Jej 12-letnia córka zażądała kieszonkowego 500 zł. „Gdy wyjaśniła, na co wydają koleżanki, zamarłam”
Kiedy moja córka usiadła naprzeciwko mnie przy kolacji i z kamienną twarzą oświadczyła, ile pieniędzy potrzebuje co miesiąc, w pierwszej chwili pomyślałam, że to jakiś internetowy żart. Jednak gdy zaczęła punkt po punkcie wyliczać wydatki swoich rówieśniczek, dotarło do mnie, że moje dziecko żyje w rzeczywistości, której kompletnie nie rozumiem i która szczerze mnie przeraża.
Szanowna Redakcjo, piszę do Was, bo czuję się totalnie bezsilna w starciu z dzisiejszym światem nastolatek. Moja Zuzia skończyła niedawno 12 lat. Zawsze była skromną dziewczynką, cieszyła się z wyjścia na lody czy nowej bluzki z sieciówki. Ale od kilku miesięcy widzę w niej zmianę, która kulminację miała wczoraj wieczorem. Zuzia przyszła do mnie i powiedziała, że potrzebuje „stałego, godnego” kieszonkowego. Kiedy zapytałam ile, bez mrugnięcia okiem odparła: „Pięćset złotych, mamo. Przecież to i tak mało”. Zamurowało mnie. 500 złotych to dla mnie ogromna kwota − to połowa moich opłat za mieszkanie, to budżet na jedzenie na tydzień dla całej naszej trójki. Próbowałam nie wybuchnąć śmiechem ani się nie wkurzyć za bardzo. Zapytałam spokojnie: „Zuzia, na co 12-latka może wydać tyle pieniędzy?”. To, co usłyszałam w odpowiedzi, sprawiło, że do teraz mam ciarki na plecach. To nie była lista zabawek, książek czy wyjść do kina. To był biznesplan małej celebrytki. Kosmetyczne szaleństwo, czyli pielęgnacja za setki złotych Zuzia zaczęła wymieniać marki kosmetyków, o których ja sama ledwo słyszałam. Okazuje się, że w jej klasie obciachem jest mycie twarzy zwykłym żelem z drogerii za dychę. Koleżanki mojej córki, te same, które jeszcze rok temu bawiły się lalkami, teraz codziennie nakładają na twarz serum z witaminą C, maski nawilżające od luksusowych marek i specjalne kremy pod oczy, które kosztują po 150 złotych za słoiczek! Córka wyjaśniła mi, że jej przyjaciółka, Amelia, ma całą lodówkę kosmetyczną w pokoju, a ich główną rozrywką po lekcjach jest chodzenie do Sephory i testowanie próbek najdroższych perfum. Słuchałam tego i czułam, jak rośnie we mnie sprzeciw. One mają po 12 lat! Ich skóra jest młoda, piękna, naturalna. Po co im retinol? Po co im skomplikowane rytuały pielęgnacyjne, które my, dojrzałe kobiety, stosujemy, żeby zatrzymać czas? Zuzia patrzyła na mnie z wyrzutem, mówiąc, że bez tych produktów czuje się zaniedbana, bo wszystkie inne dziewczyny mają już swoje zestawy do „skincare”. Poczułam, że przegrywam walkę z TikTokiem i Instagramem, które wmawiają dzieciom, że ich naturalność to defekt, który trzeba naprawić drogim kremem. Galeria handlowa jako jedyny plac zabaw dzisiejszych dzieci Druga połowa tej kwoty − te kolejne 250 złotych − ma iść na „życie towarzyskie”. Ale nie myślcie sobie, że chodzi o rower, basen czy pizzę raz na miesiąc. Dzisiejsze 12-latki nie spotykają się na podwórku. One spotykają się w galeriach handlowych. Zuzia opisała mi ich typowe popołudnie: najpierw spacer po markowych sklepach z ubraniami (gdzie T-shirt kosztuje 100 zł), a potem obowiązkowa wizyta w modnej kawiarni na kawie z bitą śmietaną. Taka jedna kawka to koszt rzędu 25-30 złotych. Do tego jakiś modny bajgiel czy ciastko i rachunek zamyka się w 50 złotych za jedno wyjście. „Mamo, nie mogę siedzieć w domu, kiedy one wszystkie tam są i robią wspólne zdjęcia na Insta z tymi kubkami” − powiedziała mi córka ze łzami w oczach. Zamarłam. Zrozumiałam, że te 500 złotych to nie jest cena za kosmetyki czy jedzenie. To jest cena za bilet wstępu do grupy rówieśniczej. To opłata za to, żeby nie być wykluczonym, żeby nie stać się obiektem drwin jako ta biedna, której nie stać na karmelowe frappuccino. Moje serce pękło, bo zobaczyłam, że moja córka zaczyna mierzyć swoją wartość grubością portfela rodziców. Mówię „stop”, ale boję się konsekwencji dla mojego dziecka Powiedziałam „nie”. Nie dam jej 500 złotych na to, żeby niszczyła sobie cerę chemią i marnowała czas w sztucznym świecie galerii handlowych. Zaproponowałam jej mniejszą kwotę na realne potrzeby i wspólne wyjścia do kina, ale Zuzia trzasnęła drzwiami. Nazwała mnie nienowoczesną i okrutną. Od wczoraj się do mnie nie odzywa, a ja siedzę w kuchni i zastanawiam się, gdzie popełniliśmy błąd jako społeczeństwo. Dlaczego pozwalamy na to, by dzieciństwo kończyło się w wieku 11 lat? Skąd w tych rodzicach, którzy dają te pieniądze, zgoda na taką konsumpcję? Przecież te dziewczynki uczą się, że jedynym sposobem na spędzanie czasu jest wydawanie pieniędzy. Boję się, że moja decyzja sprawi, że Zuzia zostanie sama, że koleżanki przestaną ją zapraszać, bo nie będzie pasować. Ale jeszcze bardziej boję się, co wyrośnie z 12-latki, która uważa, że złoty krem pod oczy to jej prawo podstawowe. Czuję się w tym wszystkim strasznie samotna i zastanawiam się, czy tylko ja w tej klasie mam jeszcze resztki zdrowego rozsądku? Monika Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Na komunię kupiłam wnuczce Pismo Święte. Odpowiedziała 2 słowa i aż się przeżegnałam”
Te dzieci będą w przyszłości bogate. Rodzice uczą ich 4 rzeczy: zaczynają już od maleńkości
Większość z nas marzy o tym, by nasze dzieci nie musiały martwić się o pieniądze, ale rzadko zdajemy sobie sprawę, że to nasze codzienne komunikaty kształtują ich przyszły stan konta. Poznaj cztery fundamenty wychowania, które sprawiają, że maluch wyrasta na dorosłego z niezwykłym instynktem do zarabiania i pomnażania majątku.
Co tak naprawdę decyduje o tym, że jedni w dorosłości lekko płyną na fali finansowej pomyślności, a inni wiecznie walczą o przetrwanie? Przez lata myślałam, że chodzi o kapitał na start, o znajomości albo o prestiżowe szkoły. Nic bardziej mylnego. Prawdziwe bogactwo rodzi się w głowie − i to na długo przed tym, zanim dziecko dostanie swoje pierwsze kieszonkowe. Istnieją cztery filary, które budują fundament pod przyszły sukces finansowy, a najlepsi rodzice-mentorzy zaczynają je stawiać już od maleńkości, często w sposób, który dla postronnego obserwatora wydaje się tylko niewinną zabawą. 1. Odroczenie gratyfikacji, czyli dlaczego jedna pianka dziś to za mało Pamiętacie słynny „test pianki” przeprowadzony przez Waltera Mischela? Dziecko dostaje jedną słodką piankę i obietnicę, że jeśli jej nie zje przez 15 minut, dostanie drugą. To, co wydaje się prostym sprawdzianem silnej woli, jest w rzeczywistości najpotężniejszym zwiastunem bogactwa. Rodzice dzieci, które w przyszłości będą majętne, od najmłodszych lat uczą je cierpliwości. Nie dają wszystkiego na już. Jeśli maluch widzi w sklepie wymarzoną zabawkę, nie słyszy „Nie, bo nie” ani „Dobrze, kupię ci to teraz, żebyś nie płakał”. Słyszy: „To świetna zabawka. Zaplanujmy, jak możesz na nią odłożyć”. Ta umiejętność czekania na nagrodę to nic innego jak fundament inwestowania. W świecie dorosłych bogactwo buduje się nie przez wydawanie wszystkiego, co się zarobi, ale przez umiejętność rezygnacji z chwilowej przyjemności na rzecz długofalowego zysku. Kiedy uczysz pięciolatka, że warto poczekać na większy zestaw klocków, zamiast kupować mały samochodzik, budujesz w jego mózgu autostradę do finansowej wolności. To lekcja panowania nad impulsami, która w przyszłości uratuje go przed chwilówkami i nieprzemyślanymi kredytami konsumpcyjnymi. 2. Pieniądz jako narzędzie, a nie cel − budowanie zdrowej relacji z kapitałem W domach, w których rosną przyszli milionerzy, o pieniądzach mówi się otwarcie, ale bez zbędnego nabożeństwa. To druga lekcja: pieniądz to narzędzie, takie samo jak młotek czy komputer. Ma służyć do budowania czegoś większego, a nie być celem samym w sobie. Rodzice uczą dzieci, że pieniądze biorą się z wartości, jaką dostarczamy innym ludziom, a nie tylko z chodzenia do pracy. Już kilkulatek może zrozumieć, że kiedy pomoże sąsiadowi w segregowaniu makulatury, dostarczy mu realną pomoc, za którą należy się wynagrodzenie. W dzisiejszych czasach odchodzi się od traktowania portfela jak tabu. Dzieci biorą udział w planowaniu domowego budżetu, oczywiście na miarę swoich możliwości. Wiedzą, ile kosztuje wyjście do kina, a ile wspólne wakacje. Dzięki temu uczą się szacunku do pracy, ale przede wszystkim − demitologizują pieniądze. Przestają się ich bać i przestają ich nadmiernie pożądać jako symbolu statusu. Dla nich pieniądz staje się surowcem, który można pomnażać, inwestować i którym można się dzielić. To podejście sprawia, że w dorosłości nie stają się niewolnikami stanu konta, ale sprawnymi zarządcami własnego losu. 3. Relacja z porażką, czyli dlaczego błąd jest najtańszą lekcją biznesu To mój ulubiony punkt i zarazem ten, którego my, rodzice, boimy się najbardziej. Często chcemy chronić nasze dzieci przed każdym potknięciem, tymczasem rodzice przyszłych ludzi sukcesu robią coś dokładnie odwrotnego: pozwalają dzieciom na bezpieczne bankructwa. Jeśli siedmiolatek wyda całe swoje kieszonkowe pierwszego dnia na głupoty, a potem przez resztę miesiąca nie ma na wymarzone lody z kolegami, taki rodzic nie dosypie mu grosza. Pozwoli mu poczuć dyskomfort braku pieniędzy wynikający z własnej, błędnej decyzji. Dorosły człowiek, który jako dziecko „zbankrutował” na naklejkach i wyciągnął z tego wnioski, nie będzie bał się otworzyć własnej firmy, bo wie, że ewentualne niepowodzenie to tylko kolejny krok na drodze do celu. Ucząc dziecko akceptacji dla błędów, dajesz mu najcenniejszą polisę ubezpieczeniową na przyszłość: odwagę do działania. 4. Ciekawość, czyli głód wiedzy, który zamienia się w złoto Na koniec coś, co psycholożka Carol Dweck nazywa nastawieniem na rozwój. Dzieci, które w przyszłości będą bogate, są wychowywane w kulcie ciekawości. Rodzice nie dają im gotowych odpowiedzi, ale uczą, jak je znajdować. Jeśli dziecko pyta: „Mamo, jak działa bank?”, nie słyszy: „Daj spokój, jesteś za mały”. Słyszy: „Sprawdźmy to razem”. To buduje w małym człowieku przekonanie, że wiedza jest dostępna i że on sam jest w stanie zrozumieć najbardziej skomplikowane mechanizmy rządzące światem. Przyszli bogacze to ludzie, którzy nigdy nie przestają się uczyć. To te dzieci, które zamiast biernego scrollowania ekranu, szukają w sieci tutoriali, jak coś zbudować, naprawić albo sprzedać. Rodzice inwestują w ich pasje, ale nie te, które są modne, tylko te, które dziecko naprawdę kocha − bo wiedzą, że pasja w połączeniu z wiedzą rynkową to najprostszy przepis na dochodowy biznes. Jeśli twoje dziecko wie, że może nauczyć się wszystkiego, czego zapragnie, to znaczy, że wyposażyłaś je w najpotężniejszy atut na współczesnym, dynamicznym rynku pracy. Prawdziwe bogactwo to nie to, co masz na koncie, ale to, co masz w głowie, gdy to konto nagle wyczyści się do zera. Źródło: Walter Mischel, Test Marshmallow, wyd. Smak Słowa 2015; Carol Dweck, Nowa psychologia sukcesu, wyd. MUZA S.A. 2017 Zobacz też: 5 kreskówek, które wyglądają jak niewinne bajeczki. Pod żadnym pozorem nie puszczaj ich dziecku
7 sposobów, by nauczyć dziecko oszczędzania
Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci. Dlatego postawy dotyczące poszanowania pieniędzy i ich oszczędzania powinno kształtować się w świadomości dzieci jak najwcześniej.
To, czy dziecko będzie szanowało pieniądze i czy będzie potrafiło zadbać o swoją finansową przyszłość, zależy w dużym stopniu od rodziców. Oto nasz miniporadnik w jaki sposób uczyć dziecko zarządzania swoimi finansami. 1. Pokaż dziecku, że pieniądze trzeba szanować Dzieci najlepiej uczą się przez naśladownictwo, co świetnie obrazuje przysłowie „niedaleko pada jabłko od jabłoni”. Jako dzieci patrzymy na zachowanie naszych rodziców i przyswajamy wiedzę przez obserwację. Pewne zachowania, na pozór nieświadomie, zapadają w pamięć i wpływają na nasze zachowania w dorosłym życiu. To odnosi się również do płaszczyzny finansowej. Jeśli dziecko widzi, że rodzice kontrolują wydatki i uważnie liczą każdą złotówkę, nabierze poszanowania dla pieniędzy. Sprawdź też: 7 rzeczy, które twoje dziecko powinno wiedzieć o pieniądzach 2. Dawaj dziecku kieszonkowe Dobrym sposobem uczenia dziecka gospodarowania pieniędzmi jest dawanie mu kieszonkowego. Jego wysokość zawsze powinna być uzależniona od możliwości finansowych rodziców, zakresu wydatków i wieku dziecka. Ważne jest, by wspólnie dokładnie ustalić, jakie wydatki mają być z wyznaczonej kwoty pokrywane. Dziecko musi mieć świadomość, że jeśli wyda pieniądze wcześniej, to będzie musiało obejść się bez „dokładki” aż do następnego kieszonkowego. Nie można też ulegać prośbom – liczy się konsekwencja działania. Czy wiesz, jak wyznaczać dziecku granice? 3. Naucz dziecko planować wydatki Dając dziecku kieszonkowe, warto z nim usiąść i zastanowić się wspólnie, co chciałoby za te pieniądze kupić – co chce bardziej, a bez czego może się obejść. To świetny pierwszy krok do nauki prowadzenia domowego budżetu. 4. Zachęcaj do oszczędzania Rodzice powinni namawiać dzieci do odkładania pieniędzy na wymarzone cele. W ten sposób dziecko uczy się cierpliwości oraz oszczędzania i jeszcze bardziej docenia nową rzecz. Warto też zachęcić dziecko do odkładania co miesiąc jakieś kwoty z kieszonkowego. Jeśli dostaje 100 zł miesięcznie, to z tej kwoty powinno odłożyć 10 zł. Motywacją może być dla dziecka obietnica, że za każde zaoszczędzone 10 zł dostanie od rodziców premię w wysokości na przykład 2 zł. 5. Róbcie wspólne zakupy Wspólne zakupy mogą być nauką przez zabawę. Jeśli dziecko umie już dobrze liczyć, może razem z rodzicem dodawać ceny produktów wkładanych do koszyka. Kiedy ich wartość przekroczy założoną kwotę, dziecko to zauważy i zastanowi się, co zrobić z takim fantem – odłożyć jakiś produkt, a może poszukać jego tańszego odpowiednika. Sprawdź: Czy pozwalasz dziecku na zbyt wiele – test [CMS_PAGE_BREAK] 6. Motywuj dziecko W nauce oszczędzania pomaga też motywacja. Każde dziecko raz na jakiś czas marzy o jakimś przedmiocie, który kosztuje tyle, że nie stać go na jego zakup z samego kieszonkowego. Jeśli rodzice ocenią, że rzecz jest warta zakupu i może dziecku rzeczywiście się przydać, a do tego stać ich na nią, mogą zaproponować pewien układ. Warunkiem zakupu wymarzonej rzeczy powinno być odłożenie przez dziecko pewnej kwoty z kieszonkowego – wtedy rodzice zobowiązują się do dołożenia brakujących pieniędzy i kupna przedmiotu. To zmobilizuje do odmawiania sobie pewnych przyjemności na rzecz czegoś innego. Czytaj też: Zabawa w sklep 7. Ucz obowiązków Niektórzy rodzice popełniają pewien błąd, który źle odbija się na wychowaniu i na pewno nie uczy dziecka oszczędzania czy dobrego gospodarowania pieniędzmi. Nagradzają pieniędzmi za dobre oceny, płacą za wykonywanie obowiązków domowych. Uczą, zapewne nieświadomie, że za wszystko trzeba oczekiwać zapłaty albo też patrząc na to z drugiej strony, nie warto robić tego, co nie przynosi zysku. Co może prowadzić do wniosku, że najważniejsze są pieniądze, a rodzice ani nikt inny nie może oczekiwać niczego od dziecka oraz że wszystko da się przeliczyć na złotówki. W takim przypadku to nie nauka oszczędzania, a gromadzenia pieniędzy. Podane sposoby są proste, ale skuteczne. Kluczem do sukcesu jest konsekwencja! Bez niej wszystko pójdzie na marne. Dla wielu dzieci nauka oszczędzania jest trudna, czasem bolesna – to w końcu jakieś ograniczenie. Rodzice nie mogą jednak ulegać szantażom emocjonalnym, łzom, napadom histerii etc. Czasem takie wybuchy trzeba po prostu przeczekać, a potem dalej stosować opisane wyżej sposoby. Gdy ulegnie się raz, te „razy” będą się już zawsze powtarzać... Ważne rady Małe dziecko powinno mieć skarbonkę, starszemu można założyć konto w banku. Pod żadnym pozorem nie wolno trzymać jego pieniędzy przy sobie, dając mu je wtedy, kiedy ich potrzebuje. Dziecko musi odczuwać, że to jego pieniądze i jeśli wyda na nieprzemyślane zachcianki, to nie kupi rzeczy istotnej. Tym sposobem będzie uczyło się na własnych błędach. Dzieci najlepiej i najchętniej uczą się poprzez zabawę. Nie od dziś są dostępne rożnego rodzaju gry, planszowe i komputerowe, które uczą już od najmłodszych lat, jak efektywnie i rozsądnie zarządzać kapitałem. Wiedza o oszczędzaniu i zarządzaniu pieniędzmi nie bierze się znikąd, a dziecko potrafi pytać w nieskończoność i bardzo szczegółowo. Rodzic musi być na to gotów. Warto dowiedzieć się jak najwięcej na temat budżetu, oszczędzania, inwestowania, cięcia wydatków, redukcji zadłużenia. Mając taką wiedzę, rodzice są lepszymi nauczycielami. Sprawdź: Jak dziecko może ci pomagać w domu Konsultantem merytorycznym tekstu jest PZU
Przyszłość zapewniona: fundusz czy polisa dla dziecka?
Mówi się, że pieniądze szczęścia nie dają… Jak jednak inaczej zapewnić dziecku dobry start?
Nie, nie masz wcale dużo czasu. To, że do matury dziecka jest jeszcze 18 lat, nie znaczy, że możesz zasypywać gruszki w popiele. Bo nawet się nie obejrzysz, gdy okaże się, że ten maluszek, co wczoraj raczkował po pokoju, jutro zajedzie na motocyklu przed dom, by przedstawić ci swoją dziewczynę. Fajnie by było, gdyby mógł jej powiedzieć: „Będę studiować na najlepszej uczelni na świecie… Dzięki rodzicom”. Jeśli właśnie o tym marzysz, to już czas zacząć odkładać na to pieniądze. Tylko jak? Cóż..., zastanów się, jak silną masz wolę i jak stalowe są twoje nerwy. Gdzie oszczędzać ? Wszystko zależy od tego, jaka forma inwestowania odpowiada ci najbardziej. Polisa? Zgłoś się do towarzystwa ubezpieczeniowego (warto porównać oferty, sprawdzić, co dostaniesz w zamian za składkę). Fundusz? Zgłoś się do biura maklerskiego albo banku (zaoferują ci tylko swoje fundusze, a nie wszystkie dostępne na rynku). Możesz też poprosić o pomoc pośrednika finansowego (Open Finance, www.open.pl, Expander, www.expander.pl), który wybierze dla ciebie najlepszą ofertę. Polisa: wady i zalety Ten sposób oszczędzania będzie odpowiadał tym, którzy nie lubią ryzykować i wolą mieć pewny zysk. Jakie są zalety i wady polisy ubezpieczeniowej? + suma gwarantowana. To ty ustalasz, ile chcesz zebrać pieniędzy (można wcześniej oszacować, ile mogą kosztować np. studia) i taka właśnie kwota zostanie wypłacona np. gdy dziecko skończy 18 czy 20 lat. Możesz zdecydować o formie wypłaty – w całości lub w ratach. + dodatkowe świadczenia. Decydując się na polisę, kupujesz także spokój, czyli ubezpieczenie na wypadek twojej choroby czy śmierci. Dziecko dostanie odszkodowanie i sumę gwarantowaną – towarzystwo ubezpieczeniowe przejmuje na siebie obowiązek opłacania rat. - wyższa składka. Niestety, spokój kosztuje, zwykle od 200 do 300 zł (zakładając, że planujesz zgromadzić na koncie ok. 50 tys. zł). Wysokość składki zależy też wieku rodziców, płci, od tego, co robią i w jakiej są kondycji zdrowotnej. Fundusz: wady i zalety W przypadku funduszu ryzyko jest większe niż w wypadku kupienia polisy, ale na pewno mniejsze, niż gdybyś grał na giełdzie. Można wybrać fundusze, które inwestują agresywnie lub bezpiecznie. To ty decydujesz o wyborze funduszu. - nie ma sumy gwarancyjnej. Nie wiesz, ile dokładnie twoje dziecko dostanie pieniędzy, wiele zależy bowiem od sytuacji na rynkach finansowych. Można jednak tę kwotę oszacować – zakłada się, że twoje pieniądze wypracują 5–6 proc. w skali roku. To nie wszystko. Fundusze inwestują nie tylko składkę, ale też zysk, np. wpłacasz 100 zł, po miesiącu masz 110 zł, zatem następnego miesiąca procenty nalicza się od 110 zł i kolejnej składki, czyli w sumie od 210 zł! I tak co miesiąc. Oczywiście im dłużej inwestujesz w dany fundusz, tym lepiej. - nie ma żadnych zabezpieczeń. Inwestowanie w fundusz nie daje tego, co polisa ubezpieczeniowa. Nie ma wypłaty odszkodowania ani innych świadczeń. Dziecko dostanie tyle, ile uzbierałeś (jeśli z jakiegoś powodu musiałeś przerwać oszczędzanie). + mniejsza składka. Zakładając, że planujesz uzbierać ok. 50 tys. zł, miesięczna składka będzie wynosić od 100 do 150 zł. A może polisa i fundusz w jednym? Czyli polisa ubezpieczeniowa i fundusz inwestycyjny w jednym. Co ci to daje? Spokój pierwszej i wyższe zyski drugiego. Część składki przekazywana jest na ubezpieczenie (np. na wypadek choroby lub śmierci), reszta jest inwestowana. + korzyść podatkowa. Suma ubezpieczenia i suma wpłaconych składek chronione są przed podatkiem od zysków, tzw. podatku Belki (19 proc.). +/- składka (średnia). Czyli od 150 do 200 zł – to jest mniej niż gdybyś zdecydował się na polisę, więcej niż w wypadku funduszu. Konsultacja: Bernard Waszczyk, analityk Open Finance. Zobacz też: Od czego zacząć oszczędzanie?
Koperta z kokardką, czyli jak podarować pieniądze
Czasem to właśnie pieniądze mogą być najlepszym prezentem dla bliskich. Można je podarować tak, by było to i eleganckie, i niezbyt skomplikowane.
Mogą być prezentem nie tylko na Gwiazdkę, ale także z okazji ślubu, chrzcin czy urodzin. Ale dla wielu osób koperta wypchana banknotami nadal wygląda nieelegancko i może być odebrana jako próba zbycia obdarowanego. Jest kilka innych możliwości. Bon dla szwagierki Jeśli nie znasz gustu osoby, której chcesz zrobić prezent, najprościej jest dać jej bon podarunkowy o określonej wartości. Obdarowana osoba będzie mogła za niego kupić wymarzoną i zgodną z upodobaniami rzecz. Bony sprzedaje większość dużych sieci sklepów odzieżowych, kosmetycznych czy księgarń. Nastolatka ucieszy się z bonu na zakupy w sklepie z płytami, a szwagierka z radością zrealizuje swój w eleganckiej perfumerii. Wiele sieci (np. Empik czy Media Markt) zamiast bonów proponują karty podarunkowe, które można doładować określoną sumą. Polisa dla chrześniaka Jeśli chcesz dać prezent nie na doraźne potrzeby, ale z myślą o przyszłości, dobrym pomysłem jest polisa ubezpieczeniowa, tzw. inwestycyjna (lub np. posagowa) długoterminowa. Wtedy przy zawieraniu umowy jako osobę ubezpieczoną należy wskazać obdarowanego, by zgromadzone i zainwestowane środki zostały mu wypłacone po upływie określonego czasu. Jeśli kupujesz polisę dla dziecka, termin jej wypłaty powinien upływać po osiągnięciu przez nie pełnoletności. Będzie mogło wtedy zainwestować pieniądze np. w studia czy pierwsze mieszkanie. Przy podpisywaniu umowy konieczna jest obecność prawnego opiekuna – taki prezent nie będzie więc niespodzianką. Przy polisach pojawia się problem podatku od darowizny. Gdy jej kwota przekracza 4902 zł, należy go uiścić. Dotyczy to jednak tylko dalszych krewnych i osób niespokrewnionych, a nie najbliższych. Jeśli polisa będzie wypłacona w późniejszym terminie (tak jest w przypadku dziecka), nie ma tego obowiązku, bo jest to wypłata świadczenia i płaci się tylko tzw. podatek Belki. Konto dla siostrzenicy Za zgodą opiekuna także dziecko może posiadać rachunek w banku, ale dopiero gdy skończy 13 lat. Własne konto jest zachętą do oszczędzania i nauki gospodarowania pieniędzmi. Przydaje się przez wiele lat. Taki rachunek wraz z pewną kwotą wpłaconą na początek i kartą płatniczą może być doskonałym prezentem od chrzestnego czy cioci. By podarować dziecku taki prezent, należy wcześniej uzyskać zgodę jego opiekuna, którego obecność będzie wymagana przy podpisywaniu umowy w banku. Lokata dla brata Nie możesz otworzyć lokaty czy wykupić obligacji na rzecz innej osoby. Wyjściem jest zrobienie tego we własnym imieniu i udzielenie pełnomocnictwa osobie obdarowanej, która będzie mogła korzystać ze zgromadzonych środków. W przypadku prezentu dla dziecka pełnomocnictwa udziela się rodzicom lub prawnym opiekunom. Konsultacja: Sławomir Groszek, planer finansowy z firmy doradczej Open Finance. Zobacz też: Zadbaj o przyszłość swojego dziecka Prezenty na chrzest - sprawdź, co warto kupić
Mama na swoim: skąd wziąć pieniądze na firmę
Dla młodych mam dobrym sposobem na połączenie opieki nad dzieckiem z pracą jest własna firma. Tylko jak zacząć i skąd wziąć fundusze na początek?
Prowadzenie firmy z domu to dobre rozwiązanie, zwłaszcza jeśli jesteś np. tłumaczką, księgową, graficzką albo… chcesz prowadzić sklep internetowy. Założenie firmy: od czego zacząć? Gdy masz pomysł i plan działania, przygotuj się na trochę biurokracji. Musisz zarejestrować firmę w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Jest to bezpłatne i możesz wypełnić wniosek CEIDG - 1 online na stronie CEIDG lub osobiście w urzędzie dzielnicy czy gminy. Otrzymasz numer REGON. Urząd zgłosi firmę w urzędzie skarbowym, by otrzymać NIP (w przypadku jednoosobowej firmy będzie to twój NIP). Potem czeka cię wizyta w ZUS-ie. Zgłoszenia musisz dokonać w terminie 7 dni od założenia firmy, we właściwym dla miejsca zamieszkania oddziale ZUS, na druku ZUA. Własna firma: co musisz mieć, żeby ją założyć Nie każda firma wymaga dużych inwestycji – czasem wystarczy komputer, oprogramowanie, kilka książek. Jeśli musisz zainwestować – wynająć lokal, utrzymać stronę internetową etc. – możesz ubiegać się o dofinansowanie. Skąd wziąć pieniądze na własną firmę? Możesz je otrzymać np. z urzędu pracy czy z funduszy unijnych. Dotacja z urzędu pracy jest bezzwrotna, jeśli prowadzisz firmę przez określony czas. Trzeba mieć swój wkład własny, który określa urząd pracy. Kwota zmienia się z roku na rok. Żeby otrzymać dotację trzeba być zarejestrowanym w urzędzie pracy jako bezrobotny i spełniać szereg wymogów. Więcej dowiesz się w urzędzie pracy lub na: www.bierzdotacje.pl. Istnieją też organizacje promujące pracę kobiet. Uzyskasz tam porady prawne, dostęp do Internetu i informacji o prowadzeniu firmy. http://mojafirma.infor.pl/nieruchomosci/wiadomosci/raporty-i-analizy/696543,Dzieci-w-programie-MdM-Mieszkanie-dla-Mlodych.html A może kredyt na własną firmę? W banku trzeba przedstawić biznesplan, analizę kosztów i przychodów, co dla początkujących bywa kłopotliwe. O kredyt nie jest łatwo, bo banki chcą znać historię firmy lub choć jeden PIT roczny. Nawet jeśli go otrzymasz, to i tak nie na całą inwestycję, musisz więc mieć własne środki. Łatwiej jest w fundacjach i zrzeszeniach. Ale i tu trzeba mieć swój wkład. Nowe firmy wspomaga np. Fundusz Mikro (www.funduszmikro.pl). Podatki, ubezpieczenia i odliczenia: własna firma Rozpoczynając działalność, będziesz musiała zdecydować o wyborze formy opodatkowania, a także zajmować się innymi związanymi z firmą opłatami i dokumentami. 1. Najpopularniejsza jest księga przychodów i rozchodów. Istnieje też możliwość wyboru tzw. ryczałtu lub karty podatkowej, lecz nie dotyczy to wszystkich rodzajów działalności. Przed rozpoczęciem działalności upewnij się, która z tych form będzie dla ciebie najbardziej odpowiednia. 2. Księgę przychodów i rozchodów można prowadzić w komputerze lub za niewielką kwotę zlecić jej prowadzenie w biurze rachunkowym. Stawka podatku liniowego PIT-36L płaconego przez przedsiębiorców wynosi 19% od dochodu brutto. Niektóre formy działalności (np. usługi edukacyjne, czyli kursy językowe) są ustawowo zwolnione z podatku VAT. Inne są z niego zwolnione, jeśli suma rocznych obrotów firmy nie przekracza progu około 10 tys. euro. 3. Jeżeli przewidujesz wyższe obroty, będziesz musiała zgłosić się w urzędzie skarbowym jako płatnik VAT. 4. Jako przedsiębiorca będziesz także musiała odprowadzać składki na ZUS. W tej chwili składka dla nowo założonych firm wynosi około 100 zł na ubezpieczenie społeczne oraz 206 zł na ubezpieczenie zdrowotne. 5. Podatek będzie naliczany od sumy dochodów pomniejszonej o koszty uzyskania przychodu. Koszty te, mówiąc w uproszczeniu, to wszystkie wydatki, jakie musiałaś ponieść, żeby zarobić. Będą to więc: opłaty za telefon firmowy, koszty przejazdów w sprawach służbowych, koszt połączenia z Internetem lub utrzymywania strony sklepu internetowego na serwerze. Ponadto koszty wynajęcia lokalu (jeśli pracujesz w domu – procent czynszu proporcjonalny do powierzchni zajmowanej przez domowe biuro) i zakupu potrzebnych publikacji, materiałów biurowych (np. papieru do drukarki). Koszty te musisz udokumentować fakturą i zaksięgować. Od dochodu odliczana jest też składka ZUS. 6. Jako przedsiębiorca nie będziesz miała możliwości skorzystania z pewnych ulg podatkowych przy rozliczeniu rocznym, czyli na przykład opodatkować się wspólnie z mężem. Konsultacja: Sławomir Groszek, planer finansowy z firmy doradczej Open Finance. Zobacz też: Jak szukać pracy po urlopie wychowawczym? 5 prostych kroków do sukcesu Dom, praca i ty: jak pogodzić i nie zwariować Wracasz do pracy? TOP 5 ubrań, które musisz mieć w szafie
Tata wyjaśnia: o co chodzi w planach systematycznego oszczędzania (PSO)
Jestem tatą. Kiedy Jasiek biega z prędkością rakiety po całym domu, czasem myślę, jaki będzie, gdy stanie się dorosły. Chcę, by miał swoje pasje, ale mam też nadzieję, że będziemy kumplami. Chcę też pomóc mu w życiowym starcie, dlatego oszczędzam już teraz.
Wiem, że świat będzie inny niż dziś. Płatna szkoła, studia, leczenie – to wszystko jest możliwe. Dlatego kiedy mój syn zda maturę, chcę mu pomóc w jego pierwszym życiowym starcie. Wiem, że powinienem zacząć myśleć o tym już dziś, bo mam jeszcze prawie 20 lat. Przez ten czas naprawdę mogę zarobić dla niego sporą sumkę. Choć nie jest to już tak łatwe, jak jeszcze kilka lat temu, gdy wystarczyło trochę zaryzykować, postawić na giełdzie i spodziewać się 40-50% zysków. Dziś o inwestycjach giełdowych trzeba myśleć ostrożniej, bo można sporo stracić. Jak jednak wynika z moich obliczeń, a także danych przedstawianych przez specjalistów, umiejętnie lokując pieniądze, można zyskać więcej niż w banku. Jeśli nie w perspektywie roku, to na pewno kilkunastu lat. Jak oprzeć się pokusie wydania oszczędności Jeśli od razu nie masz dużej gotówki, pozostaje ci oszczędzanie. Problem jednak w tym, że trzeba to robić systematycznie (a jak wiadomo wydatki są zawsze!). A gdy wreszcie po 2–3 latach uzbiera się większa suma, trzeba się oprzeć pokusie wydania jej na przykład na kupno nowego samochodu czy lepszego telewizora. Nam już raz tak się zdarzyło: pieniądze co prawda bardzo się przydały, ale z oszczędzania - nici. Tym razem jednak bardzo mi zależy na tym, by zebrać sensowną sumę pieniędzy, która wystarczy Jaśkowi na jego pierwszy start w dorosłe życie. Nie chcę też po prostu oszczędzać w banku. To, co mogę tam zarobić, właściwie "zjada" inflacja. Dlatego właśnie pomyślałem o funduszach inwestycyjnych, a ściślej mówiąc – o planach systematycznego oszczędzania, czyli PSO. Nie muszę tam od razu wpłacać dużych sum pieniędzy, a dzięki temu, że decyduję się na wpłaty do PSO, a nie po prostu na inwestowanie w TFI, zyskuję też spore zniżki w opłatach manipulacyjnych. Jaki fundusz, kiedy mamy niskie dochody Warto zwrócić uwagę, jak niewielkie są minimalne kwoty wpłat do funduszy. Na rynku można znaleźć takie programy, gdzie wystarczy co miesiąc mała wpłata. A nawet niewielkie kwoty odkładane regularnie przez długi czas pozwalają zgromadzić znaczny kapitał. To coś dla mnie: bo nasze dochody, szczególnie gdy żona jest na urlopie wychowawczym, nie są takie wysokie. Wiadomo też, ile i tak trzeba wydać co miesiąc na dziecko – kaszki, mleko, pieluszki. Oczywiście, jeśli chcę, mogę do PSO wpłacać więcej (i liczyć wówczas na większe zyski). Dla mnie ważne jest też to, że wpłaty muszą być regularne. To też coś dla mnie, bo inaczej nie jestem w stanie zmusić się do systematyczności. Kuszą mnie też takie oferty PSO, gdy w wyjątkowym przypadku nie muszę nic płacić. Wiadomo, są takie miesiące (szczególnie wakacyjne i grudzień), gdy wydatków jest wyjątkowo dużo. Dobre dla mnie jest też to, że w pierwszych latach z PSO wyjątkowo nie opłaca się wycofywać pieniędzy, gdyż można sporo stracić. Jak przekonują analitycy, w perspektywie 20 lat mogę liczyć na zyski dużo większe, niż gdybym trzymał pieniądze na zwykłej lokacie w banku. Oczywiście, zawsze muszę się liczyć z ryzykiem, ale takie oszczędzanie powinno jednak się opłacić. Zresztą, kto nie ryzykuje, ten nie zyskuje! Co dzieje się z pieniędzmi wpłacanymi do PSO? Pieniądze z PSO są inwestowane – na podobnych zasadach, jak wpłacone w „standardowy” sposób do funduszy inwestycyjnych. Zależnie od skłonności do ryzyka, mogę wybierać, gdzie ulokuję swoje pieniądze: czy większość z nich w funduszach akcji, czy tych bardziej bezpiecznych. Ważne, że nie będą leżały na lokacie, tylko będą inwestowane. Ile można zyskać? Wszystko zależy od wpłacanych sum, czasu oszczędzania (im dłuższy, tym można zarobić więcej) oraz oczywiście wyników wybranego funduszu. Analitycy podkreślają jednak, że przez kilkanaście lat na oszczędzaniu w PSO da się naprawdę sporo zyskać! Plany Systematycznego Oszczędzania oferowane przez różne TFI różnią się wysokością minimalnych wpłat, możliwościami wyboru strategii inwestycyjnych, trwania programu. Trzeba zrobić rozeznanie na rynku przed wyborem najlepszego wariantu dla swojej rodziny.
Duże zakupy? Gotówką, na raty czy kartą kredytową?
Nowa pralka, wózek, meble – co jakiś czas każdemu zdarza się większy wydatek. Możesz zapłacić w różny sposób. Zależnie od tego, czy masz gotówkę, czy też nie. Przeczytaj, co się bardziej opłaca, jeśli nie masz pieniędzy: zakupy na raty, karta kredytowa czy debetowa?
Konieczność dokonania większego zakupu pojawia się zwykle nagle. Ale sytuację da się opanować. Sprawdź ceny w różnych sklepach Najpierw sprawdź ceny w różnych sklepach. W przypadku pralki czy aparatu fotograficznego różnice mogą sięgać nawet kilkuset złotych. Dobre oferty są w sklepach internetowych. Ale ostrożnie. Poczytaj opinie innych klientów, sprawdź warunki dostawy, opłatę za przesyłkę (po doliczeniu jej może się okazać, że cena jest taka sama jak w sklepie) i warunki gwarancji. Korzystaj z porównywarek cen, np. ceneo.pl, skapiec.pl. Pomogą znaleźć interesującą cię rzecz w najniższej cenie. Jak zapłacić: kredyt, raty czy gotówka? → Gotówką: szybko i łatwo. Warunek – musisz mieć odpowiednią jej ilość. Jeżeli musisz wypłacić pieniądze z banku, sprawdź dzienny limit wypłat z konta, by nie okazało się, że cena znacznie go przekracza. Na zakupy z dużą kwotą w portfelu nie idź sama, by nie kusić złodziei. Podziel sumę na kilka części i rozłóż ją: w portfelu, kieszonkach torby czy ubrania. W przypadku kradzieży jest szansa, że choć część pieniędzy ocaleje. → Kartą debetową: to najprostszy i najwygodniejszy sposób płacenia – unikasz wożenia gotówki i nie zaciągasz pożyczki. Wystarczy PIN lub podpis na wydruku. Karta debetowa nie pozwala jednak na wydanie kwoty większej niż ta, którą masz na koncie, czyli sumy oszczędności (plus ewentualny debet). Jeśli masz 1500 zł, a lodówka kosztuje 1800 zł, będziesz musiała zrezygnować z zakupu. → Kartą kredytową: płacąc nią, zaciągasz pożyczkę w banku. Dzięki temu możesz pozwolić sobie na zakup, nie czekając, aż uzbierasz potrzebną sumę. Kredyt trzeba jednak spłacić, najlepiej w tzw. okresie bezodsetkowym – bank nie pobierze odsetek, a ty oddasz tylko tyle, ile pożyczyłaś. Uwaga! Karta kredytowa kusi, by kupować rzeczy droższe, niż to naprawdę potrzebne. Zachowaj ją na sytuacje awaryjne, np. pilnie potrzebny sprzęt do domu, gdy do pensji zostało jeszcze sporo czasu. → Na raty: większość sklepów je oferuje. Cena podzielona jest na kilka, kilkadziesiąt rat. By dopełnić formalności, zwykle potrzebne jest zaświadczenie o zatrudnieniu. Wiele sklepów kusi „ratami 0%”. To sugeruje, że nie ponosisz dodatkowych kosztów, płacąc tylko cenę towaru. Sprawdź, czy nie są one ukryte w cenie – wyższej niż gdzie indziej. Rzeczywisty koszt kredytu musi być w umowie – tego wymaga ustawa. Dodatkowe opłaty to także koszt ubezpieczenia pożyczki. Raty to taki sam kredyt jak każdy inny, np. samochód do chwili spłaty jest własnością banku, więc nie możesz go sprzedać. W przypadku drobniejszych rzeczy najprawdopodobniej będziesz musiała podpisać deklarację lub tytuł egzekucyjny – dzięki nim bank ściągnie od ciebie pieniądze, jeśli nie będziesz płacić rat. Do płacenia rat warto wykorzystać tzw. stałe zlecenie. Twój bank co miesiąc w ustalonym dniu przeleje pieniądze. Unikniesz opóźnień, zaległości i karnych odsetek. → Przelewem: w ten sposób często płaci się za zakupy internetowe. Sprzedawca wysyła przedmiot, gdy przelane pieniądze wpłyną na jego konto. To wygodna forma, jeśli masz konto internetowe. Przelew możesz wykonać w każdej chwili z jakiegokolwiek komputera podłączonego do Internetu. Niektóre banki pozwalają na transakcje przez telefon. W innym przypadku będziesz musiała wypełnić druk przelewu w oddziale banku. Zanim zdecydujesz się na płatność przelewem, zorientuj się, jakie opłaty za przelew pobierane są przez twój bank. Cashback Od niedawna na rynku jest nowa usługa o nazwie cashback. Zamiast z bankomatu, pieniądze możesz wypłacać w sklepach, gdy opłacasz zakupy kartą, lub na poczcie. W czasie transakcji karta jest przeciągana przez terminal, który autoryzuje transakcję i drukuje paragon, a kasjer wypłaca gotówkę. Od wypłaty pobierana jest prowizja, podobnie jak przy wypłacie z „obcego” bankomatu. Konsultacja: Sławomir Groszek, planer finansowy z firmy doradczej Open Finance. Zobacz też: Jak uzupełnić braki w domowym budżecie Sprawdź, jak nie dać się naciągnąć Rodzaje kart płatniczych
Karta kredytowa: co warto wiedzieć, żeby nie wpaść w pułapkę?
Karty kredytowe są wygodne i proste w użyciu. Jeśli jednak posługujesz się nimi nieroztropnie, czyhają na ciebie liczne pułapki. przeczytaj, jak mądrze korzystać z karty kredytowej.
Mając kartę kredytową, możesz robić zakupy, nawet jeśli nie masz pieniędzy na koncie. Zapłacisz nią za granicą i przez Internet. Ale używaj jej rozsądnie i uważaj na haczyki w umowach. Dla kogo karta kredytowa? Karta kredytowa to forma pożyczki, więc rozpatrując wniosek o jej wydanie, bank bada wysokość twoich dochodów. W zależności od zarobków banki oferują karty zwykłe, złote lub platynowe i czarne (dla osób o najwyższych dochodach). Jeżeli zarabiasz dużo i masz konto VIP, dostaniesz kartę o wyższym limicie. Z kartami złotymi czy platynowymi bywają oferowane dodatkowe usługi, np. ubezpieczenie czy zniżki w wybranych sklepach. Takie bonusy są też związane z kartami wystawianymi przez banki współpracujące np. z firmami kosmetycznymi, sieciami supermarketów. Oferują one rabaty oraz promocje dla ich użytkowników. Możesz mieć kilka kart kredytowych w różnych bankach. Ale zadłużenie na nich obniża zdolność kredytową i może przekreślić szanse na większy kredyt, np. na auto. Jak spłacać kartę kredytową? Na spłatę zadłużenia bez odsetek masz określony czas (tzw. okres bezodsetkowy), zwykle ok. 50 dni. Po tym terminie do długu doliczane są odsetki – wysokie w porównaniu z innymi formami pożyczek – nawet 20 proc. rocznie. Jeśli jesteś zdyscyplinowana i dotrzymujesz terminów, jedynym kosztem posiadania karty będzie opłata roczna – 30–50 zł. Ale za opóźnienia czy przeoczenia zapłacisz już sporo – jeśli z 3 tys. zł długu w terminie oddasz o 100 zł mniej, bank naliczy odsetki od całości zadłużenia. Gdy nie możesz spłacić całego zadłużenia od razu, bank wyznacza minimalną kwotę do zapłaty co miesiąc. Za resztę sumy naliczane są już odsetki. W efekcie rzecz, za którą zapłaciłaś kartą, może okazać się o wiele droższa, niż gdybyś kupiła ją np. na raty. Zanim podpiszesz umowę, uważnie ją przeczytaj. Możesz też poprosić o pomoc zaprzyjaźnionego doradcę finansowego lub prawnika. Niekiedy zasady rozliczeń i darmowych okresów są tak zawile opisane, że nawet znawcy mają problemy z ich rozszyfrowaniem. Karta kredytowa: co jest ważne? Nie bój się korzystać z kart kredytowych, ale przestrzegaj kilku zasad: - wybierz kartę z limitem odpowiadającym twoim możliwościom spłaty. Jeśli nie jesteś w stanie spłacić zadłużenia w darmowym terminie, może się okazać, że opłaca ci się wykorzystać w tym celu dostępny debet na koncie w banku (jest niżej oprocentowany niż karta); - terminowo spłacaj kwotę minimalną. Nie wyrabiaj też kolejnej karty, by spłacić zadłużenie na poprzedniej – to najprostszy sposób na wpadnięcie w „spiralę zadłużenia” i… bankructwo; - nie wyjmuj gotówki z bankomatu za pomocą karty kredytowej. To nieopłacalne, bo banki naliczają wysoką prowizję od takich wypłat. Kartą kredytową płać w sklepach, restauracjach lub przez Internet, a gotówkę wyjmuj tylko z konta osobistego. Karty kredytowe: na co uważać? 1. Karta kusi złodziei – nigdy nie zapisuj numeru PIN na karcie ani nie noś go w portfelu. Jeśli zgubisz lub ukradną ci kartę, zastrzeż ją przez telefon w banku. Niektóre z nich oferują ubezpieczenie, dzięki któremu nie będziesz obciążona transakcjami dokonanymi przez złodzieja. 2. Do zakupów w Internecie używaj karty przedpłaconej, którą przeznaczysz tylko do takich zakupów (by jej użyć, musisz wpłacić pieniądze na specjalne konto). Nie możesz nią płacić w sklepie czy wypłacać z bankomatu. W razie kradzieży danych złodziej może wykorzystać tylko dostępne środki. 3. Nie daj się skusić reklamom – nie podejmuj decyzji pochopnie, przeczytaj umowę. Pamiętaj: płacąc kartą kredytową, wydajesz pieniądze, których nie masz. Konsultacja: Sławomir Groszek, planer finansowy z firmy doradczej Open Finance. Zobacz też: Rodzaje kart płatniczych Zakupy: poznaj prawa konsumenta Nie daj się naciągnąć
Marzysz, żeby zamieszkać w końcu na swoim. Mieć więcej miejsca, by pociecha mogła swobodnie raczkować. Nie macie pieniędzy na kupno własnego mieszkania? Te marzenia wcale nie są nierealne. Pomyśl o kredycie na mieszkanie.
Oferty banków różnią się szczegółami, dlatego musisz uważnie czytać umowy, które proponują. Aby uniknąć pułapek, porozmawiaj ze znajomymi o ich bankowych doświadczeniach. W razie wątpliwości poproś o radę doradcę finansowego. Musisz znać odpowiedź na kilka pytań. Czy masz zdolność kredytową? Twoją zdolność kredytową określi bank. Dzięki temu będziesz wiedzieć, na jakie mieszkanie cię stać (od niej uzależniona jest wysokość kredytu). Ustalając zdolność kredytową, banki biorą pod uwagę wysokość wynagrodzenia, rodzaj zatrudnienia i liczbę osób w rodzinie. Ważne są stałe wydatki miesięczne, planowana długość kredytu. Starając się o kredyt hipoteczny, nie zaciągaj żadnych krótkoterminowych pożyczek. Lepiej pożycz pieniądze od rodziny lub poproś rodziców, by wzięli pożyczkę na siebie. Zadbaj, aby na waszym koncie nie było debetów. Takie obciążenia mogą obniżyć zdolność kredytową. Warto ją zresztą sprawdzić w kilku bankach. Może się okazać, że choć w jednym nie stać cię na kredyt – w innym go dostaniesz. Jaki wybrać okres kredytowania przy kredycie hipotecznym? Dobrze jest wziąć kredyt na możliwie jak najdłużej. Dlaczego? Po pierwsze, na im więcej lat jest rozłożony, tym większa jest twoja zdolność kredytowa (mniejsze raty miesięczne). Po drugie, twój budżet nie jest obciążony zbyt wysoką ratą, więc masz większą elastyczność finansową. Maksymalny okres kredytowania opłaca się, nawet jeśli planujesz spłacić kredyt szybciej (wybierz bank, gdzie nie zapłacisz za to dodatkowo). Kredyty hipoteczne to wciąż najtańsze pieniądze na rynku. Dlatego nawet gdy masz nadwyżki finansowe, zamiast spłacać szybciej kredyt, pieniądze odłóż na lokatę lub wpłać na fundusz inwestycyjny. W jakiej walucie wziąć kredyt hipoteczny? W Polsce najłatwiej dostać kredyt hipoteczny w złotówkach. Po kryzysie finansowym Komisja Nadzoru Finansowego zaleca udzielanie kredytów w walucie, w której kredytobiorca zarabia. Kredyty w walutach obcych dostępne są tylko w kilku bankach i to tylko dla klientów osiągających dochody w tych walutach. Kredyt hipoteczny: raty malejące czy równe? Na malejące mogą sobie pozwolić osoby o większej zdolności kredytowej. Takie raty oznaczają, że płacisz bankowi mniej odsetek, ale tylko wtedy, gdy rzeczywiście spłacasz kredyt przez kilkadziesiąt lat. Jeżeli liczysz się z szybszą spłatą lub sprzedażą mieszkania – wybierz raty równe. Konsultacja: Sławomir Groszek, planer finansowy z firmy doradczej Open Finance. Zobacz też: Nie masz pieniędzy na spłatę kredytu? Sprawdź, co możesz zrobić Jak wziąć kredyt i nie zbankrutować Karta kredytowa: co warto wiedzieć, żeby nie wpaść w pułapkę?
Prezent na 6+ czyli Plan Systematycznego Oszczędzania
Już teraz kupujesz dla dziecka śliczne pajacyki, śpioszki, urocze mebelki. Warto jednak pomyśleć również o takim prezencie dla maluszka, z którego będzie on mógł skorzystać w nieco odleglejszej przyszłości. Podpowiadamy, jak zabezpieczyć dziecko finansowo.
Moi przyjaciele z Belgii już od pierwszych miesięcy życia swojego dziecka odkładają dla niego pieniądze. Wśród młodych rodziców na Zachodzie jest to coraz bardziej popularne. Przyczyna jest prosta: łatwiej przecież co miesiąc odkładać niewielką kwotę niż potem, gdy potomek wkracza w dorosłość, wyjąć z kieszeni sumę, która umożliwi mu studiowanie na dobrej uczelni czy rozkręcenie własnego biznesu. W Polsce także coraz więcej młodych rodziców decyduje się na to, by już od samych narodzin malucha oszczędzać i lokować pieniądze z myślą o jego przyszłości. Nic dziwnego: niewykluczone, że za kilkanaście lat wszystkie nasze uczelnie będą płatne (można tak przypuszczać, obserwując tempo planowanych zmian w oświacie). A jeśli nie, to i tak większa sumka młodemu człowiekowi na pewno się przyda. Coraz częściej różne instytucje finansowe tworzą oferty z myślą o rodzicach, chcących oszczędzać dla swojego dziecka. Na przykład niektóre towarzystwa funduszy inwestycyjnych proponują tzw. plany systematycznego oszczędzania (PSO). Co to jest Plan Systematycznego Oszczędzania? Na czym polega inwestowanie w PSO? Decydujesz się na wpłacanie co miesiąc pewnej sumy pieniędzy. To ty określasz jej wysokość. Nie musi to być dużo, więc nie przyniesie twojemu budżetowi uszczerbku. Jeśli zdarzy się, że któregoś miesiąca zapomnisz o wpłacie, nic się nie stanie – zapłacisz w kolejnym (ważne, żeby kwota zgodziła się w ciągu roku – minimalna wpłata roczna jest określona). Twoje pieniądze zostaną ulokowane w jednostkach funduszy inwestycyjnych. Ty podejmujesz decyzję, w które fundusze inwestować: czy chcesz robić to ostrożnie, czy trochę zaryzykować, mając za to szansę na większe zyski. Masz do wyboru: - fundusze pieniężne. Lokują środki w bony skarbowe, komercyjne, obligacje skarbu państwa, lokaty bankowe. Zyski nie są tu duże, za to najpewniejsze; - fundusze stabilnego wzrostu. Inwestują w obligacje, bony skarbowe oraz w akcje; - zrównoważone. Łączą cechy funduszy bezpiecznych, obligacyjnych oraz akcyjnych. To coś dla osób, które nie boją się nieco większego ryzyka, bo liczą na większe zyski; - akcji. Te fundusze inwestują w akcje spółek dopuszczonych do publicznego obrotu. Są dla osób, które akceptują ponoszenie ryzyka, chcą jednak inwestować przez dłuższy czas, co powinno przynieść spore zyski. Większe zyski, ryzyko niewielkie Inwestowanie pieniędzy w fundusze nie daje pewnego zysku, takiego jak przy oprocentowaniu konta bankowego. Jednak w praktyce możesz zarobić znacznie więcej. Szczególnie jeśli decydujesz się na inwestowanie długoterminowe. A tak przecież jest, jeżeli chcesz mieć w przyszłości pieniądze dla dziecka. W perspektywie roku zyski mogą wcale nie być duże, jednakże – jak twierdzą analitycy – po kilkunastu latach systematycznego inwestowania są pewne. Przez 18–20 lat uda ci się więc zebrać sporą sumę! Co warto sprawdzić przed wybraniem funduszu Zanim zdecydujesz się na wybór konkretnego funduszu, sprawdź: - w co twoje pieniądze są inwestowane. Specjaliści, którzy zarządzają funduszami, kupują za nie papiery wartościowe, obligacje, akcje – zależnie od sytuacji na rynku. Z reguły twoje pieniądze są rozdzielane na kilka lub kilkanaście funduszy o różnym stopniu ryzyka; - twoje koszty. Musisz je ponieść na początku, bo fundusz nie będzie chciał na tobie stracić. Te koszty to przede wszystkim tzw. opłata manipulacyjna. Jej wysokość waha się w zależności od funduszu. Decydując się na PSO, możesz jednak liczyć na sporą zniżkę w opłatach (sprawdź, jaką). To taka „premia” od funduszy w zamian za gwarancję długoterminowego oszczędzania; - minimalny czas trwania inwestycji. Zwykle to 3–5 lat. Po tym czasie PSO jest automatycznie przedłużany, choć oczywiście możesz też rozwiązać umowę. Uzbrój się jednak w cierpliwość. Nawet jeżeli giełdy notują spadki – podkreślają analitycy – taki czas trzeba przeczekać. Na pewno wkrótce karta się odwróci i twoje pieniądze znów zaczną na siebie pracować. A w przyszłości będzie z nich świetny prezent dla twojego dziecka. To ważne! Nie zrywaj umowy po roku. Nie opłaca ci się to. Po takim czasie możesz być nawet na minusie – bo stracisz zniżkę w opłatach manipulacyjnych, możesz też zapłacić karę za zerwanie umowy. Zobacz też: Zabezpiecz dziecku przyszłość Koperta z kokardką, czyli jak podarować pieniądze 6 rzeczy, których twoje dziecko uczy cię o pieniądzach