaków). Wynika to z racji finansowych, nie merytorycznych, bo wszystkie szczepienia są zalecane i warto w nie inwestować. Dlaczego? Ponieważ ich znaczenie dla zdrowia publicznego jest ogromne. Koszty finansowe i społeczne dotykające osób, które chorują w konsekwencji niezaszczepienia, dotyczą nie tylko samego pacjenta (leki), ale i budżetu państwa (koszy hospitalizacji, koszty zwolnień z pracy, koszty zasiłków, rent i rehabilitacji, etc.). Możemy dyskutować o tym, jakie grupy wiekowe i kiedy należy szczepić, ale co do tego, że szczepienia są skuteczne i przynoszą zarówno poprawę stanu zdrowia społeczeństwa, jak i oszczędności dla budżetu – nie ma wątpliwości. Jak prezentuje się polski kalendarz szczepień na tle innych krajów UE? Mamy problem z dostępnością do nowych szczepionek. Pod tym względem odbiegamy nawet od Czech, Słowacji, Węgier czy Turcji. Jesteśmy ostatnim krajem, który używa szczepionki pełnokomórkowej przeciwko krztuścowi. Szczepionki bezkomórkowe są bardziej zaawansowane technologicznie, co oznacza m.in. zmniejszenie ryzyka niepożądanych odczynów poszczepiennych. Nie ma również w polskim kalendarzu szczepień powszechnego szczepienia przeciw pneumokokom – te szczepienia są dostępne praktycznie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, Polska na tym tle znajduje się na szarym końcu! Kolejna kwestia to rozdzielenie szczepionek w pierwszym półroczu życia dziecka na wysoko skojarzone i pojedyncze – obecnie ok. 60 proc. polskich rodzin kupuje pełnopłatne szczepionki wysoko skojarzone (5 lub 6 w 1), co stanowi niebagatelną kwotę ponad 100 mln zł dodatkowo wydawanych corocznie na te szczepienia z kieszeni rodziców. [CMS_PAGE_BREAK] A jak wypadamy pod względem wyszczepialności? Dzięki szczepieniom obowiązkowym osiągamy bardzo wysoki wynik 97-98 proc. wśród dzieci w dwóch pierwszych latach życia. Potem jest już gorzej. Najskuteczniejsze programy szczepień w UE mają Wielka Brytania, Niemcy i Holandia. Obowiązek szczepień został tam zniesiony kilkadziesiąt lat temu, a mimo to udaje się im osiągać wyszczepialność na poziomie 95 proc. w skali całej populacji. Te kraje mają nie tylko największą wyszczepialność, ale również najszerszy zakres szczepień i najwyższy stopień ich społecznej akceptacji. Wynika to z faktu, że szczepienia są tam refundowane, a ich motorem jest lekarz wspierany przez państwo. Posiada on materiały edukacyjne oraz czas na rozmowę z rodzicami. Ruchy antyszczepionkowe są w tych krajach marginalne. Czy w Polsce ruchy te mają duży wpływ na decyzje rodziców? Jak wynika z badań, 95 proc. polskich rodziców akceptuje szczepienia jako metodę profilaktyki, ponad 98 proc. szczepi dzieci. Tylko 2 proc. to zdeklarowani przeciwnicy szczepień, a 3 proc. ma duże wątpliwości. I gra toczy się właśnie o tych rodziców! Karanie ich grzywnami za nieszczepienie dzieci do niczego nie prowadzi, bo nie skłania do zmiany postawy, tylko rodzi sprzeciw. Pomysł szczepień obowiązkowych wywodzi się u nas z poprzedniej epoki, z systemu nakazowego. Dziś rodzice chcą sami decydować w tej kwestii i mają do tego prawo. Powinni jednak ponosić konsekwencje swoich decyzji, jeśli w przyszłości dziecko zachoruje na chorobę, której można było zapobiec poprzez szczepienie. Dwa punkty procentowe to dużo czy mało? Dużo, bo szczepienia i epidemiologia mają to do siebie, że liczby się kumulują. W Polsce rodzi się rocznie ok. 400 tys. dzieci. Skoro nie szczepi się 2 proc., to po roku mamy 8 tys., po 3 latach – 24 tys., a po 10 latach – 80 tys. niezaszczepionych dzieci! A to już bardzo duża grupa, która może spowodować poważną epidemię i fatalne następstwa związane z powikłaniami chorób zakaźnych. Jak przekonać nieprzekonanych, że warto się szczepić? Społeczeństwo samo nie wpadnie na pomysł, że profilaktyka jest niezbędna. Powinniśmy mieć bardzo dobre projekty edukacyjne – naukę zaczynać należy już od dzieci w przedszkolach i szkołach, a kontynuować wśród przyszłych rodziców w szkołach rodzenia, wreszcie dla osób w wieku 50+, bo wtedy też można skutecznie zapobiegać wielu chorobom. Podejrzewam, że ponad 90 proc. Polaków nie wie, że osoba dorosła może się zaszczepić przeciwko pneumokokom. Potrzebne nam są działania mające na celu opracowanie nowej kompleksowej strategii realizacji szczepień ochronnych, nie tylko wśród dzieci, ale także wśród populacji 50+.
Sprawdź listę umiejętności, jakie powinno zdobywać dziecko od 1. do 6. miesiąca życia.
Oprócz piątki zmysłów maluszek już od urodzenia ćwiczy jeszcze szósty – zmysł równowagi. Uczy się unosić głowę, turlać się, siadać, a potem jeszcze wstawać i chodzić.
Lubię się huśtać W górę i w dół. Do przodu albo na boki. W ramionach mamy lub na leżaczku-huśtawce. Maluch może kołysać się godzinami – i bardzo dobrze! W ten sposób stymuluje układ przedsionkowy, czyli tę część mózgu, która odpowiada za poczucie równowagi. Im lepiej rozwinięty będzie układ przedsionkowy, tym ruchy malca będą płynniejsze, a upadki, kiedy już zacznie chodzić – rzadsze. Naukowcy mówią też, że dzieci, które w niemowlęctwie miały zapewnioną odpowiednią ilość kołysania, w przyszłości potrafią łatwiej się koncentrować, są spokojniejsze i rzadziej mają kłopoty z nauką. Jeśli jednak dziecko reaguje na kołysanie płaczem (tak jakby tego nie lubiło albo się bało), poproś pediatrę o skierowanie do neurologa. Strach podczas łagodnego kołysania pojawia się zazwyczaj jedynie u maluszków, których układ nerwowy nie działa do końca sprawnie, np. występują zaburzenia napięcia mięśniowego. Uwaga: siadam Która mama nie czeka z niecierpliwością na tę chwilę? Bobas też się do tego aż rwie! Lepiej jednak powstrzymaj się od „pomagania” mu. Sadzanie maluszka i np. obkładanie poduszkami przyniesie więcej szkody niż pożytku. W ten sposób nie ćwiczymy równowagi malucha, za to nadmiernie obciążamy jego mięśnie i kręgosłup. Smyk powinien usiąść samodzielnie mniej więcej w ósmym–dziewiątym miesiącu życia. Na początku pewnie nieraz się zachwieje (będzie jednak umiał utrzymać równowagę, podpierając się na wyciągniętych do przodu rączkach), ale już po kilku tygodniach jego siedzenie stanie się pewne i swobodne. Rączki wtedy na nowo zajmą się zabawkami – albo łyżeczką i kubeczkiem :) Ćwiczę obroty Mniej więcej w piątym–szóstym miesiącu maluchowi uda się pierwszy pełny obrót z pleców na brzuch. Po kilku tygodniach dojdzie nowa akrobacja: przekręcanie się z brzuszka na plecy. Co prawda każde dziecko we własnym tempie dochodzi do tych umiejętności i kilkutygodniowe opóźnienia nie powinny niepokoić, ale jeżeli siedmiomiesięczny smyk wciąż nie umie przekręcać się nawet tylko na brzuszek, powiedz to pediatrze. [CMS_PAGE_BREAK] Zadzieram nosa Główka to największa i najcięższa część ciała maluszka, dlatego jej dźwignięcie (a potem utrzymanie w górze!) wymaga i siły, i wprawy. Noworodek na pewno sobie nie poradzi, ale już dwumiesięczny smyk umie unieść ją i utrzymać nawet kilkanaście sekund. Maluch tym szybciej opanuje sztukę podnoszenia główki i ramion, im więcej będzie miał okazji do ćwiczeń. Kiedy więc odpadnie kikut pępowiny, jak najczęściej układaj smyka na brzuszku. Najpewniej na początku będzie protestował – wtedy pozwól mu chwilę odpocząć na plecach. Z czasem mięśnie karku i brzuszka staną się mocniejsze, a smyk będzie leżał na brzuchu coraz dłużej i bez protestu. To właśnie z leżenia na brzuszku będzie uczył się siadać, raczkować i wstawać. Raz w jedną, a raz w drugą stronę Już 80 proc. polskich siedmiolatków ma „okrągłe” plecy albo wystające łopatki! Zastanawiasz się, co to ma wspólnego z twoim maluszkiem? Ano to, że na wady kręgosłupa dziecka często pracują jego rodzice, i to już od urodzenia maluszka. Kiedy nosisz smyka zawsze w tej samej pozycji albo kiedy układasz go wciąż w jeden i ten sam sposób do snu, ćwiczysz tylko jedną część mięśni jego ciała. Kiedy mięśnie boczne zostaną tak niesymetrycznie wzmocnione, mogą „ciągnąć” w swoją stronę kręgosłup, a stąd już tylko jeden krok do kłopotów. Zanim zostanę cyrkowcem! Jak trenować równowagę i mięśnie malca? - Często kładź dziecko na brzuszku. Najlepiej będzie, jeśli położysz się obok niego i pobawisz razem z nim. Maluch, sięgając po zabawki, musi podnieść główkę i wyciągnąć rękę, a to świetne, wzmacniające ćwiczenie. - Nie ograniczaj ruchów. Spętany rożkiem czy kołderką maluszek nie może się swobodnie poruszać, a przecież wkładanie stópek do buzi czy obroty są konieczne dla jego rozwoju.
Od urodzin do pierwszych kroków - rozwój ruchowy dziecka
Prawidłowy rozwój ruchowy jest bardzo ważny w całym procesie dojrzewania dziecka. Motoryka wzmacnia mięśnie, reguluje ich napięcie i siłę oraz wpływa na kształtowanie się organizmu w różnych fazach rozwojowych.
Harmonijny rozwój ruchowy dziecka jest dla każdego rodzica priorytetową sprawą. Jakiekolwiek zaburzenia w tej dziedzinie powinny być jak najszybciej wychwytywane i leczone. U noworodka motoryka to nieskoordynowane ruchy ciała, najczęściej w reakcji na dźwięk. Niemowlę potrafi już zwracać głowę w stronę dobiegających odgłosów, uczy się także ruchów cyklicznych jak przy potrząsaniu grzechotką, a później trójfazowych – przy sięganiu i chwytaniu. I chociaż u każdego dziecka rozwój psychofizyczny przebiega indywidualnie, to jednak są pewne przedziały wiekowe, w których maluch powinien nabyć nowe umiejętności w zakresie ruchu. Rozwój ruchowy dziecka I tak: w 3. miesiącu dziecko uniesione do pionu, prosto trzyma główkę i potrafi przewrócić się w pozycji leżącej z pleców na bok. Około 6. miesiąca posadzone lub podciągnięte siedzi, obraca się też z brzucha na plecy i odwrotnie. W 8. miesiącu umie już samo usiąść i zaczyna pełzać. W 10–11. miesiącu maluch samodzielnie stoi oraz raczkuje. W pierwszym roku życia dziecko zaczyna chodzić. Dokładniej wygląda to tak: Do 6 tygodnia w pozycji leżącej na plecach obrót głowy z policzka na policzek odbywa się wraz z chaotycznymi ruchami rączek i nóżek. Można zaobserwować gwałtowny wyrzut rączek i nóg z objawami niepokoju, które powodują zmiana położenia ciała lub zadziałanie silniejszego bodźca słuchowego, dotykowego czy świetlnego (to tzw. odruch Moro). U noworodka występuje też prymitywne kopanie, kiedy dziecko jedną nóżkę zgina w kierunku brzucha we wszystkich stawach, a drugą w tym samym czasie prostuje. Leżąc na brzuchu noworodek opiera ciało na jednym policzku, nadgarstkach, mostku i zgiętych kolanach. Łokcie ma cofnięte do tyłu, a miednicę uniesioną nad podłożem. Już teraz maluch próbuje unosić główkę i obrócić ją na drugi policzek. Od 6 tygodnia do 3 miesiąca w pozycji leżącej na plecach maluch koncentruje wzrok na twarzy, która się nad nim pochyla oraz na zabawce w zasięgu jego widzenia. Potrafi przez kilka sekund utrzymywać głowę prosto w linii kręgosłupa. Leżąc na brzuszku niemowlę unosi główkę, podpierając się na przedramionach. W okresie 4 – 5 miesiąca dziecko leżąc na plecach, potrafi włożyć złożone rączki do buzi. Chwyta przedmiot podawany z boku, unosząc zgięte nogi w kierunku brzucha (stopy łączą się stroną podeszwową ze sobą). Obraca się także na bok w jedną i w drugą stronę. Po upływie piątego miesiąca życia maluch umie wziąć zabawkę podawaną mu w linii środkowej ciała oraz spontanicznie kieruje rączki w kierunku kolan. W pozycji leżącej na brzuchu, aby wyciągnąć dłoń po zabawkę, przenosi ciężar ciała na drugi łokieć i podpiera się na przeciwległym kolanie. Przy końcu piątego miesiąca dziecko potrafi już na chwilę, podpierając się na rączkach, oderwać brzuszek od podłoża. Trwa to jednak krótko, a ruch taki nazywany jest pływaniem. W 6 miesiącu niemowlę obraca się z pleców na brzuch w obie strony oraz z brzucha na plecy. Potrafi zatrzymać się na boku, podpierając się na przedramieniu (jest to tzw. siad boczny) oraz podpierając się na wyprostowanej ręce podnosi się do siadu na jednym pośladku (siad skośny). Maluch uczy się chwytać drobne przedmioty wyprostowanym kciukiem i drugim palcem. Przybiera też pozycję foki, podciągając się raz na jednym, raz na drugim łokciu i pokonując w ten sposób krótki odcinek. W połowie 8 miesiąca maluch leżący na plecach chwyta własne stopy i wkłada je do buzi. W okolicach 9 miesiąca dziecko zaczyna siadać, raczkować i wstawać. Są to jednak czynności jeszcze mocno ograniczone. Miesiąc później maluch zaczyna osiągać perfekcję w siedzeniu, wstawaniu i raczkowaniu. Siedzi na obydwu pośladkach, wstaje bez podciągania się na rękach (opiera się o ścianę lub meble), raczkuje, naprzemiennie wyrzucając rączki i nóżki. 11 i 12 miesiąc to czas nauki samodzielnego chodzenia. Początkowo odbywa się to w sposób, że dziecko ustawione jest twarzą do ściany i opierając się o nią dwiema rączkami, próbuje chodzić bokiem. Dopiero później, mając po boku ścianę, trzyma się jej jedną ręką i idzie do przodu. [CMS_PAGE_BREAK] Kiedy maluch kończy roczek, zaczyna chodzić bez podparcia. Robi to jeszcze tylko w linii prostej, nie potrafiąc zmienić kierunku ani swobodnie się zatrzymać. Są to małe kroczki od jednego mebla do drugiego. Powyżej 13 miesiąca dziecko umie już zatrzymać się, zmienić kierunek, iść szybciej lub wolniej. Wstaje samo, bez podpórek. Specjaliści radzą, abyśmy nie rozpaczali, jeśli maluch trochę później niż w podawanych okresach czasowych zacznie siadać, wstawać czy chodzić. Ważne jest jednak, aby różnice te nie przekraczały miesiąca, dwóch. To, co powinno nas zaniepokoić: kiedy dziecko leżąc na plecach odgina główkę do tyłu, wyraźnie skręca ją tylko w jedną stronę, pręży nóżki, sztywno układa ramiona, przyciskając je do podłoża, nie wodzi wzrokiem za zabawką (po drugim miesiącu życia). W pozycji leżącej na brzuchu sygnałami alarmowymi są: nieunoszenie główki (po szóstym tygodniu życia), unoszenie główki poprzez odginanie całego tułowia albo bez podparcia na rękach, skręcanie rączek do wewnątrz, prężenie i krzyżowanie nóżek (pozycja „żabki”). Chcę chodzić! Potrzeba ruchu u małego dziecka jest niesamowita. Dzieci uwielbiają wszystkie nowe doświadczenia, począwszy od siadania i raczkowania, na chodzeniu i bieganiu kończąc. Dopingujmy je do pokonywania kolejnych stopni trudności w zakresie motoryki. Nie trzeba czekać, aż maluszek wstanie, aby uczynić mu okazję ruchu. Można robić to już w okresie niemowlęcym. Układajmy go na brzuszku – dzięki temu dziecko uczy się dźwigać ciało, odpychać od podłoża i utrzymywać równowagę. Nosząc je na rękach, kołyszmy w prawo i w lewo. Ćwiczmy z maluszkiem, kiedy leży na plecach, gimnastykując jego rączki i nóżki: dotykamy po przekątnej rączkę i nóżkę, a potem jednocześnie lewą rączkę i prawą nóżkę. Ćwiczenie to jest pomocne w rozwoju półkul mózgowych. Kiedy maluch raczkuje, musimy zapewnić mu maksimum bezpieczeństwa, nie ograniczając zarazem swobody jego ruchów. Dzieci w tym okresie są najbardziej ciekawego nowego świata, który otwiera się przed nimi, gdy mogą już samodzielnie przemierzać drogę. Nic w tym dziwnego, że wszystko chcą zbadać: nie tylko obejrzeć, ale powąchać i posmakować. Zapewnijmy im więc dostęp do bezpiecznych przedmiotów, usuwając z zasięgu wzroku wszystkie te, których dogłębna analiza może doprowadzić do tragedii. Aby zrozumieć, co jest dla dziecka niebezpieczne, najlepiej zniżyć się do jego poziomu – i to dosłownie. Połóżmy się na podłodze i poobserwujmy świat z pozycji raczkującego malucha. To, co z wysokości 1,5 – 2 metrów wydawało się niegroźne, z pozycji kilkunastu centymetrów może stanowić poważne niebezpieczeństwo. Nie ma wyjścia i wychowując małego człowieczka, trzeba przemeblować dom. Zabezpieczmy zatem w pierwszej kolejności gniazdka elektryczne oraz kanty mebli (są na nie specjalne osłonki), zrezygnujmy z serwet i obrusów, które wystają poza krawędź stołu (dzieci uwielbiają pociągać za zwisające materiały). Zadbajmy także o czystość podłogi, po której na czworakach będzie się poruszał maluch. Pousuwajmy małe przedmioty, załóżmy blokadę na schody, szafy, szuflady. Koniecznie pozbądźmy się foliowych toreb – jeśli maluch je założy na głowę (a dzieci lubią wszystko, co szeleści), może szybko się udusić. Jeśli w domu jest zwierzak – pilnujmy, aby jego miska na czas raczkowania dziecka znalazła się wyżej od podłogi. Nie do rzadkości należą bowiem przypadki, gdy raczkujące niemowlęta zjadają pokarm psa czy kota. Dopilnujmy, aby stworzyć dziecku bezpieczną przestrzeń do zwiedzania świata, zaczynając od mieszkania, gdzie maluch zawsze stawia swoje pierwsze kroki. Warto dać dziecku możliwość samodzielnego poruszania się, nie asekurując go bez przerwy „na wszelki wypadek”, ale mając baczne oko na jego wędrówki. Najlepiej towarzyszyć mu w tych pierwszych ruchowych czynnościach, będąc na tyle blisko, aby w razie zagrożenia móc szybko pomóc, ale i na tyle daleko, aby maluch mógł na własnej skórze poczuć tę jedną z najwspanialszych możliwości odkrywania świata na dwóch nogach.
Etapy rozwoju dziecka - 7 kroków milowych
Dzieci rozwijają się bardzo szybko. Niemal codziennie mają się czym pochwalić. Niektóre ich osiągnięcia są jednak ważniejsze niż inne, bo oznaczają początek czegoś nowego.
Pierwszy rok życia dziecka to czas niezwykle intensywnych i szybkich zmian w jego jeśli to miał być myślnik, to należy napisać "organizmie — niemowlak".---#---Pierwszy rok życia dziecka to czas niezwykle intensywnych i szybkich zmian w jego organizmie - niemowlak rozwija się fizycznie, psychicznie i umysłowo.---#---organizmie-niemowlak#organizmie — niemowlak---#---organizmie - niemowlak">organizmie - niemowlak rozwija się fizycznie, psychicznie i umysłowo. Zmienia się z bezbronnego noworodka, całkowicie zależnego od mamy w samodzielne dziecko wypowiadające pierwsze sylaby, a następnie słowa, siedzące, raczkujące i próbujace stawiać nieśmiałe kroki. Zobacz ten niezwykły 12-miesięczny proces stawania się dziecka samodzielnym małym człowiekiem. Wodzenie wzrokiem Już niemal od narodzin dziecko potrafi uważnie na coś patrzeć – specjaliści nazywają to fiksowaniem wzroku na przedmiocie. Jak dziecko to osiąga? Gdy dziecko skończy miesiąc, zaczyna robić coś więcej: wodzi oczami za poruszającym się przedmiotem, potem za osobami itd. Interesuje go balonik albo zabawka z karuzeli. Teraz już może patrzeć na te przedmioty nie tylko wtedy, gdy przypadkiem znajdą się w polu jego widzenia. Jest w stanie śledzić wzrokiem ich trasę (o ile nie poruszają się zbyt szybko). To ogromny krok naprzód, bo może już świadomie kierować swoim wzrokiem – oczy zaczynają „słuchać” rozkazów wydawanych przez mózg. Jak pomóc? Noworodki i małe niemowlęta nie widzą zbyt wyraźnie (wzrok wyostrza się stopniowo), dlatego łatwiej im śledzić przedmioty w „konkretnych”, nasyconych barwach. Dlatego: nie kupuj różowych czy błękitnych zabawek, pastele są dla malca za mało wyraziste; pokazuj przedmioty w nasyconych barwach - czerwienie, zielenie, granat; niemowlaki lubią duże, wyraźne wzory, np. czarno-białe pasy. Sprawdź, kiedy i co widzi noworodek. Uwaga! Jeśli dziecko nie wodzi wzrokiem do 3.-4. miesiąca, trzeba wyjaśnić, co się za tym kryje. Zwróć uwagę, czy koncentruje wzrok na twojej twarzy, gdy się nad nim pochylasz, czy próbuje podążać za nią wzrokiem. Jeśli nie, warto odwiedzić okulistę i neurologa. Pierwszy uśmiech dziecka Ten prawdziwy i świadomy uśmiech pojawia się, gdy dziecko ma mniej więcej od 6 do 8 tygodni życia. Zaczyna się z tobą komunikować. Jak dziecko to osiąga? To ważne wydarzenie, bo choć niemowlę uśmiecha się od pierwszych dni życia, na początku robi to jakby niechcący, mimowolnie, np. przez sen albo podczas siusiania (to tzw. uśmiech anielski). Teraz jest zupełnie inaczej – dziecko uśmiecha się świadomie, w odpowiedzi na twój uśmiech. To bardzo skuteczny sposób porozumiewania się. Skuteczniejszy niż płacz dziecka, bo widok uśmiechającego się bobaska jest w stanie roztopić serce nawet najbardziej zmęczonej i niewyspanej mamy. Jak pomóc? Chcesz często widzieć bezzębne dziąsła i błyszczące oczy? Oto kilka sposobów na uśmiech malucha: jak najczęściej uśmiechaj się do dziecka i zawsze odpowiadaj uśmiechem na jego uśmiech; pochylaj się nad niemowlakiem, patrz mu w oczy, mów do niego; naśladuj jego miny i nie bój się przesadnej mimiki – maluchy to uwielbiają; gdy ziewa, ziewaj razem z nim, tak jak on marszcz nos, cmokaj, rób zdziwioną minę; śmiej się od ucha do ucha i rozśmieszaj maluszka na różne sposoby (np. powtarzaniem jakiegoś słowa). Już niedługo (w wieku 4-5 miesięcy) twoje dziecko będzie cieszyć się całym ciałem: piszczeć, machać rączkami, śmiać się w głos. Zobacz, kiedy pojawia się u dziecka gaworzenie Uwaga! Jeśli malec nie uśmiecha się do 4. miesiąca życia, trzeba sprawdzić, co się dzieje. Może źle się czuje, jest osłabiony, może też mieć kłopoty ze wzrokiem lub słuchem. Przy najbliższej wizycie powiedz o tym pediatrze. [CMS_PAGE_BREAK] Wyciąganie rączek Mniej więcej w 4 miesiącu życia dziecko zaczyna wyciągać rączki w kierunku zabawek. Wkrótce odkryje, że jego maleńkie dłonie mają moc sprawczą, mogą chwytać, przewracać lub ściskać rozmaite rzeczy znalezione w okolicy. Jak dziecko to osiąga? Któregoś dnia – pac! – udaje mu się jednej z nich dotknąć. To wielki krok naprzód: dziecko po raz pierwszy świadomie pokierowało ręką, wyekspediowało ją pod kontrolą wzroku w konkretnym kierunku i celu. A jeszcze niedawno w ogóle nie zdawało sobie sprawy z tego, że ma rączki! Możesz powiedzieć: „Zaraz, jak to? Przecież już noworodek wkłada palce do buzi!”. To prawda, rączkom zdarzało się już „zawędrować” do buzi, ale działo się to przypadkiem, a nie dlatego, że dziecko tego chciało. Teraz jest inaczej: ręce (podobnie jak wcześniej oczy, głowa i szyja) zaczęły malca „słuchać” i utworzyły zgrany zespół z oczami (trzeba dobrze widzieć i prawidłowo zlokalizować zabawkę, żeby w nią trafić). Od tej chwili malec z dnia na dzień coraz lepiej panuje nad rękami: bawi się nimi, ogląda je, łączy itd. Mając około 6 miesięcy życia, precyzyjnie chwyta zabawki, wkłada je do buzi, przekłada z rączki do rączki. Około 7.-8. miesiąca życia potrafi już chwytać dwa przedmioty równocześnie (każdy inną rączką) i obracać zabawkę w rękach, a w 9. – zaczyna bawić się w wypuszczanie przedmiotu z rączki. Pod koniec 1. roku życia umie podnieść coś małego, np. rodzynek, za pomocą kciuka i wyprostowanego palca wskazującego. Możliwość kontrolowania ruchów rąk jest ważna także dla rozwoju osobowości dziecka. Dziecko ma poczucie, że coś może: „To JA sprawiłem, że zabawka się buja albo wydaje dźwięk”. Jak pomóc? Zachęcaj dziecko do zabaw rączkami: pokaż maluchowi jego rączki – dotykaj paluszków, baw się w „Sroczka kaszkę warzyła”; pokaż, jak się robi „Kosi, kosi łapki; wkładaj mu do rączki grzechotkę, a gdy już potrafi ją utrzymać, podawaj ją tak, by sam mógł ją chwycić; pozwalaj dotykać różnych rzeczy (twojej twarzy, ubrania, sierści psa, posmarowanej oliwką skóry, twojej mokrej dłoni); z czasem nie zabraniaj mu także jeść rękami, bawić się łyżeczką, gnieść i drzeć cienki papier, rzucać przedmiotami (to bardzo ważna umiejętność, maluch ćwiczy wypuszczanie zabawki z rączki); dostarcz mu różnych „pomocy naukowych”; nNajlepiej, gdy zabawki różnią się od siebie w dotyku – jedne są gładkie, inne miękkie i włochate. Uwaga! Jeśli dziecko po ukończeniu 5. miesiąca życia nie zauważa swoich rączek, ma wciąż zaciśnięte piąstki, nie próbuje trafiać w zabawki, wybierz się z nim do neurologa, żeby sprawdzić, czy wszystko jest w porządku. [CMS_PAGE_BREAK] Rozszerzanie diety niemowlaka Wprowadzenie do diety malca innych pokarmów niż mleko mamy lub mleko modyfikowane to prawdziwa rewolucja – dziecko poznaje zupełnie nowe smaki, próbuje tego, co jedzą dorośli: owoców, warzyw, kasz. Jak dziecko to osiąga? Każdy z tych pokarmów ma nieco inną konsystencję, temperaturę i dostarcza innych wrażeń kubkom smakowym. Dziecko uczy się całkiem nowego sposobu jedzenia: już nie ssie wyłącznie piersi, ale je sam rączkami, zlizuje owoce z łyżeczki itd. Co robić? Jeśli karmisz piersią, wstrzymaj się z rozszerzeniem diety do końca pierwszego półrocza, bo według zaleceń WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) przez pierwsze 6 miesięcy niemowlę powinno pić wyłącznie mleko mamy. Wyjątkiem są kaszki zawierające gluten: zgodnie z najnowszymi zaleceniami podaje się je (dosłownie odrobinę!) już w 5. miesiącu, by chronić dziecko przed celiakią. Jeśli karmisz butelką, możesz zacząć wprowadzanie nowości już w 5. miesiącu. Uwaga! Nie wprowadzaj nowości hurtem. Rób to pojedynczo i uważnie obserwuj reakcje swojego małego smyka po każdym posiłku. Bóle brzuszka, zaparcia, wysypka, plamy na buzi mogą świadczyć o alergii. Samodzielne poruszanie się W 9. miesiącu życia dziecko zaczyna pełzać, a wkrótce potem – raczkować. To niesamowite wydarzenie: choć niemowlak poruszał się już wcześniej (obracał się z brzucha na plecy i odwrotnie, machał nóżkami, podpierał się), teraz może dostać się tam, gdzie chce! Jak dziecko to osiąga? Nie musi czekać, aż ktoś przyniesie mu zabawkę, może dostać się do niej o własnych siłach. Może także pójść sobie z jakiegoś miejsca, jeśli nie chce w nim być. To on decyduje! Przy okazji ćwiczy nie tylko mięśnie i koordynację, ale i mózg – ruch naprzemienny sprawia, że powstają nowe połączenia między półkulami mózgowymi. Samodzielne poruszanie się jest też ważne dla rozwoju osobowości: malec zaczyna rozumieć, że jest odrębną istotą, która sama może regulować dystans wobec innych ludzi, przedmiotów. Jak pomóc? Aby zachęcić dziecko do samodzielnego porusznia: nie trzymaj malucha w łóżeczku albo na leżaczku, pozwól mu się bawić na podłodze; nie wyręczaj go we wszystkim; daj mu szansę: może sam dotrze do przedmiotu, który go interesuje? przywołuj go do siebie i śmiej się radośnie, kiedy podejmie wyzwanie; gdy nabierze wprawy, możesz urozmaicić jego trasę przeszkodami, np. miękkimi, kolorowymi poduszkami. Uwaga! Niektóre dzieci nie pełzają i nie raczkują. Po prostu omijają ten etap rozwoju. Choć są teorie, że może to w przyszłości powodować pewne kłopoty (dysleksję), nie ma tu prostych zależności. A trudno jest zmusić do raczkowania dziecko, które ma już ochotę wstawać lub do perfekcji opanowało jeżdżenie na pupie i nie ma zamiaru rezygnować z tak znakomitego sposobu przemieszczania się po podłodze. [CMS_PAGE_BREAK] Gaworzenie Niemowlę gaworzyć zaczyna, gdy ma mniej więcej pół roku. Najpierw powtarza pojedyncze sylaby (np. „ma”), potem tworzy całe ciągi („ma-ma-ma”). Jak dziecko to osiąga? To wielki postęp w jego rozwoju, bo choć już wcześniej wydawało najrozmaitsze dźwięki (najpierw np. parskało, mlaskało, potem gruchało „aaa”, „eeee”, „errrh”, „ekhe”, testując w ten sposób możliwości swojej krtani, gardła, języka itd.), dopiero teraz zaczęło świadomie „rozmawiać”. Niemowlak nie rozumie jeszcze mowy, ale wie już, że te wszystkie dziwne odgłosy wydobywające się z ludzkich ust służą do komunikacji. Próbuje je powtarzać, bawi się nimi, zaczepia cię za ich pomocą. Wciąż jednak nie rozumie jeszcze, że słowa niosą jakąś treść. Pojmie to pod koniec 1. roku życia. To będzie kolejny wielki krok naprzód. Co robić? Jeżeli chcesz, by twoje dziecko szybko nauczyło się mówić: jak najczęściej z nim rozmawiaj; mów powoli, wyraźnie, ciepłym, serdecznym tonem; opowiadaj o prostych, zwyczajnych rzeczach; podczas przewijania go albo mycia lub nacierania oliwką możesz spokojnie opowiadać i tłumaczyć, co właśnie robisz; często powtarzaj te same słowa, np. mówiąc „Zobacz, jaki ładny piesek. Ten piesek jest naprawdę ładny. Piesek ma ładny ogonek”; mów poprawnie, bez zdrobnień i zniekształceń typu: „A telaz dzidzia dostanie mlećka” i zawsze reaguj na zaczepki maluszka. Uwaga! Jeśli dziecko nie gaworzy do 10. miesiąca życia, sprawdź dlaczego. Przede wszystkim ustal, czy malec dobrze słyszy. To bardzo ważne, bo nawet niewielkie uszkodzenie słuchu może zahamować rozwój mowy. Jeśli masz wątpliwości, powinien je rozstrzygnąć nie pediatra, tylko dysponujący specjalistycznym sprzętem audiolog. Pierwszy krok Czekamy na ten dzień z niecierpliwością – nic w tym dziwnego, to wielkie święto! Dla całej rodziny. Jak dziecko to osiąga? Malec pokonał grawitację, nauczył się kontrolować swoje ciało i utrzymywać je w pionie, a teraz dostał nagrodę: stał się samodzielny i może chodzić, dokąd chce, w dodatku nie na czworakach, ale – tak jak mama i tata – na własnych nogach. Pierwsze kroki są nieporadne i chwiejne, ale sytuacja zmienia się z dnia na dzień: dziecko radzi sobie coraz lepiej i wkrótce zaczyna biegać... Co robić? Nie popędzaj dziecka, nauka chodzenia to nie wyścigi. Malec powinien zacząć chodzić wtedy, gdy jego mięśnie i kości będą do tego przygotowane. Zapewnij mu swobodę ruchu i czuwaj nad jego bezpieczeństwem. Nie wsadzaj dziecka do chodzika, bo zamiast pomóc, możesz mu zaszkodzić: dziecko posadzone w chodziku nieprawidłowo obciąża kręgosłup, a jeśli ma kłopot z sięgnięciem stópkami do ziemi, wyrabia sobie nawyk chodzenia na palcach. Poza tym chodzik nie ćwiczy równowagi, a więc trudniej mu się będzie utrzymać na nogach. Uwaga! Dziecko nie musi zacząć chodzić przed pierwszymi urodzinami. Są dzieci, które stawiają pierwszy krok, mając półtora roku. Nie można jednak czekać w nieskończoność. Zgłoś się do lekarza, jeśli dziecko do 14. miesiąca życia nie potrafi stać i (podtrzymane) zrobić kroku. Konsultacja: dr hab. Agnieszka Maryniak, neuropsycholog, Centrum Zdrowia Dziecka.
Jakie szczepienia dodatkowe zaleca się dzieciom?
Małe ukłucie i dużo zalet – oto najprostsza definicja szczepionki. Czasem warto sięgnąć po dodatkowe, płatne zastrzyki. Przed jakimi chorobami chronią – sprawdź!
Dodatkowe szczepienia chronią przed wieloma groźnymi chorobami. Kiedy dziecko dostanie szczepionkę, w jego organizmie zaczynają mnożyć się przeciwciała, które już na długo zostaną w gotowości. Dzięki temu zetknięcie się dziecka z prawdziwymi chorobotwórczymi drobnoustrojami obędzie się bez szkody dla jego zdrowia. Rotawirusy – biegunka, jaką wywołują, grozi odwodnieniem Wystarczy krótki kontakt z zarażoną osobą, aby rotawirusy wniknęły do organizmu dziecka. Po następnych 2–4 dniach dziecko zaczyna wymiotować, do wymiotów dołącza biegunka – a to prosta droga do odwodnienia. Niemowlę traci wodę i cenne składniki odżywcze, słabnie i chudnie w oczach. Z tego powodu zarażenie rotawirusami często – szczególnie w przypadku niemowląt – kończy się w szpitalu. W jaki sposób szczepić? Pierwszą dawkę szczepionki przeciwko rotawirusom można podać już w 6. tygodniu życia, kolejną – po czterech tygodniach (cały cykl szczepienia trzeba zakończyć przed 24. tygodniem życia dziecka). Na szczęście akurat ta szczepionka nie wiąże się z dodatkowym wkłuciem, bo niemowlę dostaje ją doustnie. Musisz tylko uważać, aby jej nie ulało albo nie zwymiotowało (nie karm tuż po szczepieniu). Ile kosztuje: ok. 320 zł (jedna dawka). Zobacz też: Szczepionki nierefundowane - kwestia ilości wkuć? Pneumokoki – mogą wywołać np. zapalenie płuc albo zapalenie ucha Pneumokoki to groźne bakterie, które mogą powodować wiele chorób – od zapalenia ucha środkowego albo płuc aż po zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, a nawet sepsę! Z tego powodu w wielu krajach, np. Francji czy Wielkiej Brytanii, szczepionka przeciwko pneumokokom jest bezpłatna i zalecana przez wszystkich lekarzy (choć w tych krajach nie ma obowiązkowych szczepień, to zdarza się, że niezaszczepiony przeciw pneumokokom kilkulatek nie zostaje przyjęty do przedszkola albo żłobka). Pamiętaj, że na zakażenie pneumokokami najbardziej narażone są maluchy przed 5. rokiem życia. W jaki sposób szczepić? Cykl szczepień przeciw pneumokokom można zacząć już w 6. tygodniu życia. Najmłodszym niemowlętom podaje się cztery dawki (trzy podstawowe i jedna przypominająca). Jeśli szczepienia rozpocznie się po 6. miesiącu życia, dziecko dostanie trzy dawki, a gdy w 2. roku życia – dwie. Dwulatki i starsze dzieci dostają tylko jedną dawkę. Ile kosztuje: ok. 300 zł (jedna dawka). Sprawdź i wydrukuj aktualny kalendarz szczepień obowiązkowych i zalecanych Ospa wietrzna – szczepienie zalecane jest np. dzieciom z AZS Nie wierz opinii babci, że każde dziecko po prostu musi ospę przechorować. Choć sama choroba rzeczywiście zwykle ma lekki przebieg, to może powodować bardzo poważne powikłania, np. zapalenie opon mózgowych i mózgu, ostrą małopłytkowość, zapalenie mięśnia sercowego i zakażenia bakteryjne. W dodatku wirus pozostaje w organizmie w postaci utajonej i nawet po wielu latach może się uaktywnić, wywołując bolesnego półpaśca. W jaki sposób szczepić? Szczepionkę przeciwko ospie wietrznej podaje się już od 9. miesiąca życia. Dzieciom wystarcza jedna dawka (plus w przyszłości dawka przypominająca). Ile kosztuje: ok. 200 zł (jedna dawka). Zobacz: Zakażenia bakteryjne skóry – jak je rozpoznać i leczyć? Grypa – u małych dzieci grozi powikłaniami Czy wiesz, że każdego roku na grypę choruje około pół miliarda ludzi na świecie? Ta z pozoru niegroźna choroba może powodować np. zapalenie płuc, oskrzeli, a nawet mózgu. Uwaga! Szczepionka na zwykłą grypę nie chroni przed tą wywołaną wirusem A/H1N1 (tzw. świńską grypą). W jaki sposób szczepić? Możesz zaszczepić już półroczne dziecko (szczepienie dzieci poniżej 2. roku życia jest jednak mało skuteczne). Jeśli maluch jest szczepiony po raz pierwszy, dostaje dwie dawki w odstępie miesiąca. W kolejnych latach – bo trzeba szczepić co roku – wystarczy jeden zastrzyk. Ile kosztuje: ok. 40 zł (jedna dawka). [CMS_PAGE_BREAK] Meningokoki – to bakterie, które wywołują najgroźniejszą sepsę! Dziecko może się nimi zarazić, np. całując chorą ciocię albo bawiąc się z zakatarzonym kolegą ze żłobka. Skutki zakażenia meningokokami są bardzo niebezpieczne: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych albo sepsa. Zobacz: Nowa szczepionka przeciw meningokokom już w Polsce! W jaki sposób szczepić? Szczepionkę można podać już dwumiesięcznemu niemowlęciu. Taki maluszek dostaje dwie dawki w mniej więcej miesięcznych odstępach, a trzecią po ukończeniu roku. Dzieci po 1. roku życia są szczepione jedną dawką. Ile kosztuje: ok. 150 zł (jedna dawka). WZW typu A Czyli wirusowe zapalenie wątroby (żółtaczka) typu A albo potocznie mówiąc: choroba brudnych rąk. Dziecko może się zarazić, jedząc niedokładnie umyte jabłko albo ssąc kciuk. Choć żółtaczka typu A ma zwykle łagodny charakter, to może prowadzić do niewydolności wątroby – a to już jest bardzo niebezpieczne. W jaki sposób szczepić? Szczepić można dzieci, które ukończyły 1. rok życia. Aby uzyskać długotrwałą ochronę (czyli na około 20 lat), zaleca się podanie dwóch dawek szczepionki w odstępie 6–12 miesięcy. Ile kosztuje: ok. 120 zł (jedna dawka). Odkleszczowe zapalenie mózgu Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu zaleca się np. dzieciom, które chodzą na częste spacery do lasu albo mieszkają na kleszczowych terenach. Czytaj: Letni wysyp kleszczy – jak się chronić? W jaki sposób szczepić? Szczepionkę podaje się dzieciom, które ukończyły rok. Dwie dawki podane w odstępie 1–3 miesięcy zabezpieczają na rok. Trzecia, przyjęta po 9–12 miesiącach, uodpornia na trzy lata. Ile kosztuje: ok. 70 zł (jedna dawka). Co to są szczepionki skojarzone? Zawierają mniej substancji dodatkowych, są skuteczne i bezpieczne. No i mamy je w jednym zastrzyku. Szczepionka 5 w 1 (Infanrix-IPV-Hib, Penaxim) Szczepionka skojarzona 5w1 chroni przed: błonicą, tężcem, krztuścem, polio oraz Hib. Dzięki niej dziecko otrzymuje w ciągu pierwszych 18 miesięcy życia cztery wkłucia zamiast 11. Szczepionka6 w 1 (Infanrix-Hexa) Z kolei ta opcja to zaledwie cztery wkłucia zamiast 13 w ciągu pierwszych 18 miesięcy życia. Szczepionka skojarzona 6w1 chroni przed: błonicą, tężcem, krztuścem, polio, Hib oraz WZW typu B. Uwaga! Szczepionki skojarzone podaje się dzieciom w 6. tygodniu życia. Druga dawka przypada na przełom 3. i 4. miesiąca po narodzinach, trzecia po kolejnych sześciu tygodniach, a ostatnia między 16. a 18. miesiącem. Konsultacja: dr Paweł Grzesiowski, pediatra, kierownik Zakładu Profilaktyki Zakażeń i Zakażeń Szpitalnych Narodowego Instytutu Leków w Warszawie. Dyskutuj na forum: Szczepić siebie i dziecko przeciwko grypie?
Czego oczekiwać w okresie między 4. a 6. miesiącem życia
Maluszek staje się coraz bardziej samodzielny, a odkrywanie świata sprawia mu wielką frajdę! Sprawdź, co czeka Cię w najbliższych miesiącach.
Maluszek staje się coraz bardziej samodzielny, a odkrywanie świata sprawia mu wielką frajdę! Sprawdź, co czeka Cię w najbliższych miesiącach, czyli między 4. miesiącem życia a 6. miesiącem życia. - Mam kontrolę: Dziecko ma coraz większą kontrolę nad własnym ciałem. Może już potrafić przekręcać się z brzucha na plecy i z powrotem, coraz lepiej wychodzi mu sięganie po przedmioty, wkrótce też zacznie siadać z pomocą dorosłego. Będzie też używać obu rąk do odkrywania świata. Pomóż dziecku przyjmować różne pozycje – na plecach, na brzuchu i siedzącą z podparciem. Każda z pozycji pozwala na oglądanie świata z innej perspektywy i pozwala na rozwijanie nowych umiejętności, takich jak przekręcanie się, sięganie po przedmioty lub manipulowanie przedmiotami przy pomocy obu rąk. Bawcie się w gry wymagające sięgania po przedmioty i chwytania ich. Trzymaj ciekawe przedmioty w zasięgu dziecka i zachęcaj je do sięgania po nie. - Potrafię to zrobić!: Twoje dziecko uczy się jak coś działa i że ono może spowodować że coś się stanie. Wykorzystuje swoje nowe umiejętności ruchowe do podnoszenia i odkrywania przedmiotów. Będzie Was obserwować i uczyć się co robić. Proponuj dziecku zabawki o różnych fakturach, kolorach, kształtach, wadze i funkcjach. Odkrywaj je wraz z dzieckiem. Pokazuj dziecku różne sposoby korzystania z przedmiotów: przekładanie ich z ręki do ręki, potrząsanie nimi, popychanie i upuszczanie. - Co teraz? Wasze dziecko uwielbia przewidywać kolejne wydarzenia. Będzie się Wam przyglądać z zainteresowaniem, pokazując, ze chce coś zrobić jeszcze raz. Świadomość, czego może się spodziewać daje mu poczucie kontroli. Mów do dziecka przygotowując się do karmienia. Pomaga mu to zrozumieć, że jedzenie będzie już za chwilę i uczy cierpliwego czekania. Bawcie się w „a kuku!”; zróbcie krótką przerwę kiedy „znikniecie” aby miało czas pomyśleć, co stanie się za chwilę. Ustalcie niezmienne rytuały. W miarę możliwości trzymajcie się stałego planu dnia, na przykład: kolacja, kąpiel, bajka, kołysanka, sen. - Samodzielnie: Dziecko będzie chciało odkrywać swoje jedzenie i samo jeść. Próbowanie i dotykanie różnych rodzajów pokarmu stanowi część procesu uczenia się. Samodzielne jedzenie buduje pewność siebie. Pozwól dziecku bawić się palcami i badać pierś lub butelkę podczas karmienia. Może to spowodować bałagan, ale niezbędne dla jego uczenia się jest odkrywanie struktury i smaku różnych rzeczy. Kiedy podrośnie, pozwól mu dotykać jedzenia i zachęcaj je do samodzielnego jedzenia, dając mu własną łyżeczkę. - Mam coś do powiedzenia. Dziecko będzie wydawało mnóstwo różnych dźwięków do Was, do innych ludzi, do zabawek i w różnych innych sytuacjach. Wokalizacja to fundament rozwoju mowy. Im częściej na nią reagujecie, tym pewniej dziecko będzie się czuło i tym chętniej będzie z Wami „rozmawiać”. Słuchajcie dziecka, gdy do Was „mówi” i patrzcie mu w oczy. Kiedy robi przerwę, odpowiadajcie i czekajcie. W ten sposób dziecko uczy się sztuki rozmowy. Zaczynajcie rozmowy i sprawdzajcie, czy dziecko odpowiada. Nie zapominajcie jednak o odczytywaniu sygnałów wysyłanych przeze mnie. Jeśli dziecko nie ma ochoty na rozmowę, nie narzucaj się – czasem może potrzebować przerwy. - Wszystko w buzi: W wieku czterech miesięcy dziecko chce odkrywać wszystkie aspekty otaczającego świata. Uczy się poprzez zmysły. Wkładanie przedmiotów do buzi jest jeszcze jednym sposobem poznawania ich. Najczęściej nie ma to nic wspólnego z głodem lub ząbkowaniem. Upewnij się, że przedmioty, które mogą dostać się w ręce dziecka są czyste i bezpieczne do wkładania do buzi. Oznacza to, że muszą być na tyle duże, by nie zmieściły się w buzi w całości, i na tyle gładkie by nie powodowały zadrapań lub podrażnień. - Weź to do ręki: Czteromiesięczne niemowlęta nie używają kciuka do chwytania przedmiotów; przechodząc z zabawy oburęcznej do zabawy jedną ręką przytrzymują przedmioty przyciskając je palcami i dłonią. Proponuj dziecku zabawki łatwe do trzymania, najlepiej z uchwytami. Upewnij się, że są wystarczająco lekkie aby dziecko mogło je utrzymać i wystarczająco duże, by nie zmieściły się do buzi. Pamiętaj, ze choć Twoje dziecko potrafi trzymać przedmiot, a nawet po niego sięgnąć, nie potrafi jeszcze świadomie otworzyć dłoni i wypuścić zabawki. Kiedy czteromiesięczne niemowlę upuszcza zabawkę, to wcale nie dlatego, że chciało ją upuścić! - Jestem osobą: Po czterech miesiącach wspólnego życia wiesz dość dobrze, w czym Twoje dziecko jest podobne do innych dzieci w jego wieku, a czym się od nich różni. W trakcie następnych kilku miesięcy maluch nauczy się pokazywać Ci co lubi, a czego nie lubi oraz co go interesuje. Kiedy dziecko odwraca się, wygina lub zaczyna płakać w trakcie zabawy lub w innych momentach, nie traktuj tego osobiście – może to być jego sposób okazania, że potrzebuje przerwy w intensywnej interakcji. Może to być doskonały pomysł na uspokajającą przerwę, przytulanie i śpiewanie spokojnych piosenek. Pomyśl o osobowości Twojego dziecka. Czy woli otoczenie głośne czy spokojne? Czy jest energiczne czy refleksyjne? Nie chodzi o to, że jest jednak prawidłowa osobowość – chodzi o to, abyście poznali swoje dziecko i szanowali je takim, jakie jest. Tekst podlega ochronie praw autorskich (c) copyright Johnson & Johnson Poland Sp. z o.o. 2007. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Aby z powodzeniem karmić piersią uwierz w siebie i przestrzegaj kilku zasad, a przezwyciężysz wszystkie trudności – przekonuje konsultant laktacyjny Elżbieta Bartha.
Marzy Ci się sukces w karmieniu piersią? To możliwe! Najważniejsze, byś uwierzyła w siebie i przestrzegała kilku zasad, a przezwyciężysz wszystkie trudności. Krótki urlop macierzyński, codzienny pośpiech i nadmiar obowiązków nie sprzyjają karmieniu piersią. Można jednak utrzymać laktację nawet przez dwa lata po porodzie – jak zalecają specjaliści w dziedzinie żywienia dzieci. Systematycznie, cierpliwie, małymi krokami możesz wiele osiągnąć. Skorzystaj z naszych rad. 1. Nie rozstawaj się z noworodkiem Moment, gdy tuż porodzie osuszony i nagi trafia w Twoje ramiona, jest najlepszym czasem na przystawienie go do piersi. Pierwsze karmienia stymulują wydzielanie dwóch ważnych hormonów – prolaktyny (odpowiedzialnej za produkcję pokarmu i relaksującej kobietę) i oksytocyny (powodującej wypływ pokarmu z piersi i ułatwiającej zachowania macierzyńskie). 2. Ucz się od położnych Wykorzystaj pobyt w szpitalu na naukę prawidłowego przystawiania dziecka do piersi. Za każdym razem spytaj, czy dziecko ssie prawidłowo, poproś o wskazówki, wypróbuj różne pozycje. 3. Karm co najmniej osiem razy na dobę Przystawiaj malucha tak często, jak tego chce (także w nocy) i wtedy, gdy Twoje piersi są przepełnione. Pozwól mu opróżnić jedną pierś, potem zaproponuj drugą. Kolejne karmienie rozpocznij od tej, która była ostatnia. Niektóre dzieci potrzebują 10-15 minut, by się najeść, inne – ponad pół godziny. I jest to normalne. 4. Nie dawaj dziecku smoczka Nie stosuj też kapturków ochronnych na brodawki, bo zakłócają one mechanizm ssania. Jeśli musisz podać maluchowi odciągnięty pokarm, zrób to za pomocą kubeczka, a nie butelki. [CMS_PAGE_BREAK] 5. Odciągaj pokarm Opróżniaj piersi przy nawale mlecznym i by pobudzić laktację. Rób to regularnie, jeśli jesteś rozdzielona z dzieckiem, a także gdy musisz wcześnie wrócić do pracy. 6. Nie dopajaj malucha Pokarm zawiera wystarczającą ilość wody (w czasie upałów wystarczy częściej karmić). Słodkie herbatki i woda z glukozą odbierają apetyt. Jeśli maluch mniej zje, Twoje piersi wytworzą mniej mleka. 7. Nie myj brodawek mydłem Są one natłuszczane i dezynfekowane przez wydzielinę gruczołów, które znajdują się na otoczce, a potem przez siarę. By nie zmywać tych cennych substancji i nie wysuszać skóry, myj piersi samą wodą. 8. Noś wygodny biustonosz Powinien być z naturalnego włókna, przewiewny, na szerokich ramiączkach, dobrze podtrzymujący piersi. Obcisłe biustonosze, z fiszbinami mogą powodować zastój pokarmu. Odpinane miseczki pozwalają dyskretnie karmić w każdej sytuacji. 9. Wybierz dobrego pediatrę Weź pod uwagę jego stosunek do karmienia piersią. Niestety, wielu lekarzy przenosi zasady karmienia sztucznego na karmienie naturalne. Prowadzi to do szybkiego dokarmiania dziecka, a w konsekwencji do wczesnego odstawienia go od piersi. 10. Korzystaj z rad innych mam Jeśli mają one dobre doświadczenia, spotkania z nimi są bardzo pomocne. Takie szanse stwarzają np. grupy wsparcia zorganizowane przy poradniach laktacyjnych.