Choroba Hashimoto a ciąża – zajście w ciążę, leczenie, badania, dieta
Choroba Hashimoto może utrudniać zajście w ciążę, a jeśli dojdzie do zapłodnienia, zwiększać ryzyko poronienia. Ponieważ praca układu odpornościowego jest zaburzona, organizm zaczyna traktować płód jak ciało obce i go odrzuca. Zanim zaczniesz starać się o dziecko, koniecznie zrób badania tarczycy. Odpowiednie leczenie Hashimoto pozwoli uniknąć problemów.
Ciąża przy chorobie Hashimoto jest znacznie bardziej ryzykowna. Choroba może skutkować przedwczesnym porodem, pęknięciem łożyska, krwotokiem. Hashimoto może również rozwinąć się dopiero w ciąży. Wówczas może doprowadzić do urodzenia dziecka z niską masą urodzeniową oraz z niskim ilorazem inteligencji. Dziecko może urodzić się także z wadami genetycznymi lub chorobą autoimmunologiczną. Spis treści: Hashimoto – co to? Hashimoto a planowanie ciąży Hashimoto a zajście w ciążę Hashimoto w ciąży – zagrożenia Hashimoto a ciąża bliźniacza Hashimoto w ciąży – dieta Hashimoto po ciąży Płodność męska a Hashimoto Hashimoto – na czym polega choroba Hashimoto? Choroba Hashimoto to przewlekłe zapalenie tarczycy. Jest to choroba z autoagresji, która powstaje na skutek błędnie działającego układu immunologicznego (organizm zwraca się przeciwko sobie). Układ immunologiczny rozpoznaje, a następnie niszczy białka tarczycowe. Zostaje w ten sposób upośledzona aktywność enzymu odpowiedzialnego za syntezę hormonów tarczycy. Najczęstszymi objawami choroby Hashimoto są obfite miesiączki, sucha skóra, ciągłe zmęczenie oraz wysoki poziom cholesterolu. Leczenie Hashimoto polega na usuwaniu skutków choroby, a nie jej przyczyn. Hashimoto a planowanie ciąży Wywołane przez chorobę Hashimoto zaburzenia poziomu hormonów utrudniają dojrzewanie i zagnieżdżanie się komórki jajowej. Kobieta ma wówczas problem: z nieregularnymi miesiączkami z ustaleniem, kiedy występują dni płodne z wysokim poziomem progesteronu, który obniża libido. Kobieta chorująca na Hashimoto, a także podejrzewająca u siebie tę chorobę, przed zajściem w ciążę koniecznie powinna zgłosić się na następujące badania: Badanie poziomu TSH, czyli tyreotropiny. To hormon produkowany przez przysadkę, stymuluje tarczycę do pracy. Badanie poziomu hormonów tarczycy: fT3 i fT4. Badanie aTPO, czyli badanie stężenia przeciwciał przeciwtarczycowych w surowicy. Podczas starań o dziecko konieczne jest kontynuowanie przyjmowania leków zaleconych przez lekarza. Jeśli dojdzie do zapłodnienia i zagnieżdżenia się komórki jajowej, przyszła mama nadal musi brać leki i kontrolować poziom hormonów. Zgodnie z zaleceniami badania poziomu hormonów powinno się wykonywać co 4 tygodnie w pierwszej połowie ciąży i co najmniej raz pomiędzy 26 a 32 tygodniem ciąży. To konieczność, bo tylko leczona choroba Hashimoto pozwala na urodzenie zdrowego dziecka. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca rutynowe oznaczanie stężenia TSH u kobiet planujących ciążę. Niedoczynność tarczycy może utrudniać zajście w ciążę lub negatywnie wpływać na rozwój płodu. W pierwszym trymestrze ciąży, kiedy tarczyca płodu nie produkuje jeszcze hormonów, jedynym ich źródłem jest tarczyca matki. Dlatego tak ważne jest, by jeszcze przed zajściem w ciążę wykonać badanie hormonów tarczycy (z krwi) i określić poziom TSH. Dzięki temu można w porę dostarczyć organizmowi syntetyczny hormon – identyczny z naturalnym. Dawkę zawsze dobiera endokrynolog. Hashimoto a zajście w ciążę Czy Hashimoto utrudnia zajście w ciążę? Tak, może być także przyczyną poronień. Jest to spowodowane przewlekłym stanem zapalnym w organizmie, wywołanym chorobą. To naturalna reakcja organizmu, który w sytuacji zagrożenia (choroby) nie chce mieć dodatkowego obciążenia. Niezależnie od tego, czy kobieta planuje ciążę, czy nie, warto profilaktycznie zbadać poziom hormonu tarczycy. Wiele kobiet zastanawia się, czy przy Hashimoto można zajść w ciążę, a następnie urodzić zdrowe dziecko. Według specjalistów kobiety chorujące na Hashimoto mogą zajść w ciążę, szczęśliwie ją donosić i urodzić zdrowe dziecko. Ważne, aby odpowiednio wcześnie rozpoczęły leczenie i były pod stałą opieką lekarza. Najważniejsze jest wyrównanie poziomu hormonów. Dlatego w trakcie ciąży należy nadal przyjmować leki i regularnie badać poziom TSH Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne (PTE) określiło, że górny zakres normy TSH dla poszczególnych trymestrów ciąży wynosi 2,5 mIU/l. Kobiety, które aktywnie starają się o dziecko powinny mieć ten poziom jeszcze niższy. Hashimoto w ciąży – zagrożenia Nieleczone autoimmunologiczne zapalenie tarczycy może prowadzić do następujących powikłań ciąży: niska masa urodzeniowa dziecka przedwczesny poród poronienie upośledzenie umysłowe dziecka większe ryzyko zgonu dziecka zaburzenia oddechowe u dziecka pękniecie łożyska krwotok po porodzie stan przedrzucawkowy. Hashimoto może być również jedną z przyczyn poronień. Powoduje podwyższenie poziomu prolaktyny, co sprawia, że ciążę trudno jest utrzymać. To szczególnie ważne, gdy chorobie towarzyszy zespół antyfosfolipidowy – schorzenie tkanki łącznej, którego efektem jest zakrzepica i związane z nią utrudnienie wzrostu płodu, niewydolność łożyska. Wyniki badań wskazują, że u kobiet z Hashimoto trzykrotnie wzrasta ryzyko poronienia w porównaniu ze zdrowymi kobietami. Ważne! Jeżeli poziom hormonów tarczycy mieści się w normie, a kobieta jest pod stałą kontrolą ginekologa endokrynologa, to rokowania na zdrową ciążę i poród są dobre. Nie stwierdzono też żadnych charakterystycznych wad rozwojowych lub ich częstszego występowania wśród noworodków urodzonych przez matki chore na Hashimoto. Hashimoto a ciąża bliźniacza Poziom hCG jest wyższy u kobiety, która jest w ciąży bliźniaczej w porównaniu do kobiet w ciąży pojedynczej (ciąże bliźniacze wytwarzają wyższe poziomy hCG). Hormon hCG stymuluje tarczycę do wytwarzania większej ilości wolnej tyroksyny, a to z kolei może prowadzić do obniżenia poziomu hormonu tyreotropowego (TSH). Zakresy referencyjne wskaźników związanych z tarczycą (normy) mogą różnić się w ciąży pojedynczej i bliźniaczej w l trymestrze. U kobiety w ciąży mnogiej TSH niekiedy może być tak niskie, że wręcz nieoznaczalne. Hashimoto w ciąży: dieta Choroby Hashimoto nie można wyleczyć, ale dzięki podawaniu odpowiednich leków lekarze są w stanie ustabilizować organizm i sprawić, że będzie funkcjonował normalnie. Niektórzy specjaliści twierdzą, że dobre efekty daje również wprowadzenie odpowiedniej diety eliminacyjnej – bez cukru, laktozy i glutenu. Taki jadłospis zawsze jednak powinien układać dietetyk z uwzględnieniem podwyższonego poziom prolaktyny (wynika on z niedoboru hormonów tarczycy). Przestrzeganie diety to jednak tylko metoda wspomagająca - tak twierdzą lekarze medycyny konwencjonalnej. Hashimoto po ciąży Choroba Hashimoto często ujawnia się lub zaostrza po ciąży. Przybiera wtedy postać poporodowego zapalenia tarczycy. Rozwija się ono u ok. 10 proc. kobiet po porodzie. Poporodowe zapalenie tarczycy objawia się zazwyczaj poprzez wole (przerost gruczołu tarczowego). Dochodzi wtedy również do zaburzeń pracy tarczycy. Zdarza się jednak, że przebiega ono bezobjawowo – w tej sytuacji jedyną metodą, by wykryć zapalenie tarczycy są badania laboratoryjne. Schorzenie to dotyka także kobiet po poronieniu. Płodność męska a Hashimoto Wydaje się, że choroba Hashimoto wpływa przede wszystkim na płodność kobiecą, jest to jednak błędne myślenie. Jeśli na Hashimoto cierpi kobieta, to obydwoje partnerów powinno rozpocząć leczenie, ponieważ to zwiększa szanse na zajście w ciążę. Jeśli jednak to mężczyzna podejrzewa chorobę Hashimoto, najpewniej ma obniżoną jakość plemników (co jest częste przy chorobach związanych z hormonami, należy się o tym upewnić u lekarza). W takim przypadku należy wykonać badania na chorą tarczycę. Zobacz także: Lista 12 badań, które trzeba zrobić przed ciążą Choroby tarczycy a płodność i antykoncepcja Czym jest niepłodność immunologiczna?
Niespecyficzne objawy choroby Hashimoto. Masz je? Idź do endokrynologa
Objawem choroby Hashimoto, oprócz klasycznego wola, mogą też być wypadające włosy albo kłopoty z cerą. Jeśli symptomów choroby jest więcej, nie należy zwlekać z wizytą u specjalisty.
Choroba Hashimoto to przewlekłe autoimmunizacyjne zapalenie tarczycy, któremu towarzyszy nadczynność lub niedoczynność tego gruczołu. Choroba daje dość nietypowe objawy. Jeśli zauważmy, że znaczna ich część nas dotyczy, konieczna jest konsultacja u endokrynologa. O tym, jak rozpoznać i leczyć chorobę Hashimoto, mówi w naszym materiale wideo dr n. med. Elżbieta Lipska, specjalistka endokrynologii i diabetologii dziecięcej. Niespecyficzne objawy choroby Hashimoto Sygnałami wysyłanymi przez organizm, świadczącymi o stanie zapalnym tarczycy, mogą być: przewlekłe zmęczenie; częste zaparcia; problemy ze skórą; problemy z włosami. Klasycznym objawem choroby Hashimoto jest powiększenie tarczycy, czyli tzw. wole. Obecnie spotykane jest ono jednak dość rzadko u pacjentów, ponieważ zwykle choroba rozpoznawana jest na dużo wcześniejszym etapie. Diagnoza choroby Hashimoto Przebiega ono dwutorowo – aby zdiagnozować Hashimoto, wykonuje się badania laboratoryjne z krwi oraz badanie USG tarczycy. Niezwykle ważnym elementem badania ultrasonograficznego jest pomiar wielkości tarczycy. Gdy jej objętość nie mieści się w przyjętych normach (są one inne dla dzieci i dla dorosłych), może wskazywać to na rozwijające się wole. Zobacz także: Masz problem z płodnością? Przebadaj tarczycę Czy choroba Hashimoto jest uleczalna? Ponieważ jest to choroba przewlekła, trudno mówić o całkowitej wyleczalności. Znany jest jej patomechanizm, natomiast wciąż nie znaleziono sposobu na jej zatrzymanie. U pacjentów zwykle zdarzają się okresy niewymagające leczenia, ale muszą być oni pod stałą kontrolą endokrynologa. W leczeniu choroby Hashimoto bardzo dużą rolę, oprócz przyjmowania odpowiednich dawek leków, odrywają dwie rzeczy – psychika pacjenta i odporność na stres. Obecnie choroby autoimmunizacyjne, takie jak Hashimoto, stają się chorobami cywilizacyjnymi, na które wpływa nie tylko stresujący tryb życia, lecz także: zanieczyszczenie środowiska; nieregularny tryb życia; nieprawidłowe odżywianie; brak aktywności fizycznej; zbyt mała ilość snu. Wszystkie te elementy powodują szybszy rozwój choroby, bardziej gwałtowny jej przebieg i konieczność wcześniejszego włączenia leczenia farmakologicznego. Zobacz także: Dzieci też chorują na Hashimoto. Na co uważać? Choroby tarczycy a płodność i antykoncepcja Na jakie choroby narażona jest tarczyca?
Na jakie choroby narażona jest tarczyca?
Bezsenność, tycie, nadpotliwość, sucha skóra to tylko niektóre sygnały, że tarczyca może nie funkcjonować prawidłowo. Podejrzewasz, że masz chorą tarczycę? Przeczytaj!
Tarczyca jest gruczołem produkującym hormony. Jej zadaniem jest utrzymanie odpowiedniej gospodarki wapniowo-fosforowej organizmu, wpływa też na metabolizm. Kiedy tarczyca nie funkcjonuje prawidłowo, można mieć problemy z utrzymaniem odpowiedniej wagi ciała, trudności z zasypianiem lub z koncentracją. To z jej powodu czasami niełatwo jest zajść w ciążę, miewa się napady depresji. To również przez chorą tarczycę nasze włosy mogą stać się łamliwe, skóra sucha, a ciało oblewać się potem. Z jakimi konkretnie chorobami jest to związane? Sprawdźcie! Na jakie choroby tarczycy wskazują dane objawy? Przede wszystkim należy zaznaczyć, że aby prawidłowo zdiagnozować, czy rzeczywiście ma się chorą tarczycę, należy udać się do specjalisty – w tym przypadku endokrynologa. Lekarz, jeśli będzie to konieczne, zaproponuje odpowiednie leczenie dostosowane do pacjenta. Warto jednak najpierw zastanowić się, czy mamy jakiekolwiek objawy, które sugerowałyby, że z naszą tarczycą jest coś nie tak. Jeśli mamy objawy takie, jak sucha skóra, nadmierna senność, obniżone libido, zaparcia, zwiększona masa ciała, łamliwe włosy, ciągłe uczucie chłodu, trudności z koncentracją – możliwe, że dotyczy nas problem niedoczynności tarczycy. Gdy z kolei zauważymy u siebie nadpobudliwość, nadpotliwość, wytrzeszcz oczu, duszność, bezsenność, powiększenie tarczycy (wole), uczucie osłabienia oraz drżenie rąk, to sygnał, żeby zbadać się w kierunku nadczynności tarczycy. Tarczyca może być także zaatakowana przez nowotwór (np. rak brodawkowaty tarczycy, chłoniak złośliwy). Wówczas prawdopodobnie dostrzeżemy u siebie częsty ból uszu, powiększone węzły chłonne, przewlekły ból gardła, zgrubienie na szyi i trudności z połykaniem jedzenia. Dodatkowo z niedoczynnością tarczycy związana jest choroba Hashimoto (autoimmunologiczne zapalenie tarczycy), a z nadczynnością choroba Gravesa-Basedowa. Obie te choroby zaliczane są do chorób autoimmunologicznych, czyli takich, w których to organizm sam zabija własne komórki i tkanki. Kiedy może dojść do powstania chorób tarczycy? Jak już było wyżej wspomniane, tarczyca wytwarza hormony. Jeśli zatem gospodarka hormonalna organizmu jest zaburzona i tarczyca produkuje zbyt mało (niedoczynność) lub zbyt dużo (nadczynność) hormonów, wówczas pojawiają się u nas dolegliwości, które są objawami poszczególnych schorzeń tarczycy. W większości przypadków chorymi są kobiety. Można zachorować, będąc dzieckiem, można też w życiu dorosłym. Udowodnione naukowo jest, że takie czynniki jak stres, palenie papierosów mają duży wpływ na powstanie którejś z chorób tarczycy. Problemy z tym gruczołem dotyczą zarówno kobiet, które nigdy nie rodziły dzieci, takich, które aktualnie są w ciąży, mam karmiących piersią, a nawet ich dzieci. Ciąża a problemy z tarczycą Każda kobieta, która ma problemy z tarczycą już przed ciążą, wie, że gdy zechce być mamą, będzie musiała być pod opieką nie tylko ginekologa, który będzie prowadził jej ciążę, lecz także endokrynologa. Zwłaszcza niedoczynność tarczycy może nieść za sobą poważne skutki zdrowotne dla rozwijającego się w łonie dziecka, dlatego ciężarna cierpiąca na niedoczynność musi częściej badać poziom TSH, czyli hormonów, które stymulują tarczycę do pracy. Prawdopodobnie też powinna przyjmować zwiększone dawki leków, niż przed ciążą. Brak podjęcia odpowiedniego leczenia niedoczynności tarczycy w ciąży może skutkować powstaniem wad rozwojowych u dziecka lub nawet utratą ciąży. Może się jednak zdarzyć sytuacja, że dopiero w ciąży kobieta dowiaduje się, że ma niedoczynność tarczycy, bo albo nigdy wcześniej jej nie badała, albo dotychczas była zdrowa. Wówczas należy zadziałać po prostu możliwie szybko, by zapobiec ewentualnemu uszkodzeniu płodu. Jeśli poziom TSH tylko minimalnie przekracza normę, prawdopodobnie występuje tu jedynie niedoczynność ciążowa, która ustąpi po porodzie. Zwłaszcza w pierwszych miesiącach ciąży, kiedy dziecko nie ma jeszcze wykształconej własnej tarczycy, tarczyca matki musi pracować ze zdwojoną siłą. A jeśli badanie USG wykazuje, że ciężarna ma stosunkowo niewielką tarczycę, może się okazać, że nie jest ona w stanie pracować wystarczająco intensywnie i produkować odpowiednią ilość hormonów i wówczas trzeba ją wspomóc farmakologicznie. Jeśli ciężarna miała kłopoty z tarczycą podczas ciąży, po połogu musi ponownie wykonać badania krwi i sprawdzić poziom TSH. Jeśli wynik będzie mieścił się w normie, to znaczy, że nie musi już kontynuować leczenia. Powinna jednak zbadać też poziom hormonów TSH dziecku, ponieważ w takich przypadkach zawsze istnieje ryzyko, że tarczyca dziecka będzie wymagała leczenia. Karmienie piersią a problemy z tarczycą W zależności od tego, czy matka karmiąca piersią cierpi np. na chorobę Gravesa-Basedowa, czy ma poporodowe zapalenie tarczycy, miała problemy z tarczycą już przed ciążą, czy pojawiły się dopiero w trakcie, przebieg leczenia przebiega inaczej. Matka karmiąca piersią nie powinna na własną rękę rezygnować z leczenia na czas karmienia, ale powinna być pod stałą opieką endokrynologa, który odpowiednio zadba o to, by leczenie nie zaszkodziło ani jej, ani dziecku. Jeśli kobieta musi przyjmować środki farmakologiczne, powinna to robić tuż po karmieniu, ponieważ im zachowa dłuższy odstęp między zażyciem leków, a karmieniem dziecka, tym mniej przedostanie się ich do mleka. Czy dieta ma znaczenie przy chorobach tarczycy? Szczególnie w jednym przypadku warto zważać na to, co nakładamy na talerz – jeśli dotyczy nas problem niedoczynności. Ta przypadłość często wiąże się z nadmiernym tyciem i trudnościami z utrzymaniem masy ciała na stałym poziomie, ponieważ tarczyca produkuje zbyt małą ilość hormonów odpowiadających za metabolizm, a im jest ich mniej, tym w mniejszym stopniu są w stanie stymulować metabolizm do pracy. Z kolei im jest on wolniejszy, tym łatwiej przybierać na wadze. Dieta przy niedoczynności tarczycy jest zatem koniecznością. Zaleca się, by osoby z niedoczynnością unikały węglowodanów prostych (cukier, ziemniaki, produkty z białej mąki), soi, wszelkich warzyw kapustnych (kapusta, brokuły, kalafior, kalarepa, rzepa, jarmuż, brukselka), niektórych owoców (brzoskwinie, truskawki). Zamiast tego ich dieta powinna być bogata w takie produkty, jak: oliwa z oliwek, orzechy, pestki dyni, migdały, awokado, ryby morskie, warzywa strączkowe oraz pełne ziarna zbóż. Zobacz też: Jakie są objawy niedoczynności tarczycy? Co wskazuje na problemy z tarczycą? Dlaczego należy badać poziom TSH w ciąży?
Jakie są objawy niedoczynności tarczycy?
Objawy niedoczynności tarczycy są na tyle nieoczywiste, że często je bagatelizujemy. A nieleczona tarczyca wpływa na funkcjonowanie całego organizmu.
Wydaje się, że na niedoczynność tarczycy z roku na rok choruje coraz więcej osób. Praktycznie co piąty Polak ma problemy z tym organem, a znaczną większość stanowią kobiety. Pytanie tylko, czy zachorowalność jest faktycznie większa, czy może bardziej powszechna świadomość objawów, jakie wiążą się z tą chorobą skłania coraz więcej osób do zbadania sprawy u specjalistów. No właśnie, zatem po czym poznać, że mamy niedoczynność tarczycy? Sprawdźcie! Objawy niedoczynności tarczycy Ponieważ symptomy tej choroby należą do bardzo popularnych, wielu ludzi może nawet nie podejrzewać, że choruje. Owszem, czują się nie najlepiej, jakby byli bez formy, ale winę za to przypisują przemęczeniu i przepracowaniu. A to właśnie źle funkcjonująca tarczyca może być przyczyną pogorszenia ogólnego funkcjonowania organizmu. Jakie są zatem typowe objawy niedoczynności tarczycy? Oto one: sucha skóra; nadmierna senność; ciągłe uczucie chłodu; częste zaparcia; przybieranie na wadze; gorsza pamięć i koncentracja; pogorszenie nastroju; łamliwość włosów; tzw. drugi podbródek; zatrzymywanie wody w organizmie; bradykardia (spowolniony rytm bicia serca); problemy z zajściem w ciążę; obniżone libido. Jeśli zatem zauważacie u siebie sporą część powyższych objawów, zachęcamy do skonsultowania się z lekarzem. Jak widać niedoczynność tarczycy może mocno utrudniać nam funkcjonowanie w codziennym życiu w wielu jego sferach. Odpowiednie leczenie spowoduje, że znów będziemy pełni sił i motywacji do działania. Jakie badania wykonuje się w celu zdiagnozowania stanu tarczycy? Aby sprawdzić, czy tarczyca funkcjonuje prawidłowo lub potwierdzić schorzenie wykonuje się badanie z krwi. Bada się poziom hormonów tarczycy, głównie TSH (tyreotropina – hormon przysadki mózgowej), ale też FT3 (wolna trójjodotyronina ) i FT4 (wolna tyroksyna). W zależności od wyników badań lekarz może zlecić także wykonanie badania USG tarczycy. Niedoczynność tarczycy a choroba Hashimoto Hashimoto jest przewlekłym zapaleniem tarczycy, należy do grona chorób autoimmunologicznych, czyli takich, w których to układ odpornościowy organizmu niszczy własne komórki i tkanki. Nieleczona może przerodzić się w trwałą niedoczynność tarczycy. Jednak nie każdy, kto cierpi na niedoczynność, ma również chorobę Hashimoto. Te pojęcia nie są jednoznaczne, choć słyszy się często,jak mylnie stosowane są zamiennie. Zobacz też: Na jakie choroby narażona jest tarczyca? Nadczynność tarczycy w ciąży i podczas starań o dziecko Jak schudnąć przy niedoczynności tarczycy?
Choroba Hashimoto to jedna z najczęściej występujących chorób autoimmunologicznych, wpływająca na funkcjonowanie całego organizmu. Co trzeba o niej wiedzieć?
Chorują na nią i mężczyźni, i kobiety, jednak kobiety wielokrotnie częściej. Może dotykać także dzieci). Często występuje rodzinnie. Może także towarzyszyć innym chorobom autoimmunologicznym (np. cukrzycy typu 1 albo celiakii). Dowiedz się, czym dokładnie jest choroba Hashimoto i jak ją leczyć. Co to jest choroba Hashimoto? Choroba Hashimoto (inaczej zapalenie tarczycy typu Hashimoto, przewlekłe limfocytowe zapalenie tarczycy, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy) to jedna z najczęściej występujących chorób autoimmunologicznych, a więc takich, w których układ immunologiczny zamiast wroga (np. drobnoustrojów chorobotwórczych) atakuje własne tkanki. W przypadku choroby Hashimoto przeciwciała niszczą tarczycę, powodując jej przewlekły stan zapalny. Może prowadzić do niedoczynności tarczycy. Objawy choroby Hashimoto Choroba Hashimoto rozwija się długo i przez wiele lat może przebiegać bezobjawowo lub powodować nietypowe objawy, które choremu nie kojarzą się z tarczycą, np. nagłe zmiany nastroju. Gdy na skutek działania przeciwciał dojdzie już do niedoczynności tarczycy, objawy stają się wyraźniejsze. Należą do nich: ciągłe zmęczenie, brak energii, senność stałe uczucie zimna bardzo sucha, łuszcząca się skóra wypadanie włosów przybieranie na wadze, którego nie da się uzasadnić nadmiarem jedzenia zaparcia zły, depresyjny nastrój kłopoty z pamięcią i koncentracją zaburzenia miesiączkowania problemy z zajściem w ciążę zmiana wielkości tarczycy obniżenie głosu Hashimoto u dzieci Choroba ta może zaatakować już 7-latki, chociaż najczęściej rozwija się w okresie dojrzewania. Jeśli dziecko ma dietę ubogą w jod, wrodzone wady tarczycy lub jest obciążone rodzinnie, może znajdować się w grupie ryzyka. Hashimoto częściej dotyka dziewcząt niż chłopców. U dzieci objawia się podobnie jak u dorosłych, jednak o jej rozwoju świadczą też inne sygnały, takie jak: opóźnione dojrzewanie, zbyt małe tempo wzrostu, nadmierne przybieranie na wadze, huśtawki nastroju, przesuszona skóra ciała, trudności z koncentracją. Jeśli podejrzewasz, że dziecko może cierpieć na Hashimoto, udaj się z nim do endokrynologa w celu wykonania niezbędnych badań. Jeśli diagnoza się potwierdzi, konieczne będzie przyjmowanie leków ( Czy choroba Hashimoto wpływa na płodność kobiety? Tak, może ją znacznie obniżać. Nieleczona może być przyczyną trudności z zajściem w ciążę, a także poronień. Zaburzenia hormonów wywołane przez Hashimoto utrudniają dojrzewanie i zagnieżdżanie się komórki jajowej. U kobiety pojawiają się wtedy problemy takie jak: nieregularne miesiączkowanie, trudność w ustaleniu, kiedy przypadają dni płodne, obniżenie libido na skutek zbyt dużej ilości progesteronu. Ważne jest, by chora na Hashimoto była pod stałą opieką endokrynologa. Wówczas nie tylko szybciej mogą się pojawić dwie kreski na teście ciążowym, lecz także jest duża szansa na to, że ciąża przebiegnie bez komplikacji i dziecko urodzi się w pełni zdrowe. Diagnoza i leczenie choroby Hashimoto Jeśli podejrzewasz u siebie chorobę Hashimoto i/lub niedoczynność tarczycy, idź do lekarza rodzinnego, który w razie potrzeby skieruje cię do endokrynologa. W postawieniu diagnozy pomagają: badania laboratoryjne: TSH, a jeśli wynik jest nieprawidłowy, także FT4 oraz anty-TPO i inne USG tarczycy Choroby Hashimoto nie da się wyleczyć, jednak można skutecznie zapobiegać jej skutkom: leczyć niedoczynność tarczycy, poprzez podawanie syntetycznego hormonu zastępujący ten, którego brakuje. Dawkę dobiera się indywidualnie i modyfikuje po badaniach kontrolnych w zależności od potrzeb. Przeczytaj też: Jak choroba Hashimoto wpływa na płodność? Jak rozpoznać niedoczynność tarczycy?
Jak schudnąć przy niedoczynności tarczycy? Odpowiada dietetyk
Czemu piszemy o tym dla kobiet starających się o dziecko? Eksperci podkreślają, że nadwaga utrudnia zajście w ciążę. Sęk w tym, że kobiety z niedoczynnością tarczycy mogą mieć duży problem z tym, żeby schudnąć. Sprawdź, co w takiej sytuacji radzi dietetyk.
Niedoczynność tarczycy może utrudniać i wydłużać starania o dziecko. W pierwszej kolejności powinnaś zgłosić się na konsultację do endokrynologa, który ustali przyczynę niedoboru hormonów tarczycy i dobierze odpowiednią metodę leczenia. Z drugiej strony, jeśli już wiesz, że masz niedoczynność tarczycy (zbyt wysokie TSH to sygnał, że możesz mieć kłopoty z płodnością), powinnaś zwrócić większą uwagę na swoją dietę. Odpowiednio dobrane menu będzie wspomagać pracę tarczycy, łatwiej też będzie utrzymać optymalną wagę lub spróbować schudnąć. Poprawi się też twoja płodność! Nasz ekspert - dr inż. Tomasz Czernecki, dietetyk genetyczny z laboratorium Vitagenum - przygotował zalecenia dietetyczne dla kobiet z niedoczynnością tarczycy. Przeczytaj: Masz problem z płodnością? Przebadaj tarczycę! Dieta odchudzająca przy niedoczynności tarczycy Najważniejszym i podstawowym elementem, którzy będzie wpływał na efektywność diety w niedoczynności tarczycy jest ustabilizowana gospodarka hormonalna. Zanim więc zabierzesz się za odchudzanie, zgłoś się do endokrynologa. Nie stosuj drakońskich diet odchudzających. Niestety, niedoczynność tarczycy nie jest naszym sprzymierzeńcem, w przypadku odchudzania. Tarczyca odpowiada nawet za ok. 30% spoczynkowej przemiany materii. Kobiety z niedoczynnością tarczycy nie powinny stosować drastycznych diet w celu obniżenia zawartości tkanki tłuszczowej. Niedobór białka i energii w pożywieniu będzie dodatkowo zaburzał funkcje tarczycy. Poznaj: 12 badań, które trzeba zrobić przed ciążą Co jeść przy niedoczynności tarczycy? Menu dla kobiety z niedoczynnością tarczycy powinno zawierać produkty wspomagające tarczycę. Należą do nich: Pełnowartościowe białko, pochodzące głównie z chudych ryb, mięsa i jaj. Produkty te stanowią źródło cennego aminokwasu - tyrozyny, który jest niezbędny w produkcji hormonów tarczycy. Produkty bogate w kwasy omega-3 (ryby, orzechy, pestki, oleje roślinne). Te kwasy tłuszczowe biorą udział w przekształcaniu hormonów tarczycy oraz poprawiają wrażliwość naszych tkanek na ich działanie. Produkty o niskim indeksie glikemicznym. W schorzeniach tarczycy pojawiają się problemy związane z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej. Może pojawić się konieczność ograniczenia ilości przyjmowanych węglowodanów. Dobrym rozwiązaniem będzie również wykonanie badań genetycznych w kierunki nietolerancji glutenu, ponieważ tę przypadłość o wiele częściej obserwuje się u osób ze schorzeniami tarczycy. Spożywanie glutenu w tym przypadku wpływa na zaburzenie poziomów hormonów tarczycy. Żywność bogata w jod, do której zaliczamy owoce morza, ryby. W przypadku niedoczynności tarczycy typu Hashimoto należy jednak być ostrożną z ilością spożywanego jodu, a na pewno nie wprowadzać jego suplementacji. Produkty bogate w minerały: żelazo (chuda wieprzowina, wołowina, wątróbka, żółtko jaja), selen (orzechy brazylijskie, dorsz, tuńczyk, halibut), cynk (pestki dyni, kasza gryczana, jaja). Witamina D3. Naturalnie witaminę tę znajdziemy w tłustych rybach, grzybach, jednak sama dieta nie wystarczy i konieczna jest dodatkowa suplementacja. Witaminy przeciwutleniające A, C, E. Pomogą one walczyć ze stanem zapalnym, który występuje przy niedoczynności tarczycy. Witaminę A znajdziemy głównie w czerwono-pomarańczowych warzywach np. dyni, papryce oraz żółtku jaja, w witaminę C szczególnie bogata jest czarna porzeczka, dzika róża czy pietruszka. Witamina E występuje głównie w olejach roślinnych. Zobacz: Dieta na płodność - baza składników dla niej i dla niego Czego unikać w diecie przy niedoczynności tarczycy? Jeśli masz niedoczynność tarczycy, staraj się, by w twojej diecie nie było: Produktów wysokoprzetworzonych. Produktów zawierających substancje wolotwórcze, czyli związki, które po połączeniu z jodem uniemożliwiają produkcję hormonów tarczycy. Obecne są one w takich produktach jak: brokuł, brukselka, kalafior, kapusta, rzepa, warzywa kapustne, soja. Obróbka termiczna zmniejsza jednak ilość tych substancji nawet o 30%, więc umiarkowane ich spożycie jest dozwolone. Zobacz także: Kalendarz dni płodnych Czy można obniżyć poziom estrogenów dietą? Ginekolog ostrzega: waga wpływa na płodność! Konsultacja merytoryczna dr inż. Tomasz Czernecki Dietetyk genetyczny, pracownik naukowy Katedry Biotechnologii, Mikrobiologii i Żywienia Człowieka, współzałożyciel laboratorium Vitagenum
Nie masz ochoty na seks? A może wręcz odwrotnie – nie potrafisz przestać o nim myśleć? Przyczyny każdej z opcji szukaj w sobie, a konkretnie w wynikach swoich badań hormonalnych. Oto lista hormonów, które władają twoim pożądaniem.
Hormony mają wpływ na organizm nie tylko w okresie dojrzewania. Mogą one modyfikować aktywność seksualną przez całe życie kobiety i sterować libido. Najważniejsze hormony, od których zależy apetyt na seks, to: Endorfiny – organiczne związki chemiczne pochodzenia białkowego, podobne budową do morfiny - stąd nazwa endo (wewnętrzna) morfina. Endorfiny wytwarzane są w tych obszarach mózgu, które są odpowiedzialne za uczucia i emocje. Sprzyjają dobremu samopoczuciu, łagodzą ból, eliminują stres, a w niektórych sytuacjach (jak np. podczas seksu) wywołują stany euforyczne. Duża ilość tych hormonów jest wydzielana również wtedy, gdy jesteśmy zakochane. Podczas satysfakcjonującego współżycia ich poziom wzrasta nawet dwustukrotnie! Jeśli wydzielanie endorfin jest na niskim poziomie, wówczas jakość życia seksualnego gwałtowanie spada. Ważne jest więc, aby ich wytwarzanie nie było zaburzone – wzrostowi endorfin sprzyja np. sportowa rywalizacja, spożywanie czekolady i niektórych ostrych przypraw np. chili oraz przyjmowanie pewnych rodzajów tabletek antykoncepcyjnych, np. tych na bazie octanu chlormadinonu. Estrogeny – to nazwa dla trzech podobnych chemiczne hormonów: estronu, estriolu i estradiolu. Produkowane są one w jajnikach, nadnerczach i przez adipocyty, czyli komórki tkanki tłuszczowej. Oprócz tego, że wpływają na kształtowanie się kobiecej sylwetki, psychikę i emocje nie pozostają obojętne także na poziom libido. Odpowiadają przede wszystkim za sterowanie seksualnymi reakcjami. Poprzez wpływ na centralny i obwodowy układ nerwowy włączają "odbiór seksualny". Co ciekawe, podczas karmienia piersią poziom estrogenów jest tak niski, że kobiety w tym okresie mają bardzo niewielką ochotę na zbliżenia. Przeczytaj: Jak rozpoznać nadmiar i niedobór estrogenów? Testosteron – główny naturalny androgen, czyli męski hormon płciowy. U kobiet produkowany jest przede wszystkim w nadnerczach i jajnikach. Jego główne funkcje to utrzymanie organizmu w dobrym zdrowiu oraz wysokiej formie fizycznej i seksualnej. Kobiety mające wyższy poziom tego hormonu charakteryzuje większy apetyt seksualny - dodatkowo wzmaga on pożądanie i siłę orgazmu. Przeczytaj: Orgazm mierzony w decybelach Progesteron – hormon niezbędny do owulacji. Jego zadaniem jest przygotowanie macicy do zagnieżdżenia się komórki jajowej i utrzymania ciąży. Wytwarzany jest przez jajniki, a także łożysko (jeśli kobieta jest w ciąży). Wpływa na organizm kobiety zwłaszcza po owulacji – wówczas poziom progesteronu wzrasta, co skutkuje wyciszeniem libido. Prolaktyna - na poziom libido wpływa między innymi także prolaktyna – hormon w najwyższym stężeniu występujący u kobiet po porodzie. Wysoki poziom prolaktyny blokuje owulację i obniża popęd płciowy. To naturalnie występujące zjawisko mające na celu zapobieganie kolejnemu, zbyt szybkiemu poczęciu. Prolaktyna daje organizmowi matki czas na zregenerowanie się i pozwala skupić się na opiece nad dzieckiem. Dopamina – jeden z najważniejszych neuroprzekaźników, który m.in. sprzyja prawidłowemu działaniu układu nerwowego. Dzięki niej mamy też ochotę na seks. Hormon ten przekazuje impulsy nerwowe do mózgu, pobudzając go, podwyższając nastrój i powodując uczucie przyjemności i euforii. Hormony tarczycy - nie każda z nas będzie kojarzyła tarczycę z ochotą na seks bądź jej brakiem. Tymczasem przy niedoczynności tarczycy lub przy chorobie Hashimoto (przewlekłym zapaleniu tarczycy) występuje obniżone libido. W takim wypadku konieczna jest wizyta u specjalisty, przeprowadzenie badań poziomu poszczególnych hormonów tarczycy i dobranie odpowiedniego leczenia. Warto mieć na uwadze fakt, że choroba Hashimoto jest nazywana często chorobą cywilizacyjną XXI wieku i wiele kobiet nawet nie zdaje sobie sprawy, że na nią cierpią. Przeczytaj także: Kiedy masz dni płodne, piękniejesz! 5 zalet długiej gry wstępnej Zaburzenia hormonalne, jak je rozpoznać? Konsultacja merytoryczna dr n. med. Andrzej Depko Neurolog, specjalista seksuolog, jest m.in. prezesem Polskiego Towarzystwa Medycyny Seksualnej, superwizorem psychoterapii zaburzeń seksualnych i członkiem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego
Choroby tarczycy a płodność i antykoncepcja
Gdy tarczyca nie działa, jak trzeba, może nieźle namieszać. W przemianie materii, wydolności intelektualnej, także w twojej... płodność. Sprawdź, jak choroba tarczycy wpływa na cykl kobiety. I jaką możesz stosować antykoncepcję przy problemach z tarczycą.
Tarczyca to gruczoł w przedniej, dolnej części szyi. Związane są z nią hormony tyroksyna (T4) oraz trijodotyronina (T3), a także kalcytonina (Ct). W powszechnym mniemaniu nagłe chudnięcie bez wyraźnej przyczyny czy równie nagłe tycie świadczą o chorobie tarczycy. To już są jednak bardzo widoczne objawy, a tymczasem te pierwsze sygnały świadczące o gorszej kondycji tarczycy są subtelne i dlatego też są często lekceważone, nawet przez lekarzy. Tarczyca – objawy świadczące o jej chorobie Najczęściej do leczenia dochodzi dopiero wtedy, gdy tarczyca jest w ostrym stanie choroby. Trudno się dziwić, gdyż początkowe objawy, np. choroby Hasimoto, która jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy, mogą być łączone z przeżywanym stresem, sytuacją zawodową czy innymi okolicznościami, ponieważ najczęściej wtedy występuje: zmęczenie obniżenie nastroju stany depresyjne. Podobnie jest z wypadaniem włosów, które mogą być objawem zarówno złego działania tarczycy, jak i niedoboru mikroelementów, czy z drętwieniem nocnym ramion i dłoni – też może być objawem choroby Hasimoto, a co za tym stoi – złego działania tarczycy. Niedoczynność tarczycy – objawy Nieleczona niedoczynność tarczycy jest związana z: brakiem energii bezpodstawnym tyciem depresyjnymi nastrojami słabą przemianą materii zaparciami. ZOBACZ TEŻ: jak rozpoznać niedoczynność tarczycy Nadczynność tarczycy – objawy Nieleczona nadczynność tarczycy jest związana z: nadmierną potliwością zwiększoną drażliwością szybką irytacją zwyżką energii uczuciem ciągłego niepokoju nagłym chudnięciem kołataniem serca. Choroby tarczycy a płodność Tarczyca poprzez produkowane przez siebie hormony jest związana z całym układem hormonalnym, dlatego też często ma wpływ na kobiecy cykl. – Przy niedoczynności obserwuje się raczej krótsze cykle miesiączkowe, zwiększone ryzyko poronienia. Przy nadczynności zaś dłuższe cykle, a także cykle bezowulacyjne – wyjaśnia Aleksandra Demiańczyk, biolożka, ekspertka do spraw płodności dystrybutora komputerów cyklu Lady-Comp. Ponieważ choroby tarczycy należą do chorób autoimmunologicznych, wzrasta także ryzyko wystąpienia innych chorób autoimmunologicznych jak: zespół policystycznych jajników cukrzyca typu II celiaklia (uczulenie na gluten). Jeżeli do tego kobieta ma podwyższony poziom prolaktyny, to zajście w ciąże jest niezwykle trudne i starania o dziecko mogą trwać latami. ZOBACZ TEŻ: jaki wpływ na ciążę ma niedoczynność i nadczynność tarczycy [CMS_PAGE_BREAK] Choroby tarczycy a antykoncepcja Wiele kobiet, lecząc tarczycę, przyjmuje każdego dnia pewną dawkę leków – jej ustalenie może trwać miesiącami, zanim odczuje się poprawę. To dlatego kobiety z chorą tarczycą unikają stosowania antykoncepcji hormonalnej. – Większość lekarzy twierdzi, że z medycznego punktu widzenia chora tarczyca nie jest przeciwwskazaniem do stosowania pigułki hormonalnej, jednakże przez sześć lat działalności Lady-Comp w Polsce bardzo często odbieraliśmy i nadal odbieramy telefony od kobiet, które nie są przekonane do tego, by brać kolejną tabletkę – tłumaczy Aleksandra Demiańczyk. – Skutki uboczne, częste przy tabletkach antykoncepcyjnych, jak np. obniżenie nastroju czy spadek libido, mogłyby zafałszować efekty leczenia tarczycy, a przecież w tym okresie obserwacja własnego samopoczucia jest niezwykle ważna – mówi biolożka. – Dlatego też komputery cyklu Lady-Comp czy Pearly, przy skuteczności 99,36 proc., czyli takiej samej jak pigułka, stanowią doskonałą alternatywę, bo nie ingeruje w organizm kobiety. Choroby tarczycy a komputer cyklu Stosowanie komputera cyklu umożliwia wychwycenie anomalii i nieprawidłowego cyklu. Często cykle kobiety mającej problemy z tarczycą charakteryzują się bardzo niskimi temperaturami w fazie przed owulacją, co skłania kobietę do zainteresowania się tarczycą i zrobienia badań w tym kierunku. Wydruki cyklu uzyskane dzięki stosowaniu komputera cyklu mogą być również przydatne przy obserwowaniu postępów leczenia. Podejrzewasz u siebie chorobę tarczycy? To nie czekaj, tylko zrób badania. – Często zdarza się, że lekarz pierwszego kontaktu kieruje nas na badania poziomu TSH. Bywa, że mimo chorej tarczycy wyniki te są w normie – mówi ekspertka. – Dlatego tak ważna jest obserwacja swojego organizmu i świadomość własnego zdrowia czy samopoczucia. Jeżeli mimo poprawnych wyników TSH, występują niepokojące objawy, warto wykonać badania mierzące poziom FT3 i FT4, a także USG tarczycy – radzi Aleksandra Demiańczyk. – Dopiero tak kompleksowe badania pozwolą ocenić stan tarczycy, a co za tym idzie – zdrowie. ZOBACZ TEŻ: choroby tarczycy – niedoczynność i nadczynność
Budzisz się zmęczona, przestałaś mieścić się w swoje ciuchy, a skóra zrobiła się sucha? Sprawdź, kiedy warto iść do endokrynologa.
Kasia Guła-Jakubiak ma 31 lat i jest mamą pięcioletniego Kamila. Mniej więcej dwa lata temu zaczęła się kiepsko czuć. Objawy niedoczynności tarczycy - senność – Byłam potwornie zmęczona i ciągle chciało mi się spać. Oczy dosłownie same mi się zamykały. W pracy niemal zasypiałam nad klawiaturą. W domu było jeszcze gorzej: zdarzało mi się usnąć przy dziecku. Nie, nie wieczorem, gdy kładłam je do łóżka. Wystarczyło, że na chwilę usiadłam... – opowiada Kasia. Próbowała wziąć się w garść, wymyślała zabawy, przy których trzeba się ruszać. Robiła wszystko, by jej synek nie odczuł, że jego mama na nic nie ma siły. Ale było coraz gorzej. Czytaj też: Badania krwi w ciąży - normy Objawy niedoczynności tarczycy - tycie Niepokoiło ją także to, że błyskawicznie przybiera na wadze. W ciągu pół roku przytyła 18 kilogramów, choć nie zaczęła nagle opychać się słodyczami ani pochłaniać bochenka chleba dziennie. Przeciwnie – cały czas była na diecie. – Tragedia! – podsumowuje. – Ukochane dżinsy poszły w kąt, musiałam wymienić wszystkie ciuchy. Choć nie miałam na nic siły, nie siedziałam z założonymi rękami. Kupiłam stepper, żeby ćwiczyć w domu i zmuszałam się do ruchu. I co? I tyłam dalej! Czytaj też: Alkohol w ciąży - fakty i mity Objawy niedoczynności tarczycy - opuchlizna Nie tylko przybierała na wadze, ale i puchła – miała obrzękniętą twarz i opuchnięte powieki. Czuła się tak, jakby uwięziona w organizmie woda rozpierała ją od środka. Pojawił się jeszcze jeden problem: jej skóra zrobiła się okropnie sucha, zwłaszcza na dłoniach, kolanach, łokciach i na twarzy. Czytaj też: Przywileje prawne dla rodziców 2013 Kiedy do lekarza? Mimo tylu niepokojących objawów Kasia nie od razu zorientowała się, że może mieć problem ze zdrowiem. Sądziła, że zmęczenie to wynik nagłego przybrania na wadze, a tycie – efektu jojo (po ciąży jak większość młodych mam próbowała wrócić do dawnego rozmiaru) i zmiany trybu życia. – Trudno było tak nie myśleć – wspomina. – Dopiero co wróciłam do pracy po urlopie wychowawczym i z dnia na dzień wszystko zaczęło wyglądać inaczej. Wcześniej codziennie bawiłam się z Kamilem na placu zabaw, chodziłam z nim na długie spacery, a w pracy wiadomo: osiem godzin przy komputerze, zero ruchu. A skóra? No cóż, próbowałam leczyć ją u dermatologa. [CMS_PAGE_BREAK] Diagnoza - niedoczynność tarczycy Podczas badań okresowych lekarka zauważyła, że na szyi Kasi pojawiło się zgrubienie – wole. – Zaczęłam szperać w internecie i szybko zorientowałam się, że mogę mieć kłopoty z tarczycą. Nie wszystkie objawy się zgadzały, uznałam jednak, że trzeba to sprawdzić. Najpierw trafiła do internisty, który zlecił jej zbadanie stężenia TSH (czyli hormonu tyreotropowego). Wynik był nieprawidłowy, więc wybrała się do endokrynologa, który wysłał ją na kolejne badania hormonalne. Zlecił m.in. zbadanie stężenia tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3). Zakres normy TSH: 0,4-4,0 mU/l Sprawdź normy wyników badań. Wyniki nie pozostawiały złudzeń. Diagnoza: niedoczynność tarczycy. – Nie zdziwiłam się, bo wiedziałam mniej więcej, czego mogę się spodziewać – mówi Kasia. Przez trzy miesiące czekała na decyzję, czy będzie brać syntetyczny hormon tylko przez jakiś czas, czy do końca życia. Okazało się, że już się bez niego nie obejdzie. Leczenie przynosi efekt Lek zaczął działać. – Rozpierała mnie energia. Niestety, moje serce nie było zachwycone tak samo jak ja: tłukło się oszalałe – wspomina. Nie było wyjścia: dawkę hormonu trzeba było zmniejszyć. Kasia bierze lek od półtora roku. Czuje się już lepiej. – Nie jestem ciągle znużona, nie zasypiam na stojąco, łatwiej mi się skupić na pracy. Trochę schudłam, metabolizm znacznie mi się poprawił, wygląd skóry także, choć nadal jest sucha. Choroba nie wpływa już na moje życie. Muszę tylko pamiętać o lekach, kontrolowaniu hormonów i USG tarczycy. Co to jest niedoczynność tarczycy? Odpowiada prof. dr hab. n.med. Andrzej Milewicz, endokrynolog z Akademii Medycznej we Wrocławiu: Niedoczynność tarczycy to dość powszechny problem. Może być skutkiem choroby Hashimoto (czyli przewlekłego autoimmunologicznego zapalenia tarczycy), która niszczy miąższ tego gruczołu i sprawia, że przestaje on wydzielać wystarczającą ilość hormonów. Choroby nie wolno bagatelizować, bo gdy się jej nie leczy, może przyspieszać procesy miażdżycowe i prowadzić do choroby niedokrwiennej serca. Chory ma również łamliwe paznokcie, suchą skórę, obrzęki i wiele innych utrudniających życie objawów. Trzeba także pamiętać o tym, że jeśli cierpiąca na niedoczynność tarczycy kobieta zajdzie w ciążę, przekaże chorobę dziecku, co może je narazić na zaburzenia rozwoju i obniżyć jego iloraz inteligencji. Na szczęście niedoczynność tarczycy można łatwo i skutecznie leczyć.