Do kogo będzie podobne twoje dziecko? Co się dziedziczy – skłonność do tycia czy raczej do smażonych kartofli? Czy można dostać w genach seksapil albo skłonność do hazardu? Wyjaśniamy!
Do kogo będzie podobne twoje dziecko? Jakie będzie miało oczy – twoje czy taty? Czy dzięki genom odziedziczy twój talent plastyczny czy słuch absolutny dziadka Janka? Zapytaliśmy o to genetyka, profesor Ewę Bartnik z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego, oraz psychologa, profesora Włodzimierza Oniszczenko z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Do kogo będzie podobne dziecko? Pobawmy się w zgadywanie. Ona jest drobną, ciemnooką brunetką o kręconych włosach. On – postawnym blondynem o niebieskich oczach i czuprynie sztywnej jak szczotka ryżowa. Jakie będą ich dzieci? – Prof. n. med. Ewa Bartnik: Możliwości jest mnóstwo. Dzieci tej pary mogą być jasno- albo ciemnowłose, niebiesko- lub brązowookie. Mogą mieć loki, ale mogą ich nie mieć. Mogą być postawne jak ojciec, filigranowe jak matka albo mieć jeszcze inną sylwetkę. W dodatku każde kolejne dziecko może być zupełnie inne: pierwsze podobne do mamy, drugie do taty (albo odwrotnie) i tak dalej. Mogą również być niepodobne do żadnego z rodziców (a na przykład do dziadka) lub niepodobne do nikogo. Dziedziczenie koloru oczu Podobno gen brązowych oczu jest dominujący, więc chociaż oczy powinny mieć po mamie... – To prawda, że gen brązowych oczu jest silniejszy niż gen oczu niebieskich, ale to nie jest takie proste. Jest jeszcze inny, który powoduje, że oczy stają się zielone. Nie wiemy, skąd się biorą szare. O tym, jak dziedziczy się kolor oczu tak naprawdę w ogóle niewiele wiadomo. Wiemy jedynie, że gdzieś na chromosomie piętnastym, na którym jest gen sprawiający, że tęczówki stają się brązowe, jest również ten od ciemnych włosów, stąd ludzie ciemnoocy mają na ogół ciemne włosy. Jedyne geny, które znamy dobrze, które mamy w ręku, to te, którym zawdzięczamy rude włosy. Większość rudowłosych osób ma w jednym z genów dwie mutacje, które powodują, że ich skóra produkuje dużo jasnego barwnika, a mało lub wcale ciemnego. Odcieni rudości są jednak dziesiątki: rude dziecko może mieć włosy marchewkowe, kasztanowe, ryże – tych subtelności nie potrafimy na razie wyjaśnić. Kolor włosów – dziedziczenie Czasem rudowłose dziecko pojawia się w rodzinie brunetów czy blondynów znienacka. Skąd się bierze? – Rude włosy są cechą recesywną (tzn. gen rudych włosów nie jest dominujący), więc oboje rodzice musieli dostarczyć malcowi gen z mutacją. To jednak nie oznacza, że i u nich musiał się on ujawnić. Mógł być uśpiony od pokoleń. Podobnie jest z albinizmem. Od czasu do czasu rodzi się dziecko o śnieżnobiałej skórze i białych jak mleko włosach, choć nikt w rodzinie tak nie wygląda. Podobieństwo dzieci do rodziców Skoro wszyscy dziedziczymy połowę genów od matki, a połowę od ojca, to dlaczego czasem dzieci są podobne do któregoś z rodziców, a czasem nie? – Poza tym, że nasz wygląd jest uwarunkowany genetycznie (o czym świadczy podobieństwo bliźniąt jednojajowych mających sto procent identycznych genów), niewiele na ten temat wiadomo. Niektóre cechy przekazują się z pokolenia na pokolenie bardzo wyraźnie, wystarczy spojrzeć na długie, charakterystyczne brody nieszczęsnych Habsburgów (inna sprawa, że rody królewskie nie są najlepszym przykładem, bo ich członkowie często łączyli się w pary we własnym gronie). Wiadomo także, że o wyglądzie decyduje bardzo wiele genów naraz, ale ich nie znamy. I nie jestem pewna, czy szybko poznamy, bo intensywnie bada się geny związane z chorobami – cukrzycą, nadciśnieniem itd. Badanie tych, które warunkują wygląd, jest na pewno interesujące, ale nigdy nie będzie priorytetem badawczym. Wracając do sprawy, z obserwacji wynika, że z podobieństwem w rodzinie jest bardzo różnie. Czasem dziecko nie jest podobne do nikogo. Czasem ma coś z mamy i coś z taty. Czasem jest bardzo podobne do któregoś z rodziców (albo do babci, wujka, cioci). To podobieństwo bywa niekiedy naprawdę uderzające. Pewien mój znajomy ma syna, który w wieku kilkunastu lat wyglądał jak jego klon. Podobieństwo dziecka do ojca Dlaczego dziecko, które jest kopią jednego z rodziców, może z czasem przestać być do niego podobne? – Jest taka teoria (niekoniecznie prawdziwa, ale bardzo mi się podoba), że małe dzieci są często podobne do ojców, bo to dla nich jest bardzo korzystne. …bo ojciec ma pewność, że dziecko jest jego? – Tak. I w związku z tym bardziej się do niego przywiązuje i lepiej o nie dba. Potem to podobieństwo nie jest już takie ważne. Kiedy warunkuje się wygląd dziecka? Czy w momencie zapłodnienia wszystkie cechy wyglądu człowieka – kolor oczu, włosów, kształt nosa, uszu – są już postanowione? Klamka zapadła, koniec, kropka, nic się nie zmieni? – W dużym stopniu tak. Z drugiej jednak strony na niektóre cechy, np. wzrost, wpływają nie tylko geny. Chodziłam do szkoły z bliźniętami jednojajowymi. Chłopcy byli do siebie bardzo podobni (jak to bliźnięta), z tym że jeden był o głowę niższy od brata. Stało się tak prawdopodobnie dlatego, że jeszcze przed narodzinami był niedożywiony. Wzrost zależy także od wyżywienia po narodzinach. To, że młodzież robi się coraz wyższa, nie wynika przecież z tego, że zmieniają się nam geny, ale dlatego, że poprawiają się warunki życia. Czyli odpowiednio karmiąc dziecko, dbając o witaminy itd., możemy zagwarantować mu wzrost koszykarza? – Nie, bez przesady. Mądrze i zdrowo karmiąc dziecko, możemy sprawić jednak, że do maksimum wykorzysta swój genetyczny potencjał, ale go nie przeskoczy. Jeśli sami nie jesteśmy wysocy, to nasze dziecko prawdopodobnie także nie będzie, choć pewnie nas przerośnie. Geny to nie tylko potencjał, ale i pułap naszych możliwości. Warto jednak pamiętać, że nie wiemy, jaki jest ten pułap, bo poprzednie pokolenia mogły nie wykorzystać w pełni swoich możliwości. A nawet na pewno ich nie wykorzystały. Jeśli nawet dziś, mimo dostępu do opieki medycznej, witamin itd., tyle przyszłych matek ma niedobory żelaza, to dawniej, gdy kobiety były w ciąży niemal na okrągło, musiało być pod tym względem dużo gorzej, prawda? Co jeszcze zależy od nas, a nie tylko od genów? – Na przykład tusza i masa mięśniowa. Rozumiem, że ostateczna waga nie jest zapisana w genach. Ale skłonność do tycia – chyba tak? – Skłonność do tycia może i tak, ale to złożony problem. No bo jak to jest: dziedziczymy geny otyłości czy zamiłowanie do smażonych kartofli? I jak to rozdzielić? Według jednej z teorii są ludzie, którzy mają „oszczędny genotyp”, co oznacza, że tyją z byle powodu. Potwierdza to na przykład populacja Indian Pima w Arizonie, którzy bardzo często chorują na cukrzycę. Wygląda na to, że ostre okresy głodu wyselekcjonowały osoby, które dawały sobie radę, mając do dyspozycji bardzo niewiele kalorii. W normalnych warunkach, gdy jedzenia jest pod dostatkiem, takie osoby tyją o wiele bardziej niż inne, co, jak wiemy, sprzyja cukrzycy typu II. Ja bym jednak nie demonizowała wpływu genów na tuszę. Okazuje się na przykład, że posiadanie grubych przyjaciół znacząco zwiększa nasze szanse na dodatkowe kilogramy. Dzieje się tak nawet, jeśli ci przyjaciele mieszkają w innym mieście, a wiec nie jemy z nimi co wieczór pizzy. Dlaczego? Ba! A co z mięśniami? – Bardzo wiele zależy od nas. Nawet jeśli dziecko nie jest urodzonym sportowcem, może być bardzo sprawne, jeśli tylko pozwolimy mu raczkować po dywanie, zamiast trzymać je w kojcu, potem zapiszemy na basen itd. Naprawdę wiele zależy także od samego dziecka, jego wytrwałości, zainteresowań. A więc jakie będzie nowo narodzone dziecko? – Czas pokaże. Tyle mogę spokojnie powiedzieć. Podobieństwo dzieci do rodziców – uzdolnienia i temperament Czy w genach – poza kolorem oczu czy wzrostem – przekazywane są także uzdolnienia, inteligencja, temperament lub umiejętność bycia duszą towarzystwa albo skłonność do ryzykownych zachowań? – Prof. dr hab. Włodzimierz Oniszczenko z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego: W jakimś stopniu tak, ale nie jest to takie proste. Bliźnięta jednojajowe są do siebie podobne także pod względem temperamentu czy uzdolnień, ale nie identyczne, choć przecież mają identyczny zestaw genów. Badania pokazują, że wszelkie różnice między ludźmi to wynik zarówno wpływu genów, jak i środowiska (w tym doświadczeń każdego człowieka). A więc to nie jest tak, że w spadku po przodkach dostajemy konkretną cechę czy właściwość? – Tak naprawdę dziedziczymy jakąś predyspozycję do rozwoju jakiejś cechy. To, czy i w jaki sposób odziedziczona cecha się rozwinie, zależy od wpływu środowiska, naszych doświadczeń i tego, co sami zechcemy z nią zrobić. Możemy na przykład mieć wrodzony talent do sportu czy języków, ale nie osiągniemy sukcesu, jeśli nie zrobimy nic w tym kierunku, bo nie mamy takiej możliwości albo po prostu nam się nie chce. Nie ma się jednak co się czarować: bardzo inteligentni czy muzykalni rodzice maja większą szansę na uzdolnione dziecko niż przeciętni... – Tak, to prawda. Jednak to, czy dziecko wykorzysta swój potencjał, to całkiem inna sprawa. Czy jest szansa, że w przeciętnej rodzinie przyjdzie na świat geniusz? – Tak. Może się zdarzyć, że korzystny splot okoliczności (dobre środowisko, mistrz spotkany po drodze itd.) sprawi, że ujawni się coś, co w mniejszym nasileniu, rozproszone, tkwiło w genach rodziny. Dziecku trzeba więc stwarzać różne szanse, okazje, żeby się rozwijało. Jednak nie można przy tym zapominać, że niczego nie da się zrobić na siłę. Nie da się na przykład zmienić temperamentu. To też geny? – Geny mają wpływ (lub mogą go mieć w jakimś stopniu) na wiele różnych cech. Oto kilka z nich: Seksapil. Seksowni tatusiowie mają seksownych synów. Tak jest w każdym razie wśród owadów. Brytyjscy naukowcy, którzy zgłębiali ten problem, uważają jednak, że atrakcyjność seksualna jest dziedziczna w całym królestwie zwierząt. A co z ludźmi? Szczodrość. Naukowcy z Jerozolimy zbadali ponad 200 osób. Najbardziej hojne były te, które miały pewną określoną odmianę jednego z genów. Odporność na niewyspanie. Wariant genu regulującego zegar biologiczny odpowiada za szczególny brak odporności niektórych osób na niewyspanie – ustalili Brytyjczycy. U takich osób zarwanie nocy powoduje, że ich zdolności umysłowe spadają na łeb na szyję – o wiele bardziej niż u pozostałych. Upodobania kulinarne. Fakt, że niektórzy z nas wolą schabowe od warzyw z wody, może zależeć od genów. Naukowcy z Bostonu przebadali tysiąc osób. Okazało się, że większość miłośników tłustego jedzenia miała tę samą odmianę jednego z genów. Nieśmiałość. Dzieci, które posiadają krótszy wariant genu regulującego pracę mózgu, mają większe predyspozycje do przesadnej nieśmiałości – zaobserwowali badacze z USA. Jednak wsparcie rodziców może wiele zmienić. Przedsiębiorczość. Okazuje się, że nie tylko wychowanie decyduje o tym, że ktoś zostaje przedsiębiorcą. Naukowcy z Londynu doszli do takich wniosków po tym, jak zbadali bliźnięta jedno- i dwujajowe. Doszli do wniosku, że geny mogą wpływać na te cechy osobowości i na te zdolności, które ułatwiają prowadzenie własnej firmy. Prof. Ewa Bartnik, zajmuje się m.in. badaniem genów wywołujących niektóre choroby oraz prof. Włodzimierz Oniszczenko psycholog, pracuje na Uniwersytecie Warszawskim. Zobacz także: Zbadaj geny: jeśli masz 20, 30, 40, 50 lat. I... chcesz długo żyć! Wybrzydza przy jedzeniu, nie próbuje nowych rzeczy? To mogą być geny! ​Przytulaj dziecko, bo to dobrze wpływa na jego geny!
Rudy kolor włosów: dziedziczenie genu rudości
Czy piękne rude włosy mogą być odziedziczone przez dziecko, którego rodzice mają inny kolor włosów. Jak to możliwe? Prof. Ewa Bartnik z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego tłumaczy, skąd pochodzi gen rudości.
Naturalnie rude włosy to rzadkość. Tym pięknym kolorem może się poszczycić zaledwie 1-2 proc. ludzi na świecie. Jak to się dzieje, że czasami dziecku rosną rude włosy, nawet jeśli jego rodzice ani dziadkowie nie są rudzi? Prof. Ewa Bartnik opowiada o zasadach dziedziczenia rudego koloru włosów. Rudy kolor włosów: zasady dziedziczenia By urodziło się rudowłose dziecko, zarówno mama, jak i tata muszą posiadać gen, który warunkuje rudy kolor włosów. Jeden gen, np. przekazany tylko przez mamę albo tylko przez tatę, nie wystarczy. To dlatego, że – jak mówi prof. Ewa Bartnik, genetyk z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego – gen rudych włosów jest cichy, delikatny i ustępliwy. Te, które odpowiadają za inne kolory włosów, są silniejsze i zawsze z nim wygrywają. Dlatego jedynie w przypadku, gdy dziecko od obojga rodziców otrzyma gen rudości, wówczas urodzi się z rudymi włosami. Zobacz także: Co twój maluch odziedziczy w wyglądzie po tobie, a co po tacie? Rude dziecko nie musi mieć rudych rodziców Choć gen warunkujący rudy kolor włosów musi być przekazany przez oboje rodziców, ani matka, ani ojciec nie muszą być rudzi. W ich przypadku gen rudości mógł być uśpiony. Dziecko o płomiennej czuprynie może więc mieć mamę blondynkę i tatę bruneta (lub odwrotnie), jego krewni mogą być szatynami itd. Prof. Ewa Bartnik przyznaje, że tak właśnie jest u niej w rodzinie. Jedna z jej wnuczek odziedziczyła rudy kolor włosów po prababci ze strony mamy (a więc rudość przeskoczyła dwa pokolenia) oraz po innym, być może odległym przodku ze strony taty (w jego rodzinie od przynajmniej dwóch pokoleń gen rudych włosów był zamaskowany przez geny warunkujące inny kolor włosów). Rodzice i siostra dziewczynki są ciemnymi blondynami, a brat ma włosy jasnoblond. Zobacz także: 6 dowodów na to, że rude dzieci są naprawdę wyjątkowe Dziadkowie rudego dziecka także mogą mieć inny kolor włosów. Malec może zawdzięczać rudą czuprynkę np. prapradziadkowi ze strony mamy i – powiedzmy – brata pradziadka ze strony taty. A po kim twoje dziecko odziedziczyło kolor włosów?
Zespół Turnera – na to chorują tylko dziewczynki
To zespół wad wrodzonych, którego skutkiem bywa niepłodność. Ujawnia się już na bardzo wczesnym etapie życia i ma bardzo charakterystyczne objawy.
Zespół Turnera to choroba genetyczna, która dotyczy tylko dziewczynek. Znana również pod nazwami: zespół Ulricha-Turnera, zespół szczątkowych jajników. Przyczyną jest brak (całkowity lub częściowy) jednego chromosomu X. Dziewczynki mają dwa chromosomy X – jeden od mamy, drugi od taty. Skutkiem braku jednego są problemy związane z rozwojem i zdrowiem. Najważniejsze to niski wzrost, niewydolność jajników, która często prowadzi do bezpłodności oraz możliwość rozwoju wady serca. Zespół Turnera nie jest dziedziczny. Utrata jednego chromosomu X, do której dochodzi na początku życia płodowego, to zdarzenie losowe, skutek błędu genetycznego. Kolejne dzieci tych samych rodziców nie muszą mieć zespołu Turnera. Jak diagnozować zespół Turnera? Zespół Turnera można wykryć na różnym etapie życia: po narodzinach dziecka – w wieku niemowlęcym lub pierwszych latach, ale również już na etapie życia płodowego. Diagnozowanie zespołu Turnera w ciąży jest możliwe m.in. dzięki genetycznym badaniom prenatalnym, takim jak test PAPP-a, test potrójny i badanie kariotypu. W rozpoznaniu tego zespołu wad genetycznych pomaga również ciążowe USG. U dziewczynek z zespołem Turnera po narodzinach można zaobserwować pewne charakterystyczne cechy w wyglądzie i budowie ciała. ​Zdarza się jednak, że ta choroba genetyczna jest rozpoznawana później, dopiero gdy dziewczynka staje się nastolatką lub młodą kobietą. Taka sytuacja ma miejsce, jeśli objawy na początku są łagodne i nasilają się z wiekiem. Jakie objawy mu towarzyszą? Objawy zespołu Turnera są różne w zależności od etapu życia, na którym się go diagnozuje. Objawy wykrywane podczas życia płodowego: wady serca (najczęściej dotyczą aorty) wady rozwojowe nerek obecność płynu w okolicy karkowej Objawy widoczne w pierwszym roku życia dziecka: niższy wzrost w chwili narodzin niż średnie wymiary noworodków (dotyczy 100 proc. przypadków) krótka i płaska szyja nadmiar skóry na karku owłosienie głowy kończy się tuż nad ramionami cofnięta żuchwa wysokie podniebienie bardzo gęste rzęsy opadające powieki i zez nisko osadzone i odstające uszy szeroka klatka piersiowa (sutki szeroko rozstawione) obrzęki dłoni i stóp (tzw. poduszeczkowate dłionie i stopy) koślawe łokcie i kolana wąskie płytki paznokciowe Objawy, które ujawniają się w dzieciństwie i wieku nastoletnim: spowolniony wzrost (spowolnienie ujawnia się około 18 miesiąca życia) krępa budowa ciała krótka szyja krótkie nogi w stosunku do tułowia opóźnione dojrzewanie płciowe brak pierwszej miesiączki (czasem czynność jajników jest zachowana) Dodatkowe objawy u dorosłych kobiet: Kobieta z zespołem Turnera jest zwykle o wiele niższa niż inne kobiety w jej rodzinie. Średni wzrost to ok. 143 cm. Oprócz innych typowych objawów, widocznych we wcześniejszym etapie życia, kobiecie z zespołem Turnera mogą towarzyszyć inne problemy zdrowotne: bezpłodność (zdarza się bardzo często) jeśli dojdzie do ciąży – zwiększone ryzyko powikłań zwiększone ryzyko niedoczynności tarczycy nadciśnienie tętnicze problemy ze słuchem zagrożenie cukrzycą nietolerancja glutenu lub celiakia. Czy zespól Turnera zaburza rozwój umysłowy? Rozwój umysłowy dziewczynek z zespołem Turnera przebiega normalnie. Osoby dotknięte tym zaburzeniem genetycznym mają zwykle normalny poziom inteligencji. W niektórych przypadkach pojawiają się trudności w uczeniu się, szczególnie dotyczące matematyki, orientacji w przestrzeni i zapamiętywania. Dziewczynki z zespołem Turnera mają zwiększone ryzyko ADHD, czyli zaburzeń uwagi, nadpobudliwości. Jak to się leczy? Dziecko z zespołem Turnera powinno pozostawać pod stałą opieką lekarzy różnych specjalność. Dzięki odpowiedniej opiece medycznej maj szansę na życie w zdrowiu i dobrej formie.
Czy twoje dziecko to skóra zdjęta z matki? Pod pewnymi względami na pewno
Są 4 cechy, które ze 100 proc. pewnością dziecko odziedziczy po swoje mamie. Zwłaszcza jedna z nich powinna nas kobiety napawać dumą!
Kiedy twój maluch to mały bystrzak, wszystko łapie wlot i błyskawicznie uczy się, wszyscy w domu puchną z dumy. - To po mnie – mówi jego tata. No niestety nie, proszę pana. To po mamie. I to ponad wszelką wątpliwość. Naukowcy od lat są tego pewni. IQ mamy To oczywiste, że w jakimś stopniu nasze dzieci są kopiami nas samych. Zwłaszcza kiedy patrzymy na ich wygląd zewnętrzny. Mogą też mieć podobny do naszego temperament i pewne cechy charakteru. Ale w czym są konkretnie podobne do swoich mam? Naukowcom udało się wyodrębnić 4 cechy dziecka, które na pewno odziedziczy po swojej rodzicielce. Badacze są tego pewni: inteligencję dziedziczymy po mamie. Do takich wniosków doszli mi.n. uczeni z Wydziału Nauk Społecznych i Zdrowia Publicznego w Glasgow Research Medical. Badania przeprowadzono na próbie 12 tysięcy młodych ludzi w wieku od 14 do 22 lat. Z ich raportu wynika, że iloraz inteligencji dzieci jest zbliżony do IQ matki - a dokładnie było większe lub mniejsze o 15 punktów w porównaniu do mamy. W łóżku kopiujesz mamę Jeżeli ciężko ci wieczorem zagonić malucha do łóżka, to nie dziw się temu. Pewnie sama też jesteś nocnym markiem. Autorzy badań opublikowanych na łamach magazynu "Sleepe Medicine" wykazali, że mamy przekazują dzieciom swoje nocne przyzwyczajenia. Chodzi zarówno o pozycję, w której śpią, jak również o problemy z bezsennością. Genów nie ukryjesz Jeżeli twoja mama ładnie się starzeje, a i na twojej twarzy nie widać upływu lat, to jest to także zasługa matczynych genów. Według niemieckich uczonych DNA z mitochondriów, które dziedziczymy jedynie od matek, może kontrolować to, jak szybko się starzejemy. Zapytaj mamy, kiedy dostaniesz menopauzę Okazuje się, że termin menopauzy też jest dziedziczny. To znaczy, że będziesz ją przechodzić w tym samym wieku co twoja mama lub babcia – pokazały badania Brytyjskiego Instytutu Badań nad Rakiem, które przeanalizował stan zdrowotny 2 tysięcy kobiet w wieku przed 45. rokiem życia i po 55 roku życia. Takie wnioski płyną z badań, a jakie macie własne, obserwując swoje maluchy na co dzień? Zgadza się, że pewne cechy dzieci niewątpliwie dziedziczą po swoich mamach? Podzielcie się swoim zdaniem w komentarzach. Źródło: onet.pl
Kto ma większy wpływ na zdolności językowe dziecka - mama czy tata?
Usłyszeć jako pierwsze słowo „mama” - bezcenne, ale czy to wystarczający dowód, by uznać, że to matki przyczyniają się do rozwój mowy u dziecka?
Badacze przez wiele lat zastanawiali się, kto ma większy wpływ na zdolności językowe dziecka. Powiesz, że matka, przecież to głównie ona spędza z dzieckiem czas przez pierwsze lata. Eksperci z Uniwersytetu Fudan w Chinach to sprawdzili i wyniki mogą cię zaskoczyć. Matka czy ojciec? Zespół naukowców pod kierownictwem Menghan Zhang przebadał 34 współcześnie żyjące populacje indoeuropejskie. Genetycy w ramach badania przeanalizowali haplogrupy chromosomu Y i mitochondrialnego DNA (mtDNA). Ponieważ chromosom Y dziedziczony jest tylko w linii ojcowskiej, natomiast mtDNA tylko w linii matczynej mogli określić, za jakie dokładnie zdolności odpowiada dany z rodziców. I co odkryli? Otóż materiał genetyczny matki odpowiada za zdolność różnicowania odbieranych dźwięków mowy mi.in. głosek, sylab, czy akcentów (zdolności fonetyczne), a ten przekazywany przez ojców za umiejętność trafnego posługiwania się określonym zasobem słów (zdolności leksykalne). Badania dowodzą więc, że genetycznie rodzice przekazują zdolności językowe w równym stopniu, ale w różnych obszarach. Nie można jednak odmówić matkom tego, co robią dla swoich dzieci. Mów do mnie mamo W nauce języka olbrzymie znacznie ma to, kto i ile mówi do dziecka. Dlatego rola matki może tu być kluczowa, bo faktycznie to ona najczęściej spędza czas z dzieckiem. Warto zaznaczyć, że komunikując z dzieckiem, nie tylko uczy języka, ale także i kultury. Co więcej, badania dowodzą, że dzieci zaczynają się uczyć języka już w okresie prenatalnym i jeszcze przed narodzinami potrafią rozpoznać język ojczysty, czyli ten, którym posługuje się matka. Z najnowszych badań wynika również, że zanim niemowlęta przyjdą na świat, rozpoznają aż 800 słów! Źródło: businessinsider.com
Co twój maluch odziedziczy w wyglądzie po tobie, a co po tacie?
Jesteś ciekawa, jak będzie wyglądało twoje dziecko jako dorosłe? Przypatrz się sobie w lustrze i partnerowi, a łatwo znajdziesz odpowiedź.
Jeżeli kiedykolwiek ktoś powiedział do ciebie: "Jesteś kopią swojej matki", powinnaś wiedzieć, że jest to fałszywe stwierdzenie. W rzeczywistości my, szczególnie kobiety, wyglądamy bardziej, jak nasi ojcowie, a nie nasze matki. Agresywne męskie geny Geny matki to zazwyczaj 50 proc. DNA dziecka, a geny ojca to pozostałe 50 proc. Jednak geny męskie są bardziej agresywne niż żeńskie, dlatego zwykle są bardziej widoczne (w trakcie ciąży ciało kobiety identyfikuje płód jako częściowo obce ciało i aby uratować dziecko, musi znaleźć spokój z genami agresywnego ojca, czasami kosztem własnych genów). W praktyce oznacza to, że mama przekazuje maluchowi 40 proc. aktywnych genów żeńskich, zaś tata 60 proc. Tata decyduje o płci dziecka Płeć przyszłego dziecka zależy od ojca. Od matki dziecko zawsze otrzymuje chromosom X, a od taty - chromosom X, co oznacza, że ​​będzie to dziewczynka lub chromosom Y, czyli że ​​będzie chłopiec. Badania pokazują, że jeżeli mężczyzna ma wielu braci, będzie też miał więcej synów, z kolei, jeżeli ma więcej sióstr, będzie miał też dużo córek. Tylko niektórzy mężczyźni mają względnie równą liczbę chromosomów X i Y w spermie i równie prawdopodobne jest, że będą mieć chłopców lub dziewczynki. Chromosomy Y mają mniej genów niż chromosomy X, a niektóre z nich są odpowiedzialne za rozwój męskich narządów płciowych. To dlatego chłopiec jest bardziej podobny do swojej matki. Jeśli chodzi o dziewczynki, otrzymują chromosomy X od obojga rodziców, więc nie można przewidzieć, jak będą wyglądać. Wysokość i zęby po tacie Ojcowie mają większy wpływ na wysokość swoich dzieci niż matki. Wysocy mężczyźni zazwyczaj mają wyższe dzieci. Średnio około 60 do 80 proc. wzrostu osoby zależy od ojca i matki, reszta to wynik diety, stylu życia i zdrowia. Poza tym nie wszystkie dzieci z tych samych rodziców mają taką samą wysokość. Zwykle młodsze dzieci są mniejsze niż starsze. Sposoby na wyliczenie wysokości twojego przyszłego dziecka: jeżeli masz chłopca, dodaj swoją wysokość do wzrostu partnera, a następnie dodaj 12,7 cm; podziel sumę przez 2 i otrzymasz wysokość syna; jeżeli masz dziewczynkę, dodaj swoją wysokość do wzrostu ojca dziecka i odejmij 13; podziel wynik przez 2 i będzie to wysokość córki. Jeżeli mężczyzna często odwiedza dentystę, jego dzieci najprawdopodobniej będą też mieć problemy z zębami. Mimo że kształt i rozmiar zębów można odziedziczyć po jednym z rodziców, geny ojca nadal dominują. Tak więc, jeżeli ojciec ma słabe uzębienie, dziecko prawdopodobnie będzie miało podobny problem. Kolor oczu, kręcone włosy Chcesz, aby dziecko miało brązowe oczy? To całkiem możliwe, gdyż brązowy kolor oczu jest dominującym genem. Tak więc, jeśli jedno z rodziców (zwłaszcza ojciec) ma ciemne oczy, a drugie ma niebieskie lub zielone oczy, dziecko ma większe szanse na brązowe oczy. Szanse na posiadanie niebieskookiego są wtedy, gdy jeden z rodziców ma gen odpowiedzialny za niebieski kolor. Niebieskie i zielone to geny recesywne, a niebieski jest bardziej dominujący niż zielony. Wiele matek marzy o dziecku z kręconymi włosami. Ale pomimo tego, że kręcone włosy są dominującą cechą, nawet jeśli jedno z rodziców je posiada, nie oznacza to, że dziecko będzie miało takie włosy. Zasada jest prosta: jeżeli oboje rodziców mają kręcone włosy, dziecko również będzie miało kręcone włosy; rodzice mają proste włosy - dziecko będzie miało proste włosy; jedno z rodziców ma kręcone włosy, a drugie ma proste włosy, dziecko będzie miało falujące włosy; jeżeli oboje rodziców mają kręcone włosy i ktoś z ich rodziny ma proste włosy, dziecko może mieć również proste włosy. Inteligencja po... Geny odpowiedzialne za inteligencję są zawarte w chromosomie X. To dlatego synowie dziedziczą inteligencję od matek. Córki otrzymują inteligencję od obojga rodziców. Jednak tylko do 40 proc. inteligencji matki jest dziedziczone, reszta jest odbierana w trakcie życia dziecka, w wyniku pracy nad własnym rozwojem. Iloraz inteligencji chłopca jest około 15 punktów różny od ich matek. Kto przekazuje dziecku zaburzenia psychiczne? Wraz z wiekiem zmniejsza się jakość nasienia i dlatego starsi ojcowie mogą przekazywać zmutowane geny swoim dzieciom. Zwiększa to ryzyko zachorowania na: choroby psychiczne, autyzm, nadpobudliwość, zaburzenia dwubiegunowe, chorobę wieńcową. Choroby po mamie Są choroby, które mogą być dziedziczone tylko od matek, ale rozwijają się tylko u chłopców. Zdarza się, że kobieta ma chromosom X z tym genem i przekazuje go swojemu synowi. W przeciwieństwie do matki chłopiec ma tylko jeden chromosom X i nie ma nic, co mogłoby zrekompensować zmutowany gen. Choroby przekazywane przez matki synom to: hemofilia, która upośledza zdolność organizmu do tworzenia skrzepów krwi; dystrofia mięśniowa Duchenne'a; autyzm. Skłonność do nadwagi To też dziedziczymy po rodzicach. Potwierdza się to w 25 proc. przypadków. Z kolei wagę dziecko dziedziczy po mamie. Nie zależnie od tego, ile ojciec waży, dziecko będzie chude, jeśli matka jest chuda. A jeśli matka ma nadwagę, jej dziecko może mieć dużą wagę zaraz po urodzeniu. Zgłoś się! Rozdajemy 1000 opakowań mleka następnego NAN OPTIPRO® Plus 2 HM-O! Wniosek? Jeżeli chcesz przewidzieć, jak będzie wyglądać twoje dziecko, zobacz rodzinne zdjęcia. Zwróć uwagę na cechy, które występują u większości krewnych, np. krzywy nos, kręcone włosy, ciemny kolor oczu. Te cechy są dominujące i jest bardzo prawdopodobne, że twoje przyszłe dziecko również je będzie miało. Jesteście zaskoczone wynikami badań? Potwierdzacie opisane zależności, a może wasze dziecko zupełnie inaczej wygląda, niż można było to przewidywać. Podzielcie się swoimi spostrzeżeniami w komentarzach. Zapraszamy do naszej internetowej szkoły rodzenia: Źródło: brigtside.me View Burdaffi on the source website View Burdaffi on the source website Zobacz też: Test redakcyjny produktu NIVEA BABY Mój pierwszy krem. Czy warto po niego sięgnąć? Zmieniła wygląd córki, aby dzieci ją zaakceptowały Na kogo oni wyrośli? Sprawdź, jak wyglądały gwiazdy w dzieciństwie
Dzięki genom po mamie, po tacie? - naukowcy od lat to analizują. Najnowsze badania pokazują jeszcze jedną drogę. Są zaskakujące – wychodzi na to, że każdego dnia mamy wpływ na potencjał naszego dziecka.
Badacze z Niemieckiego Centrum Chorób Neurodegeneracyjnych na łamach Cell Reports opisali zaskakujące wyniki badań - okazuje się, że korzystne dla mózgu ćwiczenia umysłowe i fizyczne rodziców wpływają na to, jak zdolne do nauki będą ich dzieci. Trenuj rodzicu, a nie pożałujesz! Niemieccy uczeni na razie potwierdzili te wnioski jedynie dzięki eksperymentom na myszach laboratoryjnych, ale wyniki są na tyle obiecujące, że planują badania kliniczne na ludziach. Badacze przeanalizowali, co się dzieje z dorosłymi osobnikami wystawionymi na działanie środowiska działającego stymulująco na ich mózg. Okazuje się, że ćwiczenia umysłowe dorosłych osobników, wpływające na plastyczność synaptyczną - odpowiadającą za komunikację komórek nerwowych i zdolność do przyswajania informacji - przyniosły pozytywne rezultaty także u kolejnych pokoleń. Zmiany te udało się odkryć w hipokampie, czyli tym obszarze mózgu, który pełni ważną rolę w procesie uczenia się. Skąd taka zależność? Wszystko przez dziedziczenie epigenetyczne, które odgrywa kluczową rolę w regulacji ekspresji genów oraz innych procesów, choć nie dokonuje zmian w sekwencji DNA. Badania w tym zakresie próbują ustalić, jak środowisko, w którym przebywamy, może oddziaływać na geny. Wcześniej sądzono, że np. nabyte umiejętności nie są w stanie modyfikować sekwencji DNA, więc nie można przekazać ich dzieciom. W ostatnich latach udało się jednak ustalić, że w niektórych okolicznościach czynniki związane z naszym stylem życia, np. ze stresem czy traumą u rodziców, mogą wpływać także na następne pokolenia. Styl życia wpływa na dzieci Zdaniem badaczy dziedziczenie epigenetyczne, może przynosić pewne korzyści związane z cząsteczkami RNA zawartymi w spermie wraz z ojcowskim DNA. Jak wyjaśnia jeden z autorów badania, prof. André Fischer, przypuszczalnie modyfikuje ono rozwój mózgu w bardzo subtelny sposób, poprawiając połączenia pomiędzy neuronami, co powoduje przewagę poznawczą potomstwa. "To ważny krok do ustalenia tego, co przyczynia się do inteligencji jednostki poza dziedziczeniem genetycznym i uczeniem się już po narodzinach" - skomentował prof. Marcus Pembrey z University College London. Naukowcy uważają, że odkrycie może także pomóc w wyjaśnieniu tzw. Efektu Flynna, czyli systematycznego wzrostu ilorazu inteligencji w społeczeństwach przemysłowych o ok. 0,3 pkt. rocznie lub ok. 3 pkt. w ciągu 10 lat. Inni eksperci podkreślają, że nowe ustalenia niemieckich naukowców mogą być dowodem na to, że nasz styl życia przed poczęciem potomstwa może mieć dużo większe znaczenie dla naszych dzieci, niż myśleliśmy dotąd. A wy jak oceniacie najnowsze doniesienia niemieckich naukowców? Podzielcie się swoim zdaniem w komentarzach! Źródło: radiozet.pl Zobacz też: Spacer z dzieckiem kontra powietrze! Sprawdź, kiedy wyjście na dwór wychodzi maluchowi na zdrowie? Wiosną nie ma smogu? Dość legend i mitów na temat zanieczyszczenia! Inteligentne po mamusi? Przecież to fakt naukowy!
Czy dziecko może odziedziczyć po rodzicach skłonność do tycia?
Co dziedziczymy: skłonność do tycia czy raczej do... smażonych kartofli? Wyjaśnia genetyk.
Czy dziecko może odziedziczyć po rodzicach skłonność do tycia? Czy to raczej kwestia nawyków żywieniowych i błędów dietetycznych? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego. Chcesz wiedzieć więcej na temat dziedziczenia? Przeczytaj wywiad z prof. Bartnik, genetykiem oraz prof. Włodzimierzem Oniszczenko, psychologiem Zobacz także: Czy da się przewidzieć wzrost dziecka?
Czy ostateczny wzrost dziecka zależy tylko od genów? A jeśli nie, to od czego jeszcze? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk.
Czy wysocy rodzice zawsze mają wysokie dzieci, a niscy - niskie? Co poza genami wpływa na wzrost dziecka? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego. Chcesz wiedzieć więcej na temat dziedziczenia? Przeczytaj wywiad z prof. Bartnik, genetykiem oraz prof. Włodzimierzem Oniszczenko, psychologiem Sprawdź, czy twoje dziecko zdrowo rośnie. Skorzystaj z siatek centylowych on line.
Czy da się przewidzieć kolor oczu dziecka?
Czy niebieskoocy rodzice zawsze mają niebieskookie dzieci, a ciemnoocy ciemnookie? Wyjaśnia genetyk, prof. Ewa Bartnik
Sprawa koloru oczu dziecka wcale nie jest taka prosta jak mogłoby się wydawać! Czy niebieskoocy rodzice zawsze mają niebieskookie dzieci? A ciemnoocy? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego. Chcesz wiedzieć więcej na temat dziedziczenia? Przeczytaj wywiad z prof. Bartnik, genetykiem oraz prof. Włodzimierzem Oniszczenko, psychologiem. Zobacz także: Skąd się biorą rude włosy u dziecka?
Czy da się przewidzieć do kogo będzie podobne Twoje dziecko? Wyjaśnia genetyk
Czy da się przewidzieć do kogo będzie podobne dziecko - do mamy, do taty, a może np. do cioci? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk
Gdy rodzi się dziecko, wszyscy pochylają się nad nim z uwagą i zastanawiają się, do kogo jest najbardziej podobne: "Ma oczy mamy!", "Nieprawda! Taty!" "Robi miny jak wujek Stefan!" "Wykapana mama!", "Wykapany tatuś!" Do kogo tak naprawdę jest najbardziej podobne i czy na pewno do rodziców? Czy da się przewidzieć, jak będzie wyglądało w przyszłości, mając rok, dwa, siedem, osiemnaście lat? Po którym z rodziców odziedziczy kolor oczu, wzrost, a po kim wysokie czoło albo dołki w policzku? Czyje geny będą dominować? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego. Chcesz wiedzieć więcej na temat dziedziczenia? Przeczytaj wywiad z prof. Bartnik, genetykiem oraz prof. Włodzimierzem Oniszczenko, psychologiem Zobacz także: Skąd się biorą rude włosy u dziecka?
Jakie problemy ze zdrowiem dziedziczy się po rodzicach? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk - film
Połowa genów dziecka pochodzi od matki, a połowa od ojca. Czy to oznacza, że jeśli jedno z rodziców na coś choruje, dziecko także będzie chore? Zapytaliśmy o to genetyka, prof. Ewę Bartnik z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Fakt, że jedno z rodziców na coś choruje, nie musi automatycznie oznaczać, że dziecko także będzie chore, choć oczywiście w wielu przypadkach jest takie ryzyko. Sprawa dziedziczenia chorób jest o wiele bardziej skomplikowana. Wiele zależy od samej choroby, ale wpływ mają także inne czynniki. Jak to wygląda np. w przypadku alergii albo cukrzycy? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk. Przeczytaj także: Wzrost dziecka - liczą się geny czy żywienie?
Jak będzie wyglądało twoje dziecko? Sprawdź!
Zastanawiasz się, do kogo będzie podobne twoje dziecko. Możesz to sprawdzić już dziś. Wyjaśniamy zagadkę genów.
Pierwsze będzie mądrzejsze, drugie trudniejsze - zaskakujące wyniki badań
Czy kolejność, w jakiej dzieci przychodzą na świat, ma znaczenie? Badacze tematu dzielą się swoimi wnioskami, które przeczą obiegowym opiniom.
Pierwsze dziecko - grzeczne i zdolne, a młodsze niepokorne i mniej skore do nauki. Dość często można zetknąć się z takim poglądem, ale do tej pory znajdował on głównie potwierdzenie w obserwacjach rodziców lub badaniach wykonywanych na niezbyt licznych grupach. Na uniwersytecie Illinois w Urbana-Champaign (USA) postanowiono sprawdzić, jak kolejność narodzin wpływa na cechy osobowości na bardzo dużej grupie dzieci. Z obserwacji aż 377 tysięcy uczniów amerykańskich szkół średnich, pochodzących z rodzin o różnym statusie ekonomicznym, płyną ciekawe wnioski. Pierworodne dzieci - owszem - mają ciut wyższy poziom inteligencji, ale ich IQ jest tylko o około 1 punkt wyższe od wyników młodszego rodzeństwa. Zdaniem autorów badania to jedynie różnica statystyczna, która nie ma żadnego znaczenia w praktyce. Polecamy: Ćwiczenie fizyczne zwiększają inteligencję Badaczom udało się zauważyć inną ciekawą prawidłowość wynikającą z kolejności narodzin dzieci. Pierworodne pociechy są bardziej zgodne i obowiązkowe niż młodsze rodzeństwo, rzadziej odczuwają lęki, są otwarte na świat i kontakty z innymi ludźmi. Czy w związku z tym wychowanie pierwszego dziecka można uznać za łatwiejsze? Biorąc pod uwagę wnioski badaczy, trudno zaryzykować taki podgląd. Ich zdaniem różnice są na tyle minimalne, że nie mogą odgrywać istotnej roli. Test: Ile powinnaś mieć dzieci? Mamy więc dowód na to, że dzieci nie przychodzą na świat z zestawem cech, który uzasadniałby etykietkę – „pierwsze mądrzejsze”, „drugie – mniej zdolne, za to trudniejsze”. Dlaczego więc często je tak postrzegamy? Może dlatego, że wraz z narodzinami kolejnych dzieci, zmienia się nasze nastawienie do rodzicielstwa. Pierwsze dziecko zwykle dźwiga ciężar wielkich oczekiwań mamy i taty. To sprawia, że jest poważne, szybciej uczy się czytać, chodzić, deklamować wierszyki i bardziej stara się w szkole. Ale bywa też spięte - nic dziwnego, skoro od małego czuje taką presję... Od młodszego dziecka wymagamy już mniej (starsze przecież zdążyło zaspokoić sporą część rodzicielskich ambicji) i na więcej mu pozwalamy. Może dlatego też bardziej walczy o swoje potrzeby, czym zasługuje na miano „trudniejszego”. Co ciekawe - małe zawadiaki są zwykle bardzo lubiane przez kolegów. Domowe sprzeczki z rodzicami i kłótnie z rodzeństwem są dla nich świetnym treningiem umiejętności społecznych, a te - jak wiadomo - często bardziej niż poziom IQ pomagają radzić sobie w życiu. Czytaj też: Czyje geny będzie mieć twoje dziecko? źródło: Goniec Medyczny, PAP
Dlaczego warto być tatą? 5 korzyści. To może was zaskoczyć
Dziecko potrzebuje miłości, akceptacji, zrozumienia i wsparcia od obojga rodziców. Jednak ojcowie mogą dla swoich dzieci zrobić znacznie więcej. Sprawdź, dlaczego warto być ojcem. Co dzieci mogą otrzymać od swoich ojców?
1. Ojcowie pomagają córkom zrobić karierę Dzielisz się obowiązkami domowymi z matką swoich dzieci? Prasowanie, pranie, gotowanie, sprzątanie to dla ciebie żaden problem? To dobrze. Dzięki temu twoja córka w przyszłości łatwiej osiągnie sukces... w zawodach stereotypowo postrzeganych jako męskie. Podejście ojców do równouprawnienia w pracach domowych ma ogromny wpływ na kształtowanie postaw związanych z płcią i aspiracjami ich dzieci, zwłaszcza córek. Jeśli ojcowie biorą czynny udział w pracach domowych (gotowaniu, sprzątaniu, robieniu zakupów oraz chodzą z dziećmi na spacery), ich córki częściej wybierają zawody, które postrzegane są jako typowo męskie, a rzadziej zawody postrzegane jako typowo kobiece (np. pielęgniarstwo, bibliotekarstwo czy nauczycielstwo). Tak wynika z badań, które zostały opublikowane w "Psychological Science". To badanie udowadnia, że czyny są ważniejsze niż słowa, że nie wystarczy publicznie popierać równości płci, ale rzeczywiście czynnie działać na rzecz równouprawnienia. W ten sposób ojcowie pokazują, że pomoc w domu nie umniejsza ich męskości, a robienie kariery przez kobiety nie pozbawia je kobiecości. Ojcowie mogą inspirować swoje córki, pomóc im w robieniu kariery, inspirować do podjęcia wyzwania w takich zawodach, z których są tradycyjnie wykluczone. Zobacz także: Jak wzmocnić więź ojca z dzieckiem? 2. Ojcowie są lepsi w opowiadaniu historyjek na dobranoc Lubisz opowiadać dzieciom różne historyjki, czasem je koloryzując? To dobrze. Dzięki temu szybciej nauczą się mówić, czytać i lepiej będą się uczyć. Naukowcy dowiedli, że ojcowie mogą mieć niebagatelny wpływ na rozwój umiejętności językowych u małych dzieci. Okazało się, że maluchy, którym rodzice czytali lub opowiadali bajki na dobranoc, znały znacznie więcej słów niż ich rówieśnicy. Szybciej też uczyły się czytać, o wiele łatwiej potrafiły opisać swoje uczucia i znacznie częściej używały dłuższych, złożonych zdań. I choć rola obojga rodziców w tym wieczornym rytuale jest bardzo ważna, to jednak ojcowie - jak podkreślają badacze - wykazują się w tej czynności większą kreatywnością niż mamy. Jeśli więc twoja partnerka powie: "nie opowiadaj bajek", możesz w swojej obronie użyć powyższego argumentu. Warto przeczytać: Po co dziecku ojciec? Wyjaśnia psycholog, Jarek Żyliński [CMS_PAGE_BREAK] 3. Genetycznie dzieci są bardziej podobne do ojców niż mam Dzieci mogą wyglądać lub zachowywać się jak ich mamy, ale... genetycznie są bardziej podobne do swoich ojców. Ostatnie badania sugerują, że choć dziedziczymy od obojga rodziców po tyle samo mutacji genetycznych, to w rzeczywistości "używamy" więcej genów taty niż mamy. W tym kontekście powiedzenie "córeczka tatusia" lub "synek tatusia" nabiera nowego znaczenia. Przeczytaj: Psychoterapeuta o dzisiejszych ojcach – czytaj wywiad z Jackiem Masłowskim 4. Siłowanie się z ojcem poprawia umiejętności życiowe dziecka Uwielbiasz tarmosić się z dziećmi, siłować na dywanie, ganiać po podwórku i "chuliganić"? To dobrze. Twoje dzieci łatwiej sobie poradzą w życiu. Naukowcy udowodnili, że dzieci, których ojcowie angażują się w tzw. brutalne zabawy, o wiele lepiej potrafią ocenić ryzyko, znają swoje granice wytrzymałości, potrafią sobie radzić z agresją i emocjami, szybciej dążą do rozwiązania problemów, lepiej też odczytują emocje innych osób. Naukowcy uważają, że takie zabawy są bardzo ważne w rozwoju dziecka, ponieważ w bezpiecznym środowisku (pod kontrolą rodziców) przygotowują je lepiej do życia. 5. Ojciec ma wpływ na zdrowie swojego dziecka To że dieta mamy ma wpływ na rozwijające się w jej łonie dziecko, wiadomo od dawna. Jednak ojcowie też mają w tej sprawie coś do zrobienia (powiedzenia). Badacze odkryli, że dzieci ojców, którzy nie przykładali uwagi do odżywiania (mieli ubogą dietę) oraz pali i pili, częściej zapadały na choroby genetyczne niż dzieci ojców prowadzących zdrowy tryb życia. Jakość spermy przyszłych ojców ma tu niebagatelne znaczenie. Przyszli ojcowie powinni więc uważać na to, co jedzą, palą i piją, pamiętając, że są opiekunami przyszłych pokoleń. Polecamy: Rodzicielstwo w komiksie. Może być i zabawnie, i strasznie Na podstawie artykułu Briana Handwerka z "National Geographic" zatytułowanego: "Father's Day: 5 Benefits of Dads That May Surprise You".
Rudowłose dzieci rodzą się czasem w rodzinie blondynów, a nawet brunetów. Jak to w ogóle możliwe, skoro kolor włosów przekazywany jest genetycznie? Okazuje się, że dziedziczenie koloru włosów wcale nie jest takie proste, jak się wydaje na pierwszy rzut oka.
Naturalny rudy kolor włosów jest rzadki. Może się nim poszczycić zaledwie 1 - 2 proc. ludzi. Najwięcej rudowłosych ludzi mieszka na północy Europy, przede wszystkim w Szkocji i Irlandii. Warto wiedzieć, że: Dziecko zawdzięcza rude włosy obojgu rodzicom By urodziło się dziecko o rudym kolorze czuprynki, i mama, i tato muszą dostarczyć mu odpowiednich genów. To dlatego, że rude włosy są cechą recesywną (tzn. gen takich włosów nie jest dominujący, jak np. gen brązowych oczu). Rodzice nie muszą być jednak rudzi Tato może być smagłym brunetem, a mama blondynką (lub na odwrót), oboje mogą być szatynami itd. W ich przypadku gen odpowiadający za rudy kolor włosów mógł być uśpiony. Zobacz też: Badania genetyczne dziecka? Zdrowie zapisane w genach! Dziadkowie także mogą mieć inny kolor włosów Narzędzia dla rodziców mamotoja.pl sprawdź jak będzie wyglądało twoje dziecko Czytaj więcej Gen warunkujący płomienną barwę włosów mógł być uśpiony w rodzinach rodziców od pokoleń. A więc rudowłose dziecko może nie mieć także rudej babci, rudego pradziadka itd. Kolor włosów może zawdzięczać np. praprapradziadkowi ze strony mamy i prapraprababci ze strony ojca. Podobnie jest np. z albinizmem - od czasu do czasu rodzi się dziecko o śnieżnobiałej skórze i białych jak mleko włosach, choć nikt w rodzinie tak nie wygląda. Przeczytaj także: Do kogo będzie podobne twoje dziecko
Kolor oczu, temperament albo zdolności muzyczne – to wszystko zapisane jest częściowo w genach dziecka. Wyjaśniamy, jaką rolę w jego rozwoju odgrywa dziedziczenie.
Marzysz o tym, aby maluch był wierną kopią ciebie? Powoli, dziedziczenie to bardzo skomplikowana sprawa. Jest wiele kombinacji O tym, do kogo dziecko będzie podobne w dorosłym życiu, przekonasz się dopiero... kiedy dorośnie. Może być brunetem i mieć czarne oczy, jak jego tata. Jednak równie dobrze może wyrosnąć na błękitnookiego blondyna, podobnego do ciebie. Owszem, np. kolor oczu i włosów dziecka zależy od tego, jakie otrzymało geny, ale kombinacji jest mnóstwo, a ich mechanizm nie jest do końca znany. Charakter dziecko dziedziczy po przodkach Co ciekawe, dziecko wcale nie musi przypominać ani wyglądem, ani usposobieniem mamy czy taty. Często bywa tak, że dzieci są bardziej podobne do dziadków niż do rodziców. Jak to wytłumaczyć? Wiele cech naszego wyglądu to cechy recesywne, czyli „słabe”, które mogą zostać zamaskowane przez geny dominujące jednego z rodziców. Dlatego recesywne cechy dziadka wcale nie muszą ujawnić się u jego własnych dzieci, bo będą przytłumione przez geny babci. Istnieje jednak duża szansa, że pojawią się u wnuka, bo wystąpią w kombinacji z innym recesywnym zestawem genów. Sprawdź: jaki temperament ma twoje dziecko. Zdolne i ładne – czy zawsze po mamusi? Kiedyś sądzono, że jeśli dziecko fizycznie przypomina mamę, charakterem będzie podobny do taty i na odwrót. To jednak nieprawda. Pamiętaj też, że nie tylko geny mają wpływ na osobowość maleństwa, ale również wychowanie. To, że dziecko przypomina usposobieniem któregoś z rodziców, często jest wynikiem naśladowania jego zachowań i sposobu reagowania, a nie odziedziczonych genów. Geny, a może żywienie – ważne jest i jedno, i drugie! W genach zapisane są także inteligencja, wzrost i tempo przemiany materii, ale równie wielki wpływ, jak dziedziczenie, ma na dziecko to, co dzieje się z nim już po jego narodzinach. Ważne są np. warunki życia i żywienie. Dieta bogata m.in. w witaminy i kwasy tłuszczowe sprawi, że dziecko do maksimum wykorzysta swój genetyczny potencjał. Nie uda mu się jednak go przeskoczyć – jeśli np. jego rodzice nie są zbyt wysocy, to i ono pewnie takie nie będzie. Obejrzyj film: Skąd się biorą otyłe dzieci: czy winne są geny? – wyjaśnia ekspert z Instytutu Matki i Dziecka Uwaga! Dziedziczne choroby: Zobacz, które dolegliwości „przechodzą” w genach. Cukrzyca typu II. Na szczęście dziecko nie dziedziczy cukrzycy, ale tylko skłonność do niej (tak samo jest z otyłością). Jeżeli będzie miał zapewnioną zdrową dietę oraz dużo ruchu, choroba może się nie pojawić. Problemy ze wzrokiem. Skłonność do astygmatyzmu, krótko- i dalekowzroczności dziecko dostaje w genach. Poważne choroby oczu, jak jaskra, także są częściowo uwarunkowane dziedzicznie. Alergia. Jeśli ma ją jedno z was, ryzyko, że maluch ją odziedziczy, wynosi 20–40 proc., gdy zaś obydwoje – aż 80 proc.! Czytaj więcej o alergii pokarmowej u dzieci. Daltonizm. To jedna z postaci tzw. ślepoty barw: dziecko nie rozróżnia zieleni i czerwieni. Ta dolegliwość również jest uwarunkowana genetycznie i zwykle dziedziczą go chłopcy. Niedosłuch. Aż u 30–50 proc. dzieci niesłyszących od urodzenia przyczyną jest wadliwy gen. Konsultacja: prof. Ewa Bartnik, genetyk, pracuje w Instytucie Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Zaradne jak babcia, czy czarujące jak tata - czyje geny będzie mieć twoje dziecko?
To, do kogo z rodziny będzie podobne twoje dziecko, i po kim odziedziczy najwięcej cech charakteru i talentów jest zapisane w jego genach. Czego można się spodziewać, wyjaśnia genetyk kliniczny.
Kwestia dziedziczenia jest przesądzona od momentu, gdy komórka jajowa połączyła się z plemnikiem. W chwili poczęcia zostają ściśle określone m.in. płeć, wzrost, wygląd, temperament twojego dziecka, a nawet podatność na choroby. Zanim to, co zostało zapisane w genach, przestanie być tajemnicą, próbujemy uchylić jej rąbka wspólnie z prof. Tadeuszem Mazurczakiem, genetykiem klinicznym z Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie. Czy dziecko powinno być pół na pół podobne do każdego z rodziców? Narzędzia dla rodziców mamotoja.pl Jak będzie wyglądało twoje dziecko? Czytaj więcej Dziecko otrzymuje połowę genów od taty (i jego przodków) i połowę genów od mamy (i jej rodziny). A dokładnie wygląda to tak – jądro komórki jajowej zawiera połowę składników potrzebnych do stworzenia istoty ludzkiej, drugą połowę dostarcza jądro plemnika. Z tego nie wynika jednak, że dziecko będzie w połowie podobne do każdego z rodziców. I mama, i tata mają podwójne porcje każdego genu dotyczące konkretnej cechy, np. koloru oczu. Dziecku przekażą tylko jeden gen z każdej pary - dominujący (zapisane w nim cechy ujawniają się u dziecka) albo recesywny (cecha ujawni się, jeśli dziecko dostanie takie same geny od mamy i taty). Wniosek – cechy zawarte w genach ujawnią się u dziecka lub nie w zależności od kombinacji, w jakiej geny danej pary się znajdują. Warto pamiętać, że większość cech, np. dotyczących inteligencji, charakteru, wzrostu, a nawet ciśnienia krwi, nie zależą od jednego genu lub pary genów, ale nawet od ich tysięcy. Czy dziecko może być bardziej podobne do dziadków niż do rodziców? Zdarza się tak, nawet dość często. To wynik wymiany materiału genetycznego w procesie podziału komórek. Wiele cech dotyczących zarówno wyglądu fizycznego, jak i osobowości to cechy recesywne (ustępujące), które mogą zostać zamaskowane genami dominującymi otrzymanymi od drugiego z rodziców i jego przodków. Recesywne cechy np. od dziadka mogły nie ujawnić się u jego dzieci, bo zostały zdominowane przez geny od babci. Mogą za to dojść do głosu u wnuka, gdy wyposażenie genetyczne po dziadku wystąpi w kombinacji z innym zestawem genów po drugim z rodziców. Zobacz też: Dziedziczenie grupy krwi Mąż i ja mamy niebieskie oczy, czy dziecko je odziedziczy? Jeśli mama ma niebieskie oczy, to jest nosicielką dwóch recesywnych genów niebieskich oczu, podobnie jak tata. W takiej sytuacji dziecko też będzie miało taki kolor oczu. Aby ujawniła się cecha, którą przekazują geny recesywne, potrzebne są dwa takie geny, jeden od mamy, drugi od taty. Jeśli jedno z rodziców ma brązowe oczy, to możliwości dziedziczenia koloru jest więcej. Rodzic, który ma brązowe oczy, może być nosicielem dwóch dominujących genów brązowych oczu lub jednego brązowych, a drugiego recesywnego – jasnych. Jeśli przekaże dziecku gen dominujący, a drugi rodzic ma oczy jasne, to dziecko odziedziczy kolor brązowy (albo zielony, piwny, w każdym razie oczy dziecka nie będą niebieskie). Natomiast jeśli rodzic o ciemnych oczach przekaże dziecku gen recesywny jasnych oczu, to dziecko będzie niebieskookie tak jak drugi rodzic. Czytaj też: Co cię może zdziwić w wyglądzie noworodka? Niebieskoocy są bojaźliwi, a ciemnoocy to śpiochy - co mówi o nas kolor oczu? [CMS_PAGE_BREAK] Czy dziecko odziedziczy po rodzicach zdolności? Narzędzia dla rodziców mamotoja.pl Kalendarz badań w ciąży Czytaj więcej Takie prawdopodobieństwo istnieje, ale nie jest wysokie. I to z kilku powodów. Jeśli oboje: i mama, i tata, dostawali najlepsze stopnie z matematyki, jest prawdopodobne, że dziecko pójdzie w ich ślady. Ale nikt nie może tego zagwarantować. Za takie cechy jak inteligencja odpowiada wiele genów – około 20 tysięcy z nich bierze udział w tworzeniu układu nerwowego. Tu dochodzi do głosu tzw. dziedziczenie wieloczynnikowe – dziecko przejmuje po rodzicach pewne predyspozycje i skłonności, ale wiele zależy również od sposobu wychowania. Rodzice plastycy mogą więc z powodzeniem doczekać się córki informatyczki. Czy maluch podobny do mamy odziedziczy też jej charakter? Podobieństwo fizyczne do jednego rodzica nie wyklucza podobieństwa charakteru, ale też o nim nie przesądza. Przy powstawaniu komórek rozrodczych geny ulegają rozdzieleniu, którym rządzi przypadek. Nie sposób więc przewidzieć, jakie cechy każdego z rodziców ujawnią się u dziecka. Nie należy zapominać o wychowaniu, które również wpływa na kształtowanie psychiki. To, że dziecko przypomina usposobieniem któregoś z rodziców, może być wynikiem naśladowania jego zachowań i sposobu reagowania, a nie odziedziczonych genów. Podobieństwo temperamentu między dziećmi i rodzicami można najłatwiej zauważyć w sposobie reagowania na stres. Pod tym względem dzieci bardziej przypominają mamy niż tatusiów. W tym wypadku też trudno powiedzieć, w jakim stopniu wpływa na to dziedziczenie, a w jakim fakt, że zwykle więcej czasu dziecko spędza właśnie z mamą. Geny dominujące: włosy kręcone lub ciemne splatanie dłoni z prawym kciukiem na wierzchu brązowe oczy grupa krwi Rh+ Geny recesywne: włosy proste jasny kolor włosów w dorosłym wieku oczy niebieskie, małe splatanie dłoni z lewym kciukiem na wierzchu grupa krwi Rh– Czytaj też: 6 metod wychowawczych, które nie działają
Dziedziczenie, czyli do kogo podobne jest dziecko
Dlaczego niektóre maluchy są podobne do rodziców, a inne do dziadków? Co jest zapisane w genach? O czym one decydują?
Wszystkie cechy fizyczne i psychiczne człowieka są zapisane w genach. Oznacza to, że już w momencie zapłodnienia wzrost, kolor oczu, skłonność do otyłości oraz potencjał intelektualny dziecka, są w dużej mierze przesądzone. Geny to cząstki DNA (kwasu dezoksyrybonukleinowego). Każdy zajmuje swoje miejsce na chromosomach, które znajdują się w jądrach wszystkich komórek organizmu. Chromosomy przenoszą tysiące genów, z których każdy reprezentuje odmienną cechę mającego się urodzić dziecka. Wiele z nich (jak np. wzrost, waga, iloraz inteligencji) zależy od wpływu kilku genów. Podczas zapłodnienia jądro komórki jajowej, z zawartą w nim informacją genetyczną mamy, łączy się z jądrem plemnika, zawierającym informację genetyczną taty. Dziecko w 50 proc. otrzymuje geny po ojcu i w 50 proc. po matce, więc jest podobne zarówno do mamy, jak i do taty. Nie oznacza to jednak, że wszystkie jego cechy będą takie jak u rodziców. Zobacz: Zapłodnienie na zdjęciach Skomplikowane układanki genowe Geny mogą występować jako dominujące (silniejsze) lub recesywne (słabsze). To, jakie cechy ujawnią się w dziecku, w dużej mierze zależy od przypadku. Przypuśćmy, że rodzice mają piwne oczy. Chociaż gen barwy ciemnej jest dominujący, nie oznacza to wcale, że ich dziecko nie może mieć oczu niebieskich! Jeśli obydwoje są nosicielami recesywnego genu niebieskich oczu, istnieje 25 proc. szans, że maluch będzie miał inny kolor oczu niż rodzice. W przypadku noworodka te genetyczne układanki nie zawsze się sprawdzają. Wszystkie maluchy rasy białej rodzą się z granatowymi tęczówkami. Dopiero po kilku tygodniach kolor oczu się zmienia i taki pozostaje na całe życie. Gen silniejszy: włosy kręcone, ciemny kolor włosów, wargi grube, rzęsy długie, nos cienki, nos orli, ciemny kolor oczu, oczy duże, ciemna karnacja skóry. Gen słabszy: włosy proste, jasny kolor włosów, wargi cienkie, rzęsy krótkie, nos szeroki, nos prosty, jasny kolor oczu, oczy małe, jasna karnacja skóry. Czy wiesz: Jak cię widzi noworodek? Właśnie tak! – zdjęcia [CMS_PAGE_BREAK] Odziedziczona inteligencja dziecka Rozwój intelektualny dziecka zależy w dużej mierze od genów. Około 20 tys. z nich bierze udział w formowaniu i pracy mózgu oraz centralnego układu nerwowego. Faktem jest, że również zdolności muzyczne, plastyczne, matematyczne mają podłoże genetyczne. Oczywiście ważne są także czynniki środowiskowe. Jeśli chcesz rozwinąć inteligencję malca, poświęcaj mu swój czas, proponuj interesujące zabawy, otaczaj ciekawymi przedmiotami. Poznaj: 12 rzeczy, które rozwijają inteligencję niemowlaka Dziecko może odziedziczyć także choroby Geny są również odpowiedzialne za wiele chorób. Ryzyko urodzenia dziecka z wadą genetyczną jest duże w rodzinach obciążonych chorobą. Niestety, może się też zdarzyć zdrowym rodzicom, jeśli obydwoje są nosicielami wadliwego genu. Jest to na szczęście rzadkość. Istnieje dość małe prawdopodobieństwo, że taki sam nieprawidłowy gen będą mieli obydwoje rodzice. Przy najczęściej występujących chorobach genetycznych jest możliwe przeprowadzenie badań. W niektórych przypadkach są one wręcz zalecane. Mukowiscydoza Występuje z częstotliwością 1 na 2,5 tys. osób. Przyszła mama może sprawdzić, czy nie jest nosicielką wadliwego genu. Wszystkie noworodki są badane przesiewowo w trzeciej dobie po urodzeniu. Niedosłuch Aż u 30–50 proc. dzieci niesłyszących od urodzenia przyczyną jest wadliwy gen. W rodzinach, w których występuje niedosłuch, jest możliwe wykonanie badań, czy przyszli rodzice są nosicielami wadliwego genu. Zespół Downa Ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa rośnie wraz z wiekiem matki (jest to spowodowane tym, że komórki jajowe dwudziestoletniej kobiety mają 20 lat, a 35-letniej – 35; im są starsze, tym częściej dochodzi w nich do zaburzeń i zmian chromosomowych). Przeczytaj także: Ciąża – kiedy są potrzebne dodatkowe badania? Z ponad 10 tys. znanych chorób genetycznych tylko w przypadku kilkudziesięciu można zastosować test we wczesnym etapie ciąży, którego wynik potwierdza lub wyklucza chorobę dziecka. Badania chorych i wszystkich członków rodziny, w której podejrzewa się ryzyko wystąpienia choroby, są bezpłatne. We wszystkich miastach, w których działają akademie medyczne, znajdują się poradnie genetyczne, gdzie można uzyskać poradę. Konsultacja: dr Agata Skórka