Pokolenie X to kiepscy rodzice, ale cudowni dziadkowie. „Na syna działała tylko twarda ręka, ale wnuczka to aniołek. Nieba jej uchylę”
To jedna z tych obserwacji, które regularnie wracają w rozmowach rodziców. Dziadkowie, którzy kiedyś byli wymagający, oszczędni w okazywaniu emocji i przekonani, że „dzieci i ryby głosu nie mają”, dziś potrafią godzinami bawić się z wnukami, piec z nimi ciasta i cierpliwie tłumaczyć świat.
Oczywiście nie dotyczy to wszystkich rodzin. Trudno też wrzucać całe pokolenie do jednego worka. Jednak wielu dorosłych przyznaje, że z niedowierzaniem obserwuje przemianę swoich rodziców. „Na własnych dzieciach chciałam wszystko zrobić idealnie” Barbara, 58-letnia babcia sześcioletniej Zosi, przyznaje, że dziś sama widzi, jak bardzo zmieniło się jej podejście. – Kiedy wychowywałam syna, wydawało mi się, że dobra matka musi być przede wszystkim konsekwentna. Było dużo obowiązków, pracy, stresu. Czasy też były inne. Nie zastanawialiśmy się nad emocjami dzieci tak jak dziś. Nie ukrywa, że czasem jest jej przykro, gdy syn żartuje z jej przemiany. – Śmieje się, że dla niego miałam ciągle zakazy, a wnuczce pozwalam piec naleśniki i malować farbami pół kuchni. Może coś w tym jest. Na syna wydawało mi się, że działa tylko twarda ręka. Dziś wiem, że wiele rzeczy zrobiłabym inaczej. Wnuczka jest moim oczkiem w głowie. Nieba bym jej uchyliła. „Kim są ci ludzie?” Taką zmianę zauważyła również pani Aleksandra, mama ośmioletniego Antka. – Kiedy byłam mała, tata był bardzo surowy. Nie pamiętam, żeby bawił się ze mną na podłodze czy czytał mi książki. Zawsze był zmęczony albo zajęty. Dziś trudno jej uwierzyć, że to ten sam człowiek. – Mój syn przyjeżdża do dziadków i od rana do wieczora budują razem karmniki, jeżdżą na rowerach, grają w planszówki. Tata ma dla niego tyle cierpliwości, że czasem patrzę na nich i myślę: „Kim są ci ludzie?”. Nie ma jednak do rodziców żalu. – Bardziej cieszę się, że mój syn ma takich dziadków. Może po prostu kiedyś nie umieli być innymi rodzicami. „Szkoda, że mnie tego zabrakło” Nie wszystkie dorosłe dzieci potrafią jednak patrzeć na tę zmianę bez emocji. – Kocham moją mamę i wiem, że jest cudowną babcią. Ale czasami zwyczajnie boli mnie, kiedy widzę, ile ciepła daje mojej córce – przyznaje Marta, mama pięcioletniej Hani. Jak mówi, w jej domu dominowały dyscyplina i wysokie wymagania. – Za czwórkę było pytanie, dlaczego nie piątka. Za płacz słyszałam, że mam przestać się mazać. Dzisiaj moja córka rozleje sok, a babcia mówi: „Nic się nie stało, zaraz posprzątamy”. Marta podkreśla, że nie ma pretensji. – Bardziej czuję żal do tamtych czasów niż do mamy. Myślę, że wiele osób z jej pokolenia wychowywało tak, jak sami zostali wychowani. Ale czasem trudno nie pomyśleć, jak wyglądałoby moje dzieciństwo, gdybym dostała tyle cierpliwości, ile dziś dostaje moja córka. Dlaczego dziadkowie się zmieniają? Psychologowie od lat zwracają uwagę, że rola dziadków jest zupełnie inna niż rola rodziców. Nie spoczywa na nich codzienna odpowiedzialność za wychowanie, utrzymanie domu czy podejmowanie trudnych decyzji. Mają więcej czasu, mniej presji i często chcą naprawić błędy, które – z dzisiejszej perspektywy – sami dostrzegają. To nie znaczy, że pokolenie X było „kiepskimi rodzicami”. Wielu wychowywało dzieci najlepiej, jak potrafiło, w realiach zupełnie innych niż współczesne. Jednak trudno nie zauważyć, że dla wielu wnuków mają dziś znacznie więcej cierpliwości, czułości i czasu. A ich dorosłe dzieci? Często patrzą na tę przemianę z mieszanką wzruszenia, zdziwienia i odrobiny zazdrości. Bo choć cieszą się szczęściem swoich dzieci, czasem nie mogą oprzeć się myśli: „Szkoda, że ja nie poznałam takiej mamy albo takiego taty”. Zobacz także: Nie może znieść, gdy dziadkowie biorą jej dziecko na ręce. „Skręca mnie w środku”
„Babcia zabrała Lenkę i Łucję do lasu w poszukiwaniu grzybów, ale do domu wróciła tylko z jedną wnuczką. Nigdy się z tym nie pogodzę”
„Stałam w przedpokoju i czułam, jak grunt usuwa mi się spod nóg – a to, co powiedziała mi później moja starsza córka, zmieniło wszystko, co myślałam o teściowej”.
Przyjechaliśmy do teściowej na tydzień, jak co roku w lipcu. Alina mieszka w starym domu na skraju lasu. Drewniany ganek pamięta jeszcze czasy jej rodziców, w ogrodzie rosną maliny, a huśtawka skrzypi dokładnie tak samo, jak wtedy, gdy przyjechałam tu pierwszy raz, jeszcze jako dziewczyna Daniela. Dziewczynki uwielbiały to miejsce. Lena miała sześć lat, Łucja cztery. Już od kilku tygodni pytały, kiedy wreszcie pojedziemy do babci na grzyby, bo w lesie zawsze można znaleźć prawdziwki większe od dłoni. My z Danielem liczyliśmy na kilka spokojniejszych dni. Bez przedszkola, pracy i ciągłego patrzenia na zegarek. Miał być odpoczynek. Czwartego dnia po obiedzie Alina wyciągnęła z szafy wiklinowy koszyk. – Chodźcie, dziewczynki. Pójdziemy zobaczyć, czy po ostatnich deszczach nie wyrosły grzyby. – Mogę iść? – zapiszczała Łucja. – Ja też! – Lena już wkładała kalosze. Daniel odbierał właśnie ważny telefon służbowy. Ja zostałam w kuchni, żeby posprzątać po obiedzie. – Dołączymy za chwilę – powiedziałam. – Wy idźcie przodem. Alina uśmiechnęła się. – Przecież to tylko kawałek lasu. Za pół godziny będziemy z powrotem. Patrzyłam jeszcze przez okno, jak cała trójka znika za bramką. Nawet przez myśl mi nie przeszło, że za niecałe pół godziny wrócą... tylko we dwie. Do domu wróciły tylko we dwie Usłyszałam trzask furtki. Otarłam ręce o ścierkę i wyszłam do przedpokoju. Najpierw zobaczyłam Lenę. Płakała. Potem Alinę. Była blada jak ściana. Rozejrzałam się odruchowo. – A gdzie Łucja? Teściowa otworzyła usta, ale nie wydobył się z nich żaden dźwięk. – Alina? – Nie... nie ma jej. Poczułam, jak wszystko wokół przestaje istnieć. – Co znaczy „nie ma jej”? Daniel wybiegł z pokoju. – Co się dzieje? – Łucja została w lesie... – wyszeptała Alina. – Co?! – Szukałam jej... nie mogłam znaleźć... wróciłam po was. Nie pamiętam nawet, jak wybiegłam z domu. Pamiętam tylko, że biegłam przed siebie, krzycząc imię córki. – Łucja! Daniel pobiegł drugą ścieżką. Alina została z Leną przy domu. Dziewczynka zanosiła się płaczem. Las, który jeszcze chwilę wcześniej wydawał się spokojny i znajomy, nagle stał się ogromny. Każdy krzak wyglądał tak samo. Każda ścieżka prowadziła donikąd. W głowie miałam tylko jedną myśl. Po kilkunastu minutach, które wydawały się wiecznością, usłyszeliśmy płacz. Daniel znalazł ją przy starym powalonym pniu. Siedziała skulona, brudna od mchu, zapłakana. – Mama... Nigdy w życiu nie przytuliłam nikogo tak mocno. Sprawdzałam jej ręce, nogi, twarz. Nie miała nawet zadrapania. – Gdzie byłaś? – Szukałam babci... Co naprawdę wydarzyło się w lesie? Kiedy wróciliśmy do domu, Alina siedziała na schodach. Płakała. – Przepraszam... Nie odpowiedziałam. Nie potrafiłam. Po kilkunastu minutach, kiedy Łucja już się uspokoiła, zapytałam: – Jak do tego doszło? – Schyliłam się po grzyby. Lena coś do mnie mówiła. Myślałam, że Łucja stoi obok. Odwróciłam się... i jej nie było. Brzmiało wiarygodnie. Wystarczy chwila. Każdy rodzic o tym wie. Sama kiedyś na moment zgubiłam Lenę w galerii handlowej. Pamiętam ten paraliżujący strach... Dlatego bardzo chciałam uwierzyć Alinie. Ale coś mi nie pasowało. Nie umiałam tylko powiedzieć co. „Babcia kazała mi nic nie mówić” Wieczorem kąpałam dziewczynki. Łucja szybko zasnęła. Lena długo nie mogła, leżała wpatrzona w sufit. – Mamo? – Tak? – Babcia powiedziała, żebym nic nie mówiła. Spojrzałam na nią. – O czym? – O telefonie. Usiadłam na brzegu łóżka. – Jakim telefonie? – Babcia rozmawiała z ciocią. Poczułam, że serce zaczyna mi bić szybciej. – Skąd wiesz? – Bo słyszałam. – I co było dalej? – Łucja biegała obok ścieżki. Ja mówiłam babci, żeby popatrzyła. – Powiedziałaś jej? – Kilka razy. – I? – Pokazała mi ręką, żebym poczekała. Lena zawahała się. – Babcia cały czas rozmawiała. Milczałam. – Potem Łucji już nie było. – Babcia od razu zaczęła jej szukać? – Najpierw schowała telefon. Poczułam zimno. – Dlaczego nie powiedziałaś mi tego wcześniej? – Bo babcia mówiła, że tata będzie na nią zły. Powiedziała, że to będzie nasza tajemnica. Nie pamiętam, co odpowiedziałam. Pamiętam tylko, że przytuliłam Lenę. – Kochanie, nigdy nie musisz przede mną nic ukrywać. Nawet jeśli prosi cię o to babcia. Zawsze mów mi prawdę. Pokiwała głową. – Dobrze. Rozmowa, po której wszystko się zmieniło Nie spałam tej nocy. Rano zeszłam do kuchni, Alina robiła kawę. Kiedy mnie zobaczyła, od razu wiedziała. – Lena ci powiedziała? – Tak. Odłożyła kubek. – To nie było tak... – Rozmawiałaś przez telefon? Milczała. – Rozmawiałaś? – Tak. – Jak długo? – Nie wiem. – Wystarczająco długo, żeby czteroletnie dziecko zniknęło ci z oczu. Usiadła ciężko na krześle. – Zadzwoniła moja siostra. Chodziło o mamę. Byłam zdenerwowana... – Alina, mnie naprawdę nie interesuje, kto dzwonił. Spojrzała na mnie ze łzami w oczach. – Przepraszam. – Wiesz, co boli mnie najbardziej? Milczała. – Nie to, że Łucja odeszła. Takie rzeczy mogą wydarzyć się każdemu. – ... – Najbardziej boli mnie to, że poprosiłaś moje dziecko, żeby mnie okłamało. Alina zakryła twarz dłońmi. – Spanikowałam. – Wiem. – Nie chciałam, żeby Daniel pomyślał, że jestem złą babcią. – A pomyślałaś, co mogło się stać z moją córką? Zapadła długa cisza. – Masz rację. – To nie wystarczy. Mąż stanął między żoną a własną matką Daniel dowiedział się wszystkiego jeszcze tego samego dnia. Najpierw nie chciał uwierzyć. – Mama by tego nie zrobiła. – Lena sama mi powiedziała. Usiadł ciężko na fotelu. – Czyli naprawdę rozmawiała przez telefon... – I kazała naszej córce to ukryć. Długo nic nie mówił. – To moja mama – powiedział w końcu cicho. – Wiem. – Ale ty też masz rację. To był chyba najtrudniejszy moment dla niego. Musiał pogodzić dwa obrazy tej samej osoby. Kochającej mamy. I babci, która popełniła bardzo poważny błąd. Już nigdy nie zaufałam jej tak jak wcześniej Do końca wyjazdu zostały jeszcze trzy dni. Atmosfera była poprawna. Alina gotowała ulubione naleśniki dziewczynek, czytała im wieczorami książki, śmiała się. Ale już nigdy nie zabrała ich sama do lasu. Ja też na to nie pozwoliłam. Po powrocie do domu wszystko wróciło do normalności: praca, przedszkole, zakupy, kolacje. Zmieniło się tylko jedno. Za każdym razem, kiedy Alina proponowała: – Zostaw dziewczynki u mnie na weekend. Czułam ten sam skurcz w żołądku. Minęło wiele miesięcy, zanim znowu zgodziłam się, żeby została z nimi sama. I nawet wtedy zadzwoniłam trzy razy. Nie dlatego, że chciałam ją kontrolować. Po prostu coś we mnie już nigdy nie wróciło do tego, co było wcześniej. Kilka tygodni później Lena zapytała mnie: – Mamo... babcia jest na mnie zła? – Nie. – Bo powiedziałam ci prawdę? Przytuliłam ją. – Nigdy nie będę zła za to, że mówisz mi prawdę. – Nawet jeśli ktoś prosi, żebym nic nie mówiła? – Zwłaszcza wtedy. – Nawet babcia? Spojrzałam na nią. – Nawet babcia. Od tamtego dnia Alina już nigdy nie prosiła wnuczek o żadne tajemnice. Przynajmniej nic o tym nie wiem. Ale zaufanie działa inaczej niż szklanka. Nie rozbija się z hukiem. Pęka po cichu. Nawet jeśli później uda się je posklejać, rysy zostają na zawsze. Patrycja, 34 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Teściowa się na mnie obraziła, gdy powiedziałam, że jestem w czwartej ciąży. Podsłuchałam jej rozmowę z sąsiadką i świat mi się zawalił” „Mąż wrócił z pustym fotelikiem, a miał przywieźć Hanię od dziadków. Gdy usłyszałam, gdzie została, zrobiło mi się słabo” „Dziadkowie zabrali Tymonka na działkę, bo w bloku piekarnik. Gdy wieczorem przywieźli tylko reklamówkę mokrych ubrań, nie mogłam wydobyć słowa”
„Myślałam, że na starość będę otoczona gromadką wnuków. Zamiast tego dzieci zamknęły mnie w domu starców, a wnuki znam tylko ze zdjęć”
„Przez miesiące myślałam, że moje wnuki mnie ignorują. Prawda okazała się dużo bardziej bolesna.”
Od kiedy Piotr przewiózł mnie do Domu Spokojnej Starości „Pod Kasztanami”, dni zaczęłam mierzyć nie godzinami, a odwiedzinami syna. Z córką, Izabelą, nie mam kontaktu już od dwóch lat, choć wiem, że dokłada się do mojego pobytu tutaj. Piotr przychodził raz w miesiącu, czasem raz na dwa, zawsze w pośpiechu, zawsze z tą samą wymówką o korkach i pracy. Nie miałam mu tego za złe – dorosłe dzieci mają swoje życie, a ja nauczyłam się czekać. To czekanie miało sens, bo zawsze przygotowywałam coś dla wnuków. Drobne rzeczy – ręcznie robione zakładki do książek dla Zosi, samodzielnie sklejane modele samolotów dla Antka, listy pisane starannym, nieco już drżącym pismem, w których opowiadałam im o swoim dzieciństwie, o ogrodzie, w którym się wychowałam, o psie, którego miałam jako dziewczynka. Chciałam, żeby wiedziały, skąd pochodzą, nawet jeśli nie mogę być przy nich każdego dnia. Zaczęłam zauważać, że coś jest nie tak Piotr zawsze zabierał paczuszki z uśmiechem, mówił „dziękuję, mamo, na pewno się ucieszą” i wychodził. Nigdy nie przynosił odpowiedzi. Zosia miała jedenaście lat, Antek dziewięć – w tym wieku dzieci piszą, rysują, chcą się odwzajemnić. A ja nie dostawałam nic. Tłumaczyłam to sobie, że są zajęte szkołą, że moje pisanie jest passé, że dzisiejsze dzieci wolą rozmawiać przez ekrany. Ale gdzieś w środku czułam niepokój, którego nie umiałam nazwać. Przełom nastąpił zupełnie przypadkowo. Pani Halina, która mieszka w pokoju po sąsiedzku, ma córkę pracującą w tej samej firmie co Piotr. Podczas jednej z rozmów przy stole w jadalni wspomniała, że widziała mojego syna na parkingu firmowym, jak wyjmował z bagażnika jakieś pakunki i wkładał je do kontenera na odzież używaną. Powiedziała to bez złej intencji, myślała, że robi porządki. Ale ja od razu wiedziałam, o czym mówi – papier, w który pakowałam prezenty, miał charakterystyczny wzór w niebieskie jaskółki. Kupowałam go od lat w tym samym sklepiku papierniczym. Nigdy nie zapomnę tego uczucia w żołądku Nie mogłam spać tej nocy. Przewracałam się na łóżku, próbując znaleźć jakieś inne wyjaśnienie. Może to nie były moje prezenty. Może Piotr miał powód, o którym nie wiedziałam. Rano poprosiłam opiekunkę, żeby pomogła mi zadzwonić do niego. Odebrał zdyszany, jak zawsze. – Mamo, wszystko dobrze? Coś się stało? – Chciałabym wiedzieć, czy Zosia dostała list, który pisałam do niej trzy tygodnie temu. I czy Antek złożył ten model samolotu. Zapadła cisza, która trwała zbyt długo. – Mamo, dzieci mają teraz dużo zajęć, na pewno gdzieś to leży, nie zdążyły... – Piotrze. Widziano cię, jak wyrzucałeś paczki na parkingu. Usłyszałam jego oddech, ciężki, jakby chciał znaleźć słowa, których mu brakowało. W końcu powiedział tylko, że przyjedzie, że pogadamy osobiście, i się rozłączył. Musiałam zdecydować, co dalej Czekałam na tę rozmowę cały tydzień, przygotowując w głowie setki wersji tego, co powiem. Chciałam być spokojna, nie chciałam krzyczeć, nie chciałam, żeby to wyglądało na wyrzuty starej kobiety, której nikt nie odwiedza. Ale musiałam usłyszeć prawdę. Przyjechał w sobotę, sam, bez dzieci, tak jak zwykle. Usiedliśmy w ogrodzie, tam, gdzie zawsze, przy stoliku pod lipą. Zanim zdążył zacząć swoje zwyczajowe „jak się czujesz, mamo”, zapytałam prosto: – Dlaczego nie dawałeś im moich listów? Opuścił wzrok, kręcił w rękach kluczyki od samochodu. – Bo nie wiedziałem, jak im to wytłumaczyć. Że babcia mieszka w takim miejscu. Zosia raz zapytała, czy to dlatego, że jesteś chora, że coś z tobą nie tak. Nie chciałem, żeby się bały. Łatwiej było powiedzieć, że jesteś zajęta, że wysyłasz pozdrowienia przez telefon. – Więc zdecydowałeś za nie, że mnie nie potrzebują? – Nie, mamo, ja... ja się bałem, że będą pytać, dlaczego cię tu umieściliśmy, że będą mieć mi to za złe. Że będą myśleć, że to ja cię tu wsadziłem, bo nie chciałem się tobą zająć. Zamilkłam, bo w tym momencie zrozumiałam, że to nie było o mnie. To było o jego własnym poczuciu winy, które próbował ukryć, odcinając mnie od najbliższych mi osób. Bał się konfrontacji z dziećmi bardziej, niż bał się skrzywdzić mnie. Zrozumiałam, że milczenie było gorsze niż prawda – Piotrze, dzieci nie są głupie. One czują, kiedy coś się przed nimi skrywa, nawet jeśli nie wiedzą dokładnie co. Myślisz, że chroniłeś je przed smutkiem, ale w rzeczywistości uczyłeś je, że babcia to temat, o którym nie mówi się w domu. – Nie chciałem tego, mamo. Po prostu... im dalej to ciągnąłem, tym trudniej było zacząć. – A moje listy? Czy chociaż je czytałeś, zanim je wyrzuciłeś? Spuścił głowę. Nie odpowiedział, co samo było odpowiedzią. Poczułam ukłucie, ale nie gniew – raczej głęboki smutek, że coś, co robiłam z takim staraniem, skończyło w kontenerze na ubrania, nieprzeczytane przez nikogo. Powiedziałam mu wtedy spokojnie, że rozumiem strach, ale nie rozumiem decyzji podjętej za innych ludzi, w tym za jego własne dzieci. Że Zosia i Antek zasługują na to, żeby wiedzieć, kim jestem, nawet jeśli oznacza to trudną rozmowę o tym, dlaczego mieszkam, gdzie mieszkam. Coś się zmieniło po tamtej rozmowie Piotr długo się nie odzywał. Wyjechał, a ja przez kolejne dni bałam się, że zraniłam go bardziej, niż chciałam, że teraz odwiedziny będą jeszcze rzadsze. Ale dwa tygodnie później przyjechał z Zosią i Antkiem. Zosia trzymała w rękach mój list, ten sam, w niebieskie jaskółki, pomarszczony, jakby ktoś go wygładził po tym, jak został wyjęty z kontenera. Piotr powiedział mi później, że wrócił tam sam, przekopał worki, znalazł, co się dało, i oddał dzieciom razem z przeprosinami i wyjaśnieniem, dlaczego wcześniej nic nie mówił. Antek przyniósł mi rysunek samolotu, którego model w końcu złożył, choć z opóźnieniem, i zapytał, czy mogę mu opowiedzieć więcej o psie z mojego dzieciństwa. Siedzieliśmy razem w ogrodzie, ja opowiadałam, one słuchały, a Piotr stał z boku, patrząc, jakby dopiero teraz zrozumiał, co przez te miesiące odbierał wszystkim trojgu. Nie wszystko wróciło do normy od razu. Odwiedziny wciąż są rzadkie, bo syn jest zajęty, a droga do mnie długa. Ale teraz przychodzą listy – krótkie, pisane niezdarnym charakterem dziecka, czasem tylko rysunek, czasem kilka słów. Czytam je po kilka razy, chowam do pudełka, które trzymam na półce przy oknie. Wydarzyło się coś jeszcze. Zadzwoniła do mnie Izabela, z przeprosinami. Piotr musiał jej opowiedzieć o wszystkim, skoro nawet córka marnotrawna przypomniała sobie o starej matce. Może jeszcze nie wszystko stracone? Teresa, 78 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie przedstawiają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Pozywam dzieci o alimenty. Całe życie odkładałam sobie od ust, żeby niczego im nie brakowało, a na starość nawet na urodziny do mnie nie zadzwonią” „Odkąd córka urodziła, przestała interesować się starą matką. Powinna przywozić mi wnuczkę i zabierać na wakacje, bo siedzę w domu sama jak palec” „Wychowałam rozpuszczone egoistki, które nie chcą mi dać wnuków. Pewnie szklanki wody na starość też nie dostanę”
Syn błagał, by zabrała go od dziadków. „Gdy powiedział, co babcia każe mu robić wieczorami, od razu wsiadłam w auto”
Nasza czytelniczka była przekonana, że jej syn świetnie bawi się u dziadków. Kiedy zadzwonił, płakał i błagał, żeby po niego przyjechała. Dopiero po chwili wyznał, co od kilku wieczorów działo się w domu babci.
Na redakcyjną skrzynkę trafiają listy o kłótniach z teściami, dziadkami czy wychowaniu dzieci. Ten poruszył nas szczególnie, bo nie dotyczył złośliwości ani prezentów, lecz granic, których – zdaniem naszej czytelniczki – nie powinno przekraczać się nawet w imię najlepszych intencji. Wszystko zaczęło się od jednego telefonu od 8-letniego syna. To miały być zwykłe wakacje u dziadków Mój syn ma osiem lat. Razem z mężem nie jesteśmy osobami wierzącymi. Świadomie podjęliśmy decyzję, że nie ochrzcimy naszego dziecka i nie będziemy wychowywać go w żadnej religii. Uznaliśmy, że kiedy dorośnie, sam zdecyduje, czy chce wierzyć i jaką drogą chce pójść. Moi rodzice doskonale o tym wiedzą, chociaż nigdy się z tym nie pogodzili. Na początku sierpnia syn pojechał do nich na kilka dni. To nie był pierwszy taki wyjazd. Dziadkowie mieszkają na wsi, mają ogród, psa, huśtawkę i mnóstwo czasu dla wnuka. Byłam spokojna, bo wydawało mi się, że mimo różnicy poglądów potrafimy wzajemnie szanować swoje wybory. „Mamo, nie chcę już tu spać” Syn zadzwonił do mnie czwartego dnia, wieczorem. Od razu usłyszałam, że coś jest nie tak. Mówił cicho, jakby bał się, że ktoś go usłyszy. Powiedział tylko: „Mamo, możesz po mnie przyjechać? Nie chcę już tu spać”. Zaczęłam dopytywać, czy coś się stało, czy pokłócił się z dziadkiem, czy może źle się czuje. Dopiero po chwili wyznał prawdę, aż zaczęły mi się trząść ręce ze złości. Okazało się, że babcia codziennie przed snem każe mu klękać przy łóżku i odmawiać pacierz. Powiedział, że kiedy mówi, iż nie umie, babcia uczy go kolejnych modlitw i tłumaczy, że bez tego „Pan Bóg będzie smutny”. Najbardziej ścisnęło mnie za serce, gdy usłyszałam jego kolejne zdanie: „Ja nie chcę robić czegoś, czego ty i tata nie robicie”. Nie zastanawiałam się ani chwili. Wsiadłam do samochodu i pojechałam po syna, choć do rodziców mam prawie dwie godziny drogi. To nie chodzi o modlitwę Mama była oburzona. Powiedziała, że robi to dla jego dobra i że kiedyś nam jeszcze podziękuję. Tłumaczyła, że kilka modlitw nikomu nie zaszkodziło, a dziecko powinno znać pacierz. Dodała nawet, że skoro my nie chcemy go wychować „porządnie”, to ona ma obowiązek zrobić to za nas. Wciąż nie wierzę, że ona naprawdę to powiedziała. Nie mam pretensji o to, że moja mama się modli. To jej życie i jej wybór. Nigdy nie próbowałam jej tego zabraniać ani przekonywać, że robi coś złego. Mam jednak ogromny żal o to, że świadomie zignorowała nasze decyzje jako rodziców i postawiła mojego syna w sytuacji, w której bał się odmówić własnej babci. Nie chcę, żeby moje dziecko czuło, że musi wybierać między tym, czego uczą go rodzice, a tym, czego wymaga od niego ktoś inny. Najbardziej boli mnie to, że syn przestał czuć się u dziadków bezpiecznie. Jeszcze kilka tygodni temu nie mógł się doczekać wyjazdu do nich. Dzisiaj mówi, że nie chce tam wracać. I chyba najbardziej szkoda mi właśnie tego. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: „Dziadkowie obiecali zająć się wnukami w wakacje i zabrać je na działkę. Gdy wróciłam z delegacji, zrozumiałam, czemu nie odbierali telefonów, a dom jest pusty” Nie może znieść, gdy dziadkowie biorą jej dziecko na ręce. „Skręca mnie w środku” Dostała osobliwe imię po babci. „Córka wraca do domu z płaczem. Dzieci ją przezywają, bo nie wiedzą, jak je wymówić”
„W parku podeszła do mnie obca dziewczynka. ‘Uratuj mnie’, poprosiła, i zaczęła uciekać. To dzięki niej dziś mam wnuczkę”
„Nie sądziłem, że jedno deszczowe południe odmieni całe moje samotne życie”.
Deszcz zaczął siąpić nagle, choć jeszcze rano niebo było niebieściutkie. Siedziałem na ławce w parku, jak co czwartek, z książką, którą czytałem już trzeci tydzień, bo wolałem obserwować ludzi niż strony. To był mój rytuał od czasu, gdy przeszedłem na emeryturę – ławka, termos z herbatą i spokój, którego wcześniej nie miałem czasu docenić. Właśnie odłożyłem książkę do torby i zacząłem rozkładać parasol, kiedy usłyszałem tupot małych stópek i zdyszany głos. – Uratuj mnie, proszę! Uratuj! – zawołało w moją stronę to małe stworzenie i zaczęło biec przed siebie. Była to dziewczynka, może pięcio-, sześcioletnia, z małymi warkoczykami, które zaczęły nasiąkać deszczem. – Oczywiście, że uratuję, wróć tu – powiedziałem, przesuwając się, żeby zrobić jej miejsce. – A gdzie twoja mama? Mała podbiegła i stanęła obok mnie pod dużym, kolorowym parasolem. – Szuka mnie. Powiedziałam jej, że pobiegnę do przodu, bo lubię deszcz, ale teraz jest za duży. Znajoma twarz z przeszłości Nie musiałem długo czekać. Po chwili zobaczyłem kobietę biegnącą przez alejkę, z torbą przewieszoną przez ramię i wyrazem paniki na twarzy, który zmienił się w ulgę, gdy zobaczyła córkę. – Zosia! Ile razy mam ci powtarzać, żebyś nie biegała sama… Zatrzymała się przy ławce, żeby złapać oddech, i wtedy nasze oczy się spotkały. Coś w jej twarzy wydało mi się znane – ten sposób, w jaki marszczyła brwi, kiedy się martwiła. – Pan Andrzej? – powiedziała z niedowierzaniem, przyglądając mi się uważnie. – To pan bywał u nas w domu, kiedy byłam dzieckiem, prawda? Przychodził pan z żoną na kawę do mojej mamy. Zająknąłem się, próbując dopasować twarz dorosłej kobiety do obrazu dziewczynki z dawnych lat. – Ania? Mała Ania Kowalczyk? Twoja mama, Krystyna, była moją koleżanką z pracy przez wiele lat. Nie widziałem was chyba od… – Piętnastu lat, jakoś tak – dokończyła, siadając na skraju ławki, bo deszcz nie ustępował. – Nigdy bym się nie spodziewała, że wpadnę na pana tutaj. Pamiętałem teraz wyraźniej – niedzielne obiady u Krystyny, jej męża, który zawsze miał w zapasie jakiś żart, i małą Anię bawiącą się w kącie salonu, podczas gdy dorośli rozmawiali o pracy. Moja żona bardzo lubiła te wizyty. – A to jest Zosia – powiedziała Ania, kładąc rękę na głowie dziewczynki, która przytuliła się do mnie pod parasolem, jakby znała mnie całe życie. – Moja mała burza. Rozmawialiśmy, czekając, aż deszcz osłabnie. Dowiedziałem się, że Ania rozwiodła się trzy lata temu, że wychowuje Zosię sama, że jej mama, Krystyna, mieszka niedaleko i pomaga, jak może, choć od śmierci męża sama trochę się zamknęła w domu. Ja opowiedziałem o emeryturze, o żonie, która zmarła cztery lata wcześniej. Dzieci nie były nam dane. – Mama byłaby zachwycona, gdyby pana zobaczyła – powiedziała Ania, gdy deszcz przeszedł w mżawkę. – Może pan by do niej zadzwonił? Mieszka niedaleko, przy Kwiatowej. Chyba dobrze by jej to zrobiło. Zapisałem numer, choć nie wiedziałem jeszcze, jak wiele ta prosta propozycja zmieni w moim życiu. Nowy rytuał Zadzwoniłem do Krystyny tydzień później. Rozmawialiśmy przez godzinę, jakby te piętnaście lat nigdy się nie wydarzyło. Umówiliśmy się na kawę, potem na drugą, aż w końcu stało się to naturalną częścią mojego harmonogramu – odwiedziny u Krystyny, a przy okazji u Ani i Zosi, które mieszkały niedaleko. Przynosiłem Zosi książki, bo zauważyłem, że uwielbia słuchać historii, a Ania mówiła, że nie ma zawsze czasu, żeby jej czytać po pracy. – Dziadku Andrzeju! – wołała Zosia, gdy widziała mnie przez okno, i to imię, choć nie było prawdziwe, brzmiało dla mnie jak najprawdziwszy komplement. Ani nie przeszkadzało to określenie. – Zosia potrzebuje kogoś takiego jak pan – powiedziała mi kiedyś, kiedy piliśmy herbatę w jej małej kuchni. – Ojciec Zosi nie bywa u nas za często, a od śmierci taty mama... No, sam pan wie. Pan ma dla niej czas i to naprawdę wiele znaczy. Dla mnie znaczyło to jeszcze więcej. Odkryłem, że dni, kiedy szedłem do nich, wypełniały się sensem, którego brakowało mi od śmierci żony. Zacząłem uczyć Zosię gry w warcaby, uczyliśmy się liter, a w weekendy chodziliśmy razem do parku, gdzie wszystko się zaczęło – nawet razem z Krystyną, która z czasem zaczęła wychodzić z domu częściej niż przez ostatnie lata. Ale nie wszystko było proste. Sąsiadka Ani, pani Halina, zaczęła zadawać pytania, które brzmiały jak podteksty. – Ten pan często u was bywa – powiedziała jednego dnia, kiedy wychodziłem z klatki schodowej. – Ciekawe, co ludzie powiedzą. Ania machnęła ręką, kiedy jej o tym wspomniałem. – Niech pani Halina sobie myśli, co chce – powiedziała, kiedy siedzieliśmy na tarasie, patrząc, jak Zosia bawi się w piaskownicy. – Pan jest dla nas kimś ważnym, i to jedyne, co się liczy. Poza tym cieszę się, że pan i mama znów się odnaleźli. Ona od lat nie była taka pogodna. Przyszłość zaczęła pukać do drzwi Minęło kilka miesięcy. Zosia się podziębiła i musiała zostać w domu z gorączką. Ania miała ważne spotkanie w pracy, którego nie mogła przełożyć, a Krystyna akurat wyjechała na kilka dni do siostry. – Andrzeju, wiem, że to dużo, ale… – zaczęła przez telefon, głosem pełnym stresu. – Już jestem w drodze – przerwałem jej, zanim skończyła pytanie. Spędziłem cały dzień z Zosią, czytając jej książki, robiąc rosół, taki sam, jak gotowała moja żona, i pilnując, żeby brała leki na czas. Kiedy Ania wróciła wieczorem, zastała nas oboje śpiących na kanapie, z otwartą książką na kolanach. – Nie wiem, co bym robiła bez pana – powiedziała, patrząc na nas z czułością, którą trudno było ukryć. Ten dzień coś zmienił. Zrozumiałem, że nie jestem już tylko starym znajomym rodziny. Stałem się częścią ich codzienności, kimś, na kogo Ania mogła liczyć, i kimś, kogo Zosia potrzebowała naprawdę. Kogo Krystyna zaczęła potrzebować... Kilka tygodni później Zosia zapytała mnie, siedząc na moich kolanach z kredkami w ręku. – Dziadku Andrzeju, czy ty jesteś moim prawdziwym dziadkiem? Zawahałem się, nie wiedząc, jak odpowiedzieć, żeby nie skomplikować czegoś, co było proste i szczere. – Twój dziadek, mąż babci Krystyny, mieszka u aniołków – zacząłem ostrożnie. – Ale jeśli chcesz, mogę być twoim dziadkiem z wyboru. Tym, który jest tu razem z tobą na ziemi, kiedy dziadek Tadzio patrzy na nas z góry. Zosia pomyślała chwilę, po czym uśmiechnęła się szeroko. – To najlepszy rodzaj dziadka – powiedziała, wracając do rysowania. Ania, która słyszała naszą rozmowę z kuchni, weszła do salonu z oczami błyszczącymi od łez, które próbowała ukryć. – Andrzeju, ja… – zaczęła, ale nie dokończyła, bo emocje ją zdradzały. – Wiem – powiedziałem po prostu. – Ja też się cieszę, że życie dało nam wszystkim drugą szansę na coś dobrego. To, co naprawdę się liczy Dziś, kiedy patrzę na to wszystko z perspektywy roku, który minął od tamtego deszczowego popołudnia, wiem, że nie było w tym przypadku ani zbiegu okoliczności bez znaczenia. Zosia nazywa mnie dziadkiem, bez „jakby”, bez wahania, a ja czuję się z tym tytułem bardziej sobą, niż czułem się od dawna. Z Krystyną spotykamy się teraz regularnie – jako dawni przyjaciele, którzy odnaleźli się na nowo po latach i wspólnej stracie. Czasem razem chodzimy po zakupy, czasem siedzimy tylko na jej tarasie i wspominamy naszych zmarłych małżonków, bez smutku, raczej z wdzięcznością, że ich mieliśmy. To, co nas łączy, jest ciche i naturalne – wsparcie dwóch ludzi, którzy wiedzą, jak wygląda samotność, i nie chcą już w niej tkwić. Parasol, który wtedy otworzyłem dla przypadkowej dziewczynki uciekającej przed burzą, stał się symbolem tego, co nas połączyło. Czasem myślę, że gdyby nie ta ulewa, moje życie potoczyłoby się zupełnie inaczej – pusto, w ciszy pokoju, z książką, którą czytałbym bez końca, bo nie miałbym dla kogo odłożyć jej na bok. Teraz mam dla kogo. I to wystarczy, żeby każdy dzień miał sens. Andrzej, 66 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie przedstawiają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Dziadkowie obiecali zająć się wnukami w wakacje i zabrać je na działkę. Gdy wróciłam z delegacji, zrozumiałam, czemu nie odbierali telefonów, a dom jest pusty” „Mąż wrócił z pustym fotelikiem, a miał przywieźć Hanię od dziadków. Gdy usłyszałam, gdzie została, zrobiło mi się słabo” „Teściowa się na mnie obraziła, gdy powiedziałam, że jestem w czwartej ciąży. Podsłuchałam jej rozmowę z sąsiadką i świat mi się zawalił”
„Dziadkowie obiecali zająć się wnukami w wakacje i zabrać je na działkę. Gdy wróciłam z delegacji, zrozumiałam, czemu nie odbierali telefonów, a dom jest pusty”
„Kiedy wróciłam do pustego domu, pomyślałam o najgorszym. Nie sądziłam, że moi rodzice wykorzystają moje dzieci, żeby naprawić coś, co zatruwało naszą rodzinę od dziesięciu lat”.
Wróciłam do domu wcześniej, niż planowałam. Chciałam zrobić dzieciom niespodziankę – kupiłam po drodze ich ulubione bułki z serkiem i pomyślałam, że może zjemy razem podwieczorek na działce. Domek był zamknięty na cztery spusty, nie słyszałam śmiechu ani pisków. Zawołałam Antosia i Zuzię, ale odpowiedziała mi tylko cisza, w której słyszałam własny puls. Wygrzebałam z torby zapasowy klucz i weszłam do środka. Na kuchennym stole leżała karteczka od mojej mamy: „Wzięliśmy dzieci na kilka dni, nie martw się, wszystko dobrze”. Bez adresu. Bez numeru telefonu, pod którym mogłabym się dowiedzieć czegoś więcej, bo mama, jak zawsze, zostawiła swój telefon w domu, „bo się rozładował”. Zadzwoniłam do teściów, do sąsiadki, do wszystkich, którzy mogli wiedzieć, gdzie są moi rodzice z moimi dzieci. Nikt nie miał pojęcia. Poczułam, jak strach ściska mi gardło – nie strach o bezpieczeństwo dzieci, bo znałam swoich rodziców i wiedziałam, że nie zrobiliby nic nieodpowiedzialnego, ale strach przed tym, co ta cisza mogła oznaczać. Telefon, który wszystko zmienił Po dwóch godzinach szukania zadzwoniła moja siostra, Ola. Powiedziała, że rodzice zabrali dzieci do cioci Ireny. – Ireny? – powtórzyłam, jakbym usłyszała imię z jakiejś zupełnie innej historii. – Tej Ireny, z którą mama nie rozmawia od dziesięciu lat? – Tej samej – odpowiedziała Ola cicho. – Podobno mama postanowiła, że czas to skończyć. Ciocia Irena to była siostra mojej mamy, z którą poróżniły się dawno temu, jeszcze zanim urodziłam Antosia. Nikt nigdy do końca nie wyjaśnił mi przyczyny tej kłótni – wiedziałam tylko, że chodziło o spadek po babci i o słowa, które nie powinny paść między siostrami. Od tamtej pory ciocia Irena była w naszej rodzinie tematem tabu, imieniem, którego się nie wypowiadało przy wigilijnym stole. Pojechałam tam bez zastanowienia, z sercem walącym jak młotem. Adres znalazłam u Oli. Kiedyś wysyłała ciotce kartkę świąteczną, zanim to wszystko się popsuło. Dom pachnący ciastem drożdżowym Gdy wjechałam na podwórko, zobaczyłam scenę, która całkowicie zburzyła moje wyobrażenie o tym, co mnie czeka. Antoś i Zuzia biegali po ogrodzie z jakimś psem, którego nigdy wcześniej nie widziałam, mój tata siedział na ławce i śmiał się z czegoś, co mówiła kobieta, którą rozpoznałam jedynie ze starych zdjęć – ciocia Irena. Mama krążyła po kuchni, a przez otwarte okno wydobywał się zapach ciasta drożdżowego. – Marta! – mama wybiegła mi na spotkanie, z mąką na rękawach. – Nie chcieliśmy cię niepokoić, mieliśmy zamiar zadzwonić wieczorem… – Niepokoić? – Poczułam, jak złość miesza się we mnie z ulgą. – Zniknęliście z dzieci na cały dzień, nie zostawiliście numeru, nie odbieraliście telefonów! Ciocia Irena podeszła bliżej, niepewnie, jakby chciała się przywitać, ale nie wiedziała, czy ma do tego prawo. – To ja jestem winna, Marto. Powiedziałam twojej mamie, że chciałabym poznać jej wnuki, zanim będzie za późno na cokolwiek. A ona powiedziała, że przyjedzie, tylko musi mieć pretekst, żeby nie wydawało się, że przyjeżdża znienacka po tylu latach... Pretekst, który skrywał coś więcej Usiadłam na ławce, czując, jak z każdą minutą złość ustępuje miejsca czemuś innemu – zdumieniu, a potem współczuciu. Tata, który dotąd milczał, odezwał się w końcu. – Wiesz, córeczko, twoja mama i Irena nie rozmawiały tyle lat, że ja sam zacząłem wierzyć, że tak już będzie zawsze. Ale w zeszłym miesiącu Irena zadzwoniła. Powiedziała, że nie chce odejść z tego świata skłócona z jedyną siostrą. Twoja mama nie umiała po prostu wsiąść w samochód i przyjechać – potrzebowała czegoś, co usprawiedliwi tę wizytę przed samą sobą. – I wybraliście moje dzieci jako to usprawiedliwienie? – zapytałam, ale już bez tej ostrości, którą miałam wcześniej. – Wybraliśmy dzieci, bo dzieci nie znają kłótni dorosłych – powiedziała mama, siadając przy mnie. – Pomyślałam, że jeśli przyjedziemy z wnukami, to będzie wizyta rodzinna, a nie próba naprawiania czegoś, co się nie da naprawić. Bałam się, że jeśli przyjedziemy sami, Irena zamknie przede mną drzwi, tak jak ja przed nią przez te wszystkie lata... Zuzia podbiegła do mnie, cała rozpromieniona, z kwiatkiem wyrwanym z ogrodu cioci. – Mamo, ciocia Irena ma najlepsze ciasto na świecie! Możemy tu jeszcze przyjechać? Patrzyłam na jej roześmianą twarz i czułam, jak topi się we mnie ta resztka gniewu, która jeszcze przed chwilą kazała mi żądać wyjaśnień, kar, przeprosin. Próba naprawienia czegoś, co miało być nie do uratowania Stałam tam, patrząc na moich rodziców, którzy przez lata unikali tego tematu przy każdej rodzinnej okazji, i na ciocię Irenę, która wyglądała, jakby zrzuciła z siebie ciężar, który nosiła dłużej, niż ja żyję. Zrozumiałam, że mogłabym się teraz oburzać na samowolkę, na brak informacji, na strach, który przeżyłam przez te kilka godzin niewiedzy. Miałabym do tego prawo. Ale miałabym też prawo zobaczyć w tym coś więcej – desperacką, niezgrabną próbę naprawienia czegoś, co przez dekadę wydawało się nienaprawialne. Moi rodzice nie potrafili powiedzieć wprost: „boimy się, że nie zdążymy się pojednać”. Zamiast tego wykorzystali to, co mieli najcenniejsze – radość moich dzieci – jako most między dwoma stronami rzeki, której nikt nie odważył się przepłynąć samotnie. – Powinniście mi powiedzieć – powiedziałam w końcu, cicho, bez wyrzutu w głosie. – Ale rozumiem, czemu tego nie zrobiliście. Mama spojrzała na mnie z ulgą, jakby te słowa czekała usłyszeć od chwili, kiedy wysiadłam z samochodu. – Mieliśmy nadzieję, że zrozumiesz, kiedy zobaczysz, jak to wygląda. Że pretekst był tylko pretekstem, a to, co się tu dzieje, jest prawdziwe. Wieczór, który zmienił naszą rodzinę Zostaliśmy tam do wieczora. Przy kolacji Antoś opowiadał cioci Irenie, jak strzela gole na szkolnym boisku, a ona słuchała z takim zaangażowaniem, jakby to była najważniejsza historia, jaką słyszała w tym roku. Mama i ciocia rozmawiały przy zlewie, zmywając naczynia, i po raz pierwszy od dziesięciu lat śmiały się razem, bez cienia napięcia, które kiedyś niszczyło każdą próbę rozmowy między nimi. Nie ukarałam rodziców. Nie musiałam. Widziałam, jak wiele ich to kosztowało, żeby w ogóle odważyć się na ten krok, i wiedziałam, że każda wymówka, którą bym im zrobiła, tylko przypomniałaby im, że pojednanie zawsze wiąże się z ryzykiem bycia niezrozumianym. Wracając do domu, Zuzia zasnęła w foteliku, ściskając w ręku kwiatek od cioci. Antoś patrzył przez okno i w pewnym momencie zapytał: – Mamo, czemu wcześniej nie znaliśmy cioci Ireny? Zastanowiłam się chwilę, szukając odpowiedzi, która byłaby prawdziwa, ale nie za trudna dla dziewięciolatka. – Bo czasami dorośli potrzebują dużo czasu, żeby zrozumieć, że rodzina jest ważniejsza niż stara kłótnia. Ale w końcu to rozumieją. Od tamtego dnia jeździmy do cioci Ireny regularnie, a moja mama nazywa te wizyty „naszą nową tradycją”. Nigdy więcej nie zniknęli z dzieci bez słowa – ale też nigdy nie musieli już wymyślać pretekstów, żeby się odwiedzać. Marta, 36 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie przedstawiają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Odkąd córka urodziła, przestała interesować się starą matką. Powinna przywozić mi wnuczkę i zabierać na wakacje, bo siedzę w domu sama jak palec” „Nie chcę niańczyć matki na starość, więc oddałam ją do domu starców. Po tym, co zrobiła mi w dzieciństwie, zasłużyła sobie na taki los” „Teściowie zabrali Zuzię na spacer do lasu, ale wieczorem wrócili sami, z koszyczkiem jagód. Nie wybaczę im tego”
„Miałam zająć się rozbestwionymi wnukami przez tydzień, a synowa oczekuje, że będę je niańczyć do końca wakacji. Niech mi chociaż zapłaci”
„Polcia i Bartuś mieli zostać ze mną dwa tygodnie, a skończyło się na tym, że niańczyłam ich przez całe wakacje. Musiałam sprzedać łańcuszek po mamie, żeby wykarmić wnuki, bo syn i synowa byli zbyt zajęci, żeby zrobić mi przelew.”
Dwa tygodnie. Kiedy synowa Sandra i mój syn Sławek postawili przede mną walizki dzieci i powiedzieli, że jadą odetchnąć po ciężkim roku, obiecali, że to tylko na dwa tygodnie. Pamiętam, jak się uśmiechałam, przytulałam Polę i Bartusia, mówiłam, że będzie super, że babcia da radę. W końcu to moje wnuki, życia bez nich sobie nie wyobrażam. Problem zaczął się tuż po tym, jak Sławek i Sandra wrócili do Polski. Bo kiedy wrócili, opaleni i wypoczęci, okazało się, że dzieci wcale nie wracają do domu na dobre. Zostały u mnie. Najpierw na weekend, „bo trzeba nadrobić w pracy”, potem na tydzień, „bo mamy zaległości po urlopie”, a potem to już się nie kończyło. Telefon z lotniska i cisza, która trwała tygodniami Sławek zadzwonił z lotniska, jeszcze zanim wezwał taksówkę do domu. – Mamo, dzieciaki mogłyby jeszcze u ciebie zostać na parę dni? Mam takie zaległości w pracy, że głowa mała. Powiedziałam, że oczywiście, że dam radę. Bo co miałam powiedzieć? Że mam sześćdziesiąt siedem lat i emeryturę, która nie rozciąga się jak guma? Moja emerytura to dwa tysiące trzysta złotych. Brzmi jak liczba z jakiegoś raportu, a nie z życia, ale to jest moje życie. Rachunki, leki, jedzenie – wszystko z tego trzeba wykroić. A teraz do tego dwie głodne buzie, przyzwyczajone do tego, co miały w domu. Minął tydzień. Potem drugi. Sławek i Sandra interesowali się dziećmi, nie powiem, ale ani myśleli je stąd zabierać. Siedziałam w kuchni, Pola płakała, bo Bartuś zabrał jej pilota od telewizora, a ja mieszałam zupę z resztek, próbując wyciągnąć z niej coś na obiad dla trojga. Łańcuszek po mamie i jajka od pani Krysi Pieniążki zaczęły się kończyć. Bartuś prosił o nowy zestaw klocków, bo „wszyscy na placu zabaw mają”, a ja musiałam mu powiedzieć, że babcia teraz nie ma pieniędzy. Wstyd mi było przed własnym wnukiem. Ale ten wstyd zaczynał się zamieniać w coś innego. Sprzedałam złoty łańcuszek po mamie w lombardzie, licząc, że w przyszłym miesiącu go odkupię. Odkładałam mniejsze porcje dla siebie, żeby dzieciom wystarczyło mięsa na kolację. Sąsiadka, pani Krysia, przynosiła mi czasem jajka ze swojego kurnika, bo widziała, że coś jest nie tak. – Elżbieto, ty wyglądasz, jakby coś cię nieźle trapiło – powiedziała mi kiedyś, kiedy wieszałam pranie na balkonie. – Syn się nie odzywa? – Odzywa się. Mówi, że są zajęci. Pani Krysia pokręciła głową, ale nic nie powiedziała więcej. Nie musiała. Ja sama wiedziałam, że to nie w porządku, tylko nie miałam siły z tym walczyć. „Dzieci uwielbiają być z babcią” Kiedy wreszcie zadzwoniłam do Sławka i powiedziałam, że muszę odpocząć, że nie mogę bez przerwy zajmować się dwójką dzieci na swojej emeryturze, usłyszałam coś, co zabolało bardziej niż brak pieniędzy. – Mamo, ale one tak dobrze się u ciebie czują. Pola mówiła, że u babci jest najlepiej. My naprawdę mamy teraz młyn w pracy. – Sławek, ja was rozumiem, ale ja nie jestem darmową opiekunką. Mam swoje wydatki, swoje zdrowie, swoje życie. – Wiem, wiem. Przelejemy coś w tym tygodniu, obiecuję. Usłyszałam w tle Sandrę, jak mówi coś w stylu „powiedz jej, że dzieciom u niej dobrze”, jakby to było argumentem, a nie wykrętem. Kiedy „przelejemy” znowu okazało się tylko słowem Tydzień minął. Potem drugi. Na koncie nic. Sprawdzałam bankowość codziennie, czasem po kilka razy dziennie, jakby to miało coś zmienić. Nic się nie zmieniało. Za to za każdym razem, kiedy dzwoniłam, słyszałam to samo: że są zajęci, że dzieciom u mnie dobrze, że niedługo się odwdzięczą. Zadzwoniłam znowu, tym razem bez owijania w bawełnę. – Sandra, Sławek, potrzebuję pieniędzy na dzieci. Teraz, nie za miesiąc. Jeśli nie przelejecie do końca tygodnia, będę musiała chodzić na obiady tutaj do tego ośrodka dla seniorów. Łańcuszek po babci Anielce do lombardu oddałam. Zapadła cisza po drugiej stronie. – Mamo, nie rób z tego dramatu – powiedział Sławek. – Wiesz, że wszystko ci oddamy. – Nie robię dramatu. Mówię, że skończyły mi się pieniądze, żeby wykarmić wasze dzieci. Sandra wtrąciła się do rozmowy: – Elżbieta, przecież one są u ciebie, bo ci ufamy, bo wiemy, że jesteś dobrą babcią. Nie rozumiem, o co ten cały szum. Poczułam, jak coś we mnie się łamie – nie ze złości, a z bezsilności. Bycie „dobrą babcią” nagle stało się wymówką, żeby nie płacić i nie zabierać dzieci do domu. Siedziałam wtedy na krześle w kuchni, patrzyłam na stertę rachunków na stole i po prostu się popłakałam. Nie chciałam, żeby dzieci to widziały, więc wyszłam na balkon i stałam tam, aż przestałam się trząść. Rozmowa, która musiała się wreszcie odbyć Przyjechali po dzieci po sześciu tygodniach. Sześć tygodni z dwutygodniowych wakacji. Weszli do mieszkania z uśmiechami, z torbami prezentów – nowe zabawki, ubrania, jakieś gadżety. Pola i Bartuś rzucili się na te podarki z takim entuzjazmem, że na chwilę zapomnieli o wszystkim, co się działo przez te tygodnie. Ja stałam w progu i czułam, że muszę powiedzieć im wszystko, co myślę, zanim znowu to zamiecie pod dywan. – Musimy poważnie porozmawiać. – Mamo, wiem, przepraszamy za te przelewy, praca była… – Nie chodzi tylko o przelewy, Sławek. Chodzi o to, że przez sześć tygodni traktowaliście mnie jak darmową opiekunkę na pełen etat, bo wam było wygodnie. „Dzieci uwielbiają być z babcią” to nie jest plan na życie, to jest wymówka. Sandra spojrzała na mnie, przez chwilę wydawało mi się, że w jej oczach jest coś jak wstyd, ale to trwało krótko. – Elżbieta, my też potrzebowaliśmy czasu, żeby się pozbierać po tym urlopie, praca nas zjadała… – Zjadała was praca? Mnie zjadało to, że nie miałam za co obiadu ugotować. Sławek spuścił wzrok. Nie powiedział nic, ale po raz pierwszy nie próbował się bronić. Już nigdy nie powtórzę tego błędu Oddali mi pieniądze następnego dnia, nawet tysiąc więcej, niż się umówiliśmy. Nie wróciliśmy do tego tematu, choć czuję, że ta cisza między nami jest teraz inna niż wcześniej. Bardziej krucha. Dzieci wróciły do domu, do swojego pokoju pełnego nowych zabawek. Odwiedzają mnie w weekendy, przynoszą mi rysunki, opowiadają o przedszkolu. Kocham te chwile, ale już nie tak bezgranicznie ufam, że kiedy Sławek znowu zapyta, czy mogę „na chwilę” zająć się dzieciakami, ta chwila będzie naprawdę chwilą. Elżbieta, 67 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Pojechaliśmy do Grecji na wakacje z naszym Stasiem, a wróciliśmy z obcym dzieckiem. Już nigdy nie zaufam mężowi” „Mąż miał odebrać dzieci od babci i zabrać je na budowę naszego nowego domu. Chciałam zrobić im niespodziankę, a zastałam Kamila z nianią” „Była synowa robi wszystko, by wnuki o mnie zapomniały. Naciągnęła mojego synka na alimenty, a ode mnie oczekuje przeprosin”
„Córka kazała mi wracać z sanatorium. Zamiast szukać na starość amorów, mam zająć się wnukami, bo to mój obowiązek”
„Anetka powiedziała, że flirtowanie w moim wieku jest niesmaczne, a zadaniem babci jest rozpieszczać wnuki, zamiast szlajać się po uzdrowiskach. Kiedy ja po raz pierwszy od lat poczułam, że żyję...”
Ciechocinek pachniał solą i mokrymi liśćmi, kiedy szłam alejką parkową obok Edwarda. Miał na sobie ten swój szary płaszcz, zawsze starannie wyprasowany, i mówił coś o operze, którą widział w Warszawie dwadzieścia lat temu. Śmiałam się głośniej, niż powinnam, ale nie mogłam się powstrzymać. Nie pamiętałam, kiedy ostatnio ktoś tak uważnie mnie słuchał. – Pani Irenko, a pani zawsze taka wesoła, czy to zasługa tego powietrza? – zapytał, podając mi ramię przy wejściu na most. – To zasługa wyśmienitego towarzystwa, panie Edwardzie – odpowiedziałam i sama się zdziwiłam, jak łatwo mi to wyszło. Minęły dwa tygodnie od mojego przyjazdu do sanatorium. Miałam zabiegi na stawy, kąpiele borowinowe, spokojne popołudnia w czytelni. Ale prawdą jest, że najbardziej czekałam na te spacery o siedemnastej, kiedy słońce robiło się już łagodne, a Edward czekał na mnie przy tężniach z dwoma kawami w papierowych kubkach. Telefon, który wszystko zepsuł Telefon zadzwonił w środę, tuż po obiedzie. Byłam jeszcze w sukience, którą kupiłam sobie w miejscowym sklepiku – granatową, w drobne grochy, zupełnie niepodobną do tego, co nosiłam przez ostatnie lata. – Mamo, co to za historie mi ludzie opowiadają? – usłyszałam głos Anety, ostry jak zawsze, kiedy była zestresowana. – Jakie historie, kochanie? – Pani Basia z blokowiska widziała cię na zdjęciu jakiejś znajomej z Ciechocinka. Chodzisz pod rączkę z jakimś mężczyzną. Mamo, ty masz sześćdziesiąt pięć lat. Zamilkłam. Serce mi przyspieszyło, jakby złapano mnie na czymś zakazanym, choć przecież nic złego nie robiłam. – Aneta, to tylko spacery. Poznałam sympatycznego pana, wdowca, rozmawiamy, na imię ma... – Nie interesuje mnie, jak się nazywa. Interesuje mnie to, że wyglądasz jak nastolatka na potańcówce, a ja tu mam dwoje dzieci i pracę, która mnie wykańcza. Potrzebuję cię w domu, mamo. Nie szlajającą się w uzdrowisku i flirtującą z obcymi mężczyznami. Słowa „szlajanie się” i „flirt” zabolały. Poczułam, że policzki mi płoną ze wstydu, chociaż nie robiłam nic zdrożnego. – To nie jest flirt, to jest... przyjemność z rozmowy. Mam prawo. – Masz prawo pilnować wnuków, żebym mogła wreszcie awansować. Rozumiesz, jak to wygląda? Moja matka biega po sanatorium z jakimś dziadkiem, a ja tu sama ogarniam dom. Odłożyłam telefon i usiadłam na łóżku. Ręce mi się trzęsły, choć nie wiedziałam, czy z gniewu, czy ze wstydu. Poczułam się, jakbym znowu miała szesnaście lat Wieczorem nie poszłam na kolację. Leżałam i patrzyłam w sufit, słuchając, jak inne panie z pokoju obok śmieją się przy jakiejś grze w karty. Myślałam o mężu, który zmarł cztery lata temu, o tym, jak długo nie czułam nic innego niż smutek i obowiązek. A teraz, kiedy poczułam odrobinę radości, ktoś mi ją odbierał jednym telefonem. Moja własna córka. Rano zastałam Edwarda przy tężniach, tak jak zawsze. – Coś się stało? Pani jakaś nieswoja – zapytał, patrząc na mnie z tą swoją delikatną troską, która mnie rozczulała i jednocześnie przerażała. – Córka zadzwoniła. Uważa, że powinnam wracać. Że... że zachowuję się nie na swój wiek. Edward pokiwał głową, jakby to nie było dla niego nowe. – Moja synowa powiedziała mi to samo, kiedy zacząłem grać w brydża z sąsiadką. Wie pani, co jej odpowiedziałem? – Co? – Że mam sześćdziesiąt dziewięć lat, a nie sto dziewięć. I że życie się nie kończy, kiedy dzieci uznają, że już wystarczy. Uśmiechnęłam się, ale gdzieś w środku wciąż czułam ten ucisk. Bo Edward nie miał córki, która krzyczy w słuchawkę, że jest wykończona, że nikt jej nie pomaga, że matka wybrała siebie. Zrozumiałam, że nie chodzi wcale o wnuki Tego samego dnia zadzwoniłam do syna, Marcina. Zawsze był spokojniejszy, mniej skłonny do dramatyzowania. – Mamo, nie przejmuj się aż tak. Aneta ma teraz dużo na głowie w pracy, ten awans, o którym mówiła... myślę, że po prostu liczyła, że przyjedziesz i pomożesz jej z dzieciakami w wakacje. – Ale ja jestem w sanatorium na zabiegach, Marcinku. To nie jest wycieczka. – Wiem, wiem. Tylko wiesz, jaka ona jest. Kiedy się boi, że coś jej nie wyjdzie, szuka na kim się wyładować. Poczułam ulgę, że przynajmniej syn mnie rozumie, ale to nie zmieniało faktu, że następnego dnia Aneta zadzwoniła znowu, tym razem spokojniejsza, ale równie zdecydowana. – Mamo, wysłałam ci bilet na pociąg. Wyjeżdżasz w piątek. Potrzebuję cię tutaj, dzieci mają wakacje, ja mam ważne spotkanie w firmie, a Kuba ma jeszcze te zajęcia dodatkowe... – A jeśli powiem, że zostaję jeszcze tydzień? Zabiegi mam zaplanowane... Zapadła cisza, dłuższa niż powinna. – To znaczy, że wybierasz jakiegoś pana od spacerów, a nie własne wnuki? To pytanie zabolało bardziej, niż powinno. Bo nie było w nim żadnej troski, tylko rozliczenie. – Aneta, ja nie wybieram nikogo. Ja mam prawo do tygodnia dla siebie. Przez czterdzieści lat gotowałam obiady, prałam, opiekowałam się tobą, twoim bratem, potem twoim ojcem, kiedy chorował, potem wnukami. Czy raz w roku nie mogę mieć kilku tygodni, w których ktoś przynosi mi kawę i pyta, jak się czuję? – Więc to jest ważniejsze niż my. – Nie to powiedziałam. Rozłączyła się, nie mówiąc do widzenia. Postanowiłam, że nie wrócę Nie spakowałam walizki w piątek. Zamiast tego poszłam na zabiegi, a potem, jak zwykle, na spacer z Edwardem. Powiedziałam mu o wszystkim, o telefonach, o poczuciu winy, które we mnie rosło jak balon, choć rozumowo wiedziałam, że nie zrobiłam nic złego. – Wie pani, co ja myślę? – powiedział, siadając ze mną na ławce przy parku. – Dzieci czasem chcą, żebyśmy zostali w tym samym miejscu, w którym byliśmy, kiedy byli mali. Bo tak jest im wygodniej. Bo boją się zmiany, nawet jeśli to zmiana na lepsze dla nas. – Ale ja nie chcę jej ranić. – Pani nie rani jej tym, że jest szczęśliwa. To ona sama musi poukładać swoje sprawy. Tej nocy napisałam do Anety długi list, coś, czego nigdy dotąd nie robiłam. Napisałam, że kocham ją i wnuki, że wrócę, kiedy zabiegi się skończą, że nie proszę o wiele, tylko o odrobinę przestrzeni, tak jak ona ma swoją przestrzeń w pracy i w swoim życiu. Napisałam, że pan Edward jest po prostu dobrym towarzyszem, że nie zastąpi jej ojca, ale że dobrze mi z nim rozmawiać. Odpowiedziała dopiero po dwóch dniach, krótko: „Rób, jak chcesz, mamo. Ja i tak sobie poradzę”. Zabolało, ale nie tak, jak wcześniej. Bo w tych słowach było coś więcej niż złość – było zmęczenie, które rozpoznałam, bo sama je znałam z czasów, kiedy dzieci były małe, a mąż wiecznie w pracy. Co się wydarzyło, gdy wróciłam do domu Wróciłam po całym turnusie, tak jak planowałam od początku, nie wcześniej i nie później. Aneta czekała na mnie przy drzwiach, blada, z podkrążonymi oczami. Wnuki od razu przybiegły z krzykiem, wisząc na mnie jak małe koala. – Mamo, ja... – zaczęła Aneta, kiedy dzieci pobiegły do swoich pokoi. – Przepraszam za ten telefon. Byłam wykończona, a jak zobaczyłam te zdjęcia, to... nie wiem, poczułam się jakoś opuszczona. Głupio to zabrzmi. – Nie zabrzmi głupio. Rozumiem to lepiej, niż myślisz. – Tylko że ty naprawdę wyglądałaś szczęśliwa na tych zdjęciach. I mnie to zabolało, że ja od dawna nie wyglądam szczęśliwa na żadnych. Usiadłyśmy przy kuchennym stole, tak jak dawniej, kiedy Aneta była nastolatką i przychodziła do mnie z problemami, które teraz wydają się małe, ale wtedy były całym jej światem. – Wiesz co, córeczko, może czasem obie potrzebujemy komuś powiedzieć, że jesteśmy zmęczone, zamiast udawać, że dajemy sobie radę. Edward zadzwonił dwa tygodnie później, zapytał, czy mogłabym przyjechać do Warszawy na koncert, na który miał dwa bilety. Powiedziałam, że tak, ale że najpierw muszę pomóc Anecie ułożyć grafik z wnukami na wakacje, bo naprawdę tego potrzebowała, nie z obowiązku, ale bo chciałam. Nie wiem, czy Aneta w pełni zrozumiała, że mam prawo do własnego życia, tak jak ona ma prawo do swojej kariery. Ale odkąd wróciłam, czasem sama pyta, jak się czuję, zamiast tylko mówić, czego potrzebuje. To niewiele, ale to początek. Irena, 65 lat Historie inspirowane są prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Justysia była naszą wyczekaną córeczką. Zaślepieni miłością długo nie widzieliśmy, jaka jest naprawdę. Aż do tamtej nocy nad jeziorem” „Marzyłam o drugim wnuku, a nie wiedziałam, że już go mam. Przy okazji remontu starego pokoju syna odkryłam skrywaną przez lata tajemnicę” „Dyskretnie podpytałam córkę, kiedy drugie dziecko, przecież Henio musi mieć rodzeństwo. Tak mi ubliżyła, że przepłakałam pół nocy”
„Marzyłam o drugim wnuku, a nie wiedziałam, że już go mam. Przy okazji remontu starego pokoju syna odkryłam skrywaną przez lata tajemnicę”
„Marzyłam o drugim wnuku, a najlepiej wnuczce... Nie wiedziałam, że od dziesięciu lat już ją mam, a mój syn ukrywał to nawet przed własną żoną”.
Deska w pokoju syna zawsze skrzypiała, odkąd pamiętam. Piotr, kiedy jeszcze mieszkał z nami, mówił, że to jego alarm – wie, kiedy wchodzę do pokoju, bo podłoga mnie zdradza. Śmiałam się z tego. Teraz, gdy stałam tam sama, z młotkiem w ręku, workiem na gruz i stertą listów, to skrzypienie nabrało zupełnie nowego znaczenia. Postanowiłam odnowić ten pokój, bo od dziesięciu lat stał zamknięty jak muzeum. Syn dawno wyprowadził się do Warszawy, skończył tam studia, poznał Agnieszkę, ożenił się. Mają teraz synka, Nikosia, który za miesiąc skończy trzy lata. Uwielbiam tego chłopca, ale od jakiegoś czasu łapię się na tym, że marzę o drugim wnuku. Najlepiej wnuczce. Mówiłam o tym Piotrowi więcej niż raz, choć on zawsze zbywał to śmiechem: „Mamo, dajcie nam czas”. Chciałam zrobić z tego starego pokoju coś nowego. Może pokój dla gości, może miejsce, gdzie Nikoś mógłby spać, kiedy przyjeżdżają. Nie wiedziałam, że pod podłogą czeka na mnie coś, co zmieni wszystko, o czym myślałam, że wiem o swoim synu. Deska, która zdradziła długo skrywany sekret naszej rodziny Kiedy podnosiłam starą wykładzinę, jedna z desek podłogowych ruszyła się bardziej, niż powinna. Uklękłam, wsunęłam palce w szczelinę i poczułam coś, co nie było drewnem. Wyciągnęłam plastikową torebkę, taką, do jakiej pakuje się kanapki, tylko postarzałą, pożółkłą. W środku niej były listy. Sporo listów, związanych sznurkiem. Usiadłam na podłodze, mimo że kolana już nie te, i rozwiązałam sznurek. Pierwszy list zaczynał się słowami: „Piotrek, nie wiem, czy to do Ciebie kiedyś dotrze, ale musiałam to napisać...”. Poczułam, jak serce mi przyspiesza, choć jeszcze nie wiedziałam czemu. Autorka listów podpisywała się jako Kasia. Pamiętałam to imię – była dziewczyną Piotra w liceum, chodzili ze sobą przez ostatnią klasę. Rozstali się, jak mi się wtedy wydawało, cicho i bez dramatów, akurat kiedy Piotr zdawał maturę i szykował się do wyjazdu na studia do Warszawy. Czytałam dalej. „Wiem, że boisz się powiedzieć mamie. Wiem, że masz plany, że wyjeżdżasz, że to wszystko się dla ciebie właśnie zaczyna. Ale to już się dzieje, Piotrek. Jestem w ciąży i nie zmienię tego, bo się boisz, co ludzie powiedzą”. Upuściłam list na podłogę. Nie, pomyślałam. To niemożliwe. Wtedy on miał dziewiętnaście lat, zdawał maturę. Ja bym wiedziała. Matka wie takie rzeczy. Ale podłoga nie skrzypiała już tylko od kroków. Skrzypiała od czegoś, co przez dziesięć lat leżało pod nią cicho, czekając. Szukałam dowodu, że się mylę Przez kolejną godzinę siedziałam na podłodze z listami rozłożonymi wokół siebie jak puzzle, które nie chciały się złożyć w obraz, jaki znałam. Z dat wynikało, że pisała do niego jeszcze przez rok po jego wyjeździe. W jednym z listów było: „Urodziła się dziewczynka. Nazwałam ją Zosia, bo zawsze mówiłeś, że gdybyś miał córkę, chciałbyś, żeby tak się nazywała. Szkoda, że nie mogłeś tego zobaczyć”. Zosia. Mam wnuczkę. Od dziesięciu lat mam wnuczkę, o której nikt mi nie powiedział. Zadzwoniłam do syna, ręce mi się trzęsły, kiedy wybierałam numer. Nie odebrał. Zostawiłam wiadomość głosową, w której głos mi się łamał bardziej, niż chciałam pokazać. – Piotrek, muszę z tobą pogadać. To ważne. Zadzwoń, jak będziesz mógł. Położyłam telefon na stole i wróciłam do listów, jakbym miała jeszcze coś wyczytać między wierszami. Prawda, z którą trudno żyć Oddzwonił dopiero następnego wieczoru. Słyszałam po głosie, że wie, dlaczego dzwonię. – Piotrek, znalazłam listy. Pod podłogą, w twoim dawnym pokoju. Po drugiej stronie zapadła długa cisza. – Mamo... – Powiedz mi tylko jedno. To wszystko jest prawda? – Tak. Usiadłam ciężko na krześle. W głowie miałam tysiące pytań, ale jedno wracało uparcie. – Wiedziałeś, że masz córkę. Wiedziałeś przez te wszystkie lata. – Wiedziałem. – I zostawiłeś Kasię samą? Znów zamilkł. – Miałem dziewiętnaście lat. Bałem się. Chciałem wyjechać na studia, zacząć nowe życie... – A Kasia? Ona też miała dziewiętnaście lat. Też się bała. Tylko że ona nie mogła spakować walizki i zniknąć. Została sama z niemowlęciem. Po raz pierwszy usłyszałam, jak mój syn płacze. – Wiem. – Nie, Piotrek. Ty dopiero zaczynasz to rozumieć. Przez lata myślałam, że wychowałam odpowiedzialnego człowieka. Tymczasem okazało się, że kiedy przyszło zmierzyć się z dorosłością, uciekł. Zostawił młodą dziewczynę samą z dzieckiem i pozwolił, żeby przez dziesięć lat wychowywała córkę bez ojca. Najbardziej bolało mnie to, że nie mogłam już cofnąć czasu. Nie mogłam pomóc Kasi, kiedy najbardziej tego potrzebowała. Nie mogłam być babcią dla Zosi wtedy, gdy stawiała pierwsze kroki, uczyła się mówić czy szła pierwszy raz do szkoły. Nie da się naprawić dziesięciu lat jednym telefonem Kilka dni później Piotr powiedział prawdę swojej żonie. Wiedział, że nie może dłużej budować szczęścia na przemilczeniu. – Agnieszka była w szoku – powiedział cicho. – Nie krzyczała. Powiedziała tylko, że najbardziej boli ją to, że tyle lat żyła z człowiekiem, którego tak naprawdę nie znała. Poczułam ulgę, że wreszcie przestał kłamać. Ale to nie oznaczało, że wszystko nagle się ułożyło. Najtrudniejsza rozmowa wciąż była przed nim. – Rozmawiałeś z Kasią? – zapytałam. – Tak. – I? – Powiedziała, że nie chce mnie widzieć. Nie zdziwiło mnie to ani trochę. – Ma do tego pełne prawo. Piotr westchnął ciężko. – Powiedziała, że przez dziesięć lat radziła sobie sama. Że nie potrzebowała mnie wtedy i nie potrzebuje mnie teraz. Nie chce, żebym nagle udawał ojca. Zamknęłam oczy. W każdej z tych słów słyszałam ból kobiety, która została sama z odpowiedzialnością za dziecko. Myślę o dwóch osobach Od tamtej rozmowy często myślę o Zosi. Dziesięcioletniej dziewczynce, która dorastała bez taty, choć ten żył zaledwie kilkaset kilometrów dalej. Myślę też o Kasi. Musiała zrezygnować z własnych planów, wychowywać córkę, podejmować wszystkie decyzje sama. Mój syn miał szansę studiować, założyć rodzinę i zacząć wszystko od nowa. Ona tej szansy nie dostała. Nie wiem, czy kiedyś mu wybaczy. Nie wiem, czy Zosia będzie chciała poznać ojca. Nie wiem nawet, czy kiedykolwiek usłyszę od niej słowo „babciu”. Wiem tylko jedno – nie mam prawa oczekiwać, że po dziesięciu latach wszystko wróci na swoje miejsce. Nie wróci. Niektórych strat nie da się nadrobić bukietem kwiatów ani jednym „przepraszam”. Pozostaje tylko mieć nadzieję, że kiedyś Kasia uzna, że jest gotowa na rozmowę. Nie dla Piotra. Dla Zosi, która zasługuje na to, by sama zdecydować, czy chce poznać rodzinę swojego ojca. A ja będę czekać. Choćby tak długo, jak będzie trzeba. Bo jeśli ktoś ma dziś prawo decydować o tym spotkaniu, to nie mój syn. Tylko kobieta, którą zostawił samą z ich dzieckiem. Anna, 64 lat Historie inspirowane są prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Teściowie zabrali Zuzię na spacer do lasu, ale wieczorem wrócili sami, z koszyczkiem jagód. Nie wybaczę im tego” „Dyskretnie podpytałam córkę, kiedy drugie dziecko, przecież Henio musi mieć rodzeństwo. Tak mi ubliżyła, że przepłakałam pół nocy” „Po narodzinach Kazia mąż wyszedł świętować pępkowe i przepadł jak kamień w wodę. Po 3 latach zapukał do drzwi, jakby nic się nie stało”
„Teściowie zabrali Zuzię na spacer do lasu, ale wieczorem wrócili sami, z koszyczkiem jagód. Nie wybaczę im tego”
„Stanęłam przed domem i zobaczyłam, jak wracają z lasu – we dwoje, z koszykiem leśnych jagód. Zuzi nie było nigdzie w zasięgu wzroku, a ja poczułam, jak serce podchodzi mi do gardła i ziemia usuwa się spod stóp.”
Stoję przed domem i widzę ich już z daleka – teściową i teścia idących ścieżką prowadzącą do lasu. Czuję, że coś jest nie tak, choć nie potrafię jeszcze tego nazwać. Idą sami. Zofia niesie koszyk pełen jagód, Zenon rozgląda się nerwowo na boki. Zuzi nigdzie nie widać. Serce podskakuje mi do gardła. Zabrali Zuzię do lasu na jagody – to była ich wspólna wyprawa, umówiona jeszcze wczoraj wieczorem przy kolacji. Tata się chwalił, że znają dobre miejsce nad potokiem, mama pakowała Zuzi gumowce do plecaka i powtarzała, że będą pilnować jej jak oka w głowie. A teraz wracają z pełnym koszykiem, ale bez wnuczki. Zbiegam ze schodów tak szybko, że potykam się o próg i ledwie utrzymuję równowagę. – Gdzie Zuzia?! – krzyczę, jeszcze zanim dochodzę do bramy. Mama zatrzymuje się w pół kroku, patrzy na mnie zdziwiona, jakby nie do końca rozumiała powagę sytuacji. – Spokojnie, Agusiu... – Jak mam być spokojna?! Gdzie jest moje dziecko?! Głos mi się łamie. W głowie mam już najgorsze scenariusze – moje dziecko, które zgubiło się w lesie, a teraz jest tam samo, przestraszone, wołające o pomoc, a nikt go nie słyszy. Zofia i Zenon mają siedemdziesiąt parę lat, kochają Zuzię nad życie, ale czasem zapominają, jak szybko pięciolatka może zniknąć z pola widzenia. Sekunda paniki, która trwa wieczność Teść próbuje coś powiedzieć, unosi rękę, jakby chciał mnie zatrzymać, ale ja już nie słucham. W głowie mam tylko jedno – Zuzia została bez opieki, coś się stało, coś najgorszego na świecie. – Mówiliście, że będziecie jej pilnować! – wyrzucam z siebie, głos mi drży, czuję, jak łzy same napływają do oczu. – Jak mogliście ją zgubić?! – Agnieszka, ale... – Nie ma żadnego „ale”! Gdzie ona jest?! Stoję na środku podwórka, ręce mi się trzęsą, sięgam po telefon, żeby zadzwonić na policję, do Bartka, do kogokolwiek, kto powie mi, że moja córka jest bezpieczna. W tej sekundzie jestem gotowa zrobić wszystko. Mama otwiera usta, żeby coś wyjaśnić, ale nie zdąża dokończyć. Z boku, od strony sadu, słyszę śmiech. Znajomy, dziecięcy, piskliwy śmiech, który rozpoznałabym wszędzie, w każdych okolicznościach. Odwracam się i widzę Bartka. Idzie spokojnym krokiem, a na barana niesie Zuzię, która trzyma go za uszy jak lejce i krzyczy: „Szybciej, tato, szybciej!”. Na chwilę mój mózg odmawia współpracy. Stoję jak zaczarowana, patrzę, jak podchodzą bliżej, i nie wiem, czy się śmiać, czy złościć. – Cześć! – mówi Bartek, jakby nic się nie stało. – Co tak wszyscy stoją jak słupy? – Bartek... – wyduszam. – Gdzieście byli?! Zdejmuje Zuzię z barana, stawia ją na ziemi, a ona natychmiast biegnie do mnie, obejmuje mnie za nogi. – Mamo, mamo, widziałam rybę w potoku! Taką dużą, srebrną, i uciekła mi, kiedy chciałam ją złapać rękami! – Chciała ją złowić gołymi rękami – dodaje Bartek, uśmiechając się, jakby to była najzwyklejsza rzecz na świecie. – Nie udało się, na szczęście. Ja w tym czasie próbuję złapać powietrze. Czuję, że nogi mam jak z waty, siadam na ławce przy płocie, bo inaczej się przewrócę. Wyjaśnienia, które przychodzą trochę za późno – Co się dzieje? – pytam, kiedy już udaje mi się złapać oddech. – Ktoś mi wreszcie powie, co się stało? Bartek podchodzi, kuca przy mnie, bierze mnie za ręce. – Wracałem ze sklepu i zobaczyłem ich nad potokiem. Zuzia właśnie próbowała złapać tę rybę, więc pomyślałem, że lepiej ją przejmę, a rodzice niech spokojnie dokończą zbieranie jagód. Miałem ci wysłać wiadomość, ale gdzieś mi się zapodział w torbie i znalazłem go dosłownie przed chwilą. Wyciąga telefon z kieszeni, macha nim jak dowodem w sądzie. – Bateria padła po drodze. Próbowałem cię złapać wcześniej, ale nic z tego nie wyszło. Teściowa siada koło mnie, kładzie mi rękę na kolanie. – Agnieszka, my nie wiedzieliśmy, że Bartek nie zdążył cię poinformować. Myśleliśmy, że wiesz... – A ja stałam tu i myślałam, że zgubiliście moje dziecko w lesie! – mówię, głos mi się łamie, ale teraz już bardziej ze śmiechu niż ze strachu. – Serce mi stanęło, mamo. Serio. – Przepraszam, Agusiu. Teść w tym czasie stoi z boku, trzyma koszyk jagód i wygląda, jakby wolał być gdziekolwiek indziej niż w środku tej sceny. – Jagody są dobre – mówi w końcu, jakby to miało cokolwiek załagodzić. – Może zrobimy z nich placek? Nie mogę się nie uśmiechnąć, choć jeszcze przed minutą byłam gotowa dzwonić na policję. Kiedy strach ustępuje miejsca zawstydzeniu Zuzia siedzi teraz na trawie, wysypuje z kieszeni jakieś kamyczki i patyczki, które zebrała po drodze, i zupełnie nie rozumie, dlaczego mama ma czerwone oczy. – Mamo, czemu płaczesz? Ja byłam z tatą, nic mi nie było. – Wiem, kochanie. Po prostu bardzo się przestraszyłam. – Ale ja się nie zgubiłam! Ja byłam z tatą cały czas! Dla niej to była popołudniowa przygoda – jagody, potok, ryba, która wymknęła się z rąk, przejście na barana do domu. Dla mnie – piętnaście minut czystej paniki, przez które ręce mi drżały jeszcze przed godzinę. Bartek siada koło mnie, obejmuje mnie ramieniem. – Przepraszam, że cię tak wystraszyłem. Powinienem był to lepiej zorganizować. – Powinieneś – mówię, ale już bez złości w głosie. – Ale rozumiem. Teściowa wstaje, otrzepuje spódnicę, bierze koszyk od teścia. – Zrobię ten placek. Może to trochę wynagrodzi te nerwy. Patrzę na nich – na Zenona, który już się rozchmurzył i idzie do domu opowiadać coś o miejscu nad potokiem, na Zofię, która niesie jagody jak trofeum, na Bartka, który trzyma mnie za rękę, i na Zuzię, która właśnie odkryła, że biedronka na jej rękawie jest „najlepszą biedronką na świecie”. Wieczór po burzy Wieczorem, kiedy Zuzia już śpi, siedzę na tarasie z kawałkiem ciepłego placka jagodowego i myślę o tym popołudniu. Bartek siada koło mnie, kładzie talerz na stole. – Wiesz, że przez chwilę myślałem, że mnie zabijesz za to, że nie napisałem? – Miałam ochotę – mówię, ale się uśmiecham. – Ale przez chwilę myślałam też, że stracę rozum. – Więcej takich niespodzianek nie planuję, obiecuję. – Lepiej nie. Siedzimy tak jeszcze przez chwilę. Jagody w placku są słodkawe, lekko cierpkie, dokładnie takie, jakie powinny być. Zebrane przez dwoje starszych ludzi, którzy nigdy nie naraziliby swojej ukochanej wnuczki. Agnieszka, 30 lat Historie są inspirowane życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Chciałam, żeby teściowie zapłacili za wakacje dzieci, przecież niedawno robili remont, więc ich stać. Odmówili i podali bezczelny powód” „Wychowałam rozpuszczone egoistki, które nie chcą mi dać wnuków. Pewnie szklanki wody na starość też nie dostanę” „Mąż wrócił z pustym fotelikiem, a miał przywieźć Hanię od dziadków. Gdy usłyszałam, gdzie została, zrobiło mi się słabo”
„Dyskretnie podpytałam córkę, kiedy drugie dziecko, przecież Henio musi mieć rodzeństwo. Tak mi ubliżyła, że przepłakałam pół nocy”
„Chciałam dobrze. A usłyszałam, że żyję w innym świecie i nie mam prawa oceniać jej życia”.
Zupa jeszcze parowała, kiedy powiedziałam to, co siedziało mi w głowie od dobrych paru tygodni. – Anka, a wy nie myślicie czasem o drugim? Henio już ma trzy latka, samotność mu nie służy, zobacz, jakie oczka ma smutne, jak się tak musi sam bawić klockami... Nie zdążyłam nawet dokończyć, jak łyżka z brzękiem wylądowała na talerzu. Wybuch przy stole – Mamo. Serio. – Anna spojrzała na mnie tak, jakbym powiedziała coś w obcym języku. – Ty wiesz, ile kosztuje teraz wyprawka do żłobka? Wiesz, jaką mamy ratę kredytu? Bo ja ci powiem – prawie dwa tysiące. Dwa tysiące, mamo. A Marek w każdej chwili może stracić robotę, bo firma zwalnia ludzi, ale ty se wyobrażasz, że my tak sobie, ho ho, zrobimy drugie dziecko, bo babci się nudzi bez wnuków? Jej głos się łamał, a ręce trzęsły się tak, że aż odłożyła sztućce. – Ty żyjesz w jakimś innym świecie, mamo. U was było inaczej. Tata miał pracę na cały etat przez trzydzieści lat, mieszkanie dostaliście od zakładu, a ja teraz nie wiem, czy w ogóle będę miała pracę za rok. Nie wiem, czy stąd, z tego mieszkania, nie będziemy się musieli wyprowadzać, jak tak to będzie wyglądać. Henio, który siedział w swoim krzesełku, spojrzał na matkę, potem na mnie, i zacisnął usta, jakby czuł, że coś się wisi w powietrzu. Ja siedziałam z łyżką w ręku i czułam, jak mi twarz płonie. Nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Nie oczekiwałam, że taka niewinna uwaga wywoła lawinę. – Powiedziałam to z troski – wymamrotałam. – Nie chciałam cię obrażać. – Nie chciałaś mnie obrażać, tylko powiedziałaś mi, że jestem złą matką, bo nie daję Heniowi rodzeństwa. Tak to zabrzmiało, mamo. Dokładnie tak. Cisza, która boli bardziej niż krzyk Marek wstał od stołu, powiedział coś o tym, że pójdzie z Heniem na podwórko, i wyszedł, zabierając ze sobą małego. Zostałyśmy same, a cisza między nami była tak głęboka, że słyszałam tylko tykanie zegara na ścianie w kuchni. – Aniu, ja nie chciałam wywoływać kłótni. – Ale ty nigdy nie chcesz, mamo, a zawsze wywołujesz. Za każdym razem jak przyjeżdżasz, to masz jakąś uwagę. Że mało gotuję warzyw dla Henia, że powinnam z nim więcej czytać, że w moim wieku ty już miałaś dwoje dzieci i psa i działkę, i jeszcze pracowałaś na dwie zmiany. No i co z tego? Że ja jestem gorsza, bo mam inne życie? Poczułam, jak łzy same napływają mi do oczu, ale próbowałam je zatrzymać, bo wiedziałam, że jeśli się popłaczę, to wypadnę na ofiarę, a nie chciałam tego. – Ja tylko martwię się, że Henio będzie sam. Że nie będzie miał z kim się bawić, jak dorośnie. – To niech się martwi Henio, jak dorośnie, a nie ty za niego teraz. My mamy inne zmartwienia. Realne. Nie takie, że dziecko będzie samotne na starość, tylko że może nie będzie miało co jeść za pół roku, jeśli Marka zwolnią. Te słowa uderzyły mnie mocniej niż cokolwiek innego. Bo w jej głosie nie było już złości – był strach. Prawdziwy, przejmujący strach, który chowała pod codziennym uśmiechem, kiedy przyjeżdżałam na obiad i pytałam, jak tam wszystko. Droga do domu Wyszłam od nich wcześniej, niż planowałam. Anna nie próbowała mnie zatrzymywać, tylko odprowadziła do drzwi, powiedziała cicho „do usłyszenia” i zamknęła za mną drzwi, zanim zdążyłam dobrze włożyć buty. W samochodzie płakałam przez pierwsze dziesięć minut jazdy. Nie umiałam nawet nazwać, co czuję – czy to był wstyd, czy żal, czy jakiś rodzaj ulgi, że to, co czuła Anna, w końcu wyszło na wierzch, choć w tak brutalny sposób. Przypomniałam sobie, jak sama, w jej wieku, liczyłam każdą złotówkę na chleb i mleko, jak stałam w kolejkach po cukier, jak mąż przynosił wypłatę i od razu było wiadomo, że nie wystarczy do końca miesiąca. Myślałam, że rozumiem, co znaczy się bać o przyszłość. Ale to było inne bycie biednym – z innymi regułami, innym systemem, inną niepewnością. Nigdy nie musiałam się martwić, że stracę pracę z dnia na dzień, bo takie rzeczy się po prostu nie zdarzały. Może naprawdę nie rozumiałam, jak wygląda teraz jej świat. Telefon, którego się bałam Przez dwa tygodnie nie zadzwoniłam. Bałam się, że jeśli zadzwonię, to znowu usłyszę tę złość w jej głosie, a jeśli nie zadzwonię, to będzie wyglądało, jakbym się obraziła jak dziecko. W końcu to Anna zadzwoniła pierwsza, w środę wieczorem, kiedy siedziałam sama w kuchni z kubkiem wystudzonej herbaty. – Mamo? – powiedziała, i w jej głosie był ten sam ton co zawsze, kiedy chciała coś załagodzić, a nie wiedziała jak. – Henio pytał o babcię. Mówi, że chce, żebyś przyszła na plac zabaw w sobotę. Coś we mnie ścisnęło się i puściło jednocześnie. – Przyjdę – powiedziałam. – Anka, ja przepraszam za tamto. Nie miałam prawa wypowiadać się w ten sposób, jakbym wiedziała lepiej. Zamilkła na chwilę, słyszałam jej oddech w słuchawce. – Ja też przepraszam, że tak na ciebie naskoczyłam. Po prostu... jest mi ciężko, mamo. Bardziej niż chcę pokazywać. I jak ty mówisz o drugim dziecku, to ja słyszę tylko, że nie widzisz, jak my dwoje z Markiem się z tym wszystkim męczymy. – Widzę – powiedziałam, choć wiedziałam, że tak naprawdę zobaczyłam to dopiero teraz, po tej kłótni, kiedy było już za późno, żeby to powiedzieć w porę. Plac zabaw w sobotę Przyszłam w sobotę, jak obiecałam. Henio biegał między huśtawkami, wołając „babcia, babcia”, a Anna siedziała na ławce, otulona w kurtkę zbyt ciepłą na tę pogodę, jakby chciała się w niej schować. Siedziałyśmy razem, patrząc na Henia, nie mówiąc nic przez dobrą chwilę. – Wiesz co, mamo – powiedziała w końcu Anna, nie patrząc na mnie, tylko na Henia. – Może kiedyś będzie drugie dziecko. Ale nie teraz. Nie w tym roku. Może za dwa, trzy lata, jak coś się ustabilizuje. – Rozumiem – odpowiedziałam, i tym razem naprawdę to czułam. Nie powiedziałam nic więcej, nie dodałam żadnej rady, żadnego „ale w twoim wieku ja już...”. Po prostu siedziałam obok niej, patrząc, jak Henio wspina się po drabince, i myślałam, że czasem najlepsze, co można dać dziecku, to nie druga siostra czy brat, tylko matka, która nie musi udawać, że wszystko jest w porządku. Wracając do domu tego wieczoru, długo siedziałam w samochodzie na parkingu pod blokiem, nie wchodząc jeszcze do środka. Myślałam o tym, jak łatwo mi się mówiło rzeczy, które nic mnie nie kosztowały, i jak wiele kosztowały one Annę. Nie wiedziałam, czy kiedykolwiek znajdziemy wspólny język na te sprawy, ale przynajmniej wiedziałam już, że warto najpierw pytać, zanim się doradza. Grażyna, 58 lat Historie są inspirowane życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Pojechałam z dziećmi odwiedzić teściową w sanatorium, ale w jej pokoju była tylko męska marynarka. Wtedy syn powiedział coś, co otworzyło mi oczy” „Dziadkowie zabrali Julkę do Krynicy Morskiej, a wrócili sami”. Mama nie może wybaczyć teściom tego, co się wydarzyło „Wychowałam rozpuszczone egoistki, które nie chcą mi dać wnuków. Pewnie szklanki wody na starość też nie dostanę”
Nie może znieść, gdy dziadkowie biorą jej dziecko na ręce. „Skręca mnie w środku”
Dziadkowie chcą przytulić wnuka, dać buziaka w czoło, ponosić go na rękach. Dla wielu rodzin to zupełnie naturalne gesty. Są jednak mamy, które przyznają, że w takich sytuacjach czują narastający niepokój, złość, a czasem nawet zazdrość.
Na stronie „Mamy Mamom” pojawiło się anonimowe wyznanie młodej mamy, która opisała emocje towarzyszące wizytom u dziadków. Choć – jak sama podkreśla – zarówno jej rodzice, jak i teściowie bardzo kochają wnuka i chcą dla niego jak najlepiej, ona sama nie potrafi czerpać z tych spotkań spokoju. „Mam problem z wizytami u teściów oraz rodziców – wszyscy kochają wnuka i chcą dla niego najlepiej. Jednak ja odczuwam dużo negatywnych emocji, jak tylko zrobią coś nie po mojej myśli”. Autorka wymienia sytuacje, które wywołują w niej największy dyskomfort. Przeszkadza jej, gdy dziadkowie całują dziecko w główkę lub stópki, biorą je na ręce bez pytania albo odchodzą z nim w inny kąt pokoju. „Skręca mnie w środku, że dziecko znika mi z pola widzenia, że jest traktowane, noszone, zabawiane inaczej niż uważam za słuszne”. Jednocześnie kobieta zdaje sobie sprawę, że jej reakcje mogą wydawać się przesadzone. „Sama nie wiem, z czego to wynika, może jakaś niepewność, zazdrość, że dziecko u nich jest grzeczniejsze itp.” „Miałam dokładnie tak samo” Pod wpisem szybko pojawiły się setki komentarzy. Co ciekawe, wiele kobiet nie oceniało autorki, ale przyznało, że doskonale zna podobne emocje: „A ja to rozumiem, miałam tak przez pierwszy rok mojego dziecka. Skręcało mnie, jak teściowa robiła cokolwiek z moim dzieckiem, mimo tego, że robiła wszystko z czystej miłości i nigdy w życiu córki nie skrzywdziła. Po prostu tak było i tyle. Od męża słuchałam, że przesadzam, a mi przeszkadzało to strasznie”. Niektóre mamy zwracały uwagę, że szczególnie w pierwszych miesiącach po porodzie silna potrzeba kontrolowania otoczenia dziecka może mieć związek z ogromnymi zmianami hormonalnymi, zmęczeniem i naturalnym instynktem opiekuńczym. Pojawiały się jednak również głosy zachęcające autorkę do rozmowy ze specjalistą, jeśli takie emocje utrzymują się długo i zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie lub relacje z bliskimi. A może to po prostu kwestia granic? W dyskusji nie zabrakło też komentarzy osób, które uważały, że rodzice mają pełne prawo wyznaczać zasady dotyczące kontaktu z dzieckiem. Inni zwracali uwagę, że granice są ważne, ale równie ważne jest zastanowienie się, z czego wynikają nasze reakcje: „Myślę, że wiele mam ma podobne odczucia, zwłaszcza na początku. Masz prawo stawiać granice, ale jeśli dziadkowie kochają wnuka i nie robią nic, co mu szkodzi, to warto zastanowić się, czy to bardziej kwestia ich zachowania, czy Twoich emocji. To, że dziecko dobrze czuje się z dziadkami, nie umniejsza Twojej roli jako mamy”. Dlaczego tak wiele mam odnajduje się w tej historii? Psychologowie od lat podkreślają, że po narodzinach dziecka u wielu kobiet pojawia się bardzo silna potrzeba chronienia go. To naturalny mechanizm, który pomaga budować więź i dbać o bezpieczeństwo niemowlęcia. U części mam z czasem słabnie, u innych utrzymuje się dłużej, zwłaszcza jeśli towarzyszy mu przemęczenie, stres lub brak poczucia wsparcia. To nie oznacza jednak, że każda niechęć do oddawania dziecka w ramiona dziadków jest czymś niepokojącym. Czasem jest to po prostu etap, który mija wraz z kolejnymi miesiącami i rosnącym poczuciem bezpieczeństwa. Popularność tego wpisu pokazuje, że temat dotyka znacznie większej liczby rodzin, niż mogłoby się wydawać. Z jednej strony są mamy, które czują ogromny dyskomfort, gdy ktoś zajmuje się ich dzieckiem inaczej niż one same. Z drugiej – dziadkowie, którzy często chcą jedynie okazać wnukowi czułość i nie rozumieją, dlaczego ich gesty spotykają się z oporem. Zobacz także: Dziadkowie wypinają się na wnuki w wakacje, a potem płacz, że nikt ich nie odwiedza. „Sami są sobie winni” „Córka wykorzystuje mnie do opieki nad wnukami, chociaż stać ją na nianię. W końcu się postawiłam, ale szybko tego pożałowałam” „Wychowałam rozpuszczone egoistki, które nie chcą mi dać wnuków. Pewnie szklanki wody na starość też nie dostanę”
Zgodziła się zaopiekować wnuczką w wakacje. „Córka wręczyła mi listę zakazów. Aż mi się żal zrobiło Klarci”
„Córka powiedziała, że to tylko kilka zasad. Kiedy przeczytałam kartkę, usiadłam przy stole i przez chwilę nie wiedziałam, czy mam się śmiać, czy płakać” – pisze nasza czytelniczka.
Wakacje u babci dla wielu dzieci są synonimem swobody, przygód i odrobiny pobłażliwości. Coraz częściej jednak dziadkowie słyszą od rodziców szczegółowe wskazówki dotyczące opieki nad wnukami. Nasza czytelniczka przyznaje, że lista, którą otrzymała od córki przed dwutygodniowym pobytem sześcioletniej Klary, mocno ją zaskoczyła. „Chciałam po prostu pobyć z wnuczką” Dzień dobry, mam 63 lata i od dawna czekałam, aż Klara będzie na tyle duża, by spędzić u mnie część wakacji. Gdy córka zapytała, czy zaopiekuję się nią przez dwa tygodnie, bardzo się ucieszyłam. Przygotowałam pokój, kupiłam farby, kredki i zaplanowałam wycieczki do lasu oraz nad jezioro. Byłam przekonana, że jedynym problemem będzie to, czy wnuczka nie zatęskni za rodzicami. Dzień przed przyjazdem córka wręczyła mi kartkę. Powiedziała, że spisała najważniejsze zasady. Na liście było kilkanaście punktów: żadnych lodów po godzinie 16, maksymalnie 20 minut bajek dziennie, zakaz chodzenia boso po trawie, codzienne ćwiczenia z angielskiego i obowiązkowe zasypianie o 19.30. Do tego dokładny jadłospis i prośba, żebym codziennie wysyłała zdjęcia wszystkich posiłków. „Zrobiło mi się żal Klary” Nie obraziłam się. Rozumiem, że dziś rodzice mają inne podejście niż my kiedyś. Zrobiło mi się jednak żal Klarci. Wakacje u babci powinny być czasem odpoczynku i wspólnej radości, a nie kolejnym projektem do realizacji według harmonogramu. Porozmawiałam z córką spokojnie. Ustaliłyśmy, które zasady są naprawdę ważne, a gdzie możemy sobie pozwolić na trochę luzu. Klara przyjechała, a my spędziłyśmy wspaniałe dwa tygodnie. Były lody, wieczorne czytanie książek i spacery boso po trawie. Dziś myślę, że córka nie chciała mnie kontrolować. Po prostu bardzo się stara być dobrą mamą. Mam jednak nadzieję, że pozwoli też swojej córce być po prostu dzieckiem. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Komentarz redakcji Rodzice mają prawo ustalać zasady dotyczące swoich dzieci, a dziadkowie – własne granice związane z opieką. Przed dłuższym pobytem wnuków warto spokojnie porozmawiać o oczekiwaniach. Dzięki temu wakacje u babci mogą być czasem odpoczynku i dla dziecka, i dla dorosłych. Czytaj także: „Babcia chce wziąć na wakacje tylko jedno z moich dzieci. Mogłaby się bardziej postarać i zabrać dwoje” Dziadkowie nie chcą zajmować się wnukami w wakacje. „Teściowie wolą jechać do Egiptu, a chciałam im nawet zapłacić” Matka: „Zapytałam 8-letnią córkę sąsiadki, dlaczego przychodzi do nas codziennie o 12. Odpowiedź mnie osłabiła”
„Córka wykorzystuje mnie do opieki nad wnukami, chociaż stać ją na nianię. W końcu się postawiłam, ale szybko tego pożałowałam”
„Myślałam, że odpoczynek mi się należy. Nie przypuszczałam, że tak wiele się zmieni, gdy postawię córce jasne granice...”
Zawsze byłam tą babcią, która jest gotowa pomóc na każde zawołanie. Kiedy Lidka dzwoniła w środku tygodnia, żebym odebrała dzieci z przedszkola, rzucałam wszystko i pędziłam autobusem przez pół miasta. Byłam dumna, że mogę być dla niej wsparciem, choć czasem zmęczenie dawało mi się we znaki. Jednak pewnego dnia coś się zmieniło. Poczułam, że nie jestem już w stanie dalej udźwignąć wszystkiego sama. Zmęczenie, którego nie da się zignorować Ostatnie miesiące były dla mnie trudne. Kręgosłup coraz częściej dawał o sobie znać, a poranki zaczynałam od proszków i ćwiczeń rozciągających. Każda kolejna prośba Lidki o pomoc wzbudzała we mnie coraz większy niepokój. Bałam się, że któregoś dnia naprawdę nie dam rady podnieść dzieci, pobawić się z nimi, czy nawet wyjść na spacer. Wiedziałam, że muszę postawić granicę, choć serce mi się krajało na samą myśl o tym. Przez lata słuchałam rad psychologów – „zadbaj o siebie, naucz się mówić nie, stawiaj granice” – ale kiedy przyszło do konkretów, okazało się, że to wcale nie jest takie proste. Pewnego popołudnia, kiedy Lidka zadzwoniła z pytaniem, czy mogę zostać z dziećmi w weekend, poczułam, jak narasta we mnie napięcie. Chciałam się zgodzić, jak zawsze, ale coś mnie powstrzymało. – Lidka, nie mogę. Naprawdę nie dam rady. Mój kręgosłup już odmawia posłuszeństwa – powiedziałam, czując w gardle gulę. – Mamo, proszę cię, to tylko dwa dni. Z Markiem mamy rocznicę, wykupiliśmy weekend w spa... Ty zawsze byłaś z dziećmi! – jej głos drżał od emocji. – Wiem, ale ja już nie mogę. Po ostatnim weekendzie przez trzy dni leżałam z bólu. Może pomyślicie o niani? Stać was na to, a ja naprawdę już nie wyrabiam. Zapadła cisza. Wiedziałam, że jest rozczarowana, ale nie mogłam inaczej. – Niani? – powtórzyła chłodno. – No dobrze. Jak wolisz. Rozłączyła się. Zostałam sama z poczuciem winy i lękiem, co będzie dalej. Dwa tygodnie ciszy Nie spodziewałam się, że ta rozmowa tak bardzo zmieni nasze relacje. Lidka zamilkła. Nie odbierała moich telefonów, na wiadomości odpisywała zdawkowo. Minęły dwa tygodnie, zanim zebrałam się w sobie i postanowiłam pojechać do nich bez zapowiedzi. Zawsze byłam mile widziana, więc miałam nadzieję, że i tym razem wszystko jakoś się ułoży. Przyniosłam dzieciom ich ulubione ciastka, żeby choć trochę ocieplić atmosferę. Zadzwoniłam do drzwi. Z nerwów czułam ścisk w żołądku. Drzwi otworzyła mi nieznana kobieta, może pięćdziesięcioletnia, z uśmiechem na twarzy. – Dzień dobry, w czym mogę pomóc? – Dzień dobry, ja do Lidki. Jestem jej mamą. – Ach, dzień dobry! Pani Lidka jest w pracy, pan Marek też. Ja nazywam się Basia, jestem nianią dzieci. Wyjrzały zza niej główki moich wnuków, Weroniki i Patryka. Rzucili szybkie „Babcia!”, ale zaraz schowali się za spódnicę pani Basi. Poczułam ukłucie w sercu. – Chodźcie, dzieci, babcia przyszła. Zrobimy herbatę? – powiedziała pani Basia, zapraszając mnie do środka. Usiadłam przy stole jak gość, obserwując, jak pani Basia sprawnie obsługuje dzieci, zna każdy zakamarek kuchni, a maluchy biegną do niej z rysunkami i opowieściami. Próbowałam zagadać do Weroniki, ale ona tylko zerknęła na mnie i pobiegła do niani. Po pół godzinie wyszłam, zostawiając ciastka na blacie. W drodze do domu łzy same cisnęły mi się do oczu. Nowa rzeczywistość Wieczorem zadzwoniłam do Lidki. Odebrała po kilku sygnałach. – Byłam dzisiaj u was. Poznałam panią Basię – powiedziałam cicho. – O, świetnie. Dzieci ją uwielbiają. Ma mnóstwo pomysłów, zabiera je na spacery, robi z nimi prace plastyczne. No i jest codziennie od ósmej do szesnastej. W weekendy też, jeśli trzeba. – Rozumiem. Ale... czemu nic mi nie powiedziałaś? – Mamo, sama mówiłaś, że nie dasz rady. Nie chciałam cię obciążać. Teraz masz więcej czasu dla siebie. Jej ton był spokojny, ale czułam w nim dystans. Jakby chciała mi pokazać, że sobie świetnie radzi beze mnie. Z każdym tygodniem stawałam się coraz bardziej gościem w ich życiu. Lidka coraz rzadziej dzwoniła, nie zapraszała mnie już na spontaniczne obiady. Na propozycje spaceru z wnukami odpowiadała, że mają już plany z Basią. Na Facebooku pojawiały się zdjęcia dzieci z podpisami: „Najlepsza niania na świecie!”. Czułam, jak moje miejsce w rodzinie powoli się kurczy. Urodziny inne niż wszystkie Kiedy nadszedł dzień urodzin dzieci, bardzo się starałam nie pokazać po sobie smutku. Wystroiłam się, przygotowałam prezenty i ruszyłam do sali zabaw z nadzieją, że choć tego dnia poczuję się znów częścią rodziny. Na miejscu zobaczyłam panią Basię, która bawiła się z Weroniką i Patrykiem, pomagała dzieciom zdmuchiwać świeczki, podawała talerzyki tortu. Lidka i Marek rozmawiali ze znajomymi. Usiadłam obok córki. – Piękne urodziny, Lidka – powiedziałam. – Dziękuję, mamo. Basia wszystko zorganizowała. Nawet tort zamówiła z tej nowej cukierni. Dzieci podbiegły do naszego stolika. Wyciągnęłam ręce, ale przebiegły obok mnie i rzuciły się na szyję niani. – Ciociu Basiu, zobacz, jaki samochodzik! – krzyczał Patryk. – Piękny! Kto ci go kupił? – Babcia – odpowiedział, pokazując na mnie, ale zaraz pobiegł z nianią dalej się bawić. Patrzyłam na to wszystko i czułam, jak serce mi pęka. Z jednej strony miałam upragniony odpoczynek, nikt już nie obciążał mnie kolejnymi prośbami. Z drugiej – czułam się jak widz na własnym przedstawieniu. Moja rola została komuś oddana i nawet nie zauważyłam, kiedy to się stało. Samotność, której nie przewidziałam Wieczorem wróciłam do pustego mieszkania. Cisza, która kiedyś była dla mnie wybawieniem po całym dniu hałasu i biegania za wnukami, teraz była nie do zniesienia. Siadłam przy stole i rozmyślałam, czy naprawdę zrobiłam dobrze. Może powinnam była jeszcze trochę się poświęcić? Zacisnąć zęby, przemilczeć ból pleców i być dla nich tak, jak oni tego oczekiwali? Wiem, że nie mogłam już dłużej udawać, że mam tyle siły co dawniej. Ale nikt nie uprzedza, że stawianie granic może tak bardzo boleć. Nie tylko ciało, ale i serce. Czasem myślę, że już zawsze będę tą babcią „na ławce rezerwowych”. Kiedyś byłam niezastąpiona. Dziś – nie jestem nawet pierwszym wyborem. Może przyjdzie taki dzień, że znów znajdę swoje miejsce w ich życiu. Na razie uczę się żyć z tym, co sama wybrałam – i z tym, czego nie przewidziałam. Irena, 65 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Babcia chce wziąć na wakacje tylko jedno z moich dzieci. Mogłaby się bardziej postarać i zabrać dwoje” „Teściowa od lat powtarzała, że dom będzie dla wnuków. Gdy podczas remontu mąż znalazł list schowany pod deskami, wiedziałam, że musimy zabrać stamtąd dzieci” „W dzieciństwie całe lato spędzałam z dziadkami i nikt nie narzekał. Dziś seniorzy mają w nosie wnuki, wolą potańcówki w sanatorium”
„Pojechałam z dziećmi odwiedzić teściową w sanatorium, ale w jej pokoju była tylko męska marynarka. Wtedy syn powiedział coś, co otworzyło mi oczy”
„Pojechałam do sanatorium z obowiązku, spodziewając się kolejnej porcji narzekań. To, co tam zobaczyłam, całkowicie zburzyło mój obraz teściowej jako cierpiącej wdowy.”
Droga do Ciechocinka mijała nam spokojnie, choć w głowie układałam sobie najczarniejsze scenariusze. Zbyszek prowadził, a z tyłu nasz siedmioletni syn, Antoś, oglądał świat przez okno. Jechaliśmy w odwiedziny do mojej teściowej, Ireny, która od dwóch tygodni przebywała w sanatorium. Irena to kobieta, z którą zawsze miałam trudne relacje. Po śmierci jej męża, a mojego teścia, te relacje jeszcze bardziej się ochłodziły. Zbyszek był jej jedynym synem, a ona po prostu nie potrafiła odnaleźć się w samotności. Każdy telefon od niej to była litania narzekań, żalów i pretensji o to, że jesteśmy zapracowani, że nie mamy dla niej czasu, że jest opuszczona i samotna. Zgodziłam się na ten wyjazd z ciężkim sercem, tylko po to, żeby Zbyszek miał poczucie, że dbamy o jego matkę. – Myślisz, że będzie znowu narzekać na jedzenie? – zapytał Zbyszek, przerywając moje rozmyślania. – Z pewnością. Przecież tam podają chleb, który nie smakuje jak ten z jej ulubionej piekarni, a zupa jest zawsze za mało słona – odpowiedziałam, próbując uśmiechnąć się z przymusem. Antoś z tyłu zaśmiał się. – Babcia mówiła przez telefon, że poznała fajną koleżankę! – rzucił wesoło. Fajną koleżankę? Zdziwiłam się, bo Irena rzadko nawiązywała nowe znajomości. Raczej trzymała ludzi na dystans, uważając, że nikt nie jest w stanie zrozumieć jej straty i bólu. Ten pokój skrywał więcej, niż się spodziewałam Dotarliśmy na miejsce wczesnym popołudniem. Budynek sanatorium robił wrażenie – otoczony starymi drzewami, z pięknym, zadbanym ogrodem. Znaleźliśmy pokój Ireny. Zbyszek zapukał, a po chwili usłyszeliśmy znajomy głos: – Proszę! Weszliśmy do środka. Irena siedziała przy stoliku, przeglądając jakąś gazetę. Wyglądała... inaczej. Zazwyczaj ubierała się w ciemne, stonowane kolory, a jej twarz rzadko zdobił uśmiech. Teraz miała na sobie jasną, kwiecistą bluzkę, a jej włosy były starannie ułożone. – O, jesteście! – powiedziała, wstając i uśmiechając się do nas. – Nie spodziewałam się was tak wcześnie. Przywitaliśmy się. Antoś od razu pobiegł do okna, żeby zobaczyć widok, a my ze Zbyszkiem usiedliśmy na brzegu łóżka. Pokój był niewielki, ale przytulny. I wtedy to zauważyłam. Na oparciu krzesła, tuż obok szafy, wisiała marynarka. Męska, szara marynarka w delikatną kratę. Zdecydowanie nie należała do Ireny, a już na pewno nie do Zbyszka. Moje serce zabiło mocniej. Czyżby Irena kogoś poznała? A jeśli tak, to kim był ten mężczyzna? Przez głowę przemknęły mi najróżniejsze myśli. Czy to był jakiś kuracjusz? A może pracownik sanatorium? A co, jeśli to był ktoś, kto chciał ją wykorzystać? Spojrzałam na Zbyszka, ale on wydawał się niczego nie zauważać. Rozmawiał z matką o jej zabiegach, o tym, jak się czuje. Ja jednak nie mogłam oderwać wzroku od tej marynarki. Czułam narastający niepokój. Znałam Irenę od lat i wiedziałam, że po śmierci teścia całkowicie zamknęła się na świat. Nie mogłam uwierzyć, że tak po prostu wpuściła do swojego życia kogoś nowego. Prawda, która uderzyła mnie prosto w serce Postanowiłam działać ostrożnie. Nie chciałam od razu rzucać oskarżeń, ale musiałam dowiedzieć się prawdy. – A ta koleżanka, o której mówiłaś Antosiowi przez telefon? – zapytałam, próbując brzmieć swobodnie. – To jakaś fajna babka z turnusu? Irena zawahała się przez ułamek sekundy, po czym uśmiechnęła się lekko. – Tak, bardzo miła. Ma na imię Krystyna. Siedzimy razem przy stoliku w jadalni. Krystyna? A ta marynarka to co? Jej mąż zostawił ją tu przez przypadek? Nie, to się nie trzymało kupy. Czułam, że Irena coś przed nami ukrywa. Wtedy Antoś odwrócił się od okna i podbiegł do krzesła z marynarką. – O, jaka ładna marynarka! – powiedział, dotykając materiału. – To dla dziadka? Irena zbladła, a Zbyszek w końcu zwrócił uwagę na to, co wisiało na krześle. – Mamo, czyja to marynarka? – zapytał, marszcząc brwi. Irena spuściła wzrok, a jej ręce zaczęły lekko drżeć. – To... to pana Henryka – powiedziała cicho, niemal szeptem. – Jakiego pana Henryka? – drążył Zbyszek. – Z pokoju obok. On... my czasem... pijemy razem herbatę. Zostawił ją tu wczoraj, bo było mu za gorąco. Zapadła niezręczna cisza. Patrzyliśmy na nią w szoku. Irena, która od lat żyła wspomnieniami o zmarłym mężu, która odtrącała każdą próbę pomocy czy wyciągnięcia jej z domu, teraz spędzała czas z jakimś panem Henrykiem? Byłam wściekła. Jak mogła nam to zataić? Dlaczego wymyśliła jakąś Krystynę? Czułam się oszukana i zdradzona. Zbyszek też wyglądał na zdezorientowanego. Dziecięca szczerość, która zmieniła wszystko Wtedy odezwał się Antoś. – A wiesz co, babciu? – powiedział z powagą, patrząc prosto w jej oczy. – Myślę, że dziadek na pewno by się ucieszył, że masz z kim pić herbatę. On by nie chciał, żebyś była cały czas sama i smutna. Jego słowa zawisły w powietrzu. Irena spojrzała na wnuka, a w jej oczach pojawiły się łzy. Zbyszek objął matkę ramieniem, a ja poczułam, jak cały mój gniew uchodzi ze mnie jak powietrze z przekłutego balonu. Nagle dotarło do mnie, jak bardzo byłam niesprawiedliwa. Oczekiwałam, że Irena będzie do końca życia tkwić w żałobie, że będzie uosobieniem cierpiącej wdowy. Tymczasem ona po prostu próbowała na nowo nauczyć się żyć. Znalazła kogoś, kto dotrzymywał jej towarzystwa, z kim mogła porozmawiać, wypić herbatę. A ja, zamiast się z tego cieszyć, poczułam się zagrożona. Podeszłam do Ireny i dotknęłam jej dłoni. – Antoś ma rację, mamo – powiedziałam cicho. – Dobrze, że kogoś poznałaś. Nie musisz nam o wszystkim mówić, ale wiedz, że chcemy, żebyś była szczęśliwa. Irena uśmiechnęła się przez łzy. – Dziękuję, Magdo – szepnęła. Wróciliśmy do domu w milczeniu, ale to było dobre milczenie. Zbyszek prowadził, a ja patrzyłam w okno, czując ulgę i... wdzięczność. Wdzięczność za to, że mój siedmioletni syn miał w sobie więcej mądrości i zrozumienia niż ja. Od tamtej pory nasze relacje z Ireną uległy poprawie. Pan Henryk okazał się bardzo sympatycznym starszym panem, wdowcem, który, podobnie jak Irena, szukał towarzystwa na jesień życia. Nie zamieszkali razem, nie wzięli ślubu. Po prostu spotykali się na herbatę, spacery i długie rozmowy. A ja nauczyłam się, że miłość i zrozumienie nie zawsze mają taki kształt, jakiego byśmy oczekiwali. Magda, 38 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Mama od przyjazdu do sanatorium nie dawała znaku życia. Po 3 dniach jej telefon odebrał jakiś mężczyzna. Powiedział 2 słowa” „Teściowa od miesięcy prosiła nas o pożyczki. Gdy przypadkiem zobaczyłam jej zdjęcia z uzdrowiska, aż mnie zamurowało” „Babcia chce wziąć na wakacje tylko jedno z moich dzieci. Mogłaby się bardziej postarać i zabrać dwoje”
„Syn i synowa zamieszkali u mnie, ale dopiero po narodzinach wnuka poznałam ich plan. Musiałam się ich pozbyć”
„Myślałam, że stworzymy kochającą, wielopokoleniową rodzinę. Szybko jednak okazało się, że dla syna i synowej jestem tylko darmową opcją, dzięki której mogą oszczędzać, ignorując całkowicie moje potrzeby i spokój.”
Kiedy Janek i Marta zapytali, czy mogliby na jakiś czas wprowadzić się do mojego domu po narodzinach małego Antosia, poczułam prawdziwą radość. Zawsze marzyłam o domu pełnym życia, gwarze rozmów i dziecięcym śmiechu. Mój dom jest spory, odkąd mąż zmarł kilka lat temu, było mi w nim trochę zbyt pusto, a oni musieliby gnieździć się z małym w kawalerce. Pomyślałam, że to wspaniała okazja, by zacieśnić nasze więzi, pomóc im w tych pierwszych, trudnych miesiącach z noworodkiem i po prostu nacieszyć się byciem babcią. Oni dobrze zarabiają, nic by się nie stało, gdyby przez miesiąc czy dwa opłacali tamto puste mieszkanie. Zgodziłam się od razu. Przygotowałam dla nich całe piętro – dwa duże pokoje i osobną łazienkę. Wydałam sporo oszczędności na odświeżenie ścian i zakup nowych mebli, żeby czuli się komfortowo. Janek zawsze był moim oczkiem w głowie, a Marta wydawała się miłą, choć trochę zdystansowaną osobą. Wierzyłam, że wspólne mieszkanie nas zbliży. Pierwsze zgrzyty Początki były naprawdę obiecujące. Antoś to cudowne dziecko, a ja starałam się być wsparciem, nie narzucając się zbytnio. Gotowałam obiady, prałam, sprzątałam – wszystko po to, by młodzi rodzice mogli odpocząć. Jednak z biegiem tygodni zaczęłam zauważać drobne, ale irytujące zmiany. Marta zaczęła traktować mnie coraz bardziej jak darmową pomoc domową, a nie jak gospodynię. Nie pytała, czy mogłabym zająć się małym, po prostu stawiała mnie przed faktem dokonanym. – Mamo, my z Jankiem wyskoczymy na miasto, zrobisz małemu butelkę za godzinę, dobra? – rzuciła pewnego popołudnia, nawet nie czekając na moją odpowiedź, tylko łapiąc torebkę i wychodząc z domu. Zostawałam z Antosiem, czując lekkie ukłucie irytacji. Oczywiście, uwielbiałam wnuka, ale miałam też swoje plany, swoje życie, o które nikt już nie pytał. Zaczęli też zamawiać drogie jedzenie na dowóz, nie proponując mi nigdy poczęstunku, choć ja codziennie stawałam na rzęsach, by w lodówce było pełno domowego jedzenia. Przypadkowa rozmowa Któregoś wieczoru, kiedy Antoś w końcu zasnął, zeszłam na dół po szklankę wody. Przechodząc obok salonu, usłyszałam ściszone głosy Janka i Marty. Drzwi były lekko uchylone. – Przecież to idealny układ – mówiła Marta, brzmiąc na wyraźnie zadowoloną. – Zaoszczędzimy mnóstwo kasy. Twoja matka i tak siedzi tu sama, nic nie robi, więc to żadna różnica, że my tu jesteśmy. A za to, co dostaniemy z wynajmu naszej kawalerki, odłożymy na większe mieszkanie. Przez rok czy dwa u niej przemęczymy. Zamarłam. Szklanka niemal wypadła mi z rąk. – No tak, ale musimy jej jakoś powiedzieć o tym wynajmie – odparł Janek, trochę niepewnie. – Przecież mówiła, że to na chwilę, żeby pomóc przy małym. – Oj tam, powiesz, że mieliśmy awarię w mieszkaniu i musimy je wynająć, żeby pokryć koszty remontu. Coś wymyślisz. Przecież ona nas nie wyrzuci z dzieckiem na bruk – prychnęła Marta. Poczułam, jak krew uderza mi do głowy. Nie chodziło o to, że potrzebowali wsparcia przy dziecku. Chodziło o to, że potraktowali mnie jak naiwną starszą panią, którą można wykorzystać jako darmowy hotel i darmową opiekunkę, żeby sami mogli się bogacić moim kosztem. Samowolne rządy Przez kilka następnych dni chodziłam jak struta. Nie wiedziałam, jak zacząć tę rozmowę, jak skonfrontować ich z tym, co usłyszałam. Mój smutek szybko jednak przerodził się w złość, gdy zobaczyłam, co Marta zrobiła w salonie. Wróciłam z zakupów i zastałam mój ukochany salon – ten sam, w którym przez lata odpoczywałam z mężem – całkowicie przemeblowany. Mój stary, wygodny fotel zniknął, a na jego miejscu stała nowoczesna, krzykliwa komoda, którą kupili kilka dni wcześniej. – Marta, co tu się dzieje? – zapytałam, starając się opanować drżenie głosu. – O, jesteś! – uśmiechnęła się szeroko, jakby nigdy nic. – Zrobiłam trochę porządku. Ten twój fotel był już taki stary i zagracał przestrzeń. Przeniosłam go do garażu. Teraz jest tu o wiele więcej miejsca dla Antosia. – To jest mój dom, Marta. Mój salon i mój fotel – powiedziałam stanowczo. – Nie życzę sobie, żebyś bez pytania zmieniała cokolwiek w moich rzeczach. Jej uśmiech zrzedł. – Przecież my tu mieszkamy, mamo. Musimy mieć jakąś przestrzeń do życia. Nie możemy cały czas czuć się jak goście. – Ale jesteście tu gośćmi! – wypaliłam, nie mogąc się już powstrzymać. – Gośćmi, którzy mieli tu być na chwilę, żeby odpocząć po porodzie, a nie najemcami, którzy planują tu siedzieć latami za darmo, wynajmując w tym czasie swoje mieszkanie! Konfrontacja Marta pobladła. Zanim zdążyła cokolwiek powiedzieć, do salonu wszedł Janek, zwabiony podniesionymi głosami. – Co tu się dzieje? – zapytał, patrząc na nas zdezorientowany. – Twoja matka ma jakieś pretensje, że przestawiłam ten stary, zniszczony fotel! – oburzyła się Marta, wskazując na mnie oskarżycielsko. – Nie chodzi o fotel, Janek – powiedziałam, patrząc mu prosto w oczy. – Chodzi o to, że słyszałam waszą rozmowę kilka dni temu. Słyszałam o planach wynajmu waszego mieszkania. Zrobiliście sobie ze mnie darmowy hotel, żeby odłożyć na swoje. Janek spuścił wzrok, wyraźnie zakłopotany. Przez chwilę panowała ciężka cisza, przerywana tylko cichym gaworzeniem Antosia z pokoju obok. – Mamo, to nie tak... – zaczął w końcu, jąkając się. – Po prostu pomyśleliśmy, że skoro i tak tu jesteśmy, to bez sensu, żeby tamto mieszkanie stało puste. Chcieliśmy tylko zaoszczędzić na przyszłość. Przecież tobie nie dzieje się krzywda. – Nie dzieje się krzywda? – powtórzyłam z niedowierzaniem. – Gotuję wam, piorę, sprzątam, zajmuję się dzieckiem na zawołanie, a wy traktujecie mnie jak powietrze. Zmieniacie mój dom bez pytania, planujecie moje życie za moimi plecami. Ja wam pomagam z miłości, a wy to po prostu chłodno kalkulujecie. Marta skrzyżowała ręce na piersi, przybierając postawę obronną. – No przecież mówiłaś, że się cieszysz, że tu jesteśmy. Że dom był za duży. Teraz ci przeszkadzamy? – Przeszkadza mi to, jak mnie traktujecie – odpowiedziałam, czując, że zbierają mi się łzy w oczach, ale nie chciałam im na to pozwolić. – Bardzo was kocham i uwielbiam Antosia. Ale to jest mój dom. Ja wyznaczam tu zasady. Jeśli chcecie tu mieszkać dłużej, musimy ustalić jasne warunki. Nowe zasady Przez następne kilkadziesiąt minut odbyła się jedna z najtrudniejszych rozmów w moim życiu. Musiałam stanowczo postawić granice własnemu dziecku. Zażądałam, aby zaczęli dokładać się do rachunków – prąd i woda drastycznie wzrosły, odkąd się wprowadzili. Zapowiedziałam, że nie będę codziennie gotować dla całej trójki, i że muszą zacząć robić własne zakupy. Co najważniejsze, jasno określiłam, że nie jestem darmową nianią na pełen etat, i jeśli potrzebują opieki nad małym, muszą pytać z wyprzedzeniem, czy mam czas i chęci. Janek przyjął to z pokorą, przepraszał i przyznał mi rację. Marta jednak przez resztę wieczoru chodziła nadąsana, unikając mojego wzroku. Następnego ranka, gdy zeszłam na śniadanie, mój stary fotel stał z powrotem na swoim miejscu. Na stole leżała koperta z pieniędzmi na rachunki i krótka kartka od Janka: „Przepraszam, mamo. Będziemy się starać”. Zrobiłam sobie kawę i usiadłam w moim fotelu, patrząc przez okno. Czułam mieszankę ulgi i smutku. Zrozumiałam, że moja relacja z synem i synową nigdy nie będzie taka idealna, jak to sobie wyobrażałam. Wielopokoleniowy dom z marzeń okazał się mitem. Miłość to jedno, ale szacunek do siebie i własnych granic to coś, o co czasem trzeba twardo zawalczyć, nawet z najbliższymi. Bogdana, 62 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj też: „Babcia chce wziąć na wakacje tylko jedno z moich dzieci. Mogłaby się bardziej postarać i zabrać dwoje” „Teściowie nie dołożyli nam złamanego grosza do nowego domu. Ale na grilla wpraszają się co weekend i nawet dzieciom arbuza nie przywożą” „Zabrałam wnuki do Krynicy Morskiej, żeby córka wreszcie odsapnęła. Zamiast wdzięczności spotkała mnie najgorsza zdrada”
„Teściowa nalegała, żeby wnuki spędziły z nią całe wakacje. Gdy podsłuchałam jej rozmowę z sąsiadką, ziemia usunęła mi się spod stóp”
„Miałam mieć cztery tygodnie świętego spokoju. Okazało się, że moja teściowa postanowiła wykorzystać ten czas, by pokazać mi, jak beznadziejną jestem matką”.
Lipiec miał być dla mnie i dla mojego męża, Tomka, miesiącem oddechu. Po intensywnym roku pełnym pracy, przedszkolnych infekcji, awantur o niezjedzone warzywa i chronicznego niedosypiania, perspektywa czterech tygodni wolności wydawała się niemal jak wygrana na loterii. Tomek sam zaproponował, żebyśmy wysłali naszą sześcioletnią Zuzię i czteroletniego Kubę do jego mamy. Danuta mieszkała na wsi, miała duży dom, ogród, a co najważniejsze – była emerytką, która ciągle narzekała, że rzadko widuje wnuki. – Odpoczniesz, kochanie – mówił Tomek, kiedy pakowałam walizki maluchów. – Mama świetnie sobie poradzi. Przecież wychowała mnie i mojego brata, a my jesteśmy w miarę normalni, prawda? Uśmiechnęłam się wtedy. Miałam pewne obawy, bo z Danutą zawsze miałyśmy trochę inne podejście do życia. Ja wierzyłam w rozmowę z dziećmi, tłumaczenie emocji, dawanie im wyboru i wyznaczanie granic bez podnoszenia głosu. Danuta z kolei była zwolenniczką „twardej ręki”, chociaż odkąd na świecie pojawiły się jej wnuki, trochę złagodniała. Tak przynajmniej myślałam. Zuzia i Kuba wyjechali w pierwszą sobotę lipca. Kiedy auto Tomka zniknęło za zakrętem, poczułam mieszankę ulgi i pustki. Przez pierwsze dni dzwoniłam codziennie, ale Danuta zawsze mówiła, że dzieci świetnie się bawią, są grzeczne i żebym się nie martwiła. Postanowiłam w końcu wyluzować. Umówiłam się z koleżankami na wino, nadrobiłam seriale, poszłam do fryzjera. Sielanka trwała do drugiego weekendu, kiedy zorientowałam się, że Zuzia zapomniała swojego ulubionego kocyka, bez którego podobno nie mogła zasnąć. Tomek był na szkoleniu w innym mieście, więc postanowiłam sama pojechać do teściowej w niedzielę rano, żeby zrobić niespodziankę. Czego oczy nie widzą... Podróż autem zajęła mi dwie godziny. Chciałam, żeby dzieciaki miały prawdziwą niespodziankę, więc zaparkowałam przy pobliskim lasku, może 10 minut od domu teściowej. Szłam wolno, delektując się ciepłym, letnim porankiem. Kiedy doszłam do jej furtki, zauważyłam, że jest otwarta. Weszłam na podwórko. Dzieci nigdzie nie było widać. Podeszłam bliżej tarasu, gdzie stał wiklinowy stół i krzesła. Usłyszałam głos teściowej. Rozmawiała z kimś z ożywieniem. – ...i mówię ci, Kryśka, ta dziewczyna kompletnie nie ma pojęcia o wychowaniu – to był głos Danuty, głośny i wyraźny. Zamarłam w pół kroku. Serce podeszło mi do gardła. Za żywopłotem stała sąsiadka, pani Krystyna. – No co ty opowiadasz? – zapytała sąsiadka, wyraźnie zaciekawiona. – Prawdę mówię. Karolina pozwala im na wszystko. Wchodzą jej na głowę. Kuba to taki rozwydrzony bachor, że aż wstyd. A Zuzka? Wczoraj nie chciała zjeść zupy, to wiesz, co jej matka wymyśliła? Żeby jej nie zmuszać! – Danuta prychnęła z oburzeniem. – Powiedziała, że jak zgłodnieje, to zje. I wiesz, co zrobiłam? Czekałam w bezruchu, bojąc się nawet oddychać. – Usadziłam smarkulę przy stole i powiedziałam, że nie odejdzie, dopóki talerz nie będzie pusty. Płakała, rzucała się, ale zjadła. Trzeba je naprawić, Kryśka, bo ta moja synowa to z nich jakieś mięczaki robi. Bezstresowe wychowanie, też coś. Kto to w ogóle wymyślił? Krystyna przytaknęła ze zrozumieniem. – Dobrze robisz, Danusia. Musisz ich wychować, jak należy, bo inaczej na głowę wam wejdą. – No właśnie. Miesiąc u mnie to za mało, ale chociaż spróbuję im trochę dyscypliny wprowadzić. Bo Karolina to potrafi tylko w te swoje mądre książki patrzeć. Stałam tam jak wmurowana. Każde słowo uderzało we mnie jak policzek. „Naprawić”? „Rozwydrzony bachor”? Moje dzieci? Dzieci, które starałam się wychowywać w miłości, ucząc je szacunku, ale też dawania sobie prawa do wyrażania emocji? Czułam, jak złość miesza się z poczuciem zdrady. Danuta zawsze udawała taką nowoczesną babcię, kiedy przyjeżdżała do nas. A teraz, za moimi plecami, robiła z moich dzieci jakieś eksperymenty, łamiąc każdą zasadę, na której opierało się nasze wychowanie. Konfrontacja z teściową Zrobiłam krok w tył. Chciałam uciec, pojechać z powrotem, zadzwonić do Tomka i kazać mu natychmiast zabrać dzieci. Ale z drugiej strony wiedziałam, że jeśli teraz odpuszczę, Danuta wygra. Zawsze uważała, że wie lepiej, i to była okazja, żeby pokazać jej, gdzie jest jej miejsce. Zebrałam w sobie całą odwagę, głośno zamknęłam furtkę, żeby udawać, że dopiero co przyszłam. Podeszłam do tarasu. – Dzień dobry, mamo – powiedziałam głośno. Mój głos drżał, ale starałam się brzmieć pewnie. Danuta drgnęła i odwróciła się gwałtownie. Zobaczyłam, jak kolor odpływa z jej twarzy. Pani Krystyna również wyglądała na zaskoczoną. – Karolina? – wydukała teściowa. – A ty... co ty tu robisz? Przecież miałaś przyjechać dopiero za dwa tygodnie. – Zuzia zapomniała kocyka. Pomyślałam, że wpadnę z niespodzianką – odpowiedziałam, patrząc jej prosto w oczy. Widziałam w nich panikę. Zrozumiała, że wszystko słyszałam. Pani Krystyna szybko się pożegnała i zniknęła za płotem. Zostałyśmy same. – Gdzie są dzieci? – zapytałam chłodno. – Bawią się w pokoju na górze – odpowiedziała, unikając mojego wzroku. – Świetnie. Pójdę je spakować. Danuta wreszcie na mnie spojrzała. Jej oczy zwęziły się. – Spakować? O czym ty mówisz, Karolina? Przecież miały być u mnie przez cały lipiec. – Słyszałam twoją rozmowę z Krystyną – powiedziałam, a słowa same popłynęły z moich ust. – Słyszałam, jak mówiłaś o moich dzieciach. O tym, że chcesz je „naprawić”. O zmuszaniu Zuzi do jedzenia. O tym, jak nazwałaś Kubę „rozwydrzonym bachorem”. Teściowa zaczerwieniła się. Przez chwilę wyglądała, jakby chciała zaprzeczyć, ale w końcu uniosła brodę. – Bo taka jest prawda, Karolino – powiedziała twardo. – Jesteś za miękka. Dzieci potrzebują dyscypliny, a ty im na wszystko pozwalasz. Ktoś musiał wziąć sprawy w swoje ręce. – Nie masz prawa! – podniosłam głos. – To są moje dzieci, mamo. Moje i Tomka. My decydujemy, jak je wychowujemy. Jeśli nie podoba ci się nasze podejście, to nie musisz się nimi opiekować. Ale nie pozwolę, żebyś robiła z nich ofiary swoich staroświeckich metod wychowawczych za moimi plecami. – O czym ty mówisz? Jakie ofiary? – prychnęła. – Wychowałam dwóch wspaniałych synów, a ty robisz ze mnie jakiegoś potwora. – Robisz z siebie kogoś, komu nie mogę ufać – odpowiedziałam cicho, ale z naciskiem. – Ufałam ci. Myślałam, że jesteś po naszej stronie, że wspierasz nas jako rodziców. A ty chciałaś wykorzystać ten czas, żeby udowodnić, że jestem złą matką. Odwróciłam się i weszłam do domu. Serce waliło mi jak młotem, kiedy wchodziłam po schodach. Na piętrze zastałam dzieci bawiące się klockami. Kiedy mnie zobaczyły, Zuzia rzuciła mi się na szyję. – Mamusia! – krzyknęła. – Cześć, skarbie. Pakujemy się. Wracamy do domu – powiedziałam, starając się uśmiechnąć. Powrót i konsekwencje Droga powrotna minęła w milczeniu. Dzieci były zmęczone i zaskoczone, że wracamy już do domu. Ja próbowałam skupić się na drodze, ale tak naprawdę analizowałam wszystko, co się wydarzyło. Zastanawiałam się, co powie Tomek. Wiedziałam, że będzie trudniej. To w końcu jego matka. Kiedy wieczorem wrócił do domu i zobaczył walizki w przedpokoju, zbladł. – Co się stało? – zapytał, wchodząc do kuchni. Opowiedziałam mu wszystko. Ze szczegółami. O podsłuchanej rozmowie, o słowach Danuty, o zmuszaniu Zuzi do jedzenia, o tym, że uważała mnie za nieudolną matkę. Tomek słuchał w milczeniu. Z każdym moim słowem jego twarz stawała się coraz bardziej napięta. – Nie wierzę... – wyszeptał, kiedy skończyłam. – Tomek, ja nie mogę jej już ufać. Zrozum to. Ona celowo to robiła. Chciała nam dzieci „naprawić”. Złapał się za głowę i opadł na krzesło. – Jutro do niej zadzwonię. Porozmawiam z nią – obiecał. I rzeczywiście zadzwonił. Słyszałam tylko urywki tej rozmowy. Tomek był stanowczy, chociaż jego głos drżał. Powiedział matce, że nie ma prawa podważać naszych decyzji wychowawczych. Że bardzo nas zawiodła. Danuta oczywiście nie przeprosiła. Uznała, że my po prostu „nie potrafimy przyjąć krytyki” i że „kiedyś jeszcze wspomnimy jej słowa”. Nasze relacje z teściową są chłodne. Nie wyobrażam sobie, by jeszcze kiedyś zostawić dzieci pod jej opieką. Czasami zastanawiam się, czy nie zareagowałam zbyt ostro. Może powinnam była po prostu zwrócić jej uwagę i dać szansę? Ale kiedy patrzę na Zuzię i Kubę, wiem, że podjęłam dobrą decyzję. Zaufanie to coś, na co pracuje się latami. A zniszczyć je można jednym zdaniem, wypowiedzianym szeptem do sąsiadki zza płotu. Karolina, 29 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Czytaj także: Dziadkowie nie chcą zajmować się wnukami w wakacje. „Teściowie wolą jechać do Egiptu, a chciałam im nawet zapłacić” „Bogaci teściowe przez lata nie dali na wnuki nawet złotówki. Przy niedzielnym obiedzie przypadkiem odkryłam, na co wydają swój majątek” „Dziadkowie zabrali Tymonka na działkę, bo w bloku piekarnik. Gdy wieczorem przywieźli tylko reklamówkę mokrych ubrań, nie mogłam wydobyć słowa”
„Zabraliśmy teściów na wspólne wczasy do Łeby, żeby zajęli się wnukami. Nie spodziewaliśmy się, że odkryjemy ich sekret”
„Myślałam, że zafunduję im miłe wakacje, a sobie chwilę spokoju od ciągłego biegania za dziećmi. Gdy usłyszałam, co mój teść mówi przez telefon, poczułam, jak grunt usuwa mi się spod nóg. Trzydzieści lat małżeństwa miało zakończyć się w najmniej oczekiwanym momencie.”
Od miesięcy marzyłam o wyjeździe nad morze. Trójka dzieci, praca na pełen etat, dom na głowie – byłam wykończona. Mój mąż, Tomek, zasugerował, żebyśmy zabrali jego rodziców, Krystynę i Ryszarda. „Pomogą przy chłopakach, a my w końcu trochę odetchniemy” – mówił. Pomysł wydawał się sensowny. Teściowie byli na emeryturze, mieli sporo wolnego czasu, a z wnukami zawsze świetnie się dogadywali. Zgodziłam się, mając przed oczami wizję porannej kawy na tarasie w ciszy, podczas gdy dziadkowie budują zamki z piasku z naszymi synami. Wynajęliśmy spory dom na obrzeżach Łeby, z dala od zgiełku i tłumów. Pierwsze dwa dni upłynęły w miarę spokojnie. Krystyna gotowała obiady, Ryszard zabierał dzieciaki na długie spacery po plaży. Zaczynałam wierzyć, że ten wyjazd to był strzał w dziesiątkę. Jednak trzeciego dnia coś zaczęło się psuć. Zauważyłam, że teściowie rzadko ze sobą rozmawiają. Unikali kontaktu wzrokowego, a jeśli już musieli coś ustalić, robili to zdawkowo, niemal chłodno. Zrzucałam to na karb zmęczenia podróżą i zmianą klimatu, ale w głębi duszy czułam, że coś jest nie tak. Przypadkowa rozmowa Czwartego dnia rano zeszłam na dół, żeby zrobić sobie kawę. Dom jeszcze spał. Wyszłam na taras, żeby nacieszyć się chwilą ciszy. Wtedy usłyszałam głos Ryszarda dobiegający z ogrodu. Rozmawiał przez telefon. Chciałam się wycofać, żeby mu nie przeszkadzać, ale kilka słów przykuło moją uwagę. – Tak, zgadza się. Cena jest ostateczna. Zależy nam na czasie – mówił przyciszonym, ale stanowczym głosem. – Krystyna już się spakowała w myślach. Chcemy to zamknąć przed końcem lata. Rozwód to tylko formalność, ale dom musi być sprzedany wcześniej. Zamarłam. Kubek z kawą omal nie wypadł mi z rąk. Rozwód? Sprzedaż domu? O czym on mówi? Byli małżeństwem od ponad trzydziestu lat. Zawsze wydawali się zgraną, spokojną parą. Nigdy nie słyszałam, żeby się kłócili, nigdy nie narzekali na siebie. Czułam, jak serce zaczyna mi bić szybciej. Co powinnam zrobić? Powiedzieć Tomkowi? Skonfrontować się z teściem? Zdecydowałam się na razie milczeć. Musiałam upewnić się, że to, co usłyszałam, to nie było jakieś potworne nieporozumienie. Napięcie przy obiedzie Przez resztę dnia obserwowałam ich baczniej. Krystyna wydawała się nieobecna, zamyślona. Ryszard z kolei był sztucznie wesoły, jakby starał się nadrobić braki w atmosferze. Podczas obiadu napięcie stało się niemal namacalne. – Mamo, tato, wszystko u was w porządku? Jesteście jacyś tacy cisi – zapytał nagle Tomek, nieświadomy niczego. Spojrzałam na teściów. Krystyna unikała wzroku syna, skupiając się na krojeniu mięsa. Ryszard odchrząknął nerwowo. – Wszystko dobrze, synu. Po prostu zmęczenie daje o sobie znać – odpowiedział wymijająco. Wiedziałam, że kłamie. Czułam się fatalnie, mając tę wiedzę i nie mogąc się nią podzielić z mężem. Z drugiej strony, to była ich sprawa, ich małżeństwo. Nie powinnam się wtrącać. Ale jak mogłam udawać, że wszystko jest w porządku, wiedząc, że ich świat zaraz legnie w gruzach? Konfrontacja Wieczorem, gdy chłopcy już spali, a Tomek poszedł pobiegać, znalazłam Krystynę samą na tarasie. Siedziała wpatrzona w ciemne morze, owinięta kocem. Podeszłam i usiadłam obok. – Krystyno, czy mogę cię o coś zapytać? – zaczęłam niepewnie. Spojrzała na mnie ze zmęczeniem w oczach. – Wiem, że słyszałaś rozmowę Ryszarda rano. Widziałam cię z okna – powiedziała cicho, zanim zdążyłam sformułować pytanie. Poczułam gorąc na twarzy. Zrobiło mi się głupio. – Przepraszam, nie chciałam podsłuchiwać. To był przypadek – tłumaczyłam się szybko. Krystyna westchnęła ciężko. – Nie masz za co przepraszać. Właściwie to dobrze, że wiesz. Przynajmniej nie muszę już udawać przed tobą. Tak, sprzedajemy dom. I tak, bierzemy rozwód. – Ale dlaczego? Przecież jesteście razem tyle lat... – wyrwało mi się, zanim zdążyłam ugryźć się w język. – Właśnie dlatego. Trzydzieści lat. Trzydzieści lat udawania, że wszystko jest w porządku, że jesteśmy szczęśliwi. Zrobiliśmy to dla Tomka, żeby miał pełną rodzinę. Potem dla wnuków. Ale jesteśmy już tym zmęczeni. Chcemy przeżyć resztę życia po swojemu, oddzielnie. Słuchałam jej w milczeniu, próbując przyswoić te informacje. Trzydzieści lat życia w kłamstwie? Nie potrafiłam sobie tego wyobrazić. Decyzja i jej konsekwencje Reszta wyjazdu minęła w dziwnej atmosferze. Ja wiedziałam, oni wiedzieli, że ja wiem, a Tomek wciąż żył w błogiej nieświadomości. Czułam się jak współwinna tego oszustwa. Kiedy w końcu wróciliśmy do domu, teściowie postanowili porozmawiać z Tomkiem. Reakcja mojego męża była dokładnie taka, jakiej się spodziewałam. Był w szoku, czuł się oszukany, zdradzony. Nie mógł zrozumieć, jak jego rodzice mogli ukrywać przed nim coś takiego przez tyle lat. Przez kilka tygodni nie chciał z nimi rozmawiać. Ja z kolei starałam się być buforem między nimi, próbując tłumaczyć ich perspektywę, choć samej było mi trudno ją w pełni zaakceptować. Z czasem emocje trochę opadły. Dom został sprzedany, a Krystyna i Ryszard zamieszkali w osobnych mieszkaniach. Tomek powoli zaczął odbudowywać relacje z rodzicami, choć już na zupełnie innych zasadach. Nasze małżeństwo też przeszło przez pewien kryzys. Widmo rozwodu teściów uświadomiło nam, jak kruche mogą być relacje, i jak ważne jest, żeby ze sobą rozmawiać, a nie tylko żyć obok siebie. Czasem myślę o tym poranku na tarasie. Gdybym wtedy nie wyszła z kawą, może wszystko potoczyłoby się inaczej. Może dowiedzielibyśmy się później, może w inny sposób. Ale jedno wiem na pewno – prawda zawsze w końcu wyjdzie na jaw, bez względu na to, jak głęboko ją zakopiemy. Monika, 42 lata. Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Zafundowałam 14-letniemu synowi wakacje marzeń w Egipcie. Gdy zobaczyłam, co ten niewdzięcznik robi w pokoju, serce mi pękło” „Teściowie nie dołożyli nam złamanego grosza do nowego domu. Ale na grilla wpraszają się co weekend i nawet dzieciom arbuza nie przywożą” „Mąż wrócił z pustym fotelikiem, a miał przywieźć Hanię od dziadków. Gdy usłyszałam, gdzie została, zrobiło mi się słabo”
Dzisiejsi dziadkowie nie chcą zajmować się wnukami. „Moi teściowie lubią dzieci tylko na zdjęciach”
Jeszcze niedawno babcia kojarzyła się z osobą, która zawsze miała czas dla wnucząt – odbierała je z przedszkola, gotowała obiadki i ratowała rodziców w kryzysowych sytuacjach. Dziś coraz więcej mam i ojców przyznaje z rozczarowaniem: „Moi rodzice kochają wnuki, ale nie chcą się nimi zajmować”. Czy rzeczywiście współcześni dziadkowie stali się mniej rodzinni, czy po prostu świat zmienił się tak bardzo, że ich rola wygląda dziś zupełnie inaczej?
Mama i twórczyni internetowa @ma.ma.planuje zamieściła na Instagramie rolkę poruszającą ciekawy problem: dziadków, którzy nie chcą zajmować się wnukami w wakacje. Kobieta opowiada o swoich doświadczeniach, gdy jako dziecko w każde wakacje, ferie, święta czy nawet weekendy spędzała czas ze swoimi dziadkami. Dziś coś się zmieniło, a coraz częściej słyszy się o dziadkach, którzy świadomie rezygnują z bawienia wnucząt. „Rozumiem Wasze rozgoryczenie, bo moja mama pracuje, ona za bardzo mi nie pomoże, nie weźmie wolnego, żeby przesiedzieć z dziećmi całe wakacje. Widzę też, że ona nie ma tej cierpliwości do dzieci. Moi teściowie również pracują, ale oni też bardziej lubią dzieci tylko na zdjęciach” – opowiada instagramerka. W dalszej części filmu pyta: skoro zdecydowaliśmy się na dzieci, dlaczego mamy pretensje do własnych rodziców, że nie chcą się zajmować naszymi dziećmi? Przecież swoje – nas – już odchowali. To dlaczego dziadkowie nie chcą zajmować się wnukami w wakacje? Przede wszystkim: nie zawsze jest tak, że nie chcą. Czasem nie mogą, choć bardzo by chcieli. Nie da się jednak ukryć, że współcześni dziadkowie często nie angażują się w opiekę nad wnukami tak intensywnie jak poprzednie pokolenia. Jedną z najważniejszych przyczyn jest zmiana stylu życia – dzisiejsi 60-latkowie i 70-latkowie są często nadal aktywni zawodowo, mają własne plany, pasje i potrzeby. Wiele osób zostaje dziadkami później niż kiedyś, więc w momencie narodzin wnuków nadal pracują i są pełni energii, ale niekoniecznie chcą całkowicie podporządkować swoje życie rodzinnej pomocy. Zmieniła się też mentalność – coraz więcej osób uważa, że wychowanie dzieci jest przede wszystkim zadaniem rodziców, a dziadkowie mogą wspierać, towarzyszyć. Dla części z nich emerytura czy okres przed emeryturą to pierwszy moment od wielu lat, kiedy mogą skupić się na sobie, podróżach, zdrowiu i odpoczynku. Na mniejsze zaangażowanie dziadków wpływają także inne czynniki: obowiązki zawodowe – wiele osób pracuje znacznie dłużej niż wcześniejsze pokolenia i po pracy nie ma już siły na codzienną opiekę; odległość – rodziny coraz częściej mieszkają w różnych miastach lub krajach, przez co regularna pomoc jest trudniejsza; różnice w podejściu do wychowania – współczesne zasady dotyczące bezpieczeństwa, żywienia czy ekranów bywają źródłem napięć między rodzicami a dziadkami; potrzeba własnego życia – część dziadków nie chce, aby ich rola sprowadzała się wyłącznie do opieki nad wnukami; zmiana oczekiwań społecznych – dawniej pomoc dziadków często była traktowana jako naturalny obowiązek, dziś coraz częściej jest postrzegana jako dobrowolne wsparcie. Nie oznacza to jednak, że współcześni dziadkowie są mniej kochający. Wielu z nich jest bardzo obecnych w życiu wnuków, ale na innych zasadach niż kiedyś. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: „Dziadkowie zabrali Julkę do Krynicy Morskiej, a wrócili sami”. Mama nie może wybaczyć teściom tego, co się wydarzyło „Bogaci teściowe przez lata nie dali na wnuki nawet złotówki. Przy niedzielnym obiedzie przypadkiem odkryłam, na co wydają swój majątek” „W dzieciństwie całe lato spędzałam z dziadkami i nikt nie narzekał. Dziś seniorzy mają w nosie wnuki, wolą potańcówki w sanatorium”
„Dziadkowie zabrali Julkę do Krynicy Morskiej, a wrócili sami”. Mama nie może wybaczyć teściom tego, co się wydarzyło
„Serce podeszło mi do gardła, żołądek się ścisnął. Myślałam, że Julka śpi w samochodzie, ale fotelik był pusty. Teściowa patrzyła na mnie z taką miną, jakby wiedziała, że to, co zaraz powie, doprowadzi do dzikiej awantury. A ja resztki energii wkładałam w to, żeby utrzymać się na nogach. Zdążyłam tylko wykrzyczeć, żeby powiedzieli mi, gdzie jest moja córka” – pisze Anna.
Dla wielu rodziców dziadkowie są w czasie wakacji ogromną pomocą. Dziecko odpoczywa, poznaje nowe miejsca, a mama i tata mogą choć na chwilę złapać oddech. Czasem jednak jedna decyzja potrafi zamienić długo wyczekiwany wyjazd w rodzinny konflikt, który trudno będzie naprawić. Teściowie Anny (imię zmienione na jej prośbę) mieli zabrać wnuczkę na tydzień do Krynicy Morskiej. Wrócili sami. „Chciałam, żeby miała piękne wspomnienia z dziadkami” Dzień dobry, ostatnio widziałam na Facebooku tekst o tym, że dziadkowie pojechali nad jezioro z wnuczką, a wrócili sami, i aż mi serce zamarło na chwilę, bo ja dokładnie coś takiego przeżyłam. Chodziło o moich teściów. Od początku wiedziałam, że relacja z moimi teściami nie będzie łatwa. Nigdy nie byliśmy bardzo blisko. Często miałam wrażenie, że zamiast wspierać mnie jako mamę, próbują pokazać, że wiedzą lepiej. Wiele razy się zdarzało, że podważali moje decyzje dotyczące wychowania mojej córki Julki. Kiedy ustalałam jakieś zasady, słyszałam, że przesadzam albo że „za naszych czasów dzieci tak nie miały”. Były sytuacje, kiedy prosiliśmy, żeby czegoś nie robić, a oni i tak robili po swojemu, tłumacząc, że przecież są dziadkami i chcą dla niej dobrze. Mimo wszystko zawsze uważałam, że kontakt z nimi jest dla Julki ważny. Dlatego, kiedy zaproponowali, że zabiorą ją na kilka dni nad morze, zgodziłam się. Naprawdę chciałam, żeby miała fajne wspomnienia. „Julka odliczała dni do wyjazdu” Córka była zachwycona. To miał być jej pierwszy taki dłuższy wyjazd bez nas. Pakowała sama plecak, wybierała sukienki, byłyśmy nawet kupić nowe kostiumy, bo ze starych wyrosła. Kilka razy pytała, czy na pewno będzie mogła wejść do morza. Teściowie pojechali z nią do Krynicy Morskiej. Pierwsze dni wyglądały dobrze. Dostawałam zdjęcia – Julka na plaży, Julka jedząca gofra, Julka budująca zamki z piasku. Byłam spokojniejsza. Myślałam sobie nawet, że może niepotrzebnie tak często martwię się o nasze relacje i warto dać im więcej przestrzeni. Nie wiedziałam jeszcze, co wydarzy się później. Kilka dni po ich przyjeździe do Krynicy Morskiej pojawili się tam wieloletni przyjaciele moich teściów. Przyjechali ze swoją wnuczką, sześcioletnią Hanią. Dziewczynki ponoć od razu się polubiły. Julka opowiadała później, że razem budowały zamki z piasku, bawiły się na placu zabaw i wieczorami wymyślały różne zabawy. Cieszyłam się, że poznała kogoś nowego i że dobrze spędza czas. Wtedy jeszcze nie przypuszczałam, że ta znajomość stanie się powodem całej awantury. „Mieli ją przywieźć do domu” Z góry było ustalone, że są w Krynicy tydzień. My kilka dni po ich powrocie mieliśmy jechać do Turcji na wczasy, więc wszystko było ustalone. Miałam jeszcze mieć czas na zrobienie prania itd. Tego dnia przygotowałam obiad, czekałam na córkę. W pewnym momencie zobaczyłam samochód teściów pod domem. Wyszli sami. Pomyślałam, że może Julka śpi w aucie. Podeszłam bliżej. Samochód był pusty. Zapytałam: „Gdzie jest Julka?”. Teściowa odpowiedziała spokojnie: „Została jeszcze kilka dni nad morzem”. Do dziś pamiętam, jak zareagowałam. Jak serce podeszło mi do gardła, żołądek się ścisnął. „Podjęli decyzję za mnie” Okazało się, że ci znajomi teściów zostawali jeszcze kilka dni w Krynicy i zaproponowali, żeby Julka została razem z Hanią. Dziewczynki bardzo się ze sobą zżyły, a teściowie uznali, że szkoda przerywać im zabawę. Tylko że nikt nie zapytał mnie, czy się na to zgadzam. Nikt nie zadzwonił. Nikt nie powiedział: „Mamy taki pomysł, co ty na to?”. Po prostu zdecydowali. Zaczęłam wtedy na nich krzyczeć, zaczęłam płakać, no jak szalona się zachowywałam. Prawie się osunęłam na ziemię, resztki energii wpakowałam w ustanie o własnych siłach. A teściowa tylko powtarzała: „Nie przesadzaj. Ona jest szczęśliwa. Przecież nic złego się nie dzieje”. Tylko że dla mnie właśnie coś się wydarzyło. Znowu poczułam, że moje zdanie jako mamy nie ma dla nich większego znaczenia. Wiem, że wiele osób powie: „Przecież Julce nic się nie stało, była z dziadkami, miała świetną zabawę”. Ale tak naprawdę została z obcymi dla mnie ludźmi. Więc chodzi o bezpieczeństwo, a chodzi też o granice. O ustalenia. Najbardziej boli mnie to, że ta sytuacja wpisuje się w coś, co trwa od lat. Oni często uważają, że wiedzą lepiej ode mnie, bo wychowali własne dzieci. Wszystko się dobrze skończyło, pojechaliśmy po Julkę następnego dnia i potem się szykowaliśmy na Turcję, ale i tak najadłam się tyle strachu, że nikt tego nie zrozumie, kto tego nie przeżył. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Komentarz redakcji Relacja dziadków z wnukami może być niezwykle cenna, a wspólne wyjazdy często budują wyjątkową więź. Jednocześnie bliskość nie oznacza przejęcia roli rodziców – to oni ustalają najważniejsze zasady i podejmują decyzje dotyczące dziecka. W sytuacjach takich jak przedłużenie wyjazdu czy zmiana wcześniejszych ustaleń kluczowa jest rozmowa i zgoda rodziców. Nawet jeśli intencją dziadków jest sprawienie dziecku radości, działanie bez porozumienia może zostać odebrane jako przekroczenie granic. Czytaj także: Dziadkowie nie chcą zajmować się wnukami w wakacje. „Teściowie wolą jechać do Egiptu, a chciałam im nawet zapłacić” „Gdy zaszłam w ciążę, moja matka wyparła się własnego wnuka. Uważała, że jest za młoda na bycie babcią” „Mąż wrócił z pustym fotelikiem, a miał przywieźć Hanię od dziadków. Gdy usłyszałam, gdzie została, zrobiło mi się słabo”
„Bogaci teściowe przez lata nie dali na wnuki nawet złotówki. Przy niedzielnym obiedzie przypadkiem odkryłam, na co wydają swój majątek”
Przez lata trudno było mi zrozumieć moich teściów. Oboje mieli świetne emerytury, oszczędności i piękny dom, a mimo to nigdy nie zaproponowali, że kupią wnukom rower, dołożą się do kolonii czy choćby wręczą dzieciom pieniądze na urodziny. Kiedy znajomi opowiadali, jak ich rodzice wspierają młode rodziny, czułam ukłucie zazdrości. Dopiero przypadkowo odkryłam, gdzie naprawdę trafiają ich pieniądze. I wtedy zrobiło mi się zwyczajnie głupio.
Nie oczekiwałam, że teściowie będą utrzymywać nasze dzieci. Nigdy. Razem z mężem pracowaliśmy, radziliśmy sobie i nie prosiliśmy nikogo o pomoc. Bolało mnie jednak coś innego. Na każde urodziny wnuki dostawały książkę, czekoladę albo własnoręcznie upieczone ciasto. – Babciu, a zegarek? – zapytał kiedyś nasz Kuba, kiedy skończył osiem lat. Większość dzieci w jego klasie miała już wypasione smartwatche. Teściowa pogłaskała go po głowie. – Może kiedyś, kochanie. Tymczasem wiedziałam, że pieniędzy im nie brakuje. Mieli dwa samochody, co roku wyjeżdżali na kilka tygodni do uzdrowisk, a teść od lat inwestował na giełdzie. Czasem aż trudno było mi zrozumieć ich sposób myślenia. – Naprawdę nie mogliby raz na jakiś czas trochę bardziej rozpieszczać wnuków? – zapytałam kiedyś męża. Wzruszył ramionami. – To ich pieniądze. Wszystko zmienił zwykły niedzielny obiad Jak co tydzień spotkaliśmy się u teściów. Po obiedzie pomagałam teściowej sprzątać ze stołu. Otworzyłam szufladę, żeby schować serwetki, i przypadkiem zobaczyłam gruby segregator. Na okładce widniał napis: „Fundusz rodzinny”. Nie ukrywam – zaciekawiło mnie to. Kiedy teściowa wyszła do spiżarni, nieświadomie otworzyłam segregator. W środku były przelewy. Dziesiątki. A może setki. Na niemałe kwoty. Nazwy fundacji, hospicjów, domów dziecka, schronisk dla zwierząt. Zamarłam. W tej samej chwili usłyszałam za sobą spokojny głos. – Widzę, że znalazłaś naszą małą tajemnicę. Odwróciłam się speszona. Byłam przekonana, że wydają pieniądze tylko na siebie – Przepraszam... Nie chciałam podglądać. Teściowa tylko się uśmiechnęła. – Nic się nie stało. Usiadłyśmy przy stole. – Wiesz... wiele osób myśli, że jesteśmy skąpi. Spuściłam wzrok. Przecież ja też tak myślałam. – Co miesiąc odkładamy część emerytur i oszczędności. Od lat wspieramy kilka miejsc. Nie lubimy o tym mówić. – Dlaczego? – Bo pomaganie przestaje być pomaganiem, kiedy robi się z niego przedstawienie. Przez chwilę milczałam. – A wnuki? Teściowa uśmiechnęła się ciepło. – Wnuki mają rodziców, którzy świetnie sobie radzą. My chcieliśmy pomagać tam, gdzie naprawdę często nie ma już nikogo. Nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Największe zaskoczenie czekało mnie chwilę później Do kuchni wszedł teść. – Haniu, pokaż jej jeszcze drugą teczkę. Spojrzałam pytająco. Teściowa wyjęła z szafki cienką kopertę. W środku znajdowały się umowy lokat i wyciągi z konta. – To oszczędności dla wnuków. – Jakie oszczędności? – Odkąd urodziło się każde z nich, co miesiąc odkładamy niewielką kwotę. Nie chcieliśmy kupować kolejnych zabawek, które po miesiącu trafią do piwnicy. Wolimy dać im coś, co naprawdę przyda się, kiedy będą dorośli. Patrzyłam na dokumenty w kompletnej ciszy. – Chcemy wręczyć im te pieniądze na studia, pierwsze mieszkanie albo wtedy, gdy będą zaczynać dorosłe życie – dodał teść. – Jeszcze o tym nie wiedzą. I dobrze. W drodze do domu długo milczałam Mąż spojrzał na mnie i od razu zauważył, że coś się zmieniło. – O czym rozmawiałyście? Westchnęłam. – Chyba przez kilka lat bardzo źle ich oceniałam. Opowiedziałam mu o segregatorach i rozmowie z jego rodzicami. – Wiedziałeś? Uśmiechnął się. – Wiedziałem tylko o oszczędnościach dla dzieci. O fundacjach nie miałem pojęcia. Od tamtej niedzieli inaczej patrzę na teściów. Nadal nie kupują wnukom drogich prezentów i raczej się to nie zmieni. Za to wiem, że ich dobroć po prostu nie jest na pokaz. A ja zrozumiałam coś bardzo ważnego. Nie zawsze można ocenić człowieka po tym, ile wydaje przy rodzinnych spotkaniach. Czasem największe serce bije zupełnie po cichu. Czytaj także: Dziadkowie nie chcą zajmować się wnukami w wakacje. „Teściowie wolą jechać do Egiptu, a chciałam im nawet zapłacić” „Teściowa od miesięcy prosiła nas o pożyczki. Gdy przypadkiem zobaczyłam jej zdjęcia z uzdrowiska, aż mnie zamurowało” „Teściowie balują na Santorini, a my klepiemy biedę z 3 dzieci. Powinni nam pomóc z kredytem, zamiast wydawać na głupoty”
Dziadkowie nie chcą zajmować się wnukami w wakacje. „Teściowie wolą jechać do Egiptu, a chciałam im nawet zapłacić”
Dla jednych wakacje to czas odpoczynku, dla innych – dwa miesiące nieustannego kombinowania, kto zajmie się dziećmi. Nasza czytelniczka liczyła na pomoc teściów, tak jak przez poprzednie lata. Zamiast ustalać termin przyjazdu wnuków, usłyszała, że mają już zupełnie inne plany.
Współcześni dziadkowie są coraz bardziej asertywni. Z dumą wyznają, że po latach pracy chcą wreszcie zadbać o siebie i nie zamierzają spędzać całych wakacji jako bezpłatni opiekunowie. Rodzice z kolei często przyznają, że bez pomocy bliskich trudno im zorganizować dwa miesiące wolnego dzieciom. „Usłyszałam, że w tym roku mają swoje plany” Dzień dobry, piszę do Państwa, bo sama już nie wiem, czy to ja mam zbyt duże oczekiwania, czy świat naprawdę stanął na głowie. Mam dwoje dzieci – siedem i dziewięć lat. Razem z mężem pracujemy na pełny etat. Jak chyba większość rodziców, każdego lata musimy się nagimnastykować z zaplanowaniem dzieciom wakacji. Trochę urlopu, trochę półkolonii, trochę obozów i zawsze tydzień albo dwa u dziadków. Tak było od lat. Dzieci uwielbiają jeździć do teściów. Mają ogród, psa, jeżdżą na rowerach, chodzą na lody. Wszyscy byli zadowoleni. Dlatego nawet przez chwilę nie przyszło mi do głowy, że w tym roku może być inaczej. „Powiedzieli, że lecą do Egiptu” Kiedy zadzwoniłam do teściowej z pytaniem, w jakim terminie najlepiej przywieźć dzieci, usłyszałam, że w tym roku raczej się nie uda. Pomyślałam, że może mają jakiś remont albo wizyty u lekarzy. Nic z tych rzeczy. Powiedziała, że wykupili wycieczkę do Egiptu. Potem planują jeszcze kilka dni nad jeziorem ze znajomymi, a pod koniec wakacji jadą kamperem na południe Europy. Szczerze? Zatkało mnie. Nie dlatego, że żałuję im wakacji. Sama chciałabym móc tak podróżować. Po prostu przez chwilę miałam wrażenie, że wnuki przestały być dla nich ważne. „Nawet zaproponowałam pieniądze” Najbardziej boli mnie to, że naprawdę próbowałam znaleźć rozwiązanie. Powiedziałam, że mogę zapłacić za ten tydzień. Nie chciałam, żeby dokładali do jedzenia czy atrakcji. Uznałam, że skoro oboje z mężem pracujemy, to będzie to po prostu uczciwe. Teściowa tylko się zaśmiała i odpowiedziała: „To nie o pieniądze chodzi. Po prostu w tym roku chcemy wykorzystać lato po swojemu”. Od tamtej rozmowy cały czas mam mieszane uczucia. Z jednej strony wiem, że nie mają obowiązku zajmować się naszymi dziećmi. Naprawdę to rozumiem. Z drugiej strony trudno mi pogodzić się z myślą, że wolą spędzić dwa tygodnie w hotelu z drinkiem niż tydzień z własnymi wnukami, które przez cały rok pytają, kiedy znowu do nich pojadą. „Może to ja żyję dawnymi wyobrażeniami?” Najbardziej jest mi przykro, kiedy dzieci pytają, dlaczego w tym roku nie pojadą do babci i dziadka. Nie potrafię powiedzieć: „Bo wybrali Egipt”. Mówię, że mają swoje plany i może uda się spotkać później. Coraz częściej słyszę, że dzisiejsi dziadkowie są inni niż kiedyś. Chcą podróżować, rozwijać swoje pasje, korzystać z emerytury i nie podporządkowywać życia rodzinie. Może rzeczywiście tak powinno być. Tylko że ja pamiętam własnych dziadków zupełnie inaczej. Wakacje z wnukami były dla nich świętem, a nie przykrym obowiązkiem, z którego trzeba się wykręcić. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Komentarz redakcji Ten list pokazuje dylemat, z którym mierzy się dziś wiele rodzin. Rodzice często liczą na pomoc dziadków podczas wakacji, bo pogodzenie pracy z dwumiesięczną przerwą od szkoły bywa ogromnym wyzwaniem. Jednocześnie dziadkowie mają prawo decydować o swoim czasie i nie są zobowiązani do zapewniania opieki nad wnukami. Najtrudniejsze wydaje się znalezienie równowagi między tymi dwoma perspektywami. Z jednej strony trudno dziwić się rodzicom, którzy czują rozczarowanie, gdy długo planowana pomoc nagle okazuje się niemożliwa. Z drugiej – coraz więcej seniorów chce aktywnie korzystać z emerytury i realizować własne marzenia. Być może najważniejsze jest to, aby takie oczekiwania i plany omawiać z odpowiednim wyprzedzeniem, zanim pojawią się wzajemne pretensje i poczucie zawodu. Zobacz także: „Dziadkowie zabrali Lilkę na tydzień do Gołębiewskiego, wrócili sami, z pustą walizką. Nigdy im tego nie daruję” „Mój syn wrócił ze wsi z kieszeniami pełnymi banknotów. Gdy zapytałam dziadka, skąd dziecko ma tyle pieniędzy, rozpętała się awantura” „Wnuczka zamieszkała ze mną na czas remontu. Miałam jej pilnować, a ona zapadła się pod ziemię. Jak mogłam tak zawieść córkę i zięcia?”
„Dziadkowie zabrali Lilkę na tydzień do Mikołajek, wrócili sami, z pustą walizką. Nigdy im tego nie daruję”
Kiedy moi rodzice zaproponowali, że zabiorą sześcioletnią Lilkę na tydzień do Mikołajek, ucieszyłam się, że córka przeżyje prawdziwe wakacje. Codziennie wysyłali zdjęcia z basenu, placów zabaw i rejsów po jeziorze, więc byłam spokojna. W dniu ich powrotu czekałam przed domem z obiadem. Nie spodziewałam się, że z samochodu wysiądą tylko oni, a z bagażnika wyjmą... pustą walizkę.
Lilka od tygodni odliczała dni do wyjazdu. – Mamusiu, podobno tam są zjeżdżalnie większe niż w naszym aquaparku! – opowiadała podekscytowana. Moi rodzice byli równie szczęśliwi. – Zostaw ją nam. Wy odpoczniecie od codzienności, a my nacieszymy się wnuczką – przekonywała mama. Zgodziliśmy się bez wahania. Wiedziałam, że Lilka jest z nimi bezpieczna. Codziennie dostawałam zdjęcia. Raz budowali zamki z piasku nad jeziorem, innym razem jedli gofry, pływali w basenie albo karmili kaczki. Córka promieniała. Czekałam na Lilkę, a z auta wysiedli tylko rodzice W dniu powrotu ugotowałam jej ulubiony rosół i naleśniki z serem. Co chwilę wyglądałam przez okno. Kiedy samochód wreszcie wjechał na podjazd, od razu wybiegłam przed dom. Najpierw wysiadł tata. Potem mama. Rozejrzałam się. – Gdzie jest Lilka? – zapytałam od razu. Rodzice wymienili spojrzenia. – Kochanie... spokojnie... Nie byłam spokojna. Tata otworzył bagażnik. Wyciągnął dziecięcą walizkę. Była podejrzanie lekka. – Co się dzieje? – głos zaczął mi drżeć. – Najpierw wejdźmy do domu... – Nie! Gdzie jest moje dziecko?! Usłyszałam odpowiedź, której kompletnie się nie spodziewałam Mama westchnęła. – Lilka została u Helenki i Tadzia. Przez chwilę myślałam, że się przesłyszałam. Helena i Tadeusz to moi teściowie, którzy mieszkają na Mazurach. – Jak to... została? – Wracaliśmy z tych Mikołajek no i wstąpiliśmy do nich, niespodziankę im zrobiliśmy. Tak się ucieszyli na jej widok, że zaproponowali, żeby została jeszcze kilka dni. Patrzyłam na nich z niedowierzaniem. – I zgodziliście się... bez pytania mnie? – Lilka bardzo chciała... – Ma sześć lat! To nie ona podejmuje takie decyzje! Mama próbowała mnie uspokoić. – Chcieliśmy zrobić ci niespodziankę. – Niespodziankę?! Od pięciu minut jestem przekonana, że coś się stało mojemu dziecku! Tata podrapał się po głowie. – Rzeczy zostały u Helenki, bo są brudne. Przyjechaliśmy tylko po kilka nowych kompletów ubrań i sandały. Zaraz wracamy. Spojrzałam na pustą walizkę. Nagle wszystko zaczęło do mnie docierać. Byłam bardziej zła niż przestraszona Nie krzyczałam już. Usiadłam tylko ciężko na krześle. – Naprawdę uważaliście, że to dobry pomysł? Mama spuściła wzrok. – Nie pomyśleliśmy... – Właśnie. Nie pomyśleliście, że jestem jej mamą. Że chciałabym wiedzieć, gdzie śpi moje dziecko. W tym momencie zadzwonił telefon. Na ekranie pojawił się napis: Lilka. – Mamusiu! – usłyszałam radosny głos. – Wiesz co? Dziadek Tadziu zrobił mi huśtawkę z opony! I mogę karmić kury! Mogę zostać jeszcze troszeczkę? Mimowolnie się uśmiechnęłam. – Kochanie, możesz. Ale następnym razem ktoś najpierw zapyta o zgodę mamę, dobrze? – Dobrze! Od tamtej pory obowiązuje jedna zasada Rodzice jeszcze tego samego dnia pojechali z powrotem na Mazury, zabierając Lilce świeże ubrania i ulubionego misia. Ja zostałam w domu z mieszanką ulgi i złości. Wieczorem zadzwoniła teściowa. – Przepraszam. Naprawdę chciałyśmy sprawić Lilce radość. Zupełnie nie pomyślałam, jak to będzie wyglądało z twojej perspektywy. – Wiem, mamo. Tylko już nigdy więcej nie róbcie takich niespodzianek. Kilka dni później sama pojechałam odebrać córkę. Była szczęśliwa, opalona i zachwycona dodatkowymi wakacjami u drugich dziadków. Do dziś śmiejemy się z tej historii, ale jedno się nie zmieniło. Moi rodzice wiedzą już, że nawet najpiękniejsza niespodzianka przestaje nią być, jeśli mama przez kilka minut jest przekonana, że wydarzyło się coś złego. A ja do dziś pamiętam widok tej pustej walizki. I chyba już zawsze będzie mnie przyprawiał o szybsze bicie serca. Zobacz także: „Dziadkowie zabrali Tymonka na działkę, bo w bloku piekarnik. Gdy wieczorem przywieźli tylko reklamówkę mokrych ubrań, nie mogłam wydobyć słowa” „Gdy po 7 latach starań zaszłam w ciążę, teściowa mi nie uwierzyła. Uznała, że zmyślam i udaję, bo za dobrze wyglądam” „Teściowie balują na Santorini, a my klepiemy biedę z 3 dzieci. Powinni nam pomóc z kredytem, zamiast wydawać na głupoty”
„Mój syn wrócił ze wsi z kieszeniami pełnymi banknotów. Gdy zapytałam dziadka, skąd dziecko ma tyle pieniędzy, rozpętała się awantura”
Kiedy mój 10-letni syn Kuba wrócił z tygodniowego pobytu u dziadków na wsi, wydawał się odrobinę dojrzalszy. Był opalony, uśmiechnięty i bez przerwy opowiadał o traktorze, warzywniku i psie sąsiadów. Dopiero wieczorem, gdy wyciągałam jego ubrania do prania, z kieszeni spodenek zaczęły wypadać banknoty. Byłam przekonana, że ktoś posunął się o krok za daleko.
Od kilku lat obowiązywała u nas ta sama tradycja. Zaraz po zakończeniu roku szkolnego Kuba jechał na tydzień do moich rodziców. Mieszkali na wsi, mieli duży ogród, sad, kilka kur. Sąsiad miał psa, który był dla Kuby największą atrakcją. Dla mnie i mojego męża był to też moment, żeby spokojnie popracować. Oboje pracowaliśmy na pełen etat, a urlop mieliśmy dopiero w sierpniu. Wiedzieliśmy, że u dziadków Kuba nie będzie się nudził. – Nie siedzi tam z telefonem? – zapytałam mamę pierwszego dnia. – Telefon? – zaśmiała się. – On nie ma nawet czasu o nim pamiętać. Z ojcem od rana coś budują, potem podlewają pomidory, a po obiedzie jeżdżą rowerami nad staw. Brzmiało idealnie. Codziennie dostawałam zdjęcia. Kuba z taczką pełną jabłek. Kuba z konewką większą od siebie. Kuba trzymający ogromną cukinię i śmiejący się do aparatu. Patrzyłam na te fotografie z uśmiechem. Cieszyłam się, że choć przez chwilę może przeżyć dzieciństwo trochę inne niż między blokami i ekranami. Nie wiedziałam, że dziadek miał wobec tych wakacji jeszcze jeden plan. Banknoty wysypywały się z kieszeni jeden po drugim Po tygodniu pojechaliśmy po Kubę. Już w samochodzie nie przestawał opowiadać. – Mamo, umiem już odpalić kosiarkę! I dziadek nauczył mnie wiązać pomidory! A wiesz, ile ziemniaków wykopaliśmy? – Spokojnie – śmiał się mój mąż. – Opowiesz wszystko po kolei. Wieczorem wrzucałam jego rzeczy do prania. Najpierw wyciągnęłam z kieszeni spodenek zwinięty banknot. Pięćdziesiąt złotych. Pomyślałam, że pewnie dostał od babci na lody. Potem z drugiej kieszeni wypadły dwie dwudziestki. Z bluzy kolejne sto złotych. Na końcu z małej kieszonki w plecaku wyjęłam kopertę. W środku było jeszcze dwieście pięćdziesiąt złotych. Usiadłam na łóżku. – Tomek! – zawołałam męża. Przyszedł po chwili. – Co się stało? Pokazałam mu zawartość koperty. – Wiedziałeś o tym? Pokręcił głową. – Skąd on ma tyle pieniędzy? Policzyliśmy wszystko. Pięćset czterdzieści złotych. Jak na dziesięciolatka była to ogromna kwota. Nie mogłam uwierzyć w to, co usłyszałam Zawołałam Kubę. – Kochanie, skąd masz te pieniądze? Spojrzał na mnie zaskoczony. – Od dziadka. – Za co? – No... za pracę. Zmarszczyłam czoło. – Jaką pracę? – Normalną. Mówił o tym z taką swobodą, jakby to było oczywiste. – Plewiłem marchewkę. Zbierałem ogórki. Podlewałem warzywa. Pomagałem naprawić płot. Myłem skrzynki. A raz nawet przez dwie godziny zbieraliśmy wiśnie. Spojrzałam na męża. – Dziadek powiedział, że każda praca ma swoją wartość – ciągnął Kuba. – Jak zrobię coś porządnie, to należy mi się wynagrodzenie. Poczułam, jak narasta we mnie złość. – Synku, idź się wykąpać. Muszę porozmawiać z dziadkiem. Mama odebrała po drugim sygnale. – Wszystko dobrze? – zapytała pogodnie. – Chciałabym porozmawiać z tatą. Po chwili usłyszałam jego głos. – No, córcia? – Tato... możesz mi powiedzieć, dlaczego dałeś Kubie ponad pięćset złotych? Po drugiej stronie zapadła cisza. – Bo sobie zapracował. – Ma dziesięć lat! – Właśnie dlatego. Dawno tak się nie pokłóciliśmy – Tato, on przyjechał do was na wakacje, a nie do pracy! – Nie przesadzaj. – Nie przesadzam! Za chwilę będzie uważał, że za każde wyniesienie śmieci w domu też należy mu się pięćdziesiąt złotych. Dziadek westchnął. – Anka, ty naprawdę myślisz, że kupuję sobie jego miłość? – A nie? – Nie. – To jak mam to rozumieć? Przez chwilę milczał. – Kiedy miałem dziesięć lat, dziadek płacił mi za każdą pracę w gospodarstwie. Nie dlatego, że musiał. Chciał, żebym zrozumiał, że pieniądze nie biorą się z bankomatu. Pokręciłam głową, choć mnie nie widział. – Czasy się zmieniły. – Owszem. I właśnie dlatego dzieci jeszcze bardziej powinny wiedzieć, ile wysiłku kosztuje zarobienie jednej złotówki. – Ale pięćset złotych? – Nie dawałem mu pieniędzy za siedzenie na ławce. Pracował codziennie po kilka godzin. Sam chciał pomagać. Ani razu go nie zmuszałem. Byłam jednak zbyt zdenerwowana, żeby to przyjąć. – Powinieneś był zapytać nas o zgodę. – Tu masz rację – odpowiedział spokojnie. – To był mój błąd. Najbardziej zaskoczył mnie sam Kuba Następnego dnia usiedliśmy z nim przy śniadaniu. – Wiesz, że dziadek nie musi płacić ci za pomoc? – zapytałam. Kuba skinął głową. – Wiem. – To dlaczego brałeś te pieniądze? Spojrzał na mnie z takim spokojem, jakiego się nie spodziewałam. – Bo dziadek powiedział, że mam zdecydować, co z nimi zrobię. – I co postanowiłeś? Pobiegł do swojego pokoju. Po chwili wrócił z kartką. Na górze wielkimi literami napisał: „ROWER GÓRSKI – 1800 zł”. Pod spodem widniały kolejne liczby. – Dziadek powiedział, że jak wydam wszystko od razu na chipsy i gry, to za tydzień nic nie będę miał. Ale jak będę odkładał, to za rok sam kupię sobie rower. Powiedział, że wtedy będę z niego bardziej dumny. Spojrzałam na męża. On tylko wzruszył ramionami. – Wiesz... chyba jest w tym trochę sensu. Dopiero później zrozumiałam, o co naprawdę chodziło Kilka dni później pojechaliśmy do moich rodziców. Usiedliśmy wszyscy przy stole. – Tato – zaczęłam spokojniej. – Nadal uważam, że powinieneś był z nami to ustalić. – Wiem – odpowiedział od razu. – Przepraszam. – Ale proszę cię też o jedno. Nie rób z Kuby pracownika. Dziadek uśmiechnął się. – Nigdy bym tego nie zrobił. Po chwili wstał i przyniósł mały zeszyt. Na każdej stronie były zapisane daty. „Podlanie całego ogrodu – 15 zł”. „Pomoc przy zbiorze wiśni – 30 zł”. „Naprawa grządek – 20 zł”. Na końcu ostatniej kartki widniał jeden dopisek. „Połowę odkładamy na konto oszczędnościowe. Drugą połowę Kuba może wydać według własnego planu.” – Konto? – zdziwiłam się. – Założyłem je razem z nim za zgodą babci – odparł dziadek. – Nie chciałem, żeby nauczył się wydawać wszystko od razu. Patrzyłam na ten zeszyt i czułam, jak powoli opadają emocje. Nadal uważałam, że rodzice powinni wcześniej z nami porozmawiać. Takie decyzje nie powinny zapadać ponad głowami rodziców. Jednocześnie po raz pierwszy zobaczyłam, że dla mojego taty te pieniądze nigdy nie były sposobem na zdobycie wdzięczności wnuka. Chciał nauczyć go czegoś, czego – jego zdaniem – coraz trudniej nauczyć dzieci we współczesnym świecie: że każda złotówka ma swoją historię i że satysfakcja z kupienia czegoś za własne, uczciwie zarobione pieniądze smakuje zupełnie inaczej. A Kuba? Do dziś prowadzi swój zeszyt oszczędności. I choć rower kupiliśmy mu wspólnie kilka miesięcy później, najbardziej dumny był z tego, że sporą część pieniędzy dołożył z własnej „wakacyjnej wypłaty”. Czytaj także: „Nie wyrabiam już przy dzieciach, a mąż nalega na trzecie. Tłumaczy, że kiedyś kobiety rodziły co rok, więc ja też dam radę” „Myśleliśmy, że babcia odpoczywa w Kołobrzegu. Gdy sprawdziłam grafik jej zabiegów w sanatorium, spłonęłam ze wstydu. Przecież to seniorka!” „Teściowie zabrali Ignasia nad jezioro, bo w mieście nie dało się oddychać. Gdy wieczorem podjechali pod dom z pustym fotelikiem, skamieniałam”
„Wnuczka zamieszkała ze mną na czas remontu. Miałam jej pilnować, a ona zapadła się pod ziemię. Jak mogłam tak zawieść córkę i zięcia?”
Trochę już chodzę po tym świecie, ale tak ciekawskiego i wszędobylskiego dziecka jak moja wnusia nigdy nie spotkałam.
Elizka przyjechała do nas na czas przeprowadzki i remontu nowego mieszkania. – Skarbie, wrócimy po ciebie, jak tylko się urządzimy – moja córka powtarzała chyba setny raz. – Będę codziennie telefonowała. – Ja też – zapewnił zięć. – Odmaluję twój pokój, na jaki kolor zechcesz, tylko błagam, nie rozrabiaj. – Na różowo – poprosiła Elizka. Żegnając się z rodzicami, miała łzy w oczach, ale nie płakała, z mojej wnusi jest twarda dziewuszka. – Umowa stoi – Julian przytulił córeczkę, Ewa objęła ich oboje i tak trwali, jakby żegnali się na zawsze. Córka i zięć dostali pracę w szpitalu wojewódzkim, przeprowadzali się do innego miasta, musieli znaleźć i urządzić nowe mieszkanie, a na razie mieszkali kątem u znajomych. To nie były warunki dla dziecka, zaproponowałam, żeby mała spędziła ten czas u nas. Słuchała opowieści Tadka z wypiekami na policzkach Wyszłam cicho z pokoju, zostawiając ich samych, zaraz za drzwiami natknęłam się na Tadka, chrząkał i pokasływał, starając się ukryć wzruszenie. Nie znosił pożegnań. Bardzo kochał wnuczkę i pozwalał jej na wszystko, to ja nakazywałam i zakazywałam, biegałam po wsi, szukając Elizki, tłumaczyłam jej, że powinna trzymać się blisko domu. Jakbym grochem o ścianę rzucała, przylepa kiwała głową, a potem robiła, co chciała, bo przecież dziadek powiedział, że na wsi powinna mieć więcej swobody. Córki nie trzymałam pod spódnicą, ale z Elizką było inaczej, tak rezolutnego i wszędobylskiego dziecka nigdy nie spotkałam, trudno było za nią nadążyć, dlatego nie czułam się pewnie, gdy znikała mi z oczu. – Nie będzie się u nas nudzić? – zastanawiał się głośno Tadek. Udałam, że nie dosłyszałam. Co poradzę, że we wsi nie ma dzieci w wieku Elizki? Pozostawał telewizor, gry i towarzystwo dziadków. A! Zapomniałabym o psie. – Co zrobimy z tym kundlem? – myśli Tadka podążały podobnym torem. Uważał, że miejsce psa jest na dworze, jednak za skarby świata nie powiedziałby tego wnuczce, więc jej ulubieniec miał zamieszkać na pokojach. – Przyzwyczaisz się – pocieszyłam jego i siebie. Łzawe pożegnanie dobiegło końca, córka i zięć wreszcie zaczęli zbierać się do wyjazdu. – Chodź, kochanie, zerwiemy trochę truskawek na podwieczorek – zagadywałam, kierując wnuczkę do ogrodu, żeby ją czymś zająć. Elizka zbierała przez chwilę owoce, trochę pomilczała, a potem spytała. – Co teraz będziemy robić, babciu? – Pójdziemy na spacer, zobaczysz, co zmieniło się we wsi od czasu, jak byłaś tu ostatnio. Tadeusz! Idziemy się przejść! – zawołała męża. – Ja nie idę, nóg na loterii nie wygrałem – odkrzyknął zrzędliwie. – Dziadku! – zawołała z pretensją Elizka, równie głośno jak on. Tadeusz nie potrafił oprzeć się wnuczce, poszliśmy razem nad wodę. Rzeka rozlewała się szeroko, działkowicze i miejscowi chętnie tu pływali. – Super tu jest – Elizka zatańczyła w miejscu, pies podskakiwał jak piłka, prawie dosięgając jej twarzy. – A ten czego chce? – Aportować! Znajdę mu patyk. Po chwili Reksio pokazał, że świetnie pływa. Elizka rzucała mu kije, on skakał do wody, wyławiał je i tak w kółko. Oboje dobrze się bawili. – Czyje to działki? – Elizka rozejrzała ciekawie się po zabudowanym domkami terenie. – Grzelaka – zaśmiał się cokolwiek ironicznie Tadeusz. – Nie opowiadaj głupot dziecku, jeszcze komu powtórzy – zgasiłam go. – Łąka, na której stoją działki, kiedyś była własnością Grzelaka – poprawił się Tadek. Wiedział, że na ten temat nie można żartować, na wsi plotki rozchodzą się błyskawicznie. Gdyby Elizka coś przypadkowo chlapnęła, Grzelak zerwałby z nami wszelkie stosunki, jak przedtem z synem. – Gospodarz był z niego zawołany, dbał o ziemię, a na tej łące wypasał bydło. Szykował schedę dla syna, a Kuba się na niego wypiął. – Ej! Uważaj na słowa! – fuknęłam. – Grzelak tak mówi. Chciał na syna przepisać gospodarstwo, satysfakcję mieć, że porządek został zachowany. Z ojca na syna, tak powinno być, ale Kubę pociągnęło życie w mieście. Wyjechał, znalazł pracę, zakochał się w dziewczynie i wracać na ojcowiznę nie chciał. Grzelak nie tracił nadziei, myślał, że jak syn się ożeni, ustatkuje, to rozum odzyska i zrozumie, co odrzuca. Wesele młodym wyprawił jak się patrzy, trzy dni się bawiliśmy. – A potem Grzelak pożarł się z młodymi, wyrzucił ich z domu i zakazał pokazywać mu się na oczy – wtrąciłam swoje trzy grosze. – Dowiedział się, że syn jednak na wieś nie wróci. Złość do synowej miał za to, że Kubę od ziemi odciągnęła, mówił, że gdyby nie ona, dziedzica by miał, a gospodarstwo nie poszłoby w obce ręce. – A poszło? – nie wiem, ile zrozumiała Elizka, ale słuchała uważnie, wlepiając wzrok w dziadka. – Grzelak ziemi nikomu by nie sprzedał, pracował, ile mógł, sam, bez pomocy syna. Najemnych brał i jakoś udawało mu się wszystko obrobić, ale z czasem stracił zdrowie i musiał pomyśleć o innym rozwiązaniu. Oddał ziemię za emeryturę i wtedy znów spotkał się z synem. Musiał rozliczyć się z nim ze spadku po matce Kuby, a była to właśnie ta łąka, na którą patrzysz, Elizko. Kuba ucieszył się, że ojciec rękę do zgody wyciąga, chciał się pojednać, żonę zostawił w domu, żeby nie wchodziła Grzelakowi w oczy i nie przypominała o dawnej złości. Już prawie dopiął swego, udobruchał ojca i wtedy ten spytał, co zrobi z łąką. Kuba odparł szczerze, że sprzeda, bo bydła przecież wypasał nie będzie. Grzelak znów wyrzucił go z domu i zakazał wracać, dopóki nie zmądrzeje. Liczył na to, że syn się przestraszy, dopiero jak zobaczył, że na jego łące powstają działki rekreacyjne, zrozumiał, że przegrał. Nigdy Kubie nie wybaczył, że łąka poszła w obce ręce. Grzelak bardzo się przejął zaginięciem Elizki – Była dla niego ważniejsza niż rodzony syn – sarknęłam. – Teraz jest tak, że Grzelak nie chce go widzieć, zaparł się. Kuba pokazuje się czasem we wsi, zachodzi do nas, żeby dowiedzieć się, co u ojca i czy czego nie potrzebuje – dokończył Tadek. Do domu wróciliśmy późno, Elizka szła w milczeniu, nie zwracając uwagi na zaczepki niezmordowanego Reksia. Myślałam, że się zmęczyła, ale bardzo się myliłam. Następnego dnia, zaraz po śniadaniu, gdzieś pobiegła. Byłam pewna, że do sąsiadów, Elizka potrafiła się wkręcić na oglądanie prosiaczków czy królików, ubiegłego lata siedziała na kominach godzinami. Wyszłam na drogę i natychmiast zobaczyłam moją zgubę. Prowadził ją Grzelak. – Kręciła się koło domu, wygoniłem, ale wróciła i schowała się w stajni – warknął. – Skaranie boskie z tym dzieciakiem, pilnuj jej, Danka, niech nie łazi po moim obejściu. – Ubyłoby ci, jakbyś pozwolił dziecku przejechać się na swojej kobyle? – ujęłam się pod boki. Elizka przegięła, ale to nie znaczyło, że miał prawo tak potraktować moją wnuczkę. Grzelak mruknął coś pod nosem, odwrócił się i odszedł. Długo za nim patrzyłam. – Całkiem mu rozum odjęło z tej zgryzoty, kiedyś był inny. A co ty, moja panno, robiłaś w jego stajni? – Rozglądałam się. Elizka uśmiechnęła się rozbrajająco, od razu stopniało mi serce. Co tam Grzelak i jego pretensje! Później z nią porozmawiam, teraz niech się bawi. Pobiegła do domu z nieodstępującym jej psem. Kiedy weszłam na podwórko, stała z dziadkiem i jeszcze kimś. – Kuba! – ucieszyłam się, witając syna Grzelaka. – U ojca wszystko w porządku, zły jak dawniej, właśnie objechał mnie za niedopilnowanie Elizki. – Czemu mnie to nie dziwi? – wzruszył ramionami chłopak. – Ale ja z czym innym przyjechałem. Pomóżcie mi przekonać ojca, żeby poddał się operacji biodra. Uparty jest, nie chce słyszeć o szpitalu. Elizka bawiła się z psem na podłodze, nie przypuszczałam, że uważnie wszystkiego słucha... Mała uwielbiała Grzelaka. Nie miała towarzystwa, więc znalazła sobie zajęcie, ale obiekt jej zainteresowania nie był zadowolony, szczególnie kiedy Elizka nabrała zwyczaju czajenia się w jego ogrodzie. Na drzewie, o czym doniósł mi wściekły Grzelak, przyprowadzając winowajczynię. – Zdradził mnie Reksio, jakby dał się wciągnąć na gałąź, Grzelak nigdy by mnie nie odkrył – Elizka doskonaliła plan. – Nie wolno ci tam chodzić, jakbyś się czuła, gdyby ktoś cię podglądał, siedząc na drzewie? – zapytałam. Elizka zastanowiła się gruntownie. – Ja wiem... Jakby był miły, mogłabym się z nim pobawić. Nudziła się, było widać, że za chwilę coś wykombinuje, a ja zlekceważyłam sygnały i nie dopilnowałam jej. Jakiś czas później Elizka zaginęła. Las u nas nieduży, można czapką go nakryć, zgubić się w nim nie sposób, ale jest jeszcze rozlewisko. Tadeusz zawiadomił sąsiadów i wszyscy zgromadziliśmy się na brzegu. – Trzeba przeszukać, ale jak? – usłyszałam czyjś głos. – Może nic się nie wydarzyło – usłyszałam zachrypnięty z emocji bas Grzelaka. – Nie jest taka jak inne dzieciaki, to festdziewuszka. A poza tym, gdzie jest jej pies? W wodzie ich nie ma, trzeba szukać gdzie indziej – powtarzał zaciekle. Rozeszliśmy się szukać na brzegu i w lesie, ale ciągle myślałam o rozlewisku... Zmierzchało już, kiedy zobaczyłam Grzelaka na koniu. Chodził z trudem, lecz ciągle dobrze trzymał się na grzbiecie, poganiał wiekową kobyłkę, zmuszając ją do leniwego truchtu. – Sprawdzę w Olszynce, mała gdzieś musi przecież być. Ty idź do domu, żeby nie przestraszyła się, jak wróci i zobaczy, że nikogo nie ma – rozkazał mi, jakby to o jego wnuczkę chodziło. Olszynka leżała za laskiem, dobrych kilka kilometrów dalej, Elizka nie zdołałaby zawędrować tak daleko na własnych nogach. Zresztą, po co miałaby to robić? Nie znała tam nikogo. Na stare lata sąsiad zażądał od syna komputera Wieczór ciągnął się w nieskończoność, zapaliłam wszystkie światła, żeby Elizka znalazła drogę do domu, i czekałam. W końcu postanowiłam porzucić posterunek, wyszłam na drogę. Usłyszałam powolne człapanie konia i wesoły, kochany głos. Elizka! Ściągnęłam ją z kobyłki Grzelaka, obejrzałam ze wszystkich stron. Była cała i zdrowa. – Bawiła się z dziećmi w Olszynce – Grzelak udzielał wyjaśnień. – Zabrała się z chłopakami przejeżdżającymi furką przez nasz bród, podwieźli ją. – Pojadę teraz do Tadka, trzeba przerwać poszukiwania. Popędził kobyłkę i zniknął. Rano poszliśmy całą rodziną podziękować mu, nie chciał słuchać, ale był całkiem miły. Elizka nie zrezygnowała z jego towarzystwa, tyle że teraz robiła to jawnie i za przyzwoleniem. Często można było ich zobaczyć siedzących na ławeczce przed domem Grzelaka – ona gadała jak najęta, a on słuchał i prawie się nie odzywał, ale wyglądał na zadowolonego. Ewa i Julian pośpieszyli się z remontem i pewnego dnia przyjechali po jedynaczkę. Elizka pożegnała się grzecznie z Grzelakiem, obiecując, że będzie do niego wysyłać maile. Niedługo potem wpadł do nas Kuba. – Jak pragnę zdrowia, nie wiecie, co się dzieje z ojcem? Zadzwonił do mnie! Był całkiem miły, jakby nic między nami nie zaszło, czy to znaczy, że przebaczył mi sprzedaż łąki? Prosił, żebym pojechał z nim kupić komputer, bo musi mieć elektroniczną pocztę, czeka na ważny list. Rozumiecie coś z tego? Ojciec na stare lata ma zamiar uczyć się obsługi komputera? – Nauczysz go, będziecie mieli czas, żeby na nowo się ze sobą zaprzyjaźnić – powiedział ciepło Tadek. – Twój stary jest uparty, ale można do niego trafić, bierz przykład z Elizki, nie rezygnuj, nachodź go, aż się podda. Tylko nie podglądaj go z drzewa, nie lubi! Grzelak miesiącami wytrwale dziobał jednym palcem w klawiaturę, korespondencja kwitła. Pisał nie tylko do Elizki, ale także do syna. Kuba nie popuścił, ciągle do niego przyjeżdżał, a jak zobaczył, że ojciec zmiękł, przywiózł żonę i dzieci. Dwóch smyków bez reszty zawładnęło Grzelakiem, żeby za nimi nadążyć, zdecydował się na operację biodra. Czeka teraz na zabieg i jest dobrej myśli. – Elizka przyjeżdża – zawiadomiłam go pewnego dnia. – Nie napisała? – Ano nie. – Pewnie zapomniała, wiesz, jaka ona jest roztrzepana. Będzie jutro. Kupując rano pieczywo, zobaczyłam siedzącego na ławce Grzelaka. – Od świtu tak czeka, jak chleb odbierałam, już tkwił na posterunku – Krysia ze sklepu uśmiechnęła się porozumiewawczo. – Boi się, że przegapi przyjazd Elizki. Zaczekałam i ja, rzadka to okazja zobaczyć na własne oczy wzruszonego Grzelaka, nie mogłam tego przegapić. – Skąd pan wiedział? To miała być niespodzianka! – z samochodu wypadła Elizka, a za nią łaciaty wulkan energii. Grzelak wstał, dopiero teraz zobaczyłam, że jest ubrany jak do kościoła. – Zapraszam do mojego domu na poczęstunek – powiedział uroczyście, chrząkając z zakłopotaniem. – Rodzina do mnie przyjechała. Krysia i ja zamarłyśmy. Co za zmiany! – Wiesz, Elizka, mam dwóch wnuków, na pewno się polubicie. Zostaną u mnie kilka dni, pierwszy raz tak długo – dokończył Grzelak. Spojrzałam wesoło na Krysię i spytałam półgłosem: – Mamy jeszcze we wsi jakieś niezałatwione sprawy? Elizka przyjechała, jeśli się będzie nudzić, chętnie się nimi zajmie. Danuta Czytaj także: „Dziadkowie zabrali Tymonka na działkę, bo w bloku piekarnik. Gdy wieczorem przywieźli tylko reklamówkę mokrych ubrań, nie mogłam wydobyć słowa” „Dzieci wróciły od dziadków odmienione. Opowieści o zwyczajach teścia mnie zmroziły: codziennie o 18 wyjmował czerwony notes” „Teściowa nie pozwalała nam wchodzić do jednego pokoju. Gdy przypadkiem zobaczyłam, co tam skrywa, długo nie mogłam dojść do siebie”