„Córka wykorzystuje mnie do opieki nad wnukami, chociaż stać ją na nianię. W końcu się postawiłam, ale szybko tego pożałowałam”
„Myślałam, że odpoczynek mi się należy. Nie przypuszczałam, że tak wiele się zmieni, gdy postawię córce jasne granice...”
Zawsze byłam tą babcią, która jest gotowa pomóc na każde zawołanie. Kiedy Lidka dzwoniła w środku tygodnia, żebym odebrała dzieci z przedszkola, rzucałam wszystko i pędziłam autobusem przez pół miasta. Byłam dumna, że mogę być dla niej wsparciem, choć czasem zmęczenie dawało mi się we znaki. Jednak pewnego dnia coś się zmieniło. Poczułam, że nie jestem już w stanie dalej udźwignąć wszystkiego sama. Zmęczenie, którego nie da się zignorować Ostatnie miesiące były dla mnie trudne. Kręgosłup coraz częściej dawał o sobie znać, a poranki zaczynałam od proszków i ćwiczeń rozciągających. Każda kolejna prośba Lidki o pomoc wzbudzała we mnie coraz większy niepokój. Bałam się, że któregoś dnia naprawdę nie dam rady podnieść dzieci, pobawić się z nimi, czy nawet wyjść na spacer. Wiedziałam, że muszę postawić granicę, choć serce mi się krajało na samą myśl o tym. Przez lata słuchałam rad psychologów – „zadbaj o siebie, naucz się mówić nie, stawiaj granice” – ale kiedy przyszło do konkretów, okazało się, że to wcale nie jest takie proste. Pewnego popołudnia, kiedy Lidka zadzwoniła z pytaniem, czy mogę zostać z dziećmi w weekend, poczułam, jak narasta we mnie napięcie. Chciałam się zgodzić, jak zawsze, ale coś mnie powstrzymało. – Lidka, nie mogę. Naprawdę nie dam rady. Mój kręgosłup już odmawia posłuszeństwa – powiedziałam, czując w gardle gulę. – Mamo, proszę cię, to tylko dwa dni. Z Markiem mamy rocznicę, wykupiliśmy weekend w spa... Ty zawsze byłaś z dziećmi! – jej głos drżał od emocji. – Wiem, ale ja już nie mogę. Po ostatnim weekendzie przez trzy dni leżałam z bólu. Może pomyślicie o niani? Stać was na to, a ja naprawdę już nie wyrabiam. Zapadła cisza. Wiedziałam, że jest rozczarowana, ale nie mogłam inaczej. – Niani? – powtórzyła chłodno. – No dobrze. Jak wolisz. Rozłączyła się. Zostałam sama z poczuciem winy i lękiem, co będzie dalej. Dwa tygodnie ciszy Nie spodziewałam się, że ta rozmowa tak bardzo zmieni nasze relacje. Lidka zamilkła. Nie odbierała moich telefonów, na wiadomości odpisywała zdawkowo. Minęły dwa tygodnie, zanim zebrałam się w sobie i postanowiłam pojechać do nich bez zapowiedzi. Zawsze byłam mile widziana, więc miałam nadzieję, że i tym razem wszystko jakoś się ułoży. Przyniosłam dzieciom ich ulubione ciastka, żeby choć trochę ocieplić atmosferę. Zadzwoniłam do drzwi. Z nerwów czułam ścisk w żołądku. Drzwi otworzyła mi nieznana kobieta, może pięćdziesięcioletnia, z uśmiechem na twarzy. – Dzień dobry, w czym mogę pomóc? – Dzień dobry, ja do Lidki. Jestem jej mamą. – Ach, dzień dobry! Pani Lidka jest w pracy, pan Marek też. Ja nazywam się Basia, jestem nianią dzieci. Wyjrzały zza niej główki moich wnuków, Weroniki i Patryka. Rzucili szybkie „Babcia!”, ale zaraz schowali się za spódnicę pani Basi. Poczułam ukłucie w sercu. – Chodźcie, dzieci, babcia przyszła. Zrobimy herbatę? – powiedziała pani Basia, zapraszając mnie do środka. Usiadłam przy stole jak gość, obserwując, jak pani Basia sprawnie obsługuje dzieci, zna każdy zakamarek kuchni, a maluchy biegną do niej z rysunkami i opowieściami. Próbowałam zagadać do Weroniki, ale ona tylko zerknęła na mnie i pobiegła do niani. Po pół godzinie wyszłam, zostawiając ciastka na blacie. W drodze do domu łzy same cisnęły mi się do oczu. Nowa rzeczywistość Wieczorem zadzwoniłam do Lidki. Odebrała po kilku sygnałach. – Byłam dzisiaj u was. Poznałam panią Basię – powiedziałam cicho. – O, świetnie. Dzieci ją uwielbiają. Ma mnóstwo pomysłów, zabiera je na spacery, robi z nimi prace plastyczne. No i jest codziennie od ósmej do szesnastej. W weekendy też, jeśli trzeba. – Rozumiem. Ale... czemu nic mi nie powiedziałaś? – Mamo, sama mówiłaś, że nie dasz rady. Nie chciałam cię obciążać. Teraz masz więcej czasu dla siebie. Jej ton był spokojny, ale czułam w nim dystans. Jakby chciała mi pokazać, że sobie świetnie radzi beze mnie. Z każdym tygodniem stawałam się coraz bardziej gościem w ich życiu. Lidka coraz rzadziej dzwoniła, nie zapraszała mnie już na spontaniczne obiady. Na propozycje spaceru z wnukami odpowiadała, że mają już plany z Basią. Na Facebooku pojawiały się zdjęcia dzieci z podpisami: „Najlepsza niania na świecie!”. Czułam, jak moje miejsce w rodzinie powoli się kurczy. Urodziny inne niż wszystkie Kiedy nadszedł dzień urodzin dzieci, bardzo się starałam nie pokazać po sobie smutku. Wystroiłam się, przygotowałam prezenty i ruszyłam do sali zabaw z nadzieją, że choć tego dnia poczuję się znów częścią rodziny. Na miejscu zobaczyłam panią Basię, która bawiła się z Weroniką i Patrykiem, pomagała dzieciom zdmuchiwać świeczki, podawała talerzyki tortu. Lidka i Marek rozmawiali ze znajomymi. Usiadłam obok córki. – Piękne urodziny, Lidka – powiedziałam. – Dziękuję, mamo. Basia wszystko zorganizowała. Nawet tort zamówiła z tej nowej cukierni. Dzieci podbiegły do naszego stolika. Wyciągnęłam ręce, ale przebiegły obok mnie i rzuciły się na szyję niani. – Ciociu Basiu, zobacz, jaki samochodzik! – krzyczał Patryk. – Piękny! Kto ci go kupił? – Babcia – odpowiedział, pokazując na mnie, ale zaraz pobiegł z nianią dalej się bawić. Patrzyłam na to wszystko i czułam, jak serce mi pęka. Z jednej strony miałam upragniony odpoczynek, nikt już nie obciążał mnie kolejnymi prośbami. Z drugiej – czułam się jak widz na własnym przedstawieniu. Moja rola została komuś oddana i nawet nie zauważyłam, kiedy to się stało. Samotność, której nie przewidziałam Wieczorem wróciłam do pustego mieszkania. Cisza, która kiedyś była dla mnie wybawieniem po całym dniu hałasu i biegania za wnukami, teraz była nie do zniesienia. Siadłam przy stole i rozmyślałam, czy naprawdę zrobiłam dobrze. Może powinnam była jeszcze trochę się poświęcić? Zacisnąć zęby, przemilczeć ból pleców i być dla nich tak, jak oni tego oczekiwali? Wiem, że nie mogłam już dłużej udawać, że mam tyle siły co dawniej. Ale nikt nie uprzedza, że stawianie granic może tak bardzo boleć. Nie tylko ciało, ale i serce. Czasem myślę, że już zawsze będę tą babcią „na ławce rezerwowych”. Kiedyś byłam niezastąpiona. Dziś – nie jestem nawet pierwszym wyborem. Może przyjdzie taki dzień, że znów znajdę swoje miejsce w ich życiu. Na razie uczę się żyć z tym, co sama wybrałam – i z tym, czego nie przewidziałam. Irena, 65 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Babcia chce wziąć na wakacje tylko jedno z moich dzieci. Mogłaby się bardziej postarać i zabrać dwoje” „Teściowa od lat powtarzała, że dom będzie dla wnuków. Gdy podczas remontu mąż znalazł list schowany pod deskami, wiedziałam, że musimy zabrać stamtąd dzieci” „W dzieciństwie całe lato spędzałam z dziadkami i nikt nie narzekał. Dziś seniorzy mają w nosie wnuki, wolą potańcówki w sanatorium”
„Moja babcia odeszła dzień przed narodzinami prawnuczki. Gdy na dnie szafy znalazłam jej list, osunęłam się na ziemię”
Czytając list babci, poczułam, jak mój świat się wali. Moja mama całe życie nosiła nazwisko kogoś, kto nie był z nią spokrewniony.
Dom babci Marii zawsze pachniał pastą do podłóg i starym drewnem. Po jej śmierci to ja wzięłam na siebie zadanie uporządkowania jej rzeczy. Z maleńką Lilą, która właśnie skończyła miesiąc, w chuście na piersi, metodycznie przeglądałam kolejne szafy. Zofia, moja mama, nie miała na to siły, a ja potrzebowałam jakiegoś zajęcia na urlopie macierzyńskim, żeby nie zwariować w pustym mieszkaniu. Wielka dębowa szafa w sypialni była pełna równo ułożonej pościeli i starych ubrań pachnących lawendą. Na samym dnie, pod stertą poszewek w kwiaty, znalazłam płaskie tekturowe pudełko. Nie było nawet ukryte – po prostu leżało tam, zapomniane albo celowo zostawione na samym spodzie. Lila wierciła się przez chwilę, po czym znowu zasnęła, oddychając miarowo. Usiadłam na brzegu skrzypiącego łóżka i otworzyłam pudełko. W środku znajdował się tylko jeden list. Koperta była zżółknięta, ale niezaadresowana. Wewnątrz był złożony na pół arkusz papieru, zapisany drobnym, starannym pismem babci. Zaczęłam czytać, spodziewając się jakichś sentymentalnych wspomnień albo uwag dotyczących pogrzebu. Prawda zapisana na pożółkłym papierze Pierwsze zdania były dość zwyczajne. Babcia pisała o tym, że życie mija szybciej, niż nam się wydaje, i że czasem decyzje podjęte w młodości rzucają cień na całą resztę naszych dni. Ale im dalej czytałam, tym bardziej czułam, jak żołądek podchodzi mi do gardła. List był zaadresowany do mojej mamy, Zofii, choć najwyraźniej babcia nigdy nie odważyła się go jej wręczyć. „Córeczko” – pisała babcia. „Kiedy to czytasz, mnie pewnie już nie ma. Nie miałam odwagi powiedzieć ci tego w twarz. Całe życie nosiłam ten ciężar sama. Twój ojciec, Tadeusz, wspaniały człowiek, którego kochałaś ponad wszystko, nie był twoim biologicznym ojcem”. Przestałam czytać. Musiałam zamknąć oczy, żeby litery przestały skakać. Dziadek Tadeusz. Ten sam, którego nazwisko nosiłam z dumą przed ślubem. Ten, który uczył mnie jeździć na rowerze i opowiadał historie o swoim ojcu i dziadku. Nasze rodowe dziedzictwo, którym zawsze tak bardzo się szczyciliśmy. Spojrzałam na list. Wróciłam do czytania, czując dziwne dzwonienie w uszach. „To był krótki moment słabości. Romans z Antonim, tym malarzem, który przyjechał na plener do naszej wsi. Tadeusz wiedział. Wybaczył mi, przyjął cię jak własną córkę i nigdy, absolutnie nigdy nie dał mi odczuć, że jesteś kimś innym niż jego ukochanym dzieckiem. Błagał, żebym ci nigdy nie mówiła. Chciał być twoim jedynym ojcem. I był nim. Ale teraz, kiedy zbliżam się do końca, czuję, że musisz znać prawdę o swojej krwi”. Antoni. Malarz. Próbowałam przypomnieć sobie, czy kiedykolwiek słyszałam to imię z ust babci. Nigdy. Spojrzałam na śpiącą Lilę. Jej mała, spokojna twarzyczka była wtulona w moją klatkę piersiową. Zawsze mówiono mi, że mam oczy po dziadku Tadeuszu. Ciemne, głębokie. Zofia też takie miała. A teraz dowiedziałam się, że to nie były oczy Tadeusza. To były oczy jakiegoś obcego człowieka, artysty, który przewinął się przez życie mojej babci i zniknął. Świat, który przestał do nas pasować Siedziałam w ciszy przez długi czas. Świat wokół mnie wydawał się nagle obcy. Zastanawiałam się, jak by to było powiedzieć o tym mamie. Zofia miała teraz sześćdziesiąt lat. Jej tożsamość, jej wspomnienia o ukochanym ojcu, jej poczucie przynależności do rodziny – wszystko to opierało się na kłamstwie. Dobrze strzeżonym, podyktowanym miłością, ale jednak kłamstwie. – Klaudia? – Głos z przedpokoju wyrwał mnie z zamyślenia. To był mój mąż, Piotrek. – Jesteś tu? Szybko złożyłam list i wsunęłam go do kieszeni spodni. Nie byłam jeszcze gotowa, żeby komukolwiek o tym mówić. Nawet jemu. – W sypialni! – odkrzyknęłam, starając się, by mój głos brzmiał normalnie. Piotrek wszedł do pokoju z uśmiechem, niosąc siatki z zakupami. – Pomyślałem, że przywiozę obiad. Jak wam idzie? – Powoli – odpowiedziałam, patrząc na stosy ubrań. – Chyba na dzisiaj skończę. Wróciłam do domu z głową pełną myśli. Przez kolejne dni nie mogłam przestać myśleć o liście. Wyciągałam go ukradkiem, kiedy Piotrek był w pracy, a Lila spała. Analizowałam każde słowo babci. Zastanawiałam się nad Tadeuszem – dziadkiem, który wiedział, a mimo to kochał moją mamę bezwarunkowo. Jak wielkim musiał być człowiekiem, żeby udźwignąć taki ciężar i nigdy nie dać po sobie poznać? Ale z drugiej strony czułam złość. Złość na babcię za to tchórzostwo. Dlaczego napisała ten list? Żeby zrzucić z siebie poczucie winy? Przecież wiedziała, że zburzy to cały świat jej córki. A może wierzyła, że prawda, bez względu na to, jak bolesna, jest ostatecznie lepsza od kłamstwa? Wybór, przed którym stanęłam Nadeszła niedziela. Zofia przyjechała do nas na obiad. Siedziała na kanapie, trzymając Lilę na kolanach i gruchając do niej cicho. – Popatrz tylko, Klaudia – powiedziała, gładząc małą po główce. – Ona ma te same usta co twój dziadek Tadeusz. Ten sam kształt. Pamiętasz, jak zawsze krzywił wargi, kiedy nad czymś myślał? O, właśnie tak! Patrzyłam na mamę i czułam, jak list w mojej kieszeni pali mnie żywym ogniem. Wystarczyłoby jedno słowo. Jedno zdanie: „Mamo, musimy porozmawiać”. I nagle usta Lili nie byłyby już ustami Tadeusza. Zofia straciłaby kawałek siebie. Ja straciłabym dziadka, którego znałam. Czy prawda była warta zniszczenia spokoju starszej kobiety? Zofia i tak niedawno pochowała matkę. Była krucha, zmęczona. A z drugiej strony – czy miałam prawo decydować o tym, co powinna wiedzieć o własnym życiu? Wzięłam głęboki oddech. Patrzyłam, jak mama uśmiecha się do mojej córki, widząc w niej odbicie człowieka, który dał jej całą swoją miłość, bez względu na biologię. – Tak, mamo – powiedziałam w końcu cicho. – Ma usta dziadka Tadeusza. Nie wiem, czy kiedykolwiek dam jej ten list. Na razie schowałam go w szkatułce z moimi starymi pamiątkami. Może kiedyś, gdy ból po stracie babci zelżeje, znajdę odwagę. A może zniszczę go, zanim ktokolwiek inny go znajdzie. Na ten moment po prostu żyję z tą wiedzą, próbując odnaleźć nową siebie w rodzinie, która nagle okazała się zupełnie inna, niż myślałam. Klaudia, 32 lata Zobacz też: „Teściowa nie pozwalała nam wchodzić do jednego pokoju. Gdy przypadkiem zobaczyłam, co tam skrywa, długo nie mogłam dojść do siebie”
„Syn i synowa zamieszkali u mnie, ale dopiero po narodzinach wnuka poznałam ich plan. Musiałam się ich pozbyć”
„Myślałam, że stworzymy kochającą, wielopokoleniową rodzinę. Szybko jednak okazało się, że dla syna i synowej jestem tylko darmową opcją, dzięki której mogą oszczędzać, ignorując całkowicie moje potrzeby i spokój.”
Kiedy Janek i Marta zapytali, czy mogliby na jakiś czas wprowadzić się do mojego domu po narodzinach małego Antosia, poczułam prawdziwą radość. Zawsze marzyłam o domu pełnym życia, gwarze rozmów i dziecięcym śmiechu. Mój dom jest spory, odkąd mąż zmarł kilka lat temu, było mi w nim trochę zbyt pusto, a oni musieliby gnieździć się z małym w kawalerce. Pomyślałam, że to wspaniała okazja, by zacieśnić nasze więzi, pomóc im w tych pierwszych, trudnych miesiącach z noworodkiem i po prostu nacieszyć się byciem babcią. Oni dobrze zarabiają, nic by się nie stało, gdyby przez miesiąc czy dwa opłacali tamto puste mieszkanie. Zgodziłam się od razu. Przygotowałam dla nich całe piętro – dwa duże pokoje i osobną łazienkę. Wydałam sporo oszczędności na odświeżenie ścian i zakup nowych mebli, żeby czuli się komfortowo. Janek zawsze był moim oczkiem w głowie, a Marta wydawała się miłą, choć trochę zdystansowaną osobą. Wierzyłam, że wspólne mieszkanie nas zbliży. Pierwsze zgrzyty Początki były naprawdę obiecujące. Antoś to cudowne dziecko, a ja starałam się być wsparciem, nie narzucając się zbytnio. Gotowałam obiady, prałam, sprzątałam – wszystko po to, by młodzi rodzice mogli odpocząć. Jednak z biegiem tygodni zaczęłam zauważać drobne, ale irytujące zmiany. Marta zaczęła traktować mnie coraz bardziej jak darmową pomoc domową, a nie jak gospodynię. Nie pytała, czy mogłabym zająć się małym, po prostu stawiała mnie przed faktem dokonanym. – Mamo, my z Jankiem wyskoczymy na miasto, zrobisz małemu butelkę za godzinę, dobra? – rzuciła pewnego popołudnia, nawet nie czekając na moją odpowiedź, tylko łapiąc torebkę i wychodząc z domu. Zostawałam z Antosiem, czując lekkie ukłucie irytacji. Oczywiście, uwielbiałam wnuka, ale miałam też swoje plany, swoje życie, o które nikt już nie pytał. Zaczęli też zamawiać drogie jedzenie na dowóz, nie proponując mi nigdy poczęstunku, choć ja codziennie stawałam na rzęsach, by w lodówce było pełno domowego jedzenia. Przypadkowa rozmowa Któregoś wieczoru, kiedy Antoś w końcu zasnął, zeszłam na dół po szklankę wody. Przechodząc obok salonu, usłyszałam ściszone głosy Janka i Marty. Drzwi były lekko uchylone. – Przecież to idealny układ – mówiła Marta, brzmiąc na wyraźnie zadowoloną. – Zaoszczędzimy mnóstwo kasy. Twoja matka i tak siedzi tu sama, nic nie robi, więc to żadna różnica, że my tu jesteśmy. A za to, co dostaniemy z wynajmu naszej kawalerki, odłożymy na większe mieszkanie. Przez rok czy dwa u niej przemęczymy. Zamarłam. Szklanka niemal wypadła mi z rąk. – No tak, ale musimy jej jakoś powiedzieć o tym wynajmie – odparł Janek, trochę niepewnie. – Przecież mówiła, że to na chwilę, żeby pomóc przy małym. – Oj tam, powiesz, że mieliśmy awarię w mieszkaniu i musimy je wynająć, żeby pokryć koszty remontu. Coś wymyślisz. Przecież ona nas nie wyrzuci z dzieckiem na bruk – prychnęła Marta. Poczułam, jak krew uderza mi do głowy. Nie chodziło o to, że potrzebowali wsparcia przy dziecku. Chodziło o to, że potraktowali mnie jak naiwną starszą panią, którą można wykorzystać jako darmowy hotel i darmową opiekunkę, żeby sami mogli się bogacić moim kosztem. Samowolne rządy Przez kilka następnych dni chodziłam jak struta. Nie wiedziałam, jak zacząć tę rozmowę, jak skonfrontować ich z tym, co usłyszałam. Mój smutek szybko jednak przerodził się w złość, gdy zobaczyłam, co Marta zrobiła w salonie. Wróciłam z zakupów i zastałam mój ukochany salon – ten sam, w którym przez lata odpoczywałam z mężem – całkowicie przemeblowany. Mój stary, wygodny fotel zniknął, a na jego miejscu stała nowoczesna, krzykliwa komoda, którą kupili kilka dni wcześniej. – Marta, co tu się dzieje? – zapytałam, starając się opanować drżenie głosu. – O, jesteś! – uśmiechnęła się szeroko, jakby nigdy nic. – Zrobiłam trochę porządku. Ten twój fotel był już taki stary i zagracał przestrzeń. Przeniosłam go do garażu. Teraz jest tu o wiele więcej miejsca dla Antosia. – To jest mój dom, Marta. Mój salon i mój fotel – powiedziałam stanowczo. – Nie życzę sobie, żebyś bez pytania zmieniała cokolwiek w moich rzeczach. Jej uśmiech zrzedł. – Przecież my tu mieszkamy, mamo. Musimy mieć jakąś przestrzeń do życia. Nie możemy cały czas czuć się jak goście. – Ale jesteście tu gośćmi! – wypaliłam, nie mogąc się już powstrzymać. – Gośćmi, którzy mieli tu być na chwilę, żeby odpocząć po porodzie, a nie najemcami, którzy planują tu siedzieć latami za darmo, wynajmując w tym czasie swoje mieszkanie! Konfrontacja Marta pobladła. Zanim zdążyła cokolwiek powiedzieć, do salonu wszedł Janek, zwabiony podniesionymi głosami. – Co tu się dzieje? – zapytał, patrząc na nas zdezorientowany. – Twoja matka ma jakieś pretensje, że przestawiłam ten stary, zniszczony fotel! – oburzyła się Marta, wskazując na mnie oskarżycielsko. – Nie chodzi o fotel, Janek – powiedziałam, patrząc mu prosto w oczy. – Chodzi o to, że słyszałam waszą rozmowę kilka dni temu. Słyszałam o planach wynajmu waszego mieszkania. Zrobiliście sobie ze mnie darmowy hotel, żeby odłożyć na swoje. Janek spuścił wzrok, wyraźnie zakłopotany. Przez chwilę panowała ciężka cisza, przerywana tylko cichym gaworzeniem Antosia z pokoju obok. – Mamo, to nie tak... – zaczął w końcu, jąkając się. – Po prostu pomyśleliśmy, że skoro i tak tu jesteśmy, to bez sensu, żeby tamto mieszkanie stało puste. Chcieliśmy tylko zaoszczędzić na przyszłość. Przecież tobie nie dzieje się krzywda. – Nie dzieje się krzywda? – powtórzyłam z niedowierzaniem. – Gotuję wam, piorę, sprzątam, zajmuję się dzieckiem na zawołanie, a wy traktujecie mnie jak powietrze. Zmieniacie mój dom bez pytania, planujecie moje życie za moimi plecami. Ja wam pomagam z miłości, a wy to po prostu chłodno kalkulujecie. Marta skrzyżowała ręce na piersi, przybierając postawę obronną. – No przecież mówiłaś, że się cieszysz, że tu jesteśmy. Że dom był za duży. Teraz ci przeszkadzamy? – Przeszkadza mi to, jak mnie traktujecie – odpowiedziałam, czując, że zbierają mi się łzy w oczach, ale nie chciałam im na to pozwolić. – Bardzo was kocham i uwielbiam Antosia. Ale to jest mój dom. Ja wyznaczam tu zasady. Jeśli chcecie tu mieszkać dłużej, musimy ustalić jasne warunki. Nowe zasady Przez następne kilkadziesiąt minut odbyła się jedna z najtrudniejszych rozmów w moim życiu. Musiałam stanowczo postawić granice własnemu dziecku. Zażądałam, aby zaczęli dokładać się do rachunków – prąd i woda drastycznie wzrosły, odkąd się wprowadzili. Zapowiedziałam, że nie będę codziennie gotować dla całej trójki, i że muszą zacząć robić własne zakupy. Co najważniejsze, jasno określiłam, że nie jestem darmową nianią na pełen etat, i jeśli potrzebują opieki nad małym, muszą pytać z wyprzedzeniem, czy mam czas i chęci. Janek przyjął to z pokorą, przepraszał i przyznał mi rację. Marta jednak przez resztę wieczoru chodziła nadąsana, unikając mojego wzroku. Następnego ranka, gdy zeszłam na śniadanie, mój stary fotel stał z powrotem na swoim miejscu. Na stole leżała koperta z pieniędzmi na rachunki i krótka kartka od Janka: „Przepraszam, mamo. Będziemy się starać”. Zrobiłam sobie kawę i usiadłam w moim fotelu, patrząc przez okno. Czułam mieszankę ulgi i smutku. Zrozumiałam, że moja relacja z synem i synową nigdy nie będzie taka idealna, jak to sobie wyobrażałam. Wielopokoleniowy dom z marzeń okazał się mitem. Miłość to jedno, ale szacunek do siebie i własnych granic to coś, o co czasem trzeba twardo zawalczyć, nawet z najbliższymi. Bogdana, 62 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj też: „Babcia chce wziąć na wakacje tylko jedno z moich dzieci. Mogłaby się bardziej postarać i zabrać dwoje” „Teściowie nie dołożyli nam złamanego grosza do nowego domu. Ale na grilla wpraszają się co weekend i nawet dzieciom arbuza nie przywożą” „Zabrałam wnuki do Krynicy Morskiej, żeby córka wreszcie odsapnęła. Zamiast wdzięczności spotkała mnie najgorsza zdrada”
Babcia załamana ubiorem 2-letniego wnuka na chrzest. „Synowa zamówiła jakiś badziew na Temu. Ze wstydu chciałam uciec z kościoła”
Od miesięcy pytałam synową, w co zamierza ubrać małego. Oferowałam nawet, że sama pójdę do porządnego sklepu z odzieżą dziecięcą i kupię Filipkowi piękny, elegancki, biały garniturek z muszką i kamizelką, żeby chłopak wyglądał jak mały dżentelmen. Synowa tylko fukała, przewracała oczami i powtarzała, żebym się nie wtrącała, bo ona już wszystko zaplanowała i zamówiła przez internet za grosze. No i masz babo placek, dopięła swego.
Szanowna Redakcjo Mamotoja.pl, piszę do Was, bo serce tłucze mi się w piersi jak szalone na samą myśl o tym, co wydarzyło się w zeszłą niedzielę. Jestem do głębi wstrząśnięta i po prostu załamana tym, jak dzisiejsze młode matki podchodzą do wielkich, rodzinnych uroczystości. W miniony weekend świętowaliśmy chrzest święty mojego wnuczka, Filipka. To miał być piękny, podniosły dzień, a skończyło się na tym, że ze wstydu chciałam uciec z kościoła i zapaść się pod ziemię przed całą rodziną i znajomymi. Wszystko przez moją synową, która kompletnie nie ma poczucia obciachu i uznała, że sakrament w kościele to jakaś rewia taniej mody z internetu. W co ubrać na chrzest małego chłopca? Upokorzenie przed ołtarzem Gdy weszłam do ich mieszkania w niedzielę rano, żeby pomóc przy przygotowaniach, na widok Filipka dosłownie odebrało mi mowę. Synowa zamówiła jakiś badziew na Temu, który przyszedł w pogniecionej, foliowej torbie z Chin. To coś nawet koło porządnego ubranka nie leżało. Zamiast eleganckiego stroju, mój wnuk miał na sobie cienki, sztuczny kombinezon z nadrukowanym obrazkiem szelek i muszki, uszyty z tak podłego materiału, że aż prześwitywał. Wyglądało to jak tandetny kostium karnawałowy z marketu albo piżamka, a nie ubiór na jeden z najważniejszych dni w życiu małego chrześcijanina. Zaczęłam delikatnie tłumaczyć synowej, że tak nie wypada, że w kościele będą ludzie, fotograf, a dziecko powinno mieć na tę okazję prawdziwy garnitur, koszulę z kołnierzykiem i porządne spodenki. Synowa naskoczyła na mnie, że jest potworny upał, na dworze trzydzieści stopni i ona nie zamierza męczyć dziecka w sztywnych ubraniach, żeby zadowolić moje staroświeckie ambicje. Powiedziała, że ten chiński ciuch jest przewiewny, lekki i kosztował dwadzieścia złotych, więc nie będzie płakać, jak Filip zaraz się czymś zaleje albo ubrudzi się tortem. Słuchałam tego i czułam, jak wzbiera we mnie potężna fala żalu. Gdzie podziała się zwykła ludzka kultura i szacunek dla tradycji? Tanie ubranka dla dzieci na chrzest − oszczędność czy skrajny obciach W kościele przeżyłam prawdziwą drogę przez mękę. Gdy rodzina i znajomi zaczęli podchodzić, żeby pogratulować i popatrzeć na małego, ukradkiem szeptali między sobą i patrzyli z politowaniem na te jego sztuczne, pogniecione łaszki. Ten tandetny materiał z Temu w słońcu aż nienaturalnie błyszczał, a nitki pruły się przy rękawkach. Moja siostra zapytała mnie po cichu, czy młodzi mają jakieś problemy finansowe, bo chętnie dołoży się do normalnych ubrań dla dziecka. Spaliłam się ze wstydu, tłumacząc, że to po prostu taka nowoczesna moda. Przecież chrzest święty bierze się raz w życiu. Zdjęcia z tej uroczystości zostaną w rodzinnym albumie na pokolenia. Jak Filip za dwadzieścia lat spojrzy na te fotografie, to zapyta matkę, dlaczego ubrała go w pajacyka imitującego garnitur z najgorszego chińskiego plastiku. Dla mnie to nie jest żadna oszczędność, tylko skrajny obciach i lenistwo. Dzisiaj młode matki potrafią wydać fortunę na hybrydy, rzęsy czy markowe torebki dla siebie, a dziecku żałują stu złotych na porządną, bawełnianą koszulę i eleganckie spodenki, zasłaniając się rzekomym dobrem malucha i upałem. Przecież są teraz piękne, cieniutkie garnitury z lnu, w których dziecku byłoby chłodno i z klasą. Konflikt z synową o strój na chrzciny − jak przetrwać rodzinną uroczystość Całe przyjęcie w restauracji przesiedziałam z głową spuszczoną w dół, czując się fatalnie. Synowa była z siebie niezwykle dumna i jeszcze ostentacyjnie opowiadała ciotkom przy stole, jak to sprytnie ominęła drogie sklepy i upolowała okazję w sieci za parę groszy. Najgorsze jest to, że mój syn w ogóle nie reagował, całkowicie poddany woli żony. Boję się, że przez moje uwagi synowa teraz całkowicie odetnie mnie od wnuka, bo już na pożegnanie rzuciła mi jadowite spojrzenie. Drogie mamy i babcie czytające ten portal, powiedzcie mi, czy ja naprawdę wymagam zbyt wiele? Czy dbanie o estetykę, powagę i elegancję w tak wyjątkowym dniu to faktycznie staroświecki przeżytek? Jak mam teraz rozmawiać z synową, żeby zrozumiała, że pewnych granic kiczu i obciachu po prostu się nie przekracza, zwłaszcza w kościele? Pomóżcie, bo ta sytuacja spędza mi sen z powiek i do teraz czuję ten potworny wstyd. Pozdrawiam serdecznie całą Redakcję, Zofia Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Mama poszła na chwilę do sąsiadki po cukier i nigdy nie wróciła. Prawdę odkryłam dopiero podczas remontu naszej starej altany”
„Babcia chce wziąć na wakacje tylko jedno z moich dzieci. Mogłaby się bardziej postarać i zabrać dwoje”
To miało być zwykłe, niedzielne popołudnie. Zaparzyłam świeżą kawę, wyciągnęłam z piekarnika szarlotkę, a mój mąż Rafał właśnie nakrywał do stołu. W salonie bawiła się nasza córeczka, Łucja, układając skomplikowaną wieżę z klocków, podczas gdy czteroletni Gucio biegał dookoła niej, udając samolot. Krystyna, moja teściowa, siedziała na kanapie, popijając wodę i z uśmiechem przyglądając się Łucji.
Zawsze wiedziałam, że Krystyna ma słabość do swojej pierwszej wnuczki. Łucja była jej oczkiem w głowie od dnia narodzin. Kiedy jednak na świecie pojawił się Gustaw, liczyłam, że babcina miłość rozłoży się po równo. Niestety, czas pokazał coś zupełnie innego. Gucio był żywym, energicznym chłopcem, który wymagał uwagi, a teściowa coraz częściej zbywała go, tłumacząc się zmęczeniem lub bólem głowy. Postawiłam filiżanki na stole i usiadłam naprzeciwko Krystyny. – Pyszne ciasto, Aniu – powiedziała teściowa, krojąc mały kawałek. – Ale ja właściwie przyszłam z pewną propozycją. Zbliżają się wakacje, a ja wynajęłam na dwa tygodnie piękny domek nad morzem. Pomyślałam, że zabiorę Łucyjkę. Uśmiechnęłam się szeroko. To brzmiało jak wspaniały pomysł. Odpoczynek dla nas, świetna przygoda dla dzieci. – To cudownie, mamo! – odezwał się Rafał, siadając obok mnie. – Dzieciaki na pewno się ucieszą. Dawno nie były nad morzem. Krystyna odchrząknęła cicho, odkładając widelczyk na talerzyk. Jej wzrok uciekł gdzieś w stronę okna, a uśmiech nieco zbladł. – Och, chyba się nie zrozumieliśmy, Rafałku. Powiedziałam, że zabiorę Łucję. Tylko Łucję. Zapadła cisza. Spojrzałam na teściową, mrugając kilkakrotnie, jakbym przesłyszała się w tym, co właśnie powiedziała. – Słucham? – zapytałam, czując, jak w żołądku rośnie mi nieprzyjemny ciężar. – Jak to, tylko Łucję? A co z Guciem? Teściowa poprawiła okulary na nosie i westchnęła, jakby tłumaczyła coś niezbyt pojętnemu dziecku. – Aniu, bądźmy rozsądni. Gucio jest bardzo absorbujący. Biega, krzyczy, wszędzie go pełno. Ja mam już swoje lata, chcę odpocząć, pospacerować po plaży, poczytać książkę. Z Łucją można już normalnie porozmawiać, to ułożona, spokojna dziewczynka. Z Guciem to by była katorga, a nie wakacje. Wiedziałam, że to okropnie niesprawiedliwe Poczułam, jak krew uderza mi do twarzy. Spojrzałam na mojego synka, który właśnie podbiegł do babci, trzymając w rączce swój ulubiony plastikowy samolocik. – Babciu, patrz, jak leci! – zawołał radośnie, trącając jej ramię. Krystyna odsunęła się lekko, z irytacją w oczach. – Dobrze, wnusiu, leci, leci. Idź się bawić, dorośli rozmawiają – zbyła go ruchem ręki, po czym ponownie spojrzała na mnie. – Widzisz? On ani na chwilę nie usiedzi w miejscu. Nie dałabym sobie z nim rady. – Mamo, ale to przecież brat i siostra – wtrącił Rafał, choć jego głos brzmiał jakoś niepewnie, bez stanowczości, na którą liczyłam. – Nie możesz tak ich dzielić. – Nie dzielę ich, po prostu dostosowuję plany do moich możliwości – odparła teściowa chłodno. – Zresztą, Łucja też na pewno chętnie odpocznie od tego hałasu. Zacisnęłam dłonie na krawędzi stołu. Przypomniały mi się te wszystkie sytuacje z przeszłości. Urodziny, na które Łucja dostawała wymarzone, drogie prezenty, a Gucio jedynie symboliczną czekoladę i samochodzik z supermarketu. Święta, podczas których Krystyna spędzała godziny na układaniu puzzli z wnuczką, podczas gdy dla wnuka miała zaledwie pięć minut wymuszonej uwagi. Zawsze znajdowała wymówkę: że jest za mały, że nie rozumie, że za bardzo brudzi. – Nie ma mowy – powiedziałam twardo. – Nie zgadzam się na to. Krystyna uniosła brwi w udawanym zdziwieniu. – Nie zgadzasz się? Przecież robię wam przysługę. Odpoczniecie chociaż od jednego dziecka. Powinniście mi podziękować. – Nie, Krystyno. Jeśli chcesz zabrać wnuki na wakacje, zabierasz oboje. Albo żadnego. Nie pozwolę, żeby mój syn czuł się gorszy, odrzucony i niekochany przez własną babcię. On ma cztery lata, doskonale już rozumie, co się wokół niego dzieje. Jak mam mu wytłumaczyć, że siostra jedzie na plażę, a on zostaje w domu, bo babcia uważa, że jest zbyt męczący? Teściowa fuknęła z oburzeniem i wstała od stołu. – Przesadzasz, Aniu. Robisz z igły widły. Chciałam dobrze, ale widzę, że w tym domu żadna pomoc nie jest doceniana. W takim razie nigdzie nie pojadę, skoro tak stawiasz sprawę! Zabrała swoją torebkę i, rzucając pośpieszne pożegnanie Łucji, wyszła z naszego mieszkania. Trzasnęły drzwi. Powstał między nami mur niezrozumienia Wieczorem, kiedy dzieci wreszcie zasnęły, weszłam do sypialni. Rafał siedział na łóżku z laptopem na kolanach. Czekałam, aż coś powie, aż przyzna mi rację, ale on tylko przewijał kolejne strony w internecie. – Zamierzasz milczeć? – zapytałam, opierając się o futrynę. Spojrzał na mnie z ciężkim westchnieniem. – Aniu, niepotrzebnie się tak uniosłaś. Mama ma trochę racji. Gucio to wulkan energii, a ona ma już sześćdziesiąt pięć lat. Może faktycznie nie dałaby sobie z nim rady. Nie mogłam uwierzyć w to, co słyszę. – Rafał, czy ty siebie słyszysz? Tu nie chodzi o to, czy ona ma siłę biegać za nim po plaży. Tu chodzi o to, że ona od zawsze faworyzuje Łucję. Zawsze! A dzisiaj powiedziała to nam prosto w twarz. Jak myślisz, co by czuł Gucio, gdybyśmy pakowali walizki jego siostrze, a jemu kazali zostać? Myślisz, że by tego nie zauważył? – Jest mały, za tydzień by zapomniał – rzucił Rafał, próbując bagatelizować problem. – Dzieci nie zapominają takich rzeczy! – podniosłam głos, czując, jak do oczu napływają mi łzy bezsilności. – Dzieci doskonale czują, kto je kocha, a kto jedynie toleruje. Ja nie pozwolę, żeby mój syn rósł w poczuciu, że jest gorszym wnukiem. Jesteśmy rodziną, a ty powinieneś stanąć w obronie własnego dziecka, a nie tłumaczyć matkę. Rafał zamknął laptopa i przetarł twarz dłońmi. – Przecież go bronię. Kocham Gucia tak samo jak Łucję. Ale mama jest, jaka jest. Nie zmienisz jej na siłę. – Może jej nie zmienię, ale mogę ustalić granice w moim własnym domu – odpowiedziałam ostro. – I ta granica została dzisiaj wyznaczona. Nie będzie dzielenia naszych dzieci na lepsze i gorsze. Odwróciłam się i wyszłam do kuchni. Musiałam pobyć sama. Zrobiłam sobie melisę i usiadłam przy stole, wpatrując się w ciemne okno. Bolało mnie, że mój mąż nie widzi głębi problemu. Dla niego to była tylko odwołana wycieczka, dla mnie – systematyczne odrzucanie mojego syna. Konsekwencje okazały się bolesne Od tamtej niedzieli minęły trzy tygodnie. Relacje z Krystyną ochłodziły się do zera. Teściowa przestała wpadać bez zapowiedzi na niedzielne obiadki, a jej telefony ograniczyły się do krótkich, suchych rozmów z Rafałem. Kilka dni temu zadzwoniła, żeby poinformować, że jednak jedzie nad morze, ale z koleżanką ze swoich lat szkolnych. Nie zapytała o dzieci. Nie poprosiła ich do telefonu. Łucja czasem pyta, dlaczego babcia już tak często nie przychodzi. Tłumaczę jej, że babcia jest zajęta przygotowaniami do wyjazdu. Gucio nie pyta wcale. Bawi się swoimi klockami, biega po parku, rysuje i śmieje się głośno. Kiedy na niego patrzę, czuję ulgę, że oszczędziłam mu bólu odrzucenia. Rafał powoli zaczyna rozumieć moją decyzję, zwłaszcza gdy zauważył, że Krystyna nawet nie przysłała Gustawowi kartki na jego czwarte urodziny, które obchodziliśmy kilka dni temu, chociaż Łucji w zeszłym roku zorganizowała wielkie przyjęcie niespodziankę. To otworzyło mu oczy bardziej niż moje krzyki w sypialni. Nie wiem, jak potoczą się nasze dalsze relacje z teściową. Może kiedyś zrozumie swój błąd. Może kiedy Gucio dorośnie i przestanie być „zbyt absorbujący”, Krystyna spróbuje nawiązać z nim kontakt. Ale obawiam się, że wtedy może być już za późno. Bo dziecięca miłość i zaufanie to coś, co buduje się latami, a nie kupuje wycieczkami w dogodnym dla siebie momencie. Na razie trzymam się swojej decyzji. Wolę być tą złą synową, niż pozwolić, by moje dziecko płakało w kącie. Zobacz też: „Teściowie balują na Santorini, a my klepiemy biedę z 3 dzieci. Powinni nam pomóc z kredytem, zamiast wydawać na głupoty”
„Gdy zaszłam w ciążę, moja matka wyparła się własnego wnuka. Uważała, że jest za młoda na bycie babcią”
Moja matka nie mogła pogodzić się ze swoim wiekiem. Miała dużo młodszych partnerów, młodzieżowo się ubierała, a nawet podrywała moich kolegów, niby dla żartu. Przynosiła mi wstyd. Wiele przez nią wycierpiałam i nie pozwolę na to, by mój syn przeszedł przez podobne piekło.
Toksyczna matka to temat bardzo dobrze mi znany. Wprawdzie przez wiele lat nie wiedziałam, że tak to się nazywa, ale teraz wiem. A najważniejsze jest to, że zrobię wszystko, aby nie zniszczyła naszej rodziny. Mojej rodziny, której zamierzam bronić za wszelką cenę... Mama zawsze była dziwna, inna niż reszta matek. Jako mała dziewczynka nie zauważałam tego. Podobało mi się, że jest modnie ubrana, umalowana, zadbana. I ma mnóstwo znajomych, którzy za każdym razem, gdy do nas przychodzili, przynosili mi lalki i zabawki. Tych wujków było sporo, taty nie znałam. I nigdy nie dowiedziałam się od mamy, kim on jest. Chociaż pytałam ją o to wiele razy. Już w szkole wiedziałam, że coś jest nie tak Najpierw koleżanki nawet mi zazdrościły, bo ich mamy były wiecznie zmęczone, zapracowane, zajęte, a moja po pracy miała czas na zabawę. Inne dzieci musiały jeść na obiad jakieś zupy typu domowy krupnik, a ja się raczyłam pizzą i hamburgerami. Ale dość szybko rówieśnicy zaczęli mi dokuczać. Dziś oczywiście mam świadomość, że dzieciaki powtarzały opinie dorosłych. Bo nie da się ukryć, że pośród tych wszystkich szarych i nijakich mam, moja się wyróżniała. Nie tylko wiekiem; urodziła mnie, gdy miała niespełna dziewiętnaście lat, ale też krzykliwym makijażem i odważnym strojem. Na zebraniach szkolnych musiała rzucać się w oczy. Choć lubiła mężczyzn i umiała się bawić, na życie zarabiała jako pośredniczka nieruchomości. I to bardzo dobra pośredniczka! Kiedy w latach 90. zmienił się system i koniunktura, wykorzystała to i założyła własną firmę. Jak byłam w liceum, pomagałam jej w rachunkach i wiem, że była profesjonalistką. Co nie przeszkadzało jej po pracy zmieniać się w rozchichotaną uwodzicielkę. Zawsze ukrywała swój wiek i robiła wszystko, by wyglądać na mniej lat, niż miała. Bardzo mnie to denerwowało, zwłaszcza w czasach liceum. Kiedy przychodzili do mnie znajomi, mama natychmiast zaczynała odstawiać ten swój teatr. Zawsze znalazła pretekst, żeby z nimi pogadać. Słuchała takiej samej muzyki co my, chodziła w młodzieżowych ciuchach i wymieniała się z moim koleżankami lakierami. A mnie wydawało się to sztuczne i głupie. Zwyczajnie wstydziłam się za mamę! Przy moich kolegach zachowywała się tak, jakby chciała ich poderwać. To było żenujące! Naprawdę miałam jej serdecznie dość! Tym bardziej że w całym tym swoim udawaniu i zabawie zapominała, że jestem jej córką. Potrafiła ze mną konkurować, dokuczać mi, plotkować na mój temat z moimi koleżankami. To nie był zdrowy układ Na pierwszym roku studiów poznałam Pawła. Długo ukrywałam go przed mamą. Bałam się, że jak ją pozna, to mnie zostawi. Wiadomo – mówi się, że córka upodabnia się do matki. Wolałam, żeby poznał ją jak najpóźniej. Jednak los zadecydował za nas. Na początku drugiego roku studiów okazało się, że jestem w ciąży. Wprawdzie byłam starsza niż mama, gdy urodziła mnie, ale to i tak było za wcześnie. Czułam się zdruzgotana. – Kochanie, damy radę – pocieszał mnie Paweł, który w przeciwieństwie do mnie bardzo się ucieszył, że będziemy mieli dziecko. – Do końca roku akademickiego dociągniesz, potem weźmiesz dziekankę... – Nie chciałam tak – chlipałam mu w mankiet, całkiem rozstrojona. – Tak jak mama... – Przecież cię nie zabije – zauważył Paweł, zupełnie nie rozumiejąc, o co mi chodzi. – Zrozumie, tym bardziej że sama też wpadła. Opowiadałam mu o niej, ale podejrzewam, że nie do końca wierzył w te wszystkie historie. Jeśli nawet tak było, to już pierwsza wizyta u nas w domu otworzyła mu oczy. Widziałam szok widoczny na jego twarzy, gdy mama otworzyła drzwi. Zapowiedziałam naszą wizytę, więc musiała się odstawić. Przeszła samą siebie – mini, bluzka z dekoltem i taki makijaż, że naprawdę się za nią wstydziłam. Ale prawdziwy popis dała, gdy dowiedziała się, po co przyszliśmy. – Jak mogłaś?! – krzyknęła. – Jak ty mogłaś mi to zrobić?! – Mamo, nie przesadzaj, każdemu się zdarza, sama chyba o tym wiesz najlepiej – wycedziłam, szykując się na wojnę. – Ale jak ty to sobie wyobrażasz?! – krzyczała, cała czerwona, z takim zapamiętaniem, że jej idealny makijaż aż się rozmazał. – Damy radę, mam Pawła, a na studiach wezmę rok urlopu – wyliczałam. – Paweł pracuje, pieniądze będą na pieluszki... – A co mnie obchodzą pieluszki?! O czym ty w ogóle mówisz? Ja pytam o siebie! Jak ty to sobie wyobrażasz fakt, że ja będę babcią?! Dopiero wtedy zrozumiałam, o co jej chodzi. No tak – nie ja byłam ważna, nie moje studia i moja miłość, nawet nie jej wnuk. Ona – jak zwykle – była najważniejsza. Ona i jej uczucia. Jej próżność. Nie wytrzymałam. – Nie musisz być babcią, skoro nie chcesz – rzuciłam i wstałam, odstawiając niedopitą herbatę. – Jeżeli zależy ci tylko na tym, co ludzie powiedzą o tobie, to widocznie niepotrzebnie tu przychodziliśmy. – Oczywiście, że nie chcę być babcią! – obruszyła się. – I po raz kolejny ci przypominam, że powinnaś mi mówić Edyta. Mama zawsze namawiała mnie, żebym zwracała się do niej po imieniu. Nie chciałam. Przecież była moją mamą, a nie koleżanką. – Jesteś moją mamą – wzruszyłam ramionami. – I czy chcesz, czy nie, będziesz babcią. – Nigdy nie pozwolę, żeby się tak do mnie zwracało – powiedziała, patrząc na mój brzuch, i aż się wzdrygnęła. – W takim razie w porządku, tę sprawę mamy załatwioną raz na zawsze – podsumowałam, idąc ku drzwiom. – Jak zmienisz zdanie i dojdziesz do wniosku, że chcesz być mamą i babcią, zadzwoń. Popłakałam się zaraz po wyjściu od niej; Paweł nawet martwił się, że stres zaszkodzi dziecku. – Teraz cię rozumiem – powiedział, podając mi kolejną paczkę chusteczek. – Rzeczywiście, jest toksyczna. Nie ukrywam, że liczyłam na telefon od niej. W końcu to moja mama... Zadzwoniła, owszem. Żeby mi powiedzieć, że wyjeżdża na rok do Francji i w związku z tym chce wynająć mieszkanie, więc mam zabrać swoje rzeczy... Odezwała się też z Francji. Napisała na Facebooku, że jest jej cudownie, że świetnie się bawi. Rzeczywiście, ze zdjęć, które wrzucała, widać było, że raczej się tam nie nudzi. Zatrzymała się u swojej koleżanki, też agentki nieruchomości. Tamta zna francuski, mama umie sprzedawać mieszkania, założyły spółkę. Po roku napisała, że w związku z tym zostaje tam dłużej. Nie zamierza wracać, bo nic jej do Polski nie ciągnie. O swojego wnuka, który był już na świecie, nawet nie zapytała... Odetchnęłam z ulgą. Bo chociaż zdarzało mi się płakać, to gdy uświadamiałam sobie, że moja matka nie chce znać własnego wnuka – wiedziałam, że tak jest lepiej. Patrząc na to, co wyprawiała, modliłam się, żeby Piotruś nigdy jej nie poznał. Wstydziłam się za nią. Poza tym pamiętam, co mi zrobiła, jak byłam mała, jakie upokorzenia musiałam przez nią znosić. Nie chciałam, żeby mój syn przeżywał podobne rozczarowanie. Babcie spotykane na placu zabaw były zwyczajne i serdeczne. Piekły ciasteczka dla wnuków, robiły babki z piasku i wycierały brudne noski. Moja mama zdecydowanie tu nie pasowała... Czy ona kiedyś zrozumie, że nie jest już podfruwajką? Niestety, w zeszłym roku niespodziewanie wróciła do kraju. Nie wiedziałam, że pokłóciła się z koleżanką, więc gdy pewnego dnia zadzwoniła i zaprosiła nas na kawę, zwyczajnie... zbaraniałam. Zapytałam Pawła, co zrobimy. Powiedział, że się do mnie dostosuje, ale widziałam, że wcale nie ma ochoty na bliższe poznawanie mojej mamy. A Piotruś... Ma pięć lat i jedną ukochaną babcię. I dziadka, który puszcza z nim latawce. A także naszą sąsiadkę, przemiłą panią Ewę, na którą też mówi babcia. Opiekuje się nim, gdy mały jest chory i nie może iść do przedszkola. Chyba nie chcę, żeby poznał moją mamę. Wiem, to jego babcia, ale tylko biologiczna. A to za mało, żeby rościć sobie jakiekolwiek prawa. Piotruś jej nie potrzebuje. Dlatego postanowiłam, że pójdę do niej sama. Bo pójdę, w końcu to moja mama. Poza tym mam nikłą nadzieję, że jednak się zmieniła. Skończyła już przecież 45 lat, swoje przeszła, nie jest podfruwajką. Jeżeli okaże się, że mam rację, to nad tym wszystkim jeszcze raz się zastanowię. Może kiedyś przyjdę do niej z Piotrusiem. Dam jej szansę... A jeżeli nie? No cóż, na ostatnim zdjęciu, które wrzuciła na portal, siedzi w knajpie z koleżankami. Opalona, włosy blond, jasnoróżowe usta. Nie wygląda jak babcia. Niewykluczone, że będę musiała powtórzyć jej te słowa, które wypowiedziałam przed laty – albo chce być babcią, albo Piotrusia nigdy nie pozna. Nie pozwolę, żeby on też przez nią cierpiał i musiał się jej wstydzić. Jestem jego matką i powinnam go chronić. Kinga, 26 lat Czytaj także: „Gdy po 7 latach starań zaszłam w ciążę, teściowa mi nie uwierzyła. Uznała, że zmyślam i udaję, bo za dobrze wyglądam” „Moja matka zaszła w ciążę w tym samym czasie co ja. Byłam wściekła. Miała mi pomagać, a nie sama siedzieć w pieluchach” „Córka codziennie prosi, żebym zajęła się wnukami, chociaż pracuje z domu. Nie wie, że gdyby nie Jonasz, w lodówce miałabym światło i parówki”
„Wnuczka zamieszkała ze mną na czas remontu. Miałam jej pilnować, a ona zapadła się pod ziemię. Jak mogłam tak zawieść córkę i zięcia?”
Trochę już chodzę po tym świecie, ale tak ciekawskiego i wszędobylskiego dziecka jak moja wnusia nigdy nie spotkałam.
Elizka przyjechała do nas na czas przeprowadzki i remontu nowego mieszkania. – Skarbie, wrócimy po ciebie, jak tylko się urządzimy – moja córka powtarzała chyba setny raz. – Będę codziennie telefonowała. – Ja też – zapewnił zięć. – Odmaluję twój pokój, na jaki kolor zechcesz, tylko błagam, nie rozrabiaj. – Na różowo – poprosiła Elizka. Żegnając się z rodzicami, miała łzy w oczach, ale nie płakała, z mojej wnusi jest twarda dziewuszka. – Umowa stoi – Julian przytulił córeczkę, Ewa objęła ich oboje i tak trwali, jakby żegnali się na zawsze. Córka i zięć dostali pracę w szpitalu wojewódzkim, przeprowadzali się do innego miasta, musieli znaleźć i urządzić nowe mieszkanie, a na razie mieszkali kątem u znajomych. To nie były warunki dla dziecka, zaproponowałam, żeby mała spędziła ten czas u nas. Słuchała opowieści Tadka z wypiekami na policzkach Wyszłam cicho z pokoju, zostawiając ich samych, zaraz za drzwiami natknęłam się na Tadka, chrząkał i pokasływał, starając się ukryć wzruszenie. Nie znosił pożegnań. Bardzo kochał wnuczkę i pozwalał jej na wszystko, to ja nakazywałam i zakazywałam, biegałam po wsi, szukając Elizki, tłumaczyłam jej, że powinna trzymać się blisko domu. Jakbym grochem o ścianę rzucała, przylepa kiwała głową, a potem robiła, co chciała, bo przecież dziadek powiedział, że na wsi powinna mieć więcej swobody. Córki nie trzymałam pod spódnicą, ale z Elizką było inaczej, tak rezolutnego i wszędobylskiego dziecka nigdy nie spotkałam, trudno było za nią nadążyć, dlatego nie czułam się pewnie, gdy znikała mi z oczu. – Nie będzie się u nas nudzić? – zastanawiał się głośno Tadek. Udałam, że nie dosłyszałam. Co poradzę, że we wsi nie ma dzieci w wieku Elizki? Pozostawał telewizor, gry i towarzystwo dziadków. A! Zapomniałabym o psie. – Co zrobimy z tym kundlem? – myśli Tadka podążały podobnym torem. Uważał, że miejsce psa jest na dworze, jednak za skarby świata nie powiedziałby tego wnuczce, więc jej ulubieniec miał zamieszkać na pokojach. – Przyzwyczaisz się – pocieszyłam jego i siebie. Łzawe pożegnanie dobiegło końca, córka i zięć wreszcie zaczęli zbierać się do wyjazdu. – Chodź, kochanie, zerwiemy trochę truskawek na podwieczorek – zagadywałam, kierując wnuczkę do ogrodu, żeby ją czymś zająć. Elizka zbierała przez chwilę owoce, trochę pomilczała, a potem spytała. – Co teraz będziemy robić, babciu? – Pójdziemy na spacer, zobaczysz, co zmieniło się we wsi od czasu, jak byłaś tu ostatnio. Tadeusz! Idziemy się przejść! – zawołała męża. – Ja nie idę, nóg na loterii nie wygrałem – odkrzyknął zrzędliwie. – Dziadku! – zawołała z pretensją Elizka, równie głośno jak on. Tadeusz nie potrafił oprzeć się wnuczce, poszliśmy razem nad wodę. Rzeka rozlewała się szeroko, działkowicze i miejscowi chętnie tu pływali. – Super tu jest – Elizka zatańczyła w miejscu, pies podskakiwał jak piłka, prawie dosięgając jej twarzy. – A ten czego chce? – Aportować! Znajdę mu patyk. Po chwili Reksio pokazał, że świetnie pływa. Elizka rzucała mu kije, on skakał do wody, wyławiał je i tak w kółko. Oboje dobrze się bawili. – Czyje to działki? – Elizka rozejrzała ciekawie się po zabudowanym domkami terenie. – Grzelaka – zaśmiał się cokolwiek ironicznie Tadeusz. – Nie opowiadaj głupot dziecku, jeszcze komu powtórzy – zgasiłam go. – Łąka, na której stoją działki, kiedyś była własnością Grzelaka – poprawił się Tadek. Wiedział, że na ten temat nie można żartować, na wsi plotki rozchodzą się błyskawicznie. Gdyby Elizka coś przypadkowo chlapnęła, Grzelak zerwałby z nami wszelkie stosunki, jak przedtem z synem. – Gospodarz był z niego zawołany, dbał o ziemię, a na tej łące wypasał bydło. Szykował schedę dla syna, a Kuba się na niego wypiął. – Ej! Uważaj na słowa! – fuknęłam. – Grzelak tak mówi. Chciał na syna przepisać gospodarstwo, satysfakcję mieć, że porządek został zachowany. Z ojca na syna, tak powinno być, ale Kubę pociągnęło życie w mieście. Wyjechał, znalazł pracę, zakochał się w dziewczynie i wracać na ojcowiznę nie chciał. Grzelak nie tracił nadziei, myślał, że jak syn się ożeni, ustatkuje, to rozum odzyska i zrozumie, co odrzuca. Wesele młodym wyprawił jak się patrzy, trzy dni się bawiliśmy. – A potem Grzelak pożarł się z młodymi, wyrzucił ich z domu i zakazał pokazywać mu się na oczy – wtrąciłam swoje trzy grosze. – Dowiedział się, że syn jednak na wieś nie wróci. Złość do synowej miał za to, że Kubę od ziemi odciągnęła, mówił, że gdyby nie ona, dziedzica by miał, a gospodarstwo nie poszłoby w obce ręce. – A poszło? – nie wiem, ile zrozumiała Elizka, ale słuchała uważnie, wlepiając wzrok w dziadka. – Grzelak ziemi nikomu by nie sprzedał, pracował, ile mógł, sam, bez pomocy syna. Najemnych brał i jakoś udawało mu się wszystko obrobić, ale z czasem stracił zdrowie i musiał pomyśleć o innym rozwiązaniu. Oddał ziemię za emeryturę i wtedy znów spotkał się z synem. Musiał rozliczyć się z nim ze spadku po matce Kuby, a była to właśnie ta łąka, na którą patrzysz, Elizko. Kuba ucieszył się, że ojciec rękę do zgody wyciąga, chciał się pojednać, żonę zostawił w domu, żeby nie wchodziła Grzelakowi w oczy i nie przypominała o dawnej złości. Już prawie dopiął swego, udobruchał ojca i wtedy ten spytał, co zrobi z łąką. Kuba odparł szczerze, że sprzeda, bo bydła przecież wypasał nie będzie. Grzelak znów wyrzucił go z domu i zakazał wracać, dopóki nie zmądrzeje. Liczył na to, że syn się przestraszy, dopiero jak zobaczył, że na jego łące powstają działki rekreacyjne, zrozumiał, że przegrał. Nigdy Kubie nie wybaczył, że łąka poszła w obce ręce. Grzelak bardzo się przejął zaginięciem Elizki – Była dla niego ważniejsza niż rodzony syn – sarknęłam. – Teraz jest tak, że Grzelak nie chce go widzieć, zaparł się. Kuba pokazuje się czasem we wsi, zachodzi do nas, żeby dowiedzieć się, co u ojca i czy czego nie potrzebuje – dokończył Tadek. Do domu wróciliśmy późno, Elizka szła w milczeniu, nie zwracając uwagi na zaczepki niezmordowanego Reksia. Myślałam, że się zmęczyła, ale bardzo się myliłam. Następnego dnia, zaraz po śniadaniu, gdzieś pobiegła. Byłam pewna, że do sąsiadów, Elizka potrafiła się wkręcić na oglądanie prosiaczków czy królików, ubiegłego lata siedziała na kominach godzinami. Wyszłam na drogę i natychmiast zobaczyłam moją zgubę. Prowadził ją Grzelak. – Kręciła się koło domu, wygoniłem, ale wróciła i schowała się w stajni – warknął. – Skaranie boskie z tym dzieciakiem, pilnuj jej, Danka, niech nie łazi po moim obejściu. – Ubyłoby ci, jakbyś pozwolił dziecku przejechać się na swojej kobyle? – ujęłam się pod boki. Elizka przegięła, ale to nie znaczyło, że miał prawo tak potraktować moją wnuczkę. Grzelak mruknął coś pod nosem, odwrócił się i odszedł. Długo za nim patrzyłam. – Całkiem mu rozum odjęło z tej zgryzoty, kiedyś był inny. A co ty, moja panno, robiłaś w jego stajni? – Rozglądałam się. Elizka uśmiechnęła się rozbrajająco, od razu stopniało mi serce. Co tam Grzelak i jego pretensje! Później z nią porozmawiam, teraz niech się bawi. Pobiegła do domu z nieodstępującym jej psem. Kiedy weszłam na podwórko, stała z dziadkiem i jeszcze kimś. – Kuba! – ucieszyłam się, witając syna Grzelaka. – U ojca wszystko w porządku, zły jak dawniej, właśnie objechał mnie za niedopilnowanie Elizki. – Czemu mnie to nie dziwi? – wzruszył ramionami chłopak. – Ale ja z czym innym przyjechałem. Pomóżcie mi przekonać ojca, żeby poddał się operacji biodra. Uparty jest, nie chce słyszeć o szpitalu. Elizka bawiła się z psem na podłodze, nie przypuszczałam, że uważnie wszystkiego słucha... Mała uwielbiała Grzelaka. Nie miała towarzystwa, więc znalazła sobie zajęcie, ale obiekt jej zainteresowania nie był zadowolony, szczególnie kiedy Elizka nabrała zwyczaju czajenia się w jego ogrodzie. Na drzewie, o czym doniósł mi wściekły Grzelak, przyprowadzając winowajczynię. – Zdradził mnie Reksio, jakby dał się wciągnąć na gałąź, Grzelak nigdy by mnie nie odkrył – Elizka doskonaliła plan. – Nie wolno ci tam chodzić, jakbyś się czuła, gdyby ktoś cię podglądał, siedząc na drzewie? – zapytałam. Elizka zastanowiła się gruntownie. – Ja wiem... Jakby był miły, mogłabym się z nim pobawić. Nudziła się, było widać, że za chwilę coś wykombinuje, a ja zlekceważyłam sygnały i nie dopilnowałam jej. Jakiś czas później Elizka zaginęła. Las u nas nieduży, można czapką go nakryć, zgubić się w nim nie sposób, ale jest jeszcze rozlewisko. Tadeusz zawiadomił sąsiadów i wszyscy zgromadziliśmy się na brzegu. – Trzeba przeszukać, ale jak? – usłyszałam czyjś głos. – Może nic się nie wydarzyło – usłyszałam zachrypnięty z emocji bas Grzelaka. – Nie jest taka jak inne dzieciaki, to festdziewuszka. A poza tym, gdzie jest jej pies? W wodzie ich nie ma, trzeba szukać gdzie indziej – powtarzał zaciekle. Rozeszliśmy się szukać na brzegu i w lesie, ale ciągle myślałam o rozlewisku... Zmierzchało już, kiedy zobaczyłam Grzelaka na koniu. Chodził z trudem, lecz ciągle dobrze trzymał się na grzbiecie, poganiał wiekową kobyłkę, zmuszając ją do leniwego truchtu. – Sprawdzę w Olszynce, mała gdzieś musi przecież być. Ty idź do domu, żeby nie przestraszyła się, jak wróci i zobaczy, że nikogo nie ma – rozkazał mi, jakby to o jego wnuczkę chodziło. Olszynka leżała za laskiem, dobrych kilka kilometrów dalej, Elizka nie zdołałaby zawędrować tak daleko na własnych nogach. Zresztą, po co miałaby to robić? Nie znała tam nikogo. Na stare lata sąsiad zażądał od syna komputera Wieczór ciągnął się w nieskończoność, zapaliłam wszystkie światła, żeby Elizka znalazła drogę do domu, i czekałam. W końcu postanowiłam porzucić posterunek, wyszłam na drogę. Usłyszałam powolne człapanie konia i wesoły, kochany głos. Elizka! Ściągnęłam ją z kobyłki Grzelaka, obejrzałam ze wszystkich stron. Była cała i zdrowa. – Bawiła się z dziećmi w Olszynce – Grzelak udzielał wyjaśnień. – Zabrała się z chłopakami przejeżdżającymi furką przez nasz bród, podwieźli ją. – Pojadę teraz do Tadka, trzeba przerwać poszukiwania. Popędził kobyłkę i zniknął. Rano poszliśmy całą rodziną podziękować mu, nie chciał słuchać, ale był całkiem miły. Elizka nie zrezygnowała z jego towarzystwa, tyle że teraz robiła to jawnie i za przyzwoleniem. Często można było ich zobaczyć siedzących na ławeczce przed domem Grzelaka – ona gadała jak najęta, a on słuchał i prawie się nie odzywał, ale wyglądał na zadowolonego. Ewa i Julian pośpieszyli się z remontem i pewnego dnia przyjechali po jedynaczkę. Elizka pożegnała się grzecznie z Grzelakiem, obiecując, że będzie do niego wysyłać maile. Niedługo potem wpadł do nas Kuba. – Jak pragnę zdrowia, nie wiecie, co się dzieje z ojcem? Zadzwonił do mnie! Był całkiem miły, jakby nic między nami nie zaszło, czy to znaczy, że przebaczył mi sprzedaż łąki? Prosił, żebym pojechał z nim kupić komputer, bo musi mieć elektroniczną pocztę, czeka na ważny list. Rozumiecie coś z tego? Ojciec na stare lata ma zamiar uczyć się obsługi komputera? – Nauczysz go, będziecie mieli czas, żeby na nowo się ze sobą zaprzyjaźnić – powiedział ciepło Tadek. – Twój stary jest uparty, ale można do niego trafić, bierz przykład z Elizki, nie rezygnuj, nachodź go, aż się podda. Tylko nie podglądaj go z drzewa, nie lubi! Grzelak miesiącami wytrwale dziobał jednym palcem w klawiaturę, korespondencja kwitła. Pisał nie tylko do Elizki, ale także do syna. Kuba nie popuścił, ciągle do niego przyjeżdżał, a jak zobaczył, że ojciec zmiękł, przywiózł żonę i dzieci. Dwóch smyków bez reszty zawładnęło Grzelakiem, żeby za nimi nadążyć, zdecydował się na operację biodra. Czeka teraz na zabieg i jest dobrej myśli. – Elizka przyjeżdża – zawiadomiłam go pewnego dnia. – Nie napisała? – Ano nie. – Pewnie zapomniała, wiesz, jaka ona jest roztrzepana. Będzie jutro. Kupując rano pieczywo, zobaczyłam siedzącego na ławce Grzelaka. – Od świtu tak czeka, jak chleb odbierałam, już tkwił na posterunku – Krysia ze sklepu uśmiechnęła się porozumiewawczo. – Boi się, że przegapi przyjazd Elizki. Zaczekałam i ja, rzadka to okazja zobaczyć na własne oczy wzruszonego Grzelaka, nie mogłam tego przegapić. – Skąd pan wiedział? To miała być niespodzianka! – z samochodu wypadła Elizka, a za nią łaciaty wulkan energii. Grzelak wstał, dopiero teraz zobaczyłam, że jest ubrany jak do kościoła. – Zapraszam do mojego domu na poczęstunek – powiedział uroczyście, chrząkając z zakłopotaniem. – Rodzina do mnie przyjechała. Krysia i ja zamarłyśmy. Co za zmiany! – Wiesz, Elizka, mam dwóch wnuków, na pewno się polubicie. Zostaną u mnie kilka dni, pierwszy raz tak długo – dokończył Grzelak. Spojrzałam wesoło na Krysię i spytałam półgłosem: – Mamy jeszcze we wsi jakieś niezałatwione sprawy? Elizka przyjechała, jeśli się będzie nudzić, chętnie się nimi zajmie. Danuta Czytaj także: „Dziadkowie zabrali Tymonka na działkę, bo w bloku piekarnik. Gdy wieczorem przywieźli tylko reklamówkę mokrych ubrań, nie mogłam wydobyć słowa” „Dzieci wróciły od dziadków odmienione. Opowieści o zwyczajach teścia mnie zmroziły: codziennie o 18 wyjmował czerwony notes” „Teściowa nie pozwalała nam wchodzić do jednego pokoju. Gdy przypadkiem zobaczyłam, co tam skrywa, długo nie mogłam dojść do siebie”
„Mama od przyjazdu do sanatorium nie dawała znaku życia. Po 3 dniach jej telefon odebrał jakiś mężczyzna. Powiedział 2 słowa”
Moja mama nigdy nie rozstawała się z telefonem. Potrafiła oddzwonić nawet wtedy, gdy byłam pewna, że śpi. Dlatego kiedy po jej wyjeździe do sanatorium przez trzy dni nie odebrała ani jednego telefonu, zaczęłam wyobrażać sobie najgorsze. Czwartego dnia usłyszałam w słuchawce obcy, męski głos. Powiedział tylko dwa słowa: „Zosieńka odpoczywa”. Zamarłam.
Odkąd odszedł tata, mama właściwie przestała mieć własne życie. Miała sześćdziesiąt dziewięć lat, była zdrowa, pełna energii i... zawsze gotowa pomagać. – Mamo, odbierzesz Olę z przedszkola? – Mamo, przypilnujesz Jasia, bo mam zebranie? – Mamo, mogłabyś zostać jeszcze dwie godziny? Utknęłam w pracy. Nigdy nie odmawiała. Przyznam szczerze, że z czasem zaczęłam traktować to jako coś naturalnego. Wiedziałam, że wystarczy jeden telefon, a mama wszystko przeorganizuje. – Dzieci tak szybko rosną – powtarzała. – Cieszę się, że mogę z nimi być. Dopiero później zrozumiałam, że mówiła to bardziej do siebie niż do mnie. Kiedy dostała skierowanie do sanatorium, bardzo się ucieszyłam. – W końcu odpoczniesz – powiedziałam. – Chyba najwyższy czas – uśmiechnęła się. Nie przypuszczałam, że ten wyjazd zmieni coś znacznie więcej niż jej samopoczucie. Cisza, której wcześniej nie znałam Pierwszego dnia zadzwoniłam wieczorem. Nie odebrała. Pomyślałam, że pewnie jest na zabiegach albo poznaje nowych ludzi. Drugiego dnia spróbowałam rano. Potem po południu. Wieczorem jeszcze raz. Cisza. Zaczęłam się niepokoić. – Może nie ma zasięgu – uspokajał mnie mąż. – Mama zawsze oddzwania. Trzeciego dnia dzwoniłam chyba z dziesięć razy. Napisałam wiadomość: „Mamo, odezwij się. Martwię się”. Nie było odpowiedzi. Nie mogłam się skupić w pracy. Co chwilę zerkałam na telefon. Wieczorem powiedziałam do męża: – Jeśli jutro się nie odezwie, jadę tam. Naprawdę byłam gotowa wsiąść do samochodu. Telefon odebrał nieznajomy Czwartego dnia około południa znowu wybrałam numer. Tym razem ktoś odebrał. Serce zaczęło mi walić. – Halo? Mamo? Po drugiej stronie odezwał się spokojny, niski głos. – Zosieńka odpoczywa. Tylko tyle. Zaniemówiłam. – Słucham?! – Zosieńka odpoczywa – powtórzył mężczyzna. – Kim pan jest?! Zapadła cisza. Po chwili usłyszałam cichy śmiech mamy. – Oddaj telefon. Jeszcze bardziej się zdenerwowałam. – Mamo, co tam się dzieje?! – Wszystko dobrze, kochanie. Naprawdę wszystko dobrze. – To dlaczego odbiera jakiś obcy mężczyzna? – Opowiem ci, jak wrócę. Nie spałam pół nocy. W głowie miałam setki scenariuszy. Czy mama poznała kogoś? Czy ktoś ją oszukuje? A może w ogóle nie chciała ze mną rozmawiać? Wróciła odmieniona Dwa tygodnie później pojechałam odebrać ją z dworca. Już z daleka zauważyłam, że wygląda inaczej. Nie młodziej. Po prostu... lżej. Miała nową fryzurę, kolorową sukienkę i uśmiech, którego nie widziałam od bardzo dawna. Przytuliłyśmy się. – No dobrze – powiedziałam od razu. – Kim był ten mężczyzna? Mama zaśmiała się. – Wiedziałam, że od tego zaczniesz. W domu zrobiła herbatę. Usiadłyśmy przy stole. – Ma na imię Marian. Zmarszczyłam brwi. – Poznałyśmy się... właściwie poznaliśmy się pierwszego dnia. Siedzieliśmy przy jednym stoliku podczas kolacji. – I odbierał twój telefon? – To żartowniś. Był ciekawy Twojej reakcji. – Ale powiedział... – „Zosieńka odpoczywa”? Uśmiechnęła się szeroko. – Tak do mnie mówi. Poczułam ukłucie zazdrości. – Czy wy... Mama spojrzała na mnie bardzo spokojnie. – Bardzo się lubimy. Jej kolejne słowa zabolały bardziej niż wszystko inne Milczałam. Mama też. W końcu odezwała się pierwsza. – Wiesz, co Marian powiedział mi drugiego dnia? Pokręciłam głową. – Powiedział: „Ty cały czas komuś służysz. A kiedy ostatnio ktoś zrobił coś dla ciebie?”. Nie odpowiedziałam. – Zabolało mnie to. Spojrzała na mnie. – Bo uświadomiłam sobie, że nie pamiętam. Próbowałam zaprotestować. – Mamo, przecież... – Nie, Aniu. Posłuchaj mnie. Westchnęła. – Kocham wnuki. Uwielbiam z nimi być. Ale odkąd przeszłam na emeryturę, moje życie zaczęło kręcić się wyłącznie wokół waszego kalendarza. Poczułam ścisk w gardle. – Nie zauważyłam... – Wiem. – Mogłaś powiedzieć. Mama uśmiechnęła się smutno. – A ty mogłaś zapytać. Te słowa bolały, bo były prawdziwe. Po raz pierwszy zobaczyłam sytuację jej oczami Mama opowiedziała mi o spacerach z Marianem, wspólnych tańcach, wieczorach z muzyką i długich rozmowach przy kawie. – Nie zakochałam się jak nastolatka – zaśmiała się. – Ale pierwszy raz od dawna poczułam, że ktoś pyta mnie, jak minął mój dzień. Nie dlatego, że chce, żebym jutro odebrała dzieci z przedszkola. Zrobiło mi się wstyd. Przypomniałam sobie wszystkie telefony. Bardzo rzadko dzwoniłam tylko po to, żeby zapytać, jak się czuje. Zawsze miałam jakąś prośbę. – A ten telefon? – zapytałam cicho. Mama roześmiała się. – Marian powiedział, że skoro pierwszy raz od lat śpię spokojnie po południu, to nie pozwoli nikomu mnie budzić. – Nawet własnej córce? – Zwłaszcza własnej córce – odpowiedziała z uśmiechem. Roześmiałyśmy się obie. Tamta rozmowa wiele zmieniła Od tamtej pory nadal proszę mamę o pomoc, ale znacznie rzadziej. Najpierw pytam: – Mamo, masz ochotę? A kiedy odpowiada, że jedzie z Marianem do kina, do uzdrowiska albo na wycieczkę, mówię tylko: – Bawcie się dobrze. Bo zrozumiałam coś bardzo ważnego: rodzice nie przechodzą na emeryturę po to, żeby stać się całodobowymi opiekunami wnuków. Oni też mają prawo odpoczywać, zakochiwać się, śmiać, podróżować i odbierać telefony tylko wtedy, kiedy naprawdę mają na to ochotę. A słowa „Zosieńka odpoczywa”, które tak bardzo mnie wtedy przeraziły, dziś kojarzą mi się z czymś zupełnie innym. Z tym, że moja mama w końcu zaczęła żyć także dla siebie. Czytaj także: „Mąż i dzieci traktują mnie jak służącą, więc postanowiłam dać im nauczkę. Zemsta była słodsza niż placek z truskawkami teściowej” „Teściowa nie pozwalała nam wchodzić do jednego pokoju. Gdy przypadkiem zobaczyłam, co tam skrywa, długo nie mogłam dojść do siebie” „Myśleliśmy, że babcia odpoczywa w Kołobrzegu. Gdy sprawdziłam grafik jej zabiegów w sanatorium, spłonęłam ze wstydu. Przecież to seniorka!”
„Mam dość, że córka traktuje mnie jak służącą: niańczę wnuki, gotuję, sprzątam. Twierdzi, że jestem za stara na własne życie”
Kiedyś byłyśmy z córką przyjaciółkami. Jednak ona bardzo się zmieniła. Przestała mnie szanować, a moje potrzeby zupełnie się już nie liczą.
To była urodzinowa kolacja Elżbiety. Właśnie skończyła czterdzieści lat. Patrzyłam na nią i uśmiechałam się w duchu. Moja córka. Kobieta sukcesu. Piękna, zadbana. Ostatnio wspomniała, że w firmie szykują ją do awansu na głównego menedżera. Zresztą oboje z zięciem pną się po drabinie kariery bez wytchnienia. Co wiąże się, oczywiście, z pieniędzmi. To miła odmiana po moim życiu od pierwszego do pierwszego. – Kochani, mam wam coś do powiedzenia – odezwała się córka, gdy podałam kawę i ciastka. – Mamo, usiądź, proszę. Otóż – uśmiechnęła się jakby nieco wstydliwie – widzicie, jestem w ciąży. Mój zięć, Karol, rozparł się dumny na krześle. Jego rodzice zaczęli wydawać achy i ochy. Piętnastoletnia Jagoda i dziesięcioletnia Marysia zaklaskały w dłonie i pobiegły ucałować matkę. Czteroletni Tomek nie do końca rozumiał, co to znaczy i spojrzał na mnie pytająco. Zapanowała ogólna radość. A mnie chciało się płakać. Bo to była katastrofa. Kiedy goście poszli, a dzieci już spały, zajrzałam do łazienki Elżbiety. Właśnie zmywała makijaż. – Tomek miał być ostatni – powiedziałam. – Obiecałaś. Spojrzała na mnie w lustrze. – Tak? – Tak. Powiedziałaś po Marysi, że spróbujecie jeszcze raz, bo Karol marzy o synu. A gdy Tomuś się pojawił, powiedziałaś, że to ostatni... Odłożyła rękawicę do zmywania makijażu i oparła się dłońmi o blat umywalki. Wciąż nie odwracała się, by spojrzeć na mnie bezpośrednio. Jakby lustro było czymś w rodzaju tarczy obronnej. – Nie jesteś zadowolona? – spytała. – Czego ci brakuje? Masz dom, kochającą rodzinę, wnuki, które za tobą przepadają. Nie musisz się martwić, że dali ci głodową emeryturę. My płacimy za wszystko. Taka była umowa. O co ci chodzi? – O to, że nie mam własnego życia – spróbowałam jej wyjaśnić. Trudno mi szło, bo byłam spięta, zdenerwowana i pod chłodnym, oceniającym spojrzeniem mojej córki kierowniczki trudno mi było zebrać myśli. – Mam już sześćdziesiąt dwa lata. Chciałabym odpocząć. Za dwa lata Tomek pójdzie do szkoły i mogłabym zająć się sobą. Ela uniosła brwi. Nie lubiłam tego, bo to oznaczało, że zaraz rzuci jakąś uwagę pełną drwiny. – Zająć sobą? I co będziesz robiła? Chodziła do parku karmić kaczki? Oglądać seriale całymi dniami? Plotkować w sklepie z kumoszkami? Rozwiązywać krzyżówki? Ty nie masz w swoim życiu nic wartościowego oprócz rodziny. Pamiętasz, kiedy byłam dzieckiem, zawsze powtarzałaś, że najważniejsza jest rodzina. A ja i moje dzieci to jedyna rodzina, jaką masz. – Przecież nie chciałam się wyprowadzać – czułam, że tracę grunt pod nogami. – Nadal bym się wami opiekowała... ale znowu pieluchy? Nieprzespane noce? Znowu to wszystko od początku? Jestem po prostu już na to za stara. I w ogóle, co ci przyszło do głowy? Masz już czterdzieści lat! – Właśnie dlatego – powiedziała i zaczęła nakładać na twarz krem. – To ostatni dzwonek. Zawsze marzyłam o dużej rodzinie. Źle się czułam jako jedynaczka. Po prostu spełniam swoje marzenia, póki mogę. – A co z moimi marzeniami? – rzuciłam cicho. – Już jesteś za stara na własne marzenia – odparła. To był cios prosto w moje serce! Cios prosto w serce. Ale czy moja córka zauważyła, jak bardzo mnie tymi słowami zraniła? Czy w ogóle dotarłoby do niej, gdyby ktoś jej powiedział, że traktuje matkę bez szacunku? Jak darmową, wygodną... służącą. Kiedyś nie była taka. Kiedyś była miłą, kochaną dziewczyną, która zwracała uwagę na potrzeby matki. A gdy umarł mój mąż, a jej ojciec, zaopiekowała się mną na ten czas, gdy próbowałam sobie poradzić z żałobą. Kiedyś byłyśmy przyjaciółkami. Inaczej nigdy nie weszłabym w ten układ. To było trzynaście lat wcześniej. Ela była od trzech lat mężatką i mieszkała w dwupokojowym mieszkaniu Karola. Dostał je po babci. Ja mieszkałam w swoim M3. Pracowałam w niewielkim zakładzie poprawek krawieckich u przyjaciółki. Godziny pracy były na tyle elastyczne, że mogłam pomóc Eli w opiece nad Jagódką. Po prostu szyłam wieczorami, by zdążyć. Kiedy mała miała dwa lata, Ela i Karol zaprosili mnie na obiad do siebie i przedstawili propozycję: gdybyśmy sprzedali nasze mieszkania, a oni wzięli kredyt bankowy, to można byłoby kupić dom, prawie nówkę, z ogrodem, na peryferiach miasta. Dostałabym tam ładny pokój z łazienką, tarasem i wyjściem do ogrodu. Wyliczyli wszystko dokładnie – byliby w stanie spłacać kredyt, utrzymać i wyposażyć dom, jeśli Ela wróci do pracy. A dostała właśnie intratną propozycję pracy w dużej firmie. Z szansą na awanse. I w ogóle, to już są kupcy na oba mieszkania i tylko ode mnie zależy, kiedy zaczniemy tę nową przygodę życia. Tak to określił: Nowa przygoda życia. Ela pomachała mi przed nosem smaczniejszą marchewką. Znała mnie lepiej. – Zawsze marzyłaś o domu z ogrodem – kusiła. – Śniadania na tarasie, lektura na hamaku rozpiętym między drzewami. No i wreszcie nie byłabyś sama. Tak mi cię żal, mamuś, że siedzisz samotnie w mieszkaniu. Teraz byłabyś z nami, ale we własnym pokoju. Dobrze jest mieć kogoś, gdy jest się chorym czy smutnym, prawda? Oczywiście zajęłabyś się Jagódką. I urodzę jeszcze jedno dziecko. Przecież zawsze mówiłaś, że gdyby nie choroba, to miałabyś więcej dzieci. Mamuś, to spełnienie twoich marzeń. Na to wyglądało. Trochę się zdenerwowałam, że już znaleźli kupców na moje mieszkanie, choć jeszcze nie podjęłam decyzji, ale uznałam, że mój zięć jest po prostu tak bardzo przedsiębiorczym i zorganizowanym człowiekiem, że chce być przygotowany na każdą ewentualność. Bo jak powiem nie, to co zrobi? Nic. Chciałam usłyszeć opinię innej osoby Opowiedziałam o planach dzieci Krysi, mojej przyjaciółce. Chyba chciałam usłyszeć opinię innej osoby. Ja szyłam firanki, a ona, na kolanach, zaznaczała na spódnicy klientki, ile ma ją skrócić. – Bardzo się cieszę – powiedziała Krysia. – Sama bym wprowadziła się do swojej córki, żeby nie być sama, ale, po pierwsze, niezbyt lubię jej męża, a po drugie, nikt mi tego nie proponuje. Zazdroszczę ci. – Ja bym tego nie robiła – mruknęła klientka. – Dlaczego? – spytałam. – Oddaje im pani podstawę niezależnego życia. Swoje mieszkanie. Stanie się pani zależna od córki i zięcia. A co będzie, jak się rozwiodą? Albo gdy okaże się, że nie możecie razem mieszkać, bo przestaniecie się szanować? Ludzie się zmieniają. Dziś są mili i kochani, a za dziesięć lat wyłazi z nich tyran. I nie mówię tylko o pani dzieciach, ale także o pani. Ja twierdzę, że każdy musi być samowystarczalny. Kochajmy rodzinę, spotykajmy się z nią, pomagajmy, ale nie bądźmy od nikogo zależni. Nie dajmy się wykorzystywać. Proszę mi wierzyć, to podstawowy warunek szczęścia i poczucia bezpieczeństwa. – Co za pesymistka – powiedziała Krysia, gdy klientka wyszła. – Ale ona nie zna twojej Eli. Chciałabym mieć taką córkę. To było trzynaście lat temu. Moja córka zmieniła się. Sukces, pieniądze, to, że w pracy musiała być twarda, bo inni by ją zadziobali. A nie można całe życie być żelazną menedżerką w pracy przez dziesięć godzin, a potem w domu zmieniać się w ciepłą kluchę. W końcu któreś zachowanie wchodzi w krew i się zmieniamy. Tak myślę. Karol też się zmienił. Stał się wyrachowany... a może zawsze taki był. Teraz widziałam, że tamta klientka miała rację. Wykorzystali mnie. Gdy Jagódka miała pięć lat, Ela urodziła Marysię. Wtedy odeszłam z pracy, poświęciłam się dzieciom i domowi. Pięć lat później pojawił się Tomasz. Ela i Karol coraz mniej zajmowali się dziećmi, coraz więcej pracowali. Wyjeżdżali na weekendy „bo musieli naładować akumulatory”. Jedynie raz do roku jeździli z dziećmi na dwa tygodnie na wczasy. Oczywiście ja z nimi. Niby żebym odpoczęła w luksusach, ale – pytanie za milion – kto zajmował się dziećmi? Babcia? Bingo! Dokąd pójdę? Do domu starców? Kiedyś chciałam pojechać do sanatorium, bo kręgosłup mnie pobolewał. I nagle zrobił się wielki problem – mamy projekty, ważne spotkania, no i przecież nie zostawimy dzieci z jakąś obcą osobą. Załatwili mi rehabilitację i masaże na miejscu. Niby w porządku, ale... chciałam trochę pobyć sama. Odpocząć. Rok temu Tomek poszedł do przedszkola. Ela znalazła jakieś wypasione przedszkole z dwoma językami w centrum miasta. Zawoziłam go tam samochodem co rano i odbierałam po południu. Niedaleko zobaczyłam budynek z szyldem Centrum Trzeciego Wieku. Okazało się, że to miejsce przeznaczone dla emerytów – przychodzą tu, spędzają czas na kartach, rozmowach. Są wykłady, nauka malowania, tańca, sekcja karciana. Zaczęłam przychodzić tam na godzinę, dwie, a potem na coraz dłużej. Tomek do przedszkola, a ja do centrum. Tam poznałam Edwarda. Niedawno przeszedł na emeryturę. Wdowiec od dziesięciu lat. Cudownie się nam rozmawiało. Zaproponował, byśmy zapisali się na kurs tańca. Zaczynał się o siedemnastej. Wtedy wyjaśniłam mu moją sytuację. Że nie mogę, bo odbieram Tomaszka, pozostałe dzieci wracają ze szkoły i trzeba dać im obiad. I w ogóle. I że moje życie zacznie się dopiero, jak Tomek pójdzie do szkoły. Wtedy będę mogła po południu zostawić go samego z siostrami w domu. Edward zrozumiał, nie nalegał. Przez te dwa lata zaprzyjaźniliśmy się ze sobą. Ostatnio nawet pomyślałam, że jest między nami coś więcej. Wydawało się, że on czeka na zmianę w moim życiu równie niecierpliwie jak ja. A teraz to. Czwarte dziecko. Następnego dnia w centrum powiedziałam mu, że moje życie rzeczywiście za rok się zmieni. – Naprawdę dasz się tak... wycyckać? – spytał. – Pozwolisz im na to? – A co mam zrobić? – otarłam oczy z łez. – Hania, kochanie, a co z tobą? Ty już swoje dziecko wychowałaś, i odchowałaś troje wnuków. Nie sądzisz, że wystarczy? Może najwyższy czas zacząć myśleć o sobie. Przecież sama mówisz, że już nie masz sił na kolejne niemowlę. Masz sześćdziesiąt dwa lata. Czas na emeryturę. Oni są rodzicami i niech oni się martwią o dzieci. – Tu nawet nie chodzi o moją córkę. Tu chodzi o wnuczki. Bardzo je wszystkie kocham. Nie mogę ich zostawić na łasce rodziców, którzy ich tak naprawdę nie znają. Nie umieją się nimi zajmować. Bo jeśli odmówię... nie będę mogła tam zostać. Nie to, że mnie wyrzucą, nie. Ale nie wyobrażam sobie, że zostanę. I dokąd pójdę? Nie mam nic. Do domu starców? Albo mam ich pozwać o spłatę mieszkania? To nie ja. Jestem w pułapce. Edward wziął powoli moją dłoń i uniósł ją do ust. – Wiele kobiet jest w podobnej sytuacji do twojej, i często właśnie dlatego, że kiedyś podjęły taką decyzję. Wiele kobiet naprawdę nie ma wyjścia. To tragedia. Ale ty masz wybór. Mnie. Przecież wiesz. Przytuliłam się do niego i poczułam spokój. Wróciłam do domu. W głowie miałam burzę myśli. Edward ma rację, dzieci mają rodziców, A ja mam jeszcze życie do przeżycia. Kiedy Ela wróciła do domu z pracy, poszłam do jej sypialni i powiedziałam, co zdecydowałam. Córka popatrzyła na mnie ze zmarszczonymi brwiami. – Mamo, nie rozumiesz. W przyszłym roku wejdę do zarządu firmy. – Gratuluję. – Ale nie będę mogła tego zrobić, jeśli będę musiała opiekować się dzieckiem. – To trzeba było nie zachodzić w ciążę. – Przecież mam ciebie! – Nie konsultowałaś ze mną tej decyzji. Ja bym się nie zgodziła. Dlatego teraz to twój problem. Jeśli nie chcesz sama być matką, to proś teściową – powiedziałam złośliwie, bo Bożena już lata temu powiedziała, że nie ma cierpliwości do dzieci i nie zamierza się nimi opiekować. – Jesteś złośliwa. – A ty nieczuła. Nie jestem twoją służącą. Wbrew temu co myślisz, nie jestem zmurszałą staruszką. Mam swoje marzenia i plany, i potrzeby. Być może wyjdę za mąż. Ela była zdumiona, ale nie złożyła broni I wyszłam z dumnie uniesioną głową. Była chyba tak zdumiona, że ją zatkało. Ale nie złożyła broni. Szykowałam w kuchni kolację, kiedy Jagódka przyszła do mnie z rodzeństwem. Wszystkie miały smutne miny. – Babciu – powiedziała. – Nie odchodź. Kochamy cię. Bez ciebie będzie nam strasznie smutno. Pomożemy ci z nowym dzieckiem. Obiecujemy – i wszystkie objęły mnie tam, gdzie które sięgało. Nawet Tomaszek przytulił się do mojej nogi i nagle rozpłakał. Poczułam, jak wszystkie moje postanowienia rozpływają się we mgle wzruszenia. Wtedy w odbiciu szafki zobaczyłam Elę i Karola. Stali w korytarzu i nasłuchiwali. Wiedziałam, że uczucia dzieci są szczere. Ale wiedziałam też, że zostały zmanipulowane przez rodziców. Tak, byłam w tym domu potrzebna mojej rodzinie – każdemu w jego własny sposób. Jednak ja potrzebowałam całkiem czego innego, czego rodzina nie mogła mi dać. Muszę podjąć decyzję. Mijają tygodnie, a ja nie wiem, co zrobić. Hanna z Wrocławia, 62 lata Czytaj także: „Teściowa nie pozwalała nam wchodzić do jednego pokoju. Gdy przypadkiem zobaczyłam, co tam skrywa, długo nie mogłam dojść do siebie” „Paweł miał złote serce, ale był bez grosza przy duszy, więc go porzuciłam. Gdy zobaczyłam go po latach, zrozumiałam swój koszmarny błąd” „Babcia pozwała córkę i zięcia, bo nie pozwalali jej się widywać z wnukami. Było mi jej żal, dopóki nie odezwała się w sądzie”
„Babcia pozwała córkę i zięcia, bo nie pozwalali jej się widywać z wnukami. Było mi jej żal, dopóki nie odezwała się w sądzie”
Siedziałam w autobusie, kiedy poczułam na sobie czyjś wzrok. A właściwie, to może bardziej dostrzegłam kątem oka, że starsza kobieta z siedzenia kilka metrów dalej, przygląda mi się z mieszanką zdziwienia i nienawiści. Mogła być po sześćdziesiątce i naprawdę nie wiem, co robiła w autobusie miejskim. To przez jej ubranie: kostium w szykowną dużą kratę, jedwabną apaszkę i czółenka na obcasach dopasowane do skórzanej torebki o tym samym kolorze starego wina. Fryzurę i makijaż też miała więcej niż nienaganne, zupełnie jakby dopiero co wyszła z salonu fryzjerskiego, gdzie dodatkowo dobrano jej kolor szminki do stroju. Oczy miała niebieskie, jakieś takie zimne, choć ładnie umalowane, i nagle skojarzyłam, gdzie już ją widziałam. Oczywiście, na sali sądowej.
Przypomniałam sobie, że wtedy też była elegancko ubrana, cała w beżach i brązach, z dyskretną biżuterią i torebką, na widok której pomyślałam o gwiazdach filmowych. Przypuszczam, że mnie rozpoznała, bo kiedy akurat nie odpowiadała na pytania sądu ani prawników, wbijała we mnie prawie tak samo nienawistne spojrzenie jak teraz, w autobusie, do którego wsiadła chyba przez pomyłkę albo dlatego, że jej kierowca limuzyny zastrajkował, a taksówki w całym mieście były zajęte. Naprawdę nie wiem, dlaczego tak wielu klientów sądu mnie nie lubi, a często wręcz nienawidzi. W swojej karierze protokolantki spotkałam się już z agresją w toalecie, zaczepianiem na korytarzu czy pogardliwymi uwagami wprost na sali sądowej. Może dlatego, że za obrazę sądu można było dostać wysoką grzywnę czy wręcz iść do aresztu, a za pyskowanie protokolantom prawo kar nie przewiduje. A może, bo kojarzyłam się ludziom niezadowolonym z wyroku z czymś nieprzyjemnym, i byłam najbliższym obiektem, na jakim mogli się wyżyć? Dla dzieci dziadkowie są ważni, prawda? Ta kobieta wyglądała, jakby lubiła wyżywać się na każdym, kto stoi niżej od niej w hierarchii społecznej. Przez moment szukałam w pamięci szczegółów jej sprawy i w końcu znalazłam, chociaż nie pamiętałam wyroku sędzi. Często tak mam, bo od ostatniej rozprawy do wydania wyroku mija nieraz kilka tygodni. Nie chodzi o to, że sędziowie są tacy leniwi czy że system tak powoli działa, jak sądzą niektórzy. Po prostu żaden sędzia nie wyda wyroku „na gorąco”. Taki ruch wymaga przemyśleń, ponownej analizy dokumentów, czasami konsultacji z innymi sędziami albo własnym sumieniem. Chodzi też o majestat Rzeczypospolitej, który sędziowie reprezentują. A kto widział majestat robiący coś w pośpiechu? Odwróciłam wzrok od kobiety naprzeciwko, a kiedy ponownie spojrzałam w tamto miejsce, już jej nie było, pewnie wysiadła. Do końca dnia jednak myślałam o tamtej sprawie, próbując sobie przypomnieć wyrok na jej końcu… Nie pamiętałam danych starszej damy, więc nazwałam ją w myślach Madame, bo, słowo daję, mogła z miejsca teleportować się na herbatkę do księżnej Yorku i nikt by nie zauważył, że nie przychodzi tam codziennie od pół wieku. Jak pamiętałam, to Madame była powódką w tamtej sprawie. Pozwała swoją córkę i jej męża o prawo do kontaktów z wnukami. Kiedy czytałam akta po raz pierwszy, żeby przygotować je dla sędzi, odczułam coś w rodzaju współczucia dla starszej pani i dezaprobaty dla rodziców jej wnuków. Pamiętam nawet, że rozmawiałam o tamtej sprawie z inną protokolantką, bo właśnie rzuciła, że kiedy jest w pracy, to jej córkami opiekuje się teściowa. – Nie wiem, co bym bez niej zrobiła – przyznała Kaja, myjąc kubki po kawie. – Dziewczynki ją uwielbiają, ciągle tylko „Mamo, kiedy idziemy do babci?”. – Fajnie, że mają z nią dobry kontakt – skomentowałam. – Dla dzieciaków dziadkowie są ważni. O, właśnie mam taką sprawę. Kobieta zabrania swojej matce kontaktów z dziećmi, wyobrażasz sobie? Jak dla mnie to strasznie podłe. Kaja pokręciła z niedowierzaniem głową. Obie byłyśmy zbulwersowane, no bo jak to tak, przecież babcia to babcia i dzieci mają prawo do babcinego ciepła, szarlotki i rosołku z domowym makaronem, no nie? Nieco później usiadłam przy komputerze i zaczęła się sprawa Madame przeciwko Dorocie i Sebastianowi R. o ustalenie kontaktów z małoletnimi Nikolą i Tymonem. – Nie widziałam własnych wnuków od ośmiu miesięcy – powiedziała Madame łamiącym się głosem. – Nika ma sześć lat, a Tymuś cztery, a ja nie mogę patrzeć, jak rosną. Wnoszę o możliwość zabierania wnuków do mnie do domu w co drugą niedzielę i w każdy drugi dzień świąt Bożego Narodzenia oraz Wielkanocy. I o dwa tygodnie wspólnych wakacji, również za granicą. Cały czas powtarzała, że bardzo kocha wnuki Z ławy dla pozwanych dobiegły mnie dwa głośne prychnięcia. Matka dzieci, Dorota, prychnęła z niedowierzaniem, jej partner – z jawną złością. Sędzia spojrzała na nich surowo i spuścili głowy. W aktach Madame rozpisywała się o tym, jak bardzo boli ją utrata kontaktu z wnukami i jakie to jest szkodliwe dla dzieci, z którymi była mocno związana. Nie mogłam zrozumieć motywacji małżeństwa, żeby uniemożliwiać te wzajemne kontakty, dopóki nie odezwała się zapytana pani Dorota. To mecenas jej matki, przypominający z wyglądu charta, o długiej szyi i skupionym spojrzeniu czarnych oczu, zapytał: – Jaka jest pani i pani męża motywacja do odcinania dzieci od kontaktów z kochającą je babcią? – Taka, że ona wcale nie jest kochającą babcią! – odparowała pani Dorota, blondynka z tatuażem na prawej dłoni i z kolorową, rzemykową biżuterią na szyi. – Dzieci się jej boją! – Bo mnie nastawiasz przeciwko nim! Własną matką je szczujesz! – Cisza! – sędzia walnęła młotkiem w stół. – Pani Klaro, proszę tego nie protokołować – dodała, zwracając się do mnie. – A państwa proszę o odpowiadanie wyłącznie na zadane przez sąd albo mecenasów pytania. – Przepraszam, wysoki sądzie… Ja… po prostu reaguję emocjonalnie, bo od tej rozprawy tyle zależy w moim życiu… I życiu dzieci, które tak kocham… – Madame teatralnym gestem otarła oczy, na co jej zięć zacisnął usta w jedną kreskę. Przez kolejny kwadrans starsza pani opowiadała, jak to wszystko by zrobiła dla wnuków, mówiła o tym, że ma w domu piękny pokój przygotowany specjalnie dla nich, że nakupowała książek i płyt z bajkami, żeby wartościowo spędzać czas z dziećmi. W międzyczasie wyszło na jaw, że jest rozwiedziona od lat, a jej mąż, dziadek dzieci, przebywa w nieznanym miejscu i nie ma roszczeń co do widzeń z wnukami. Z akt i przesłuchania powódki jasno wynikało, że jest emocjonalnie związana z małą Nikolą i jej bratem, a dzieci również za nią tęsknią. – Ale od wielu miesięcy moja córka nie pozwala mi ich widywać – wyjaśniła głosem osoby złamanej przez los. – Dzwonię, pytam, chcę przyjechać, jestem pewna, że dzieci też chcą do babci, ale Dorota jest tak zawzięta, że odgrywa się na nich za nasz konflikt… Dlatego cała moja nadzieja w sądzie – dodała z czarującym uśmiechem, ale pani sędzia nawet go chyba nie zauważyła, wbijając wzrok w papiery leżące przed nią na stole. Potem przyszła kolej na przesłuchanie pani Doroty. Podeszła do pulpitu, obciągając nerwowo bluzkę. Miała krótkie włosy, obecnie wygładzone, ale podejrzewałam, że na co dzień je stroszy, zauważyłam też, że ma w uszach sporo dziurek, chociaż wyjęła kolczyki… A więc chciała wyglądać na osobę poważną – podsumowałam odruchowo. Ludzie często myślą, że sąd kieruje się uprzedzeniami i emocjami, a tak nie jest. Sędziów nie interesuje, czy masz tatuaże, kolorowe włosy czy kolczyk w nosie. Kodeks rodzinny to prawo, a sądy rodzinne kierują się dobrem osoby najsłabszej, tutaj były to dzieci pani Doroty. Jej wygląd – byłam tego pewna – nie miał nic do tego, jaki wyrok wyda sędzia. – Pani R., czy to prawda, że uniemożliwia pani dwojgu swoich dzieci kontakty z ich babką? – zapytała sędzia neutralnym tonem. Mimo to pozwana prawie się rozpłakała. – Tak – szepnęła. – Proszę podać przyczyny takiej decyzji. – Dobrze… – kobieta nabrała powietrza. – Więc… mama nigdy nie akceptowała mojego związku z Sebastianem. Ani mojego stylu życia. Ani… w sumie ona nigdy nie akceptowała nawet mnie… Madame zacisnęła usta i przewróciła oczami, jakby jej córka wygadywała głupoty niewarte uwagi sądu. Ale ta kontynuowała cichym głosem, pokrzepiona chyba faktem, że nikt jej nie przerywa. – Mama nigdy mi nie wybaczyła tego, że uciekłam z domu w moje osiemnaste urodziny. I tego, że zrobiłam sobie tatuaże. A Sebastian to dla niej… – przełknęła ślinę i nabrała spazmatycznie powietrza. – Ona mówi, że to ludzki śmieć. Aż pomyliłam klawisze z emocji. Zerknęłam na męża młodej kobiety i zobaczyłam, że siedzi z pochyloną głową. Na jego szyi też widniały tatuaże, wyróżniał się też fryzurą – blond dreadami upiętymi w coś w rodzaju koka. Ubrany był w marynarkę i białą koszulę, spod której przebijały cienie tatuaży na ciele. Widać było, że nie potrafi się swobodnie poruszać w tym ubraniu, jakby włożył coś takiego pierwszy raz w życiu. Domyśliłam się, że zrobił to dla sędzi. – Mama widywała się z dziećmi – powiedziała cicho Dorota. – Przychodziła do nas, bo… bo myślałam, że tak trzeba. Ale zawsze nas krytykowała. Wszystko. To, co jemy, a jesteśmy weganami. To, że mamy trzy adoptowane psy, że w domu nie ma telewizora i że palimy kadzidełka… Dla niej wszystko zawsze było źle… Madame siedziała wyprostowana, z pobłażliwym uśmiechem na ustach, jakby spodziewała się, że sędzia pokiwa z niedowierzaniem głową nad takimi bzdurami. – Tak więc powodem odmowy widzeń z dziećmi była krytyka ze strony pani matki? – doprecyzowała sędzia. – W sumie to nie tylko… – Dorota przestała pocierać twarz i zerknęła na matkę. – Po prostu, dzieci nie rozumiały, dlaczego przynosiła im szynkę, kiedy w domu nie je się mięsa. Ja się z mamą o to kłóciłam… – Wyrywałaś im wędlinę z ust! – dobiegło z ławy powódki. – Tak! Bo ty im ją wpychałaś! – pani Dorota nagle podniosła głos. – Mama przychodziła i rozstawiała nas po kątach! Wiecznie krytykowała Sebastiana, mówiła „Tymonku, żebyś tylko nie wyrósł na takiego bumelanta jak twój tata” – zmieniła na moment głos. Madame poczerwieniała, ale nie odezwała się już ani słowem. Spotkania tylko w obecności psychologa Przesłuchanie było smutne. Dowiedzieliśmy się z niego, że starsza pani przychodziła do domu córki i jej męża w sumie tylko po to, żeby wszczynać kłótnie, wytykać im błędy wychowawcze i sączyć dzieciom złośliwe uwagi do uszu. Bynajmniej nie po to, by zajmować się wnukami. Sędzia zakończyła przesłuchanie, ale prawniczka pani Doroty miała jeszcze pytania do Madame. Dostała zgodę. – Czy to prawda, że kiedy zabrała pani dzieci na sobotę, nie odbierała pani telefonów do niedzieli i nie otworzyła drzwi ich matce, kiedy przyjechała je odebrać? – Tak, ponieważ Dorota była wczorajsza – oznajmiła z niejakim triumfem zapytana. – Troszczyłam się o ich bezpieczeństwo. – Ma pani jakieś dowody na to? – zapytała młoda mecenaska. – Przecież nawet pani nie otworzyła jej drzwi. – Znam moją córkę. Lubi w soboty imprezować. Wyczułam, że nie powinnam oddawać jej dzieci. Jest pani za młoda, żeby zrozumieć – Madame przybrała pobłażliwy ton. – Dorotka jest wiecznie zbuntowaną dziewczyną, która sili się na oryginalność. Ten cały weganizm to krzywdzenie dzieci! One mają prawo jeść mięso! I te bzdury o oczyszczaniu aury w domu, jakichś kryształach. Czy pani sędzia w ogóle widzi, jak oni wyglądają? – zadała dramatyczne pytanie. – To niedojrzałe dzieciaki, które bawią się w dom! A Nika i Tymon muszą być wychowywane w dyscyplinie i znać granice! A nie, że wszędzie psy, kadzidełka i ojciec wytatuowany jak kryminalista! – Dziękuję, może pani iść na miejsce – głos sędzi był spokojny. Przestałam się dziwić, dlaczego młodzi ludzie chcą trzymać Madame z daleka od swojego życia. Była zwyczajnie toksyczna. Ale prawo jest prawem, a kodeks rodzinny zabezpiecza prawo dziadków i wnuków do wzajemnych kontaktów. Myślałam o tej sprawie aż do następnego dnia. Gryzło mnie, jak to się skończyło. Czy babka, która de facto porwała wnuki, dostała w końcu prawo do ich zabierania co drugi tydzień? Sprawdziłam wyrok i stwierdziłam po raz kolejny, że sędzia jest mądrą i doświadczoną prawniczką. Nakazała rodzicom umożliwianie spotkań dzieci z ich babką, ale pod warunkiem, że będą odbywały się u nich domu i w obecności psychologa. Wynagrodzenie psychologa miała opłacać babcia dzieci, która, jak się okazało, była osobą niezwykle majętną i nie ukrywała tego. Do dzisiaj zastanawiam się, co robiła w autobusie, skoro miała miliony na koncie. Wyobrażam sobie, że stało się coś nagłego, że musiała to zrobić. Może jechała akurat do wnuków. Może w obecności psychologa nie ośmielała się już krytykować ich rodziców. Mam nadzieję, że dzieci poczuły się bezpieczniej i cieszyły się z wizyt babci. Chociaż pewnie nigdy nie poznają smaku babcinej szarlotki, rosołu, a pewnie i ciepła… Klara, protokolantka Zobacz też: „Przez 15 lat mąż okłamywał mnie i całą rodzinę. Gdy znalazłam jego stare świadectwo szkolne, odebrało mi mowę”
„Myśleliśmy, że babcia odpoczywa w Kołobrzegu. Gdy sprawdziłam grafik jej zabiegów w sanatorium, spłonęłam ze wstydu. Przecież to seniorka!”
Dla naszej rodziny ostatni rok był prawdziwym sprawdzianem sił. Mój czteroletni synek, Igorek, potrzebował nowoczesnego aparatu słuchowego, aby móc w pełni poznawać świat i normalnie się rozwijać. Koszty tego specjalistycznego sprzętu spędzały nam z mężem sen z powiek. Pracowaliśmy ponad siły, odmawiając sobie każdego grosza. Gdy na początku maja moja 72-letnia babcia Helena ogłosiła, że wykupiła miesięczny turnus w luksusowym uzdrowisku w Kołobrzegu, poczułam nagłe ukłucie żalu.
Byłam po prostu wściekła na babcię. W duchu posądzałam ją o totalny egoizm − gdy my toniemy w wydatkach, ona myśli tylko o własnej wygodzie, luksusowych masażach i beztroskim urlopie nad morzem. Gdy w połowie jej turnusu okazało się, że muszę pilnie zdobyć jej odręczny podpis pod dokumentami związanymi z naszym mieszkaniem, wsiadłam w samochód i ruszyłam do kurortu. Chciałam załatwić sprawę, a przy okazji dać upust swojemu żalowi. W recepcji dostałam do ręki grafik jej zajęć. Gdy na niego spojrzałam, poczułam tylko palący wstyd. Moja złość i niespodziewana wizyta Przez pierwsze dwa tygodnie wyjazdu babci ledwo z nią rozmawiałam przez telefon. Gdy opowiadała o szumie fal i pięknym hotelu, potakiwałam chłodno, zaciskając zęby z wściekłości. Myślałam sobie: „Jak ona może tak po prostu odciąć się od naszych problemów? Przecież wie, jak bardzo brakuje nam pieniędzy na aparat dla małego, a jedzie marnować oszczędności na borowiny”. Przy okazji mojej przymusowej wizyty w uzdrowisku chciałam wejść do jej luksusowego pokoju i prosto w oczy wyrzucić z siebie cały ten żal za jej obojętność. Do Kołobrzegu dotarłam około godziny czternastej. Weszłam do eleganckiego, marmurowego holu uzdrowiska i pewnym krokiem podeszłam do okienka planowania pobytu. − Dzień dobry, szukam pani Heleny Kowalskiej z pokoju 204 − zwróciłam się do recepcjonistki twardym, chłodnym głosem. − Proszę mi powiedzieć, o której kończą się jej dzisiejsze masaże albo inne luksusowe zabiegi relaksacyjne. Poczekam na nią. Kobieta wbiła nazwisko babci do komputera, po czym zmarszczyła brwi. Przez dłuższą chwilę wpatrywała się w ekran, wyraźnie zakłopotana. − To dziwne... − wymamrotała pod nosem. − Pani Helena Kowalska? Przecież ta pani pierwszego dnia zrezygnowała ze wszystkich przysługujących jej masaży, kąpieli i pakietów wypoczynkowych. Jej grafik zabiegów od dwóch tygodni jest całkowicie pusty. Prawda z uzdrowiskowego zaplecza Moja złość w jednej sekundzie ustąpiła miejsca kompletnemu zdezorientowaniu. „Jak to pusty? To gdzie ona spędza dnie, jeśli nie na plaży i nie na zabiegach?” − pomyślałam, czując, jak serce zaczyna mi walić jak młotem. Recepcjonistka spojrzała na mnie dyskretnie i wyciągnęła z szuflady papierowy, wewnętrzny grafik personelu pomocniczego ośrodka. Odwróciła go w moją stronę i wskazała palcem na odręczne dopiski na samym dole strony. Gdy przeczytałam te słowa, poczułam, jak twarz zalewa mi potężna fala gorąca. W oficjalnym rejestrze, czarno na białym, wpisane było nazwisko mojej babci Heleny. Obok widniały godziny: „07:00 − 12:00: pomoc na zmywaku kuchennym, pomoc w kuchni. 17:00 − 21:00: Prasowanie i maglowanie pościeli”. Moja babcia, seniorka, którą w duchu nazywałam egoistką dbającą o własne wygody, wcale nie odpoczywała. Ona od czternastu dni, dwa razy dziennie, harowała ponad siły na zapleczu kuchennym i w dusznej prasowalni luksusowego kurortu. O co tu chodziło? Gorzkie łzy w magazynie pościeli Zeszłam schodami prosto do piwnicy budynku, gdzie mieściły się pomieszczenia gospodarcze. W korytarzu unosił się zapach gorącej pary i krochmalu. Delikatnie pchnęłam ciężkie, metalowe drzwi z napisem „Prasowalnia” i w tamtej sekundzie moje serce po prostu pękło. Przy wielkim, buchającym parą maglu stała moja malutka babcia Helena. Miała na sobie prosty, roboczy fartuch, a po jej czole spływały krople potu. Z niezwykłym wysiłkiem, drżącymi ze zmęczenia rękami, podnosiła ciężkie prześcieradła i układała je w równe kostki. − Babciu... − wykrztusiłam przez łzy, wchodząc do środka. Babcia Helena wzdrygnęła się na dźwięk mojego głosu. Gdy mnie zobaczyła, na jej zmęczonej twarzy pojawił się bezbrzeżny wstyd. Natychmiast upuściła materiał i schowała ręce za plecy, jakby zrobiła coś złego. − Kamila? Co ty tu robisz, dziecko? Miałaś być w Warszawie... − wymamrotała cicho, spuszczając wzrok. Ciche bohaterstwo seniorki W jednej chwili wszystko zrozumiałam. Było mi tak potwornie, potwornie głupio. Płakałam nad swoją wściekłością, nad tym, jak bardzo ją skrzywdziłam w swoich myślach, i nad niesamowitym, cichym heroizmem tej starszej kobiety. − Babciu, tak bardzo cię przepraszam... Ja myślałam, że ty przyjechałaś tu tylko dla własnej wygody. A ty ledwo stoisz na nogach! Dlaczego to zrobiłaś? Babcia Helena usiadła obok mnie na drewnianej skrzyni, otarła fartuchem moje policzki i uśmiechnęła się ciepło. − Kamila, posłuchaj mnie − zaczęła cicho. − Widziałam, jak ty i twój mąż zarywacie noce, żeby odłożyć na ten nowoczesny aparat słuchowy dla Igorka. Widziałam wasze zmęczenie, wasze wyrzeczenia. Moja emerytura jest malutka, co ja mogłam wam dać? Kilka groszy? Przecież to kropla w morzu. Babcia westchnęła ciężko, gładząc mnie po głowie. − Gdy dostałam to skierowanie na pobyt w uzdrowisku, od razu zadzwoniłam do kierownika tego ośrodka. Poprosiłam go, żeby zamiast drogich masaży i luksusów, pozwolił mi tu ciężko popracować i wypłacił mi za te trzy tygodnie normalną, rzetelną pensję. Zakwaterowanie i jedzenie miałam w cenie, więc każdy zarobiony grosz odkładałam do tej puszki. Zostały mi jeszcze dwa tygodnie, Kamila. Wytrzymam. Mam siłę, a dla mojego prawnuka zrobię wszystko, żeby w końcu mógł bez przeszkód biegać z dziećmi i słyszeć każdy ptasi śpiew. Lekcja miłości Słuchając mojej babci, czułam, jak potężny wstyd po moich wcześniejszych oskarżeniach miesza się z bezgraniczną dumą. Ta wspaniała kobieta, zamiast korzystać z urlopu, podarowała swojemu prawnukowi najpiękniejszy dowód czystej, bezinteresownej miłości. Nie pozwoliłam jej dokończyć tamtego turnusu na zmywaku. Jeszcze tego samego popołudnia spakowałyśmy jej walizkę i zabrałam babcię do naszego domu. Mąż, gdy usłyszał o sekrecie z Kołobrzegu, rozpłakał się. Pieniądze, które babcia zarobiła przez te dwa tygodnie, bardzo nam pomogły. Wczoraj minął miesiąc od tamtych wydarzeń. Igorek założył już swój nowy aparat słuchowy. Gdy po raz pierwszy odwrócił główkę na dźwięk głosu mojej babci, a na jego buzi pojawił się wielki, radosny uśmiech, babcia Helena zalała się łzami szczęścia. Tajemnica pustego grafiku w Kołobrzegu dała naszej rodzinie najważniejszą lekcję dojrzałości. Nauczyła mnie, by nigdy więcej nie oceniać bliskich przez pryzmat własnych lęków i frustracji. Dziś moja babcia nie musi już prasować cudzej pościeli. Siedzi w naszym ogrodzie, w blasku letniego słońca, trzymając Igorka na kolanach. A mój syn w końcu słyszy każde jej słowo, otoczony miłością i troską. Zobacz też: „Teściowa wyszła z sanatorium na wieczorny spacer i zniknęła. Telefon po 3 dniach sprawił, że stanęłam jak wryta”
Matka pozwoliła dziecku robić miny w kościele, a babcia się wściekła: „Niunianie zamiast wychowania”
Nowoczesne metody wychowania coraz częściej wywołują ostry konflikt pokoleniowy z dziadkami. Jedna z babć napisała do nas pełen żalu list o tym, jak zachowanie wnuka podczas niedzielnej mszy obnażyło całkowity brak granic i zasad.
Do naszej redakcji napisała pani Teresa, babcia sześcioletniego Kacperka, która po ostatniej niedzielnej mszy świętej przeżyła prawdziwy kryzys i postanowiła podzielić się swoim głębokim rozgoryczeniem. W swoim poruszającym liście opisuje, jak zachowanie jej własnej córki doprowadziło ją na skraj wytrzymałości psychicznej. Sytuacja z kościoła stała się dla niej bolesnym symbolem tego, jak współcześni rodzice rezygnują z realnego wychowania na rzecz bezmyślnego „niuniania” i pobłażania każdemu, nawet najbardziej nieodpowiedniemu kaprysowi kilkulatka. Pani Teresa opisuje sytuację, która dla wielu nowoczesnych matek mogłaby wydać się błaha, jednak z perspektywy starszego pokolenia jest sygnałem alarmowym. Podczas gdy cała rodzina stała w ławce, sześcioletni chłopiec zaczął ostentacyjnie nudzić się, kucać na podłodze, a w kulminacyjnym momencie odwrócił się tyłem do ołtarza i zaczął robić obraźliwe miny do siedzących z tyłu starszych ludzi. Najbardziej bolesna dla autorki listu okazała się jednak totalna bierność jej córki, która zamiast natychmiast przywołać dziecko do porządku, jedynie uśmiechała się pobłażliwie i głaskała syna po głowie. To zderzenie dwóch skrajnie różnych światów wartości pokazuje, jak trudna bywa dziś komunikacja między matkami a babciami, które zupełnie inaczej definiują szacunek dla miejsc publicznych oraz granice dziecięcej swobody. Konflikt pokoleniowy w ławce kościelnej, czyli zderzenie dwóch światów W swoim liście pani Teresa bez ogródek opisuje moment, w którym poczuła, że zalewa ją fala potężnego wstydu za zachowanie własnej rodziny na oczach całej parafii. Starsza pani pisze, że przez całe życie uczyła swoje dzieci, iż w kościele obowiązuje powaga, skupienie i szacunek dla innych modlących się ludzi. Tymczasem jej wnuczek traktował świętą przestrzeń jak plac zabaw, na którym mógł bezkarnie testować cierpliwość otoczenia. Autorka listu ze szczegółami wspomina bolesne chwile: „Kacper zaczął głośno tupać, a potem odwrócił się i zaczął wystawiać język do starszej kobiety siedzącej za nami, która z przerażeniem patrzyła na to, co się dzieje. Moja córka na moje nerwowe szeptanie odpowiedziała tylko, że dziecko ma prawo wyrażać swoje emocje i nie będzie go stresować. Myślałam, że zapadnę się pod ziemię ze wstydu, widząc, że matka woli pozwalać na jawną bezczelność, niż wyznaczyć synowi jakiekolwiek granice kulturalnego zachowania”. Te słowa idealnie obrazują istotę współczesnego problemu, w którym rodzice bardzo często mylą podążanie za potrzebami dziecka z całkowitym brakiem reakcji na zachowania aspołeczne. Dla pani Teresy i jej rówieśników kościół to przestrzeń, w której od najmłodszych lat uczyło się dyscypliny i rozumienia, że nie każde miejsce jest odpowiednie do zabawy i robienia głupich min. Bierność młodej matki została przez nią odebrana jako jawną kapitulację wychowawczą i przyzwolenie na to, by mały człowiek wyrastał w poczuciu, że jego egoizm stoi zawsze ponad komfortem i spokojem innych ludzi. Niunianie zamiast wychowania, czyli ostra krytyka nowoczesnego rodzicielstwa W dalszej części swojej niezwykle emocjonalnej opowieści pani Teresa przechodzi do ogólnej oceny metod, jakie jej córka stosuje na co dzień wobec sześcioletniego Kacpra. Starsza pani ubolewa nad tym, że współczesne wychowanie bliskości w wielu domach zamieniło się w bezstresową anarchię, w której słowo „nie” wolno stało się terminem zakazanym i rzekomo raniącym psychikę malucha. Autorka listu zauważa, że ciągłe tłumaczenie każdego, nawet najbardziej złośliwego wybryku dziecka niedojrzałością układu nerwowego to droga donikąd, która rodzi domowych tyranów. W liście czytamy bolesne podsumowanie tej domowej codzienności: „To ciągłe niunianie, kucanie przy nim i proszenie o to, by łaskawie przestał kopać w fotel czy krzyczeć, doprowadza mnie do szału. Moja córka zachowuje się, jakby była służącą własnego syna, a nie jego matką, która ma obowiązek nauczyć go podstaw życia w społeczeństwie. Jeśli teraz, w wieku sześciu lat, on nie rozumie, że w kościele czy w kinie siedzi się spokojnie, to co będzie, gdy stanie się zbuntowanym nastolatkiem? Boję się myśleć o przyszłości tego chłopca, którego matka dla własnego świętego spokoju odcina od jakichkolwiek realnych konsekwencji”. Z perspektywy redakcyjnej warto zauważyć, że pani Teresa dotyka problemu, o którym coraz częściej alarmują również psychologowie dziecięcy. Skrajny permisywizm i lęk rodziców przed postawieniem twardej, stabilnej granicy sprawiają, że dzieci czują się zagubione w świecie pozbawionym jasnych reguł. Autorka listu ma pełne prawo czuć niepokój, ponieważ u podstaw zdrowego rozwoju leży umiejętność radzenia sobie z frustracją oraz respektowanie zasad panujących w miejscach publicznych, niezależnie od tego, czy jest to kościół, muzeum czy osiedlowy sklep. Szacunek do emocji dziecka to fundament, ale co z szacunkiem do innych? Po powrocie ze mszy świętej pani Teresa nie wytrzymała i podczas obiadu wygłosiła tyradę na temat braku szacunku i fatalnych metod wychowawczych swojej córki. W odpowiedzi usłyszała, że jest toksyczną, staroświecką babcią, która zatrzymała się w poprzednim stuleciu i chce wychowywać dzieci metodami opartymi na tresurze i zastraszaniu. Córka spakowała dziecko, trzasnęła drzwiami i od tygodnia nie odbiera telefonów. Pani Teresa kończy swój list rozpaczliwym pytaniem o to, czy w dzisiejszym świecie wymaganie od sześcioletniego dziecka szacunku dla starszych osób i powagi w kościele to naprawdę jest grzech nadopiekuńczości, z którego trzeba się tłumaczyć. Ta historia pokazuje, jak bardzo potrzebujemy dziś wyważonej dyskusji na temat złotego środka w rodzicielstwie − przestrzeni, w której miłość i bliskość nie wykluczają mądrego, stanowczego stawiania granic. Szacunek do emocji dziecka jest fundamentem, ale nauka szacunku do innych ludzi to najważniejszy drogowskaz, jaki możemy podarować młodemu pokoleniu na całe życie. Zobacz też: Nie bierze się dzieci do kościoła. Babcia się wściekła: „Spojrzałam na tą smarkulę i aż mną zatrzęsło”
„Moja mama pojechała do sanatorium i nigdy nie wróciła. Po 5 latach odebrałam telefon i mój świat się rozpadł”
Pięć lat temu moja mama, Danuta, spakowała jedną dużą walizkę i wyjechała na trzytygodniowy turnus do uzdrowiska w Kołobrzegu. Była wtedy zmęczoną życiem, skrytą wdową, która całe swoje dorosłe życie poświęciła wychowaniu mnie i prowadzeniu rodzinnego domu. Gdy minął termin jej powrotu, zamiast mamy, w naszych drzwiach stanął kurier z paczką, w której znaleźliśmy list: „Przepraszam, córciu. Muszę zacząć od nowa. Nie szukaj mnie, jestem bezpieczna”.
Przez pięć długich lat żyłam w bolesnym zawieszeniu, nie rozumiejąc, jak rodzona matka mogła tak po prostu odciąć się od jedynego dziecka i nowo narodzonej wnuczki. Wszystko zmieniło się w ubiegły wtorek. Gdy na ekranie mojego telefonu wyświetlił się nieznany numer, a w słuchawce usłyszałam drżący głos, mój świat rozpadł się na tysiąc kawałków. Prawda, którą poznałam, wycisnęła ze mnie wszystkie łzy. Tajemnicze zniknięcie w Kołobrzegu Przez te wszystkie lata przetrząsałam internet, pytałam znajomych i wielokrotnie wracałam myślami do tamtego dnia. Mama miała wtedy 58 lat. Wszyscy wmawiali mi, że to pewnie spóźniony bunt albo ucieczka z jakimś kuracjuszem, którego poznała przy tężniach. Dla mnie jednak ta nagła decyzja była jak cios prosto w serce. Moja córeczka, Emilka, miała zaledwie pół roku, gdy jej babcia przepadła jak kamień w wodę. Żyłam z ogromnym poczuciem żalu i odrzucenia. Przemeblowałam dawny pokój mamy, a jej zdjęcia schowałam na dno szafy, nie potrafiąc poradzić sobie z tą niewyjaśnioną pustką. Tamtego popołudnia byłam w pracy, gdy mój telefon zaczął wibrować. Odebrałam machinalnie, spodziewając się kolejnego telemarketera. − Karolinka? To ja, mama... − usłyszałam cichy, łamiący się głos, którego nie słyszałam od pół dekady. W tamtej sekundzie zdrętwiałam na środku biura. Moje serce podeszło do gardła, a papierowe dokumenty wypadły mi z rąk. „Mamo? Gdzie ty jesteś? Co ty zrobiłaś?!” − wykrzyczałam do słuchawki, czując, jak całe moje dotychczasowe, poukładane życie rozpada się w pył. − Wszystko ci wytłumaczę, córciu. Błagam, przyjedź do małej wioski pod Kołobrzegiem. Adres wysyłam ci SMS-em. Musisz to zobaczyć na własne oczy − wyszeptała mama i rozłączyła się. Dom z niebieskimi okiennicami Trzy godziny później stałam przed starym, ale przepięknie odnowionym drewnianym domem z jasnoniebieskimi okiennicami. Wokół rozciągał się ogromny, pachnący ogród lawendowy, a na drewnianej tabliczce przy bramie widniał napis: Niebieska Przystań. Gdy tylko zatrzasnęłam drzwi samochodu, z domu wyszła moja mama. Wyglądała zupełnie inaczej niż pięć lat temu. Zniknęły jej przygarbione ramiona i smutna, zmęczona twarz. Miała na sobie prostą, lnianą sukienkę, zdrowe, siwe włosy spięte w luźny kok i... niesamowity, bijący z oczu spokój. Zanim zdążyłam wykrzyczeć cały swój żal, mama podeszła, mocno mnie przytuliła i zapłakała. − Chodź ze mną, Karolciu. Czas, żebyś poznała mój sekret − powiedziała cicho, prowadząc mnie w stronę tylnej części posesji. Druga strona tajemnicy Gdy obeszłyśmy dom, zabrakło mi tchu w piersiach. W ogrodzie, na kocykach i bezpiecznych matach piankowych, bawiła się gromadka kilkorga dzieci. Obok nich siedziały dwie młode, uśmiechnięte dziewczyny, które uczyły maluchy lepić z gliny. − Pięć lat temu, gdy jechałam do sanatorium, byłam na skraju załamania nerwowego − zaczęła mama, gładząc mnie po dłoni. − Nie z powodu ciebie czy Emilki. Po prostu całe życie żyłam w kłamstwie, realizując plany innych. W Kołobrzegu, podczas spaceru, przypadkowo trafiłam na to miejsce. Wtedy to była ruina, a te dzieci... to były maluchy z pobliskiego, przepełnionego domu dziecka, które nie miały dokąd pojechać na wakacje. Jedna z fundacji szukała kogoś, kto zaopiekuje się tym domem i stworzy tu dla nich całoroczną wioskę wsparcia i warsztatów plastycznych. Mama spojrzała na jedno z dzieci, które właśnie podbiegło i wtuliło się w jej kolana. − Poczułam wtedy nagły, potężny impuls. Zrozumiałam, że jeśli wrócę do miasta, do swojej nudnej rutyny, to po prostu zwiędnę. Musiałam odciąć się od wszystkiego grubą kreską, żeby nikt mnie nie zatrzymywał. Przez te pięć lat, wspólnie z wolontariuszami, stworzyłam dom, o jakim marzyłam. Dom, który uratował te dzieciaki przed samotnością. Najpiękniejsze wybaczenie Słuchając mojej mamy i patrząc na to niesamowite miejsce pełne dziecięcego śmiechu i miłości, poczułam, jak cały mój wieloletni żal i złość całkowicie parują. Mój świat, który rozpadł się po tamtym telefonie, nagle złożył się na nowo − ale w znacznie piękniejszą, głębszą całość. Moja mama nie uciekła przed rodziną. Ona uciekła do swojego prawdziwego powołania. Stała się „instytucją” miłości dla dzieci, które tej miłości nie miały wcale. − Dlaczego milczałaś przez pięć lat? − zapytałam przez łzy, tuląc się do niej. − Bo bałam się, że mi nie wybaczysz, Karolciu. Bałam się, że uznasz mnie za wyrodną matkę i babcię. Dopiero teraz, gdy wszystko jest już prawnie i finansowo stabilne, miałam odwagę zadzwonić. Chcę, żeby moja wnuczka Emilka spędzała tu każde wakacje. Chcę być częścią Waszego życia, jeśli tylko mi na to pozwolisz... W ubiegły weekend mała Emilka po raz pierwszy przyjechała do Niebieskiej Przystani. Gdy moja córeczka biegała po lawendowym polu, trzymając swoją babcię za rękę, pomyślałam, że tajemnica tamtego wyjazdu do sanatorium była najtrudniejszą, ale i najpiękniejszą lekcją dojrzałości dla nas obu. Nauczyła mnie, że rodzice to nie są istoty stworzone wyłącznie po to, by spełniać nasze oczekiwania − to wolni ludzie, którzy mają prawo do własnych marzeń i dawania szczęścia światu w taki sposób, jaki podpowiada im serce. Zobacz też: „W piwnicy pod stosem pudeł leżał stary pamiętnik mamy. Jej ostatni wpis sprawił, że wybuchłam płaczem”
Toksyczna teściowa zawsze mówi tych 5 zdań. Tak w białych rękawiczkach rozbija każde małżeństwo
Budowanie wspólnego życia we dwoje wymaga wytyczenia jasnych granic wokół nowo powstałej rodziny, co nie zawsze spotyka się z aprobatą starszego pokolenia. Istnieje kilka wyjątkowo specyficznych sformułowań, które rzucane z pozoru niewinnie, potrafią zasiać destrukcyjne ziarno niepewności i doprowadzić do potężnego kryzysu między małżonkami.
Relacje z matką partnera od pokoleń stanowią jeden z najbardziej nośnych, ale i najtrudniejszych tematów w sferze życia rodzinnego. Kiedy stajemy na ślubnym kobiercu, wchodzimy w nowy świat z głową pełną nadziei na stworzenie bezpiecznej, niezależnej przestrzeni, w której to my decydujemy o zasadach, wychowaniu dzieci czy podziale domowych obowiązków. Rzeczywistość bardzo często weryfikuje te marzenia, zwłaszcza gdy na horyzoncie pojawia się starsza pani, która nie potrafi pogodzić się z rolą drugoplanowego obserwatora. Nie wszystkie złośliwości mają formę otwartej, głośnej awantury, bo o wiele bardziej niebezpieczna jest subtelna, codzienna manipulacja. Toksyczne zachowania bardzo często układają się w powtarzalny, wręcz podręcznikowy schemat. Istnieje pięć konkretnych zdań, które stopniowo podkopują zaufanie między partnerami i zmuszają mężczyznę do ciągłego wybierania między lojalnością wobec żony a szacunkiem do matki. Lista toksycznych zdań, czyli jak teściowa przejmuje kontrolę Oto pięć najniebezpieczniejszych komunikatów, które zaborcza matka potrafi rzucać z uśmiechem na ustach, systematycznie niszcząc autorytet synowej i więź między małżonkami: Ja tylko chciałam dobrze, przecież wiesz, że życzę wam jak najlepiej − zdanie klucz pojawiające się zawsze wtedy, gdy teściowa zostanie przyłapana na jawnym naruszeniu prywatności, na przykład na potajemnym sprzątaniu szafek czy karmieniu dziecka wbrew woli rodziców. Mój syn przed ślubem nigdy tak się nie zachowywał i zawsze miał dla mnie czas − komunikat mający na celu wywołanie w mężczyźnie potężnego poczucia winy oraz zaszczepienie w nim myśli, że małżeństwo to więzienie, które odcięło go od kochającej matki. W moich czasach dzieci wychowywało się zupełnie inaczej i nikt nie robił z tego takiego problemu − uderzenie w kompetencje macierzyńskie synowej, idealnie sprawdzające się w momentach, gdy maluch przechodzi trudny etap, a młodzi rodzice są skrajnie zmęczeni. Szkoda, że nie robisz tego tak, jak twoja poprzedniczka lub jak robię to ja − zawoalowane i bolesne porównanie, które może dotyczyć smaku zupy, sposobu prasowania koszul czy doboru firanek, mające na celu wpędzenie synowej w kompleksy. Musisz wreszcie wybrać, kto jest dla ciebie ważniejszy − ja, która cię urodziłam, czy ona − ostateczny, bezczelny szantaż emocjonalny o ogromnej sile rażenia, który stawia mężczyznę w sytuacji bez wyjścia i zwiastuje totalną wojnę rodzinną. Porównania do ideału i sączenie jadu w małżeńską codzienność Te zdania rzucane niby od niechcenia podczas wspólnej kawy mają powoli, ale skutecznie budować w psychice syna przekonanie, że jego wybranka nie radzi sobie z podstawowymi rolami życiowymi. Toksyczna matka celowo dąży do spolaryzowania sytuacji, ponieważ wierzy, że więź biologiczna i lata wychowania ostatecznie wygrają z przysięgą małżeńską złożoną obcej osobie. Kiedy w domu zaczynają stale padać te słowa, relacja wkracza w fazę permanentnego kryzysu. Mąż czy partner, zamiast budować przyszłość, spędza wolne wieczory na tłumaczeniu się przed obiema stronami konfliktu. To potworna katorga psychiczna dla całej rodziny, w której najmłodsi członkowie, czyli dzieci, stają się niemymi świadkami cichej wojny o wpływy dorosłych. Ciągłe stawianie synowej w cieniu innych kobiet, które rzekomo lepiej zadbałyby o komfort jej syna, generuje w małżeństwie stałe napięcie i rywalizację. Budowanie twardych granic jako jedyny ratunek dla rodziny Jedynym ratunkiem dla przetrwania małżeństwa w starciu z tak potężną toksycznością jest natychmiastowe i bezkompromisowe postawienie granic przez małżonków. Jeśli partner nie potrafi odciąć pępowiny i pozwala na to, by w jego domu regularnie padały te niszczycielskie sformułowania, związek zaczyna dryfować w stronę katastrofy. Szkoła życia uczy, że szacunek do starszych jest ważny, ale nie może odbywać się kosztem godności i prywatności nowo powstałej rodziny. Czas odrzucić fałszywą uprzejmość i zacząć reagować na każdą próbę manipulacji ze strony teściowej, bo tylko tak możemy ocalić miłość przed powolną śmiercią. Zobacz też: „Teściowa wyszła z sanatorium na wieczorny spacer i zniknęła. Telefon po 3 dniach sprawił, że stanęłam jak wryta”
„Myślałam, że babcia zadba o wnuczkę na działce. Gdy zobaczyłam, co Pola ukrywa w plecaku, rozpłakałam się”
Ostatni rok upłynął nam pod znakiem potężnych wyrzeczeń i stresu. Drastyczny wzrost rat naszego kredytu hipotecznego sprawił, że co miesiąc ledwo spinaliśmy domowy budżet. Z tego powodu musieliśmy odkładać na bok wszelkie marzenia – również te, które dotyczyły naszej ośmioletniej córki Poli. Gdy na początku czerwca moja teściowa zaproponowała, że zabierze Polę na weekend na działkę, byłam na nią w duchu wściekła. Myślałam: „My tu liczymy każdą złotówkę, a ona ucieka na wieś, żeby mieć święty spokój i nie patrzeć na nasze problemy”. Wszystko runęło w niedzielę wieczorem. Gdy Pola wróciła do domu i zobaczyłam, co ukrywa w swoim małym plecaku, zalałam się łzami, a prawda o zachowaniu teściowej odebrała mi mowę.
Kiedy w piątek po południu teściowa pakowała Polę do swojego samochodu, ledwo wydusiłam z siebie chłodne "do widzenia". W klatce piersiowej dławił mnie potworny żal. Kilka dni wcześniej Pola po raz kolejny zapytała, czy od września zapiszemy ją do szkoły muzycznej. Odmówiłam, tłumacząc, że w tym roku to niemożliwe, a potem przepłakałam pół nocy w kuchni. Widok zrelaksowanej teściowej, która z uśmiechem opowiadała o odpoczynku na leżaku i dbaniu o ogród, po prostu mnie drażnił. W duchu oskarżałam ją o brak empatii i niezrozumienie naszej trudnej sytuacji finansowej. Przez cały weekend nie potrafiłam znaleźć sobie miejsca. Gdy mąż dzwonił na działkę, a teściowa radosnym głosem opowiadała, że właśnie jedzą z Polą obiad na tarasie i zbierają owoce, ostentacyjnie wzdychałam. Byłam pewna, że ten wyjazd to dla starszej pani po prostu ucieczka od naszej napiętej, przytłoczonej kredytem codzienności. Ciężar w małym plecaku W niedzielę około godziny dziewiętnastej samochód teściowej zaparkował na naszym podjeździe. Pola wyskoczyła z auta uśmiechnięta i od razu rzuciła mi się na szyję. Teściowa tylko pomachała mi ręką zza szyby, odmówiła wejścia na kawę pod pretekstem zmęczenia drogą i szybko odjechała. − Mamo, mamo! Zobacz, co mam! Ale ciii, to jest wielki sekret od dobrej wróżki z działki! − szepnęła mi konspiracyjnie do ucha ośmiolatka, gdy weszłyśmy do salonu. Pola z trudem zdjęła ze swoich pleców szkolny plecak. Zauważyłam, że materiał jest nienaturalnie napięty, a wszystko waży o wiele za dużo. Zaintrygowana i zaniepokojona, postawiłam plecak na kanapie i rozpięłam suwak. Gdy zajrzałam do środka, nogi ugięły się pode mną. Wewnątrz, pod stertą ubranek, ukryte było duże, stare metalowe pudełko po piernikach, szczelnie owinięte grubą gumką. Gdy z drżącymi dłońmi uniosłam wieczko, zabrakło mi tchu. Pudełko było po brzegi wypełnione starannie ułożonymi plikami banknotów i monetami. Obok pieniędzy leżał mały katalog ze sklepu muzycznego, na którym Pola zakreśliła wymarzone czarne pianino, oraz odręczny list od teściowej. List od Dobrej Wróżki „Moje drogie dzieci. Wiem, jak ciężko pracujecie i jak bardzo przytłacza Was spłata tego kredytu. Widziałam Twoje łzy, Agatko, gdy musiałaś odmówić Poli lekcji gry. Moja emerytura jest skromna, ale przez ostatni rok odkładałam każdy grosz z myślą o wielkim talencie i pasji mojej wnuczki. Nie uciekam na działkę, by odciąć się od Waszych problemów. Pojechałam tam, by w spokoju przekazać te pieniądze Poli jako sekret, żebyście nie czuli krępującego długu. To są pieniądze na profesjonalne pianino i pierwszy rok prywatnych lekcji gry. Proszę, przyjmijcie je. Mama” − brzmiała treść listu. Usiadłam na podłodze przy kanapie, kurczowo tuląc to metalowe pudełko do piersi, i zalałam się łzami. To były łzy gigantycznego wstydu za moje wcześniejsze podłe myśli, ale też łzy bezgranicznego wzruszenia i oczyszczenia. Spłonęłam ze wstydu na myśl o tym, jak bardzo skrzywdziłam tę starszą kobietę w swoich ocenach, nazywając ją obojętną na nasz los. Mój mąż, gdy wszedł do salonu i zobaczył mnie płaczącą nad stertą banknotów i listem od swojej matki, bez słowa usiadł obok mnie i mocno mnie przytulił. Najważniejsza lekcja miłości Następnego dnia spakowaliśmy Polę z powrotem do samochodu, wzięliśmy metalowe pudełko i ruszyliśmy pod adres teściowej. Gdy otworzyła nam drzwi w szlafroku, zaspana i wyraźnie zaskoczona, nie wykrztusiłam ani słowa. Po prostu padłam jej w ramiona, mocno całując jej spracowane dłonie i błagając w duchu o wybaczenie za moją cichą, niesprawiedliwą złość. Nauczyłam się, by nigdy więcej nie oceniać intencji bliskich ludzi przez pryzmat własnego stresu finansowego. Moja teściowa, w ciszy i bez cienia oczekiwania na poklask, oddała nam swoje finansowe zabezpieczenie, byle tylko jej wnuczka mogła spełnić swoje wielkie muzyczne marzenie. Wczoraj w naszym salonie stanęło piękne, czarne, profesjonalne pianino. Gdy Pola usiadła przy klawiszach, a jej pierwsze, jeszcze nieporadne dźwięki poniosły się po całym domu, teściowa siedziała obok na fotelu, ocierając łzy szczęścia. Patrząc na nie obie, zrozumiałam, że prawdziwa siła rodziny nie kryje się w braku kredytów czy idealnych zarobkach. Kryje się właśnie w takiej cichej, międzypokoleniowej solidarności − w sercu babci, która bez wahania oddaje wszystko, by budować szczęście kolejnego pokolenia. Zobacz też: „Nie pierwszy raz obserwowałam w autobusie tę matkę z wózkiem. Byłam pewna, że nie ma w nim dziecka”
„Ostatnie słowa babci. Przez całe życie myślałam, że jesteśmy idealną rodziną. Jeden stary list zburzył wszystko”
Moja babcia Helena była opoką całej rodziny. Ciepła, zawsze uśmiechnięta, piekła najlepsze drożdżówki na świecie i uczyła mnie, że rodzina to największy skarb, o który trzeba dbać za wszelką cenę. Przez trzydzieści lat mojego życia byłam pewna, że historia naszych bliskich jest prosta i nieskazitelna. Wszystko zmieniło się w dniu, w którym babcia trafiła do szpitala, a ja miałam spakować dla niej kilka osobistych rzeczy.
Szukając w jej mieszkaniu ulubionej, flanelowej koszuli nocnej, przypadkowo potrąciłam stojącą na komodzie porcelanową pozytywkę. Nigdy nie pozwalano mi jej dotykać, gdy byłam dzieckiem. Pozytywka spadła na dywan, a z jej podwójnego dna wypadł mały, zardzewiały kluczyk. Instynktownie podeszłam do starej, zamkniętej na głucho komody w sypialni. Kluczyk pasował idealnie. Wewnątrz, zamiast starych obrusów, znalazłam starannie przewiązany czerwoną wstążką plik listów oraz czarno-białe zdjęcie młodej kobiety trzymającej na rękach niemowlę. Kobieta na fotografii była uderzająco podobna do mojej mamy, ale to nie była babcia Helena. List z przeszłości Moje serce zaczęło bić szaleńczo, gdy otworzyłam pierwszy list, datowany na wrzesień 1965 roku. Czytałam słowa pisane drżącą ręką niejakiej Wandy − rodzonej, młodszej siostry mojej babci, o której istnieniu... nigdy w domu nie wspomniano nawet słowem. „Helenko, błagam Cię, zaopiekuj się nią. Ja nie mam siły, a w tym miasteczku ludzie zjedzą mnie żywcem za to, że urodziłam nieślubne dziecko. Niech moja córeczka rośnie w miłości, jakiej ja nie potrafię jej dać. Oficjalnie to Ty będziesz jej matką. Nikomu nie mów o moim romansie z Janem. Dla wszystkich umarłam. Zapomnijcie o mnie”. Ziemia usunęła mi się spod nóg. Moja mama − ukochana jedynaczka babci Heleny i dziadka − w rzeczywistości była dzieckiem innej kobiety. Owocem zakazanego, skandalicznego jak na tamte czasy romansu, który rodzina postanowiła na zawsze wymazać z pamięci. Babcia Helena adoptowała dziewczynkę, udając przed całym światem, że to jej własna ciąża, by chronić honor siostry i dać dziecku bezpieczny dom. Ostatnie wyznanie Z listami w torebce i łzami w oczach pojechałam do szpitala. Babcia leżała i była wyraźnie słaba. Gdy zobaczyła moją twarz i wystające z torby papiery, na jej zmęczonych ustach pojawił się smutny uśmiech. Zrozumiała. − Znalazłaś − wyszeptała, a z jej oka spłynęła łza. − Chciałam zabrać to do grobu, żeby nie ranić Twojej mamy. Ale odkąd poczułam, że mój czas się zbliża, ten ciężar stał się zbyt wielki. Przez kolejną godzinę, trzymając mnie za rękę, babcia opowiedziała mi o Wandzie. O wielkiej, nieszczęśliwej miłości do żonatego mężczyzny, o potępieniu przez sąsiadów i o pakcie milczenia, który zawarły siostry. Wanda oddała dziecko, wyjechała na drugi koniec kraju i nigdy więcej nie nawiązała kontaktu. Babcia Helena przez ponad pół wieku żyła w strachu, że prawda wyjdzie na jaw i zniszczy poczucie bezpieczeństwa mojej mamy. Ciężar tajemnicy Siedziałam przy łóżku kobiety, która wychowała mnie i moją mamę. Nie czułam żalu ani złości, że nas okłamywano. Czułam głęboki, rozrywający serce podziw. Zrozumiałam, ile poświęcenia wymagało od babci Heleny milczenie przez te wszystkie lata. Jak bardzo musiała kochać moją mamę, skoro przyjęła ją jak własną i chroniła ten sekret przed całym światem, ponosząc ogromny koszt emocjonalny. Wychodząc ze szpitala, stanęłam przed najtrudniejszą decyzją w moim życiu. Za drzwiami czekała moja mama, trzymając w ręku termos z ciepłą zupą dla babci. Spojrzałam w jej oczy − tak podobne do oczu kobiety z czarno-białego zdjęcia. Zdecydowałam, że sekrety, które miały chronić miłość, powinny pozostać nienaruszone. Schowałam listy głęboko do torebki, otarłam łzy i mocno przytuliłam mamę. Prawda o tamtym romansie i dziecku odeszła razem z babcią, ale miłość, którą dzięki tej tajemnicy zbudowano, uratowała naszą rodzinę. Zobacz też: Przez 20 lat uważałam teściową za wroga. Jedno znalezisko w jej torebce sprawiło, że spłonęłam ze wstydu
„Pojechała odwiedzić teściową w uzdrowisku bez zapowiedzi. To, co zastała w pokoju, zwaliło ją z nóg”
Moja teściowa, sześćdziesięciopięcioletnia Krystyna, od lat narzekała na zdrowie. Każde rodzinne spotkanie kręciło się wokół jej bolących stawów i wiecznego zmęczenia, przez które rzadko miała siłę, by pomóc nam przy dzieciach. Kiedy po wielu miesiącach oczekiwania wreszcie dostała skierowanie na trzytygodniowy turnus do malowniczego uzdrowiska, wszyscy odetchnęliśmy z ulgą.
Mój mąż osobiście pakował jej ciężkie walizki, a dzieci przygotowały laurki, życząc babci szybkiego powrotu do formy. Po dwóch tygodniach jej nieobecności uznaliśmy z mężem, że zrobimy jej wspaniałą niespodziankę. Zaplanowałam, że zabiorę dzieci, upiekę jej ulubione ciasto drożdżowe i bez żadnej zapowiedzi pojedziemy odwiedzić ją w niedzielne popołudnie, by sprawdzić, jak przebiega kuracja. Ta spontaniczna decyzja okazała się jednak największym błędem, a to, co zastałam w sanatoryjnym pokoju, po prostu zwaliło mnie z nóg i zniszczyło mój dotychczasowy obraz skromnej, starszej pani. Niespodziewana wizyta w sanatorium i wielka tajemnica starszej pani Droga do uzdrowiska upływała nam w doskonałych humorach, a dzieci nie mogły się doczekać, kiedy uściskają babcię. Gdy zajechaliśmy pod zabytkowy budynek sanatorium, pogoda była przepiękna, a wokół spacerowali kuracjusze. Postanowiliśmy nie dzwonić do teściowej, żeby nie psuć efektu zaskoczenia. Minęliśmy portiernię i ruszyliśmy prosto na drugie piętro, pod drzwi jej pokoju. Przez moment wahałam się, czy zapukać, ale dzieci były tak niecierpliwe, że po prostu nacisnęłam klamkę, będąc święcie przekonaną, że zastanę mamę odpoczywającą po obiedzie z książką w ręku. To, co ukazało się moim oczom, zamroziło mnie w jednej sekundzie, a drożdżówka o mało nie wypadła mi z rąk na korytarz. W pokoju nie było żadnej schorowanej emerytki potrzebującej ciszy i spokoju. Moja teściowa siedziała na łóżku w bardzo śmiałej, eleganckiej sukience, której nigdy wcześniej nie widziałam w jej szafie, a obok niej, z kubkiem kawy w ręku, wypoczywał obcy, postawny mężczyzna w podobnym wieku. Atmosfera w pomieszczeniu w ogóle nie przypominała uzdrowiskowego rygoru − grała cicha, romantyczna muzyka, a na stoliku obok lekarstw stały luksusowe czekoladki i świeże kwiaty. Krystyna na mój widok zbladła, błyskawicznie odsunęła się od swojego towarzysza i zaczęła nerwowo poprawiać fryzurę, a w jej oczach zobaczyłam czysty, paniczny strach. Sanatoryjny romans teściowej, czyli drugie życie schorowanej babci Stałam w progu jak wryta, starając się zasłonić dzieci, które na szczęście bardziej interesowały się windą na korytarzu niż tym, co działo się w środku. Mężczyzna, wyraźnie zmieszany całą sytuacją, mruknął coś pod nosem o pilnym zabiegu borowinowym, zebrał swoje rzeczy i błyskawicznie ulotnił się z pokoju, zostawiając mnie sam na sam z teściową. To, co wydarzyło się później, było festiwalem najgorszych, najbardziej absurdalnych tłumaczeń, jakie w życiu słyszałam. Krystyna zaczęła mi gorączkowo wmawiać, że to tylko kolega z grupy rehabilitacyjnej, który przyniósł jej herbatę, bo ona źle się poczuła po porannych prądach. Jednak ani intymna atmosfera, ani tym bardziej jej makijaż i perfumy nie pozostawiały złudzeń, że w tym uzdrowisku kwitnie w najlepsze gorący, sanatoryjny romans. Okazało się, że starsza pani, która w domu nie miała siły przejść do pobliskiego sklepu i wiecznie narzekała na samotność po śmierci teścia, tutaj przeżywa swoją drugą młodość i bawi się doskonale na dancingach, całkowicie zapominając o bożym świecie. Poczułam wtedy ogromne ukłucie żalu i złości, bo przypomniałam sobie te wszystkie sytuacje, kiedy prosiliśmy ją o pomoc przy chorych dzieciach, a ona odmawiała, zasłaniając się rzekomym brakiem sił i potwornym bólem kręgosłupa. Tutaj, bez barier i ograniczeń, ból nagle minął jak ręką odjął, ustępując miejsca nowej, miłosnej fascynacji. Rodzinny kryzys i dylemat synowej po powrocie z uzdrowiska Wróciłam do domu w fatalnym stanie psychicznym, a droga powrotna była dla mnie prawdziwą drogą przez mękę. Dzieci na szczęście niewiele zrozumiały z tej krótkiej i napiętej wizyty, ale ja zostałam z potwornym ciężarem, z którym zupełnie nie potrafię sobie poradzić. Mój mąż od niedzieli widzi, że jestem dziwnie cicha i zdystansowana, dopytuje, jak minęło spotkanie z mamą, a ja po prostu kłamię, mówiąc, że Krystyna była zmęczona po zabiegach i szybko musieliśmy wracać do miasta. Nie mam pojęcia, jak mam mu powiedzieć, że jego ukochana, skromna mamusia, którą on stawia za wzór wszelkich cnót, zdradza pamięć o zmarłym ojcu i kręci potajemne romanse w sanatoryjnych korytarzach. Teściowa od niedzieli dzwoni do mnie co godzinę, płacze w słuchawkę i błaga mnie o dyskrecję, obiecując, że po powrocie z turnusu wszystko mi wytłumaczy i natychmiast zakończy tę znajomość. Czuję się potwornie wciągnięta w tę sieć kłamstw i obłudy, która niszczy spokój mojej rodziny. Z jednej strony uważam, że każdy dorosły człowiek ma prawo do szczęścia i samotność na emeryturze bywa straszna, ale z drugiej − ta cała hipokryzja, udawanie ciężko chorej w domu i uciekanie od obowiązków babci na rzecz sekretnych schadzek budzi we mnie głęboki niesmak. Zostałam z tajemnicą, która pali mnie od środka i obawiam się, że bez względu na to, co zrobię, ta sanatoryjna prawda prędzej czy później zdemoluje nasze relacje rodzinne. Zobacz też: „Chciałam podrzucić teściowej Stasia na długi weekend, wyjechać z mężem. Ta zołza wypaliła, że jedzie do uzdrowiska”
„Po weekendzie z wnuczkami marzyłam o wyjeździe do sanatorium. Dzisiejsze dzieci nie mają szacunku do starszych”
Czy sześciolatka i dziewięciolatka mogą być niewychowane? A może to dorośli ponoszą odpowiedzialność za to, jak dzieci traktują innych ludzi? Do naszej redakcji napisała babcia, która po ostatnim weekendzie spędzonym z wnuczkami nie kryje rozczarowania.
Do naszej redakcji napisała pani Teresa, emerytowana księgowa i babcia dwóch dziewczynek w wieku 6 i 9 lat. Kobieta przyznaje, że zawsze z radością czeka na spotkania z wnuczkami, ale ostatnia wizyta skłoniła ją do gorzkich refleksji. „Dziewczynki robią tylko to, czego zostały nauczone” Mam dwie cudowne wnuczki. Jedna ma sześć lat, druga dziewięć. Są zdrowe, inteligentne i pełne energii. Nie piszę tego listu po to, żeby je krytykować. Prawda jest taka, że dzieci robią tylko to, czego zostały nauczone. Po ostatnim weekendzie spędzonym razem zrozumiałam jednak, jak bardzo zmieniło się wychowanie. Dziewczynki przyjechały do mnie na trzy dni, długi weekend. Cieszyłam się jak dziecko. Przygotowałam dla nich pokój, kupiłam ulubione przekąski, zaplanowałam wspólne pieczenie ciastek. Już po kilku godzinach byłam wykończona. Nie dlatego, że dzieci były głośne. Dzieci mają prawo być głośne. Problem polegał na czymś innym. Przez cały weekend praktycznie niczego nie usłyszałam bez przypominania. „Dzień dobry”, „proszę”, „dziękuję”, „czy mogę pomóc?” – wszystko trzeba było wyciągać z nich siłą. Kiedy podałam obiad, dziewięciolatka zapytała tylko, czy nie mam czegoś innego. Sześciolatka zostawiła talerz na stole i pobiegła się bawić. Żadna nawet nie pomyślała, żeby odnieść naczynia czy zapytać, czy w czymś pomóc. I wiecie co? Nie obwiniam ich. „Rodzice wyręczają dzieci we wszystkim” Mam wrażenie, że dzisiejsi rodzice tak bardzo chcą ułatwić dzieciom życie, że zapomnieli nauczyć je podstawowych rzeczy. Widzę to nie tylko u swoich wnuczek. Widzę to wszędzie. Dzieci nie sprzątają po sobie, bo zrobi to mama. Nie odnoszą naczyń, bo zrobi to tata. Nie muszą pamiętać o dobrych manierach, bo nikt nie zwraca na to uwagi. Kiedy zwróciłam wnuczce uwagę, żeby powiedziała „dziękuję”, spojrzała na mnie zdziwiona, jakbym wymagała czegoś niezwykłego. Najbardziej zabolało mnie jednak coś innego. Kiedy później wspomniałam córce, że dziewczynki mogłyby pomagać w drobnych obowiązkach, usłyszałam, że są jeszcze za małe i mają być dziećmi. Tylko że ja nie oczekuję, że sześciolatka będzie myła okna, a dziewięciolatka gotowała obiady. Chodzi o proste rzeczy. O szacunek. O kulturę. O zauważenie, że ktoś poświęca dla nich swój czas i siły. „Za kilka lat będzie już za późno” Po tym weekendzie naprawdę czułam się zmęczona. Nie przez dzieci, ale przez poczucie bezradności. Mam wrażenie, że coraz więcej rodziców wychowuje dzieci w przekonaniu, że wszystko im się należy. Że świat ma się do nich dostosować. Że nie muszą liczyć się z innymi ludźmi. A potem wszyscy dziwią się, że młodzież nie szanuje nauczycieli, starszych osób czy innych autorytetów. Szacunku nie uczy się nagle w wieku piętnastu lat. Tego uczy się sześciolatka, która mówi „dziękuję” za obiad. Tego uczy się dziewięciolatka, która zapyta babcię, czy pomóc jej posprzątać po wspólnym pieczeniu ciastek. Dlatego nie mam pretensji do swoich wnuczek. One są jeszcze dziećmi. Mam pretensje do dorosłych, którzy uznali, że wychowanie można odłożyć na później. Bo obawiam się, że za kilka lat będzie już za późno. Zobacz także: Pokolenie rodziców-pionków. Babcia nie wytrzymała: „Dzieci nimi rządzą. Scena w kościele mną wstrząsnęła&#8221;
„Kupiłam mu soczek, chrupki i zużyłam prąd na bajki”. Po powrocie z pracy matka dostała rachunek od babci
Kwestia odpłatnej opieki nad dziećmi przez członków najbliższej rodziny budzi skrajne emocje. Przeczytaj niezwykle bolesną opowieść młodej mamy, która przeżyła głębokie rozczarowanie, gdy babcia postanowiła wystawić szczegółowy, wręcz absurdalny rachunek za kilka godzin spędzonych z czteroletnim wnukiem.
Drodzy Państwo! Jestem mamą czteroletniego Frania i od kilku miesięcy, po moim powrocie do pracy na pełen etat, staramy się z mężem jakoś łatać codzienne grafiki, aby syn nie musiał spędzać w przedszkolu po dziesięć godzin dziennie. Moja mama przeszła niedawno na emeryturę, ma mnóstwo wolnego czasu i sama wielokrotnie deklarowała, że z ogromną chęcią pomoże nam przy małym, by poczuć się znowu potrzebną. Byłam jej za to niesamowicie wdzięczna, często robiłam jej zakupy, kupowałam drogie prezenty w ramach podzięki i dbałam, by niczego jej nie brakowało. Wczoraj jednak, gdy zmęczona po całym dniu w biurze pojechałam do niej, żeby odebrać synka, zastałam na kuchennym stole widok, który dosłownie odebrał mi mowę i sprawił, że serce pękło mi na pół. Obok kubka z niedopitą herbatą leżała starannie zapisana kartka papieru, na której moja własna matka sporządziła skrupulatny, szczegółowy rachunek za niespełna cztery godziny opieki nad moim dzieckiem. Kiedy przeczytałam te wszystkie pozycje, czułam, jak do gardła podchodzą mi łzy. Absurdalne koszty opieki nad wnukiem Na liście, którą zostawiła moja mama, nie było jedynie symbolicznej kwoty za poświęcony czas, do której mogłabym się jeszcze jakoś odnieść i spróbować ją zrozumieć. Moja matka postanowiła wycenić każdą, najdrobniejszą rzecz, jaką zaserwowała własnemu wnukowi w trakcie mojego pobytu w pracy. Czarnym długopisem wyliczyła: „Kupiłam mu soczek, chrupki kukurydziane i zużyłam prąd na bajki, które oglądał przez godzinę, gdy ja musiałam odpocząć”. Pod spodem widniała konkretna kwota. Siedziałam na krześle i tarłam oczy z niedowierzania, zastanawiając się, czy to nie jest jakiś chory żart albo ukryta kamera. Moja rodzona matka potraktowała swojego jedynego, uwielbianego wnuka jak klienta w bezdusznym pensjonacie, gdzie za każdą dodatkową usługę trzeba słono zapłacić na koniec doby. Rozumiem, że żyjemy w ciężkich czasach, że inflacja dotyka każdego z nas, a emerytury w Polsce nie należą do najwyższych, ale nigdy nie żałowałam mamie pieniędzy i zawsze dbałam o jej portfel. Wyliczanie mi kosztu chrupek kukurydzianych i kilku kilowatów energii elektrycznej za czas, kiedy dziecko oglądało animacje, to dla mnie szczyt bezduszności i totalny upadek jakichkolwiek wartości rodzinnych. Bezinteresowna miłość babci kontra biznesowe podejście do rodziny Najbardziej boli mnie w tym wszystkim fakt, jak bardzo zmieniło się podejście starszego pokolenia do instytucji babci, którą pamiętam ze swojego własnego dzieciństwa. Moja babcia brała mnie na całe wakacje do małego domku, karmiła najlepszymi obiadami i nigdy w życiu nie pomyślałaby o tym, by żądać od moich rodziców zwrotu kosztów za zjedzony chleb czy zużytą wodę. Dzisiaj mam wrażenie, że wszystko stało się towarem na sprzedaż, a naturalna, rodzinna solidarność i chęć pomocy młodym na starcie zostały zastąpione przez twardy, bezwzględny biznes. Moja mama spędziła z Franiem wspaniałe popołudnie, synek opowiadał mi z wypiekami na twarzy, jak budowali zamki z klocków i jak bardzo kocha babcię. Nie miał pojęcia, że każda minuta tej rzekomo radosnej zabawy była przez jego ukochaną babcię skrupulatnie przeliczana na złotówki i grosze, które jego matka musi teraz przelać na konto. Czuję potworny niesmak, ponieważ to biznesowe podejście niszczy całą magię bezinteresownej miłości, jaką dziadkowie powinni przelewać na kolejne pokolenia. Jeśli za każdy uśmiech, za każde przytulenie i za każdy podany dziecku napój mam płacić według oficjalnego cennika, to wolę wynająć obcą nianię z ogłoszenia, bo przynajmniej będę miała jasną sytuację i nie będę musiała znosić rodzinnej hipokryzji. Konflikt finansowy z matką i bolesne wnioski na przyszłość Gdy wieczorem zadzwoniłam do mamy, żeby jeszcze o tym porozmawiać i jakoś wyjaśnić, usłyszałam w słuchawce chłodny, urzędowy ton. Matka bez cienia zażenowania stwierdziła, że przecież ona też ponosi koszty, prąd kosztuje coraz więcej, a chrupki same się w sklepie nie kupiły, więc to oczywiste, że powinnam jej wszystko zrekompensować. Żadne moje argumenty o tym, że dwa dni wcześniej kupiłam jej zapas leków za dwieście złotych i zatankowałam auto do pełna, do niej nie trafiały. Liczył się tylko ten jej nieszczęsny, domowy paragon i poczucie, że została w jakiś sposób wykorzystana przez własne, pracujące dziecko. Ta sytuacja zasiała potworny chłód w naszych relacjach i szczerze mówiąc, nie wiem, jak mam teraz z nią rozmawiać przy niedzielnym obiedzie. Straciłam całkowite zaufanie do jej intencji i za każdym razem, gdy mama zaproponuje, że posiedzi z Franiem, będę widziała przed oczami ten nieszczęsny arkusz kalkulacyjny. Czy ja naprawdę jestem roszczeniową córką, która wymaga zbyt wiele? Czy w dzisiejszym świecie płacenie własnej matce za prąd zużyty podczas oglądania bajek z wnukiem to już jest normalność, do której muszę się po prostu przyzwyczaić dla świętego spokoju? Pozdrawiam serdecznie, Kasia Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Nauczyciele powinni dyżurować w wakacje. „I tak nie mają co robić, a rodzice pracują”
Nie bierze się dzieci do kościoła. Babcia się wściekła: „Spojrzałam na tą smarkulę i aż mną zatrzęsło”
Czy zabieranie małych dzieci na niedzielne nabożeństwa to zawsze dobry pomysł, zwłaszcza gdy dorośli nie potrafią zapanować nad ich zachowaniem? Przeczytaj pełen wzburzenia list starszej kobiety, która podczas mszy świętej zderzyła się z kompletnym brakiem kultury u kilkuletniej dziewczynki i bezradnością jej rodziców.
Szanowna Redakcjo. Zdecydowałam się napisać ten list, ponieważ sytuacja z ostatniej niedzieli przelała czarę mojej goryczy i uświadomiła mi, że nie bierze się małych dzieci do kościoła, jeśli nie potrafi się ich wcześniej nauczyć podstawowych manier. Jestem dumną babcią i matką, całe życie starałam się wpajać moim dzieciom, że Dom Boży to miejsce ciszy, skupienia i głębokiego szacunku. Niestety, to, co zastałam w ławce obok podczas porannej mszy świętej, przerosło moje najśmielsze wyobrażenia o granicach bezczelności. Spojrzałam na tę małą smarkulę siedzącą za mną i aż mną zatrzęsło z wściekłości, gdy zobaczyłam, z jaką drwiną i lekceważeniem traktuje dorosłą, starszą osobę, podczas gdy jej rodzice siedzieli obok jak bezwolne klocki, zapatrzeni w ołtarz i udający, że problem nie istnieje. Skandaliczne zachowanie dziewczynki w świętym miejscu Wszystko zaczęło się w połowie kazania, kiedy radosna i rozkojarzona dziewczynka, na oko może pięcioletnia, zaczęła kręcić się na wszystkie strony, kopać w oparcie mojej ławki i głośno szeleścić papierkami po cukierkach. Kiedy delikatnie odwróciłam głowę i posłałam jej upominające, poważne spojrzenie, licząc na to, że dziecko zrozumie swój błąd i usiądzie spokojnie, mała bezczelnie spojrzała mi prosto w oczy i wystawiła język. Stałam tam jak zamurowana, nie wierząc, że tak małe dziecko potrafi z taką premedytacją i złośliwością prowokować starszą, nieznajomą kobietę w świętym miejscu. Najgorsze było to, że ta smarkula nie zrobiła tego raz − przez kolejne kilkanaście minut, za każdym razem, gdy próbowałam skupić się na modlitwie, ona stroiła miny i cicho podśmiewała się pod nosem. Moje serce biło jak szalone z oburzenia, bo poczułam się potwornie upokorzona. Ta mała dziewczynka doskonale wiedziała, że robi coś złego, ale bawiła się moją bezradnością, widząc, że ja w kościele nie zacznę robić awantury i nie podniosę na nią głosu przy całym tłumie wiernych. Całkowita obojętność rodziców na prowokacje własnego dziecka Przez cały ten czas z przerażeniem obserwowałam reakcję, a raczej całkowity brak reakcji ze strony matki i ojca tej dziewczynki, którzy siedzieli tuż obok niej. Matka co chwilę zerkała na córkę, widziała te wystawiane języki i głupie miny kierowane w moją stronę, ale zamiast stanowczo złapać małą za rękę, upomnieć ją lub po prostu wyprowadzić, odwracała wzrok z głupkowatym uśmiechem. Ojciec natomiast bawił się telefonem komórkowym pod ławką, kompletnie odcięty od rzeczywistości i udający, że wychowanie własnego dziecka w niedzielny poranek go nie dotyczy. Ta totalna bezradność i ignorowanie chamskiego zachowania wobec starszej osoby to jest największa porażka współczesnego pokolenia rodziców. Oni w imię jakiegoś chorobliwego spokoju wolą udawać, że ich dziecko to święty aniołek, pozwalając mu na publiczne niszczenie cudzego komfortu i deptanie podstawowych zasad kultury osobistej. Kiedy pod koniec nabożeństwa nie wytrzymałam, podeszłam do tej matki i powiedziałam szeptem, że zachowanie jej córki było wysoce nieodpowiednie, usłyszałam jedynie lodowate i pełne wyższości: „Proszę pani, dziecko ma swoje prawa, a kościół jest dla wszystkich”. Czy prawa dzieci mają polegać na pokazywaniu języka starszym ludziom w świątyni? Kościół to miejsce modlitwy, a nie plac zabaw dla niewychowanych dzieci Apeluję do Redakcji o nagłośnienie tego problemu, bo msza święta coraz częściej zamienia się w koszmar dla starszych parafian, którzy chcą po prostu w spokoju przeżyć niedzielę. Jeśli rodzice nie potrafią wyegzekwować od swojego kilkulatka godziny spokojnego siedzenia w ławce i szacunku dla otoczenia, to niech po prostu zostawią dziecko w domu z nianią albo idą na mszę dla najmłodszych, gdzie panują zupełnie inne reguły. Kościół to nie jest darmowa sala zabaw ani plac, na którym dzieci mogą robić, co chcą, bez żadnych konsekwencji ze strony bezradnych opiekunów. Drogie Mamy i Tatusiowie, opamiętajcie się i zacznijcie uczyć swoje dzieci szacunku do starszych, zanim te małe smarkacze wejdą Wam na głowę. Wasza uległość i strach przed postawieniem twardej granicy w kościele to nie jest nowoczesne wychowanie, to jest zwyczajna życiowa nieudolność, za którą my wszyscy musimy potem płacić. Ja po tej niedzieli czuję ogromny żal i obiecuję sobie, że jeśli sytuacja się powtórzy, nie będę milczeć, bo obrona godności starszego człowieka i powagi świętego miejsca to obowiązek każdego z nas. Krystyna Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Znalazłam to w spiżarni w starym pudełku po piernikach. Prawda o mojej nieczułej matce złamała mi serce”
Pokolenie dzieci-krzykaczy. Babcia: „Robią, co chcą. Scena w parku to pokaz nieudolności rodziców”
Czy współczesne metody wychowawcze bez zakazów i nakazów doprowadziły do narodzin pokolenia dzieci-krzykaczy, które tłamszą swoich bliskich w miejscach publicznych? Przeczytaj mocny i niezwykle szczery list doświadczonej babci, która opisuje przerażający obraz rodzicielskiej bezradności wobec agresji sześcioletniego chłopca.
Szanowna Redakcjo, piszę do Was z sercem przepełnionym głębokim smutkiem i autentycznym przerażeniem po tym, co zobaczyłam podczas mojego niedzielnego spaceru w miejskim parku. Stałam się świadkiem sytuacji, która idealnie podsumowuje dramat współczesnych rodzin, gdzie dorośli stali się bezwolnymi pionkami, a światem rządzi pokolenie dzieci-krzykaczy, którym wolno absolutnie wszystko. Jako matka, która wychowała dwoje dzieci, i babcia trójki wspaniałych wnuków, doskonale wiem, że maluchy mają swoje humory, gorsze dni i prawo do płaczu. Jednak to, co wyprawia się obecnie na placach zabaw i w alejkach parkowych pod okiem uśmiechniętych, bezradnych rodziców, nie ma nic wspólnego z miłością, a jest po prostu pokazem totalnej życiowej nieudolności dorosłych. Scena, którą zaobserwowałam przy parkowej fontannie, do teraz spędza mi sen z powiek, bo pokazała mi jak na dłoni, że współcześni rodzice panicznie boją się własnych dzieci i wolą znosić publiczne upokorzenie, byle tylko nie naruszyć delikatnej psychiki małego tyrana. Agresywny wybuch przy fontannie i bezradność dorosłych Wszystko zaczęło się bardzo niewinnie w słoneczne popołudnie, kiedy obok mojej ławki zatrzymało się małżeństwo z chłopcem, na oko sześcioletnim, który od pierwszej sekundy wymuszał na nich pełną uwagę wrzaskiem i tupaniem. Kiedy ojciec odmówił mu kupna kolejnego balona z helem, tłumacząc spokojnie, że przecież jeden już jest w samochodzie, w dziecku obudziła się najprawdziwsza furia. Chłopak zaczął wrzeszczeć na cały regulator, uderzać hulajnogą w nogi własnej matki i rzucać kamieniami prosto w wodę, gdzie pływały kaczki. Najbardziej wstrząsające nie było jednak zachowanie tego małego krzykacza, ale absolutnie bierna i upokarzająca postawa jego rodziców, którzy zamiast stanowczo przerwać ten pokaz dzikości, zaczęli chłopca... przepraszać. Matka przykucnęła przed nim i niemal ze łzami w oczach błagała: „Tymonku, kochanie, uspokój się, kupimy tego balonika, tylko przestań kopać mamusię, bo to boli”. Ojciec stał obok zrezygnowany, czerwony ze wstydu, patrząc w ziemię i udając przed przechodniami, że sytuacja jest pod pełną kontrolą. Chłopiec w odpowiedzi na te błagalne prośby po prostu napluł matce na buty, a ona jedynie poprawiła mu czapeczkę i wyjęła portfel, żeby spełnić jego zachciankę − to był przerażający pokaz wychowawczej kapitulacji, który mną głęboko wstrząsnął. Bezstresowe wychowanie tworzy ludzi bez empatii i szacunku Patrzyłam na tę scenę i czułam, jak krew pulsuje mi w skroniach, bo przypomniałam sobie, jak w moich czasach budowało się autorytet i szacunek do drugiego człowieka. U nas w domu słowo „nie” znaczyło „nie”, a dziecko od najmłodszych lat wiedziało, że w miejscach publicznych obowiązują żelazne zasady kultury i liczy się też komfort innych ludzi wokół. Dzisiejsi rodzice-pionki, omamieni nowoczesnymi teoriami o dawaniu dziecku pełnej swobody, hodują egoistów, którzy w przyszłości zderzą się z brutalną rzeczywistością. Dziecko, które bije matkę po rękach, pluje na jej buty i wymusza prezenty agresywnym krzykiem w parku, nie uczy się wolności − ono uczy się tego, że przemoc i wrzask to najskuteczniejsze narzędzia do zarządzania dorosłymi. Ci rodzice w imię świętego spokoju oddali ster władzy w domu sześcioletniemu dziecku, które nie ma jeszcze emocjonalnych narzędzi, by udźwignąć taką odpowiedzialność, przez co staje się lękliwe i jeszcze bardziej agresywne. To nie jest miłość rodzicielska, to jest czyste lenistwo i tchórzostwo przed postawieniem twardej, bezpiecznej granicy, która uratowałaby tego chłopca przed staniem się życiową niedojdą. Gdzie podział się szacunek do starszych i autorytet rodzica? Kiedyś rodzina była zespołem, w którym dorosły był przewodnikiem, drogowskazem i bezpieczną ścianą, o którą młody człowiek mógł się oprzeć w chwilach zagubienia. Dzisiaj rodzice wolą być kumplami swoich dzieci, boją się ich łez, boją się tupnięcia nogą i w ten sposób całkowicie eliminują szacunek do samych siebie oraz do starszych pokoleń. Kiedy tam w parku podeszłam delikatnie do tej matki i powiedziałam, że może warto wyprowadzić syna z tłumu, żeby ochłonął, usłyszałam od jej męża surowe: „Proszę się nie wtrącać, syn musi wyrazić swoje naturalne emocje”. Wyrażać emocje kosztem kopania matki i terroryzowania całego parku? To jest jakaś chora, wypaczona definicja nowoczesności, która prowadzi nas prosto w społeczną przepaść. My, babcie, patrzymy na to pokolenie krzykaczy z ogromną trwogą o ich przyszłość. Kochajcie swoje dzieci mądrze, ale pamiętajcie, że mądra miłość to także odwaga do powiedzenia „nie”, to umiejętność przetrwania dziecięcego focha bez ulegania i kupowania spokoju za cenę własnej godności. Nie bądźcie nieudolni, bo Wasze dzieci potrzebują rodziców o silnym kręgosłupie, a nie bezradnych wykonawców ich najmniejszych, kapryśnych zachcianek. Babcia Gabriela Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Jestem po 70-tce, a córka chciała zagonić mnie do niańczenia dzieci. Dobrze, że mam jeszcze syna, który mnie wspiera”
Teściowa groziła wnuczce karą za niezjedzenie obiadu. Matka: „1 zdaniem ustawiłam ją do pionu”
Musiałam stanąć w obronie mojej czteroletniej córeczki, która stała się ofiarą emocjonalnego szantażu tylko dlatego, że jej mały brzuszek nie był w stanie pomieścić kolejnej porcji tłustych ziemniaków.
Zawsze starałam się zachowywać dobre relacje z mamą mojego męża, przymykałam oko na drobne uwagi o dzisiejszych czasach, ale tym razem granica została przekroczona tak brutalnie, że nie mogłam milczeć. Moja teściowa, widząc, że mała odstawia talerz, nagle zmieniła głos na surowy i lodowaty, a to, czym zagroziła mojemu dziecku, po prostu zwaliło mnie z nóg. Poczułam, że jeśli teraz nie zareaguję, to moja córka na lata zapamięta ten obiad jako moment upokorzenia, a ja nie po to buduję w niej poczucie własnej wartości, by ktoś niszczył je jednym zdaniem przy niedzielnym rosole. Szantaż przy stole, czyli „Nie zjesz, to nie będzie zabawy” Wszystko zaczęło się przy drugim daniu, gdy moja teściowa nałożyła Mai porcję jak dla dorosłego chłopa, kompletnie ignorując moje prośby o nałożenie mniejszej ilości. Kiedy córka po zjedzeniu mięsa i surówki powiedziała cicho: „Babciu, już nie mogę”, teściowa odłożyła sztućce, nachyliła się nad nią i syknęła: „Jeśli nie zjesz wszystkiego do ostatniego okruszka, to po obiedzie nie pójdziesz z dziadkiem karmić kurek i nie dostaniesz obiecanej niespodzianki, po prostu zostaniesz w domu”. Widziałam, jak w oczach mojego dziecka pojawiają się łzy, a mała rączka drżąco sięga po widelec, żeby wpychać w siebie jedzenie przez siłę. To był dla mnie widok nie do zniesienia − ten archaiczny sposób zachęcania do jedzenia, który kojarzy mi się z najgorszymi wspomnieniami z dzieciństwa. Teściowa uważała, że robi dobrze, że uczy szacunku do jedzenia, a tak naprawdę uczyła moją córkę ignorowania sygnałów płynących z własnego ciała i strachu przed bliską osobą. Czułam, że atmosfera przy stole zgęstniała, mąż spuścił wzrok, ale ja wiedziałam, że to jest ten moment, w którym muszę być matką-lwicą i raz na zawsze wyjaśnić, kto tu ustala zasady gry. Jedno zdanie, które zmieniło wszystko w relacji z teściową W pokoju zapadła cisza, gdy delikatnie, ale stanowczo położyłam dłoń na ręce córki, odsunęłam jej talerz i spojrzałam teściowej prosto w oczy. Powiedziałam wtedy spokojnym, ale twardym głosem: „Mamo, żołądek mojego dziecka należy do niej, a nie do czyichś oczekiwań, więc Maja decyduje, kiedy kończy jeść, a mama decyduje, czy chce spędzić z nami miłe popołudnie, czy w samotności”. Widziałam, jak teściowa zesztywniała, jak jej twarz zrobiła się czerwona z oburzenia, ale nie cofnęłam ani jednego słowa, bo wiedziałam, że tylko taki wstrząs może przynieść rezultat. To jedno zdanie ustawiło ją do pionu skuteczniej niż tysiąc próśb o niepodawanie słodyczy przed obiadem czy o nieubieranie dziecka zbyt ciepło. Pokazałam jej, że nie jestem już małą dziewczynką, którą można pouczać, ale matką, która chroni granice swojego dziecka nawet przed najbliższą rodziną. Teściowa próbowała jeszcze coś fukać pod nosem o marnowaniu jedzenia, ale gdy zobaczyła moją nieugiętą minę, po prostu wstała i zaczęła sprzątać ze stołu w milczeniu. Uratowałam popołudnie mojej córki, która za chwilę radosna pobiegła do ogrodu, zupełnie nieświadoma, że właśnie stoczyliśmy bitwę o jej emocjonalną wolność. Dlaczego musimy chronić dzieci przed dobrymi radami babć? Wiem, ile matek przechodzi przez to samo każdego tygodnia przy rodzinnych obiadach, czując ucisk w żołądku na samą myśl o metodach wychowawczych babć. Musimy zrozumieć, że zmuszanie do jedzenia to forma przemocy, która zostawia ślady na całe życie, prowadząc do zaburzeń odżywiania i braku zaufania do siebie. Babcie często działają w dobrej wierze, bo same były tak wychowane, ale to nie zwalnia nas z obowiązku powiedzenia „stop”, gdy dzieje się krzywda naszemu maluchowi. Drogie Mamy, nie bójcie się stawiać granic teściowym czy własnym matkom, nawet jeśli atmosfera przy stole miałaby się na chwilę popsuć. To Wy jesteście głosem swoich dzieci, dopóki one same nie nauczą się mówić „nie”. Jedno krótkie, stanowcze zdanie potrafi zdziałać cuda i sprawić, że kolejna wizyta będzie już na Waszych zasadach. Moja teściowa przez resztę dnia była nienaturalnie uprzejma, a ja poczułam ogromną ulgę, że nie pozwoliłam jej wejść z butami w psychikę mojej córki. Wychowanie to nie jest walka o czysty talerz, to walka o to, by nasze dzieci czuły się bezpieczne i szanowane, zwłaszcza w gronie najbliższych. Marta Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Wstyd mi za teściową, że tak podle potraktowała moją córkę na komunii. Dałam jej nauczkę”
Pokolenie rodziców-pionków. Babcia nie wytrzymała: „Dzieci nimi rządzą. Scena w kościele mną wstrząsnęła"
Stałam się świadkiem upadku wszystkiego, co uważałam za fundament porządnego wychowania, a scena, której byłam świadkiem w ostatnią niedzielę w kościele, do dziś nie daje mi spokojnie zasnąć.
Od lat obserwuję moje dzieci i ich rówieśników, jak borykają się z rodzicielstwem, ale to, co widzę, to nie jest miłość, to jest niewolnictwo u własnych dzieci. My, starsze pokolenie, wiedzieliśmy, że dorosły to autorytet, a dzisiaj? Dzisiaj widzę pokolenie rodziców-pionków, którzy boją się własnego dziecka, przepraszają, że żyją, i pozwalają małym tyranom wchodzić sobie na głowę w imię jakiejś nowoczesnej psychologii. To, co zobaczyłam podczas mszy świętej, było tylko smutnym podsumowaniem tego, dokąd zmierzamy jako społeczeństwo. Scena w kościele, która odebrała mi mowę Była piękna niedziela, kościół pełen ludzi, chwila zadumy i modlitwy. Tuż przede mną stała młoda para z synkiem, na oko może pięcioletnim. To, co ten chłopiec wyprawiał, przechodziło ludzkie pojęcie: biegał między ławkami, kopał w oparcia, a w pewnym momencie zaczął głośno krzyczeć, że on chce teraz loda i ma dość bycia tutaj. I co zrobili rodzice? Czy wyprowadzili go na zewnątrz? Czy stanowczo powiedzieli „Nie wolno”? Skądże! Matka zaczęła go prosić, niemal błagać: „Antosiu, kochanie, jeszcze pięć minutek, dostaniesz loda, tylko bądź cichutko”. Ojciec stał obok zrezygnowany, jakby go tam w ogóle nie było. Chłopiec w odpowiedzi uderzył matkę w rękę, a ona tylko poprawiła sukienkę i dalej mu potakiwała. Stałam tam i czułam, jak burzy mi się krew − to nie było dziecko, to był mały pan i władca, a ci dorośli ludzie byli tylko pionkami, które on przestawiał według własnego widzimisię. Bezstresowe wychowanie tworzy małych dyktatorów Patrzyłam na nich i przypomniałam sobie, jak ja wychowywałam swoje dzieci. Nie było bicia, nie było krzyku, ale było słowo „nie”, które znaczyło „nie”. Dziecko wiedziało, że w kościele, w kinie czy u cioci są zasady, których trzeba przestrzegać. Dzisiaj rodzice boją się urazić delikatną psychikę dziecka, więc pozwalają mu na wszystko. Efekt jest taki, że te dzieci nie mają żadnych granic, nie znają szacunku do innych ludzi, a co najgorsze − nie czują się bezpieczne, bo nikt im tego bezpiecznego płotu z zasad nie postawił. Rodzice-pionki myślą, że są nowocześni, a tak naprawdę robią swoim dzieciom krzywdę, której owoce będą zbierać za dziesięć, piętnaście lat, gdy ci młodzi ludzie zderzą się z rzeczywistością, która nie będzie ich przepraszać za to, że nie dostali loda na zawołanie. Gdzie podział się autorytet dorosłego w dzisiejszej rodzinie? Kiedyś dziadkowie, nauczyciele i rodzice tworzyli jeden front. Dzisiaj matka kłóci się z panią w przedszkolu, bo ta śmiała zwrócić uwagę jej aniołkowi. W kościele, gdy jedna ze starszych pań zwróciła uwagę tym rodzicom, że chłopiec przeszkadza, usłyszała od ojca: „Proszę pilnować swojej modlitwy, syn nikomu nie robi krzywdy”. Co to za nauka dla tego dziecka? Uczy się, że jego „ja” jest najważniejsze, a reszta świata to tylko tło, które ma mu usługiwać. My, babcie, patrzymy na to z przerażeniem. Chciałabym pomóc, chciałabym doradzić, ale zaraz słyszę, że teraz są inne czasy. Tak, czasy są inne, ale zasady dobrego wychowania i szacunku do drugiego człowieka są wieczne. Jeśli nie wrócimy do bycia rodzicami-przewodnikami, a zostaniemy przy byciu pionkami, to wyhodujemy pokolenie ludzi, którzy nie będą potrafili kochać nikogo poza samym sobą. Proszę Redakcję, niech ten mój list będzie przestrogą. Kochajcie swoje dzieci, ale je wychowujcie! Nie bójcie się być stanowczy, nie bójcie się łez dziecka, gdy mówicie mu, że czegoś nie wolno. To nie jest trauma, to jest miłość, która uczy życia. Nie bądźcie pionkami we własnych domach, bo dzieci potrzebują rodziców, a nie kolegów, którzy na wszystko pozwalają. Barbara Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Pozwoliła dziecku nie zjeść obiadu. Własna matka zmieszała ją z błotem: „Jesteś uległa!”
„Myślałam, że teściowa upilnuje wnuczkę na odpuście. Zmroziło mnie po tym, co mała przyniosła do domu”
Moja teściowa zabrała naszą pięcioletnią Zosię na odpust do sąsiedniej parafii, a to, z czym wróciły do domu, sprawiło, że obiecałam sobie jedno: to był ostatni raz, kiedy puściłam dziecko pod jej opieką na taką imprezę.
Zawsze starałam się dbać o to, czym bawi się moja córka i co wkłada do buzi, bo wierzę, że jakość ma znaczenie dla jej rozwoju i zdrowia. Teściowa doskonale o tym wie, wielokrotnie prosiłam ją, żeby nie kupowała Zosi byle czego, ale ona najwyraźniej uważa moje prośby za fanaberie nowoczesnej mamuśki. Gdy zobaczyłam Zosię wbiegającą do domu z naręczem jaskrawego, śmierdzącego plastiku i buzią umazaną jakimś barwnikiem, serce mi zamarło. To, co teściowa nazywa pamiątką z odpustu, dla mnie jest zwykłym śmieciem, który nie tylko zaśmieca nasz dom, ale może być po prostu niebezpieczny dla dziecka. Plastikowa tandeta z odpustu zamiast wartościowych zabawek Pierwszą rzeczą, którą Zosia z dumą mi pokazała, był gigantyczny, różowy karabin na kulki, wykonany z tak cienkiego plastiku, że strach go było wziąć do ręki. Zabawka śmierdziała tanią chemią na kilometr, a krawędzie były tak ostre, że mała mogłaby sobie nimi coś zrobić w ułamku sekundy. Do tego doszły jakieś świecące różdżki, które rozpadły się po dziesięciu minutach, zostawiając na dywanie malutkie baterie, które Zosia mogłaby przecież połknąć! Jak dorosła, odpowiedzialna kobieta może kupować dziecku coś tak fatalnej jakości? Teściowa tylko wzruszyła ramionami, mówiąc, że przecież dziecku się podobało. Tylko że zadaniem babci jest też myślenie o bezpieczeństwie, a nie kupowanie największego bubla, jaki stoi na straganie, byle tylko mieć spokój i uśmiech na buzi wnuczki przez pięć minut. Najgorszej jakości słodycze i barwniki nie są dla dzieci! Jednak to, co znalazłam w reklamówce obok zabawek, przeraziło mnie jeszcze bardziej − stosy cukierków o fluorescencyjnych kolorach, żelki twarde jak kamień i jakieś chińskie podróbki czekolady bez składu na opakowaniu. Zosia od razu dostała ataku energii, zaczęła biegać po ścianach, a godzinę później zwijała się z bólu brzucha i płakała, że chce jej się pić. Teściowa faszerowała ją tymi świństwami przez całe popołudnie, ignorując moje zasady dotyczące ograniczenia cukru i unikania sztucznych barwników. „Daruj jej chociaż raz, to tylko odpust” − usłyszałam, gdy zwróciłam jej uwagę. Ale to nie jest tylko raz, bo każda jej wizyta kończy się przemycaniem lizaków i tanich wafelków. Dla niej miłość to cukier i plastik, a dla mnie to odpowiedzialność, której ona najwyraźniej nie rozumie. Brak szacunku teściowej do zasad wychowania rodziców Najbardziej boli mnie jednak fakt, że teściowa kompletnie ignoruje moje zdanie jako matki, robiąc ze mnie tę złą, która wiecznie wszystkiego zabrania. Ostentacyjnie daje jej te wszystkie prezenty, wiedząc, że nie odbiorę ich dziecku od razu, żeby nie robić sceny i nie sprawiać małej przykrości. To jest czysta manipulacja i podkopywanie mojego autorytetu. Chcę, żeby moja córka uczyła się, że radość można czerpać z wartościowych rzeczy, z czasu spędzonego razem, a nie z gromadzenia tanich gadżetów, które za chwilę wylądują w koszu na śmieci. Przez takie zachowanie babci Zosia zaczyna postrzegać mnie jako kogoś nudnego i surowego, a teściową jako dobrą wróżkę od śmieciowego jedzenia. Nie mogę na to pozwolić, bo to ja będę później wyciągać dziecko z problemów zdrowotnych i uczyć szacunku do przedmiotów. Nigdy więcej nie puszczę Zosi na odpust z teściową, bo nie mam zamiaru drżeć o to, czym znowu zostanie uszczęśliwiona moja córka. Wolę, żeby spędziły czas w ogrodzie na zabawie w chowanego, niż żeby babcia kupowała jej miłość za pięć złotych na straganie z tandetą. Rodzina powinna się wspierać w wychowaniu, a nie rzucać kłody pod nogi i ignorować prośby matki o dobrostan jej własnego dziecka. Laura Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: 10-latek otworzył koperty komunijne i się wściekł. Matka: „Nigdy nie zapomnę jego słów”
Zobaczyła wnuka i oniemiała. „Synowa zrobiła z Olusia dziewczynkę. Jak mogła go tak upokorzyć?!”
Szanowna Redakcjo, piszę do Was, bo nie mogę spać z nerwów, a w gardle czuję dławiącą gulę za każdym razem, gdy patrzę na mojego jedynego wnuczka. Kiedy ostatnio go zobaczyłam, po prostu oniemiałam, bo nie mogłam uwierzyć, że własna matka może tak upokorzyć chłopca i zrobić z niego pośmiewisko.
Mój Oluś ma pięć lat i jest najzdolniejszym, najbardziej radosnym dzieckiem, jakie znam, ale to, co wyprawia z nim moja synowa, przechodzi wszelkie pojęcie. Kiedy syn przywiózł go do nas na wieś po kilku miesiącach niewidzenia, w pierwszej chwili pomyślałam, że to jakaś obca dziewczynka wysiada z samochodu. Oluś ma włosy niemal do ramion, jasne, falowane, spięte u góry jakąś kolorową frotką, a synowa jeszcze z dumą mówi, że on ma takie piękne loki, że szkoda ich ścinać. Ja stałam na progu i tylko łzy mi do oczu napłynęły, bo to nie jest mój dzielny wnuczek, tylko jakaś lalka, którą synowa stroi według własnego widzimisię, zupełnie nie myśląc o tym, co to dziecko czeka w przyszłości. Czy długie włosy u chłopca to nowoczesna moda czy krzywda? Wiem, że zaraz usłyszę, że jestem staroświecka, że teraz takie czasy, ale u nas w rodzinie mężczyzna zawsze wyglądał jak mężczyzna. Mój mąż, mój syn, wszyscy zawsze mieli krótko przystrzyżone włosy, schludne, męskie, a nie jakieś wiechcie zasłaniające oczy. Próbowałam delikatnie porozmawiać z synową, zapytać, kiedy planują wizytę u fryzjera, ale ona tylko prychnęła, że Oluś sam nie chce się obciąć i że ona nie będzie łamać jego woli. Przecież to jest pięcioletnie dziecko! Pięciolatek nie wie, co dla niego dobre, on chce się bawić, biegać, a te kłaki mu tylko przeszkadzają, wchodzą do zupy, plączą się podczas zabawy. Synowa zrobiła z niego dziewczynkę, bo najwyraźniej marzyła o córce, a urodził się syn, więc teraz realizuje swoje niespełnione ambicje kosztem godności tego biednego chłopca. Jak mogła go tak upokorzyć przed rówieśnikami? Najbardziej serce mi pęka, gdy myślę o tym, co Olusia spotka w przedszkolu albo na podwórku. Dzieci potrafią być okrutne, a dorośli jeszcze gorsi − już teraz w sklepie ekspedientka powiedziała do niego „Co byś chciała?”, a on tylko spuścił główkę i nic nie odpowiedział. Widziałam, jak mu było wstyd, jak się skulił w sobie, a synowa tylko się głupio uśmiechnęła i poprawiła mu tę nieszczęsną frotkę. Czy ona nie widzi, że przygotowuje go na lata drwin i wytykania palcami? Chłopiec powinien uczyć się siły, pewności siebie, a nie chować się za firanką z włosów, bo mama chce mieć artystyczną duszę w domu. Dla mnie to jest odbieranie chłopcu męskości już na starcie, tylko po to, żeby synowa mogła się pochwalić na tych swoich zdjęciach w internecie, jakie to ma wyjątkowe dziecko. Konflikt o fryzurę wnuka dzieli naszą rodzinę Mój syn milczy, widzę, że jemu też to nie pasuje, ale boi się odezwać, żeby nie wywołać kolejnej awantury z żoną. Kiedy zostaliśmy sami w kuchni, zapytałam go wprost: „Marek, jak ty możesz na to pozwalać? Przecież koledzy go wyśmieją”. Spuścił tylko wzrok i powiedział, że Asia się uparła i on nie ma nic do gadania. To jest straszne, że w dzisiejszych czasach ojciec nie ma prawa decydować o wyglądzie własnego syna, bo matka wmówiła sobie jakąś chorą nowoczesność. Zaproponowałam nawet, że sama zapłacę za najlepszego fryzjera, że wezmę Olusia na spacer i wrócimy z porządną fryzurą, ale synowa zapowiedziała, że jeśli to zrobię, to więcej wnuka nie zobaczę. Jak można tak szantażować babcię? Ja tylko chcę, żeby mój wnuczek nie musiał się wstydzić, żeby nie wołali za nim „baba”, żeby mógł być dumnym chłopcem. Boję się, że przez te jej fanaberie Oluś wyrośnie na kogoś niepewnego siebie. Fryzura to nie jest tylko kwestia estetyki, to jest wychowanie, to jest stawianie granic i uczenie dziecka, kim jest. Serce mnie boli, gdy patrzę na te jego zdjęcia i widzę te długie pasma, które zasłaniają jego piękną, mądrą twarz. Redakcjo, czy ja naprawdę wymagam zbyt wiele? Czy chęć, by wnuk wyglądał jak chłopiec, to faktycznie zaściankowość, czy może jednak zdrowy rozsądek, o którym dzisiejsze matki zupełnie zapomniały? Babcia Hania Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Wstyd mi za teściową, że tak podle potraktowała moją córkę na komunii. Dałam jej nauczkę”