Emocje dziecka: jak zrozumieć i jak pomóc dziecku radzić sobie z emocjami?
Twoje dziecko potrafi w jednej chwili zamienić wielką radość w łzy. A zanim się zorientujesz, znów zaczyna się śmiać. Dziecięce emocje zaskakują nie tylko ciebie, ale też samego malucha. Jak zrozumieć dziecięce emocje? Jak pomóc dziecku radzić sobie ze złością, smutkiem, wstydem czy nieśmiałością?
Małe dziecko głęboko przeżywa każdą emocję, nie tylko psychicznie, ale fizycznie. Jeśli odczuwa radość, klaszcze w dłonie, potrząsa główką – masz wrażenie, że całe promienieje. W chwili smutku jego płacz staje się niezwykle przejmujący, oddech przyspiesza, a ciało zaczyna drżeć. Z czasem przybywa sytuacji, w której dziecko przeżywa i okazuje rozmaite emocje. Jak je zrozumieć i jak pomóc maluchowi radzić sobie z tym, co czuje w najtrudniejszych momentach? Spis treści: 1. Emocje dziecka: jak je zrozumieć? Smutek Gniew Nieśmiałość Złość Wstyd Zazdrość 2. Zabawy, które pomagają poznawać emocje 3. Co robić, gdy emocje biorą górę? 4. Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci? Emocje dziecka: jak je zrozumieć? Pierwszym objawem emocjonalnego zachowania u dziecka, z jakim już pewnie miałaś do czynienia, jest stan ogólnego podniecenia noworodka. Z czasem maluszek zaczyna okazywać zmieniające się w niezwykle szybkim tempie reakcje zadowolenie–niezadowolenie. Niemal natychmiast przechodzi z jednego stanu w drugi. Jego uczucia są skrajne, nie potrafi nad nimi zapanować. Nie rozumie, co się z nim dzieje. Równie silnie reaguje na błahe zdarzenia, jak na poważne sytuacje. Jego uwaga jest krótkotrwała i łatwo ją rozproszyć. Każdy maluch przeżywa właściwe dla swojego wieku problemy, napięcia i stresy. Aby się ich pozbyć: krzyczy, płacze, rzuca zabawkami czy ssie palec. Przyjrzyj się opisanym przez nas sytuacjom i zobacz, jak reagować, kiedy dziecko nie radzi sobie z emocjami. Smutek Piotruś ma 18 miesięcy. Po południu staje się nagle smutny. Nie chce dłużej się bawić i reaguje krzykiem na próby wyjścia na spacer – opowiada Ania. Małe dzieci są na ogół radośnie nastawione do życia. Jeśli popadają w smutek lub przygnębienie, mają swoje powody. Zastanów się, czy przyczyną nie jest wyczerpanie dziecka, może spędza dzień zbyt intensywnie: odwiedza za dużo miejsc albo brakuje mu poobiedniej drzemki. Staraj się popołudniami wyciszać je spokojną zabawą lub czytaniem książeczki. Gniew Ile razy nie pozwalam Monisi ruszyć pilota od samochodu, wpada w gniew. Myślałam, że dwulatek więcej już rozumie – stwierdza Ola. Maluch przez całe dzieciństwo sprawdza, co mu wolno. Gdy nie może przekroczyć ustalonych zasad, wpada w gniew. Spokojnie i konsekwentnie za każdym razem trzeba mu tłumaczyć, co i dlaczego czuje, np. „gniewasz się, bo nie możesz wziąć do rączki pilota, trudno ci to zrozumieć i sobie z tym poradzić”. Przy zakazach i ograniczeniach warto pamiętać o zasadzie „coś w zamian” – „nie dam ci pilota, ale dostaniesz lalkę”. Nieśmiałość Często zabieram moją kilkumiesięczną córkę w gości, aby miała kontakt z ludźmi. Ale Zosia jest bardzo onieśmielona, boi się i płacze, gdy ktoś próbuje wziąć ją na ręce – pisze Małgosia. Takie zachowanie jest objawem tzw. lęku przed rozłąką. To naturalny etap rozwoju emocjonalnego, dziecko uczy się wtedy odróżniać obcych od swoich. Kilkumiesięczny maluch najlepiej czuje się z mamą, niepotrzebne mu spotkania towarzyskie w licznym gronie. Ale możesz powoli oswajać go z nowymi sytuacjami. Zapewnij mu poczucie bezpieczeństwa: trzymaj na rękach, przytulaj i nie pozwalaj, aby zbliżali się do niego inni lub brali na ręce, jeśli on się tego boi. Złość Półtoraroczna Aldonka wpada w gwałtowną i niepohamowaną złość, kiedy inne dziecko nie chce dać jej na podwórku zabawki. Aldonka momentalnie wyrwa ją i krzyczy – martwi się Maria. Złość jest u dziecka częstą reakcją na zakazy. Stanowczo, ale ze spokojem tłumacz maluchowi, którego poniosły emocje, że rozumiesz jego uczucia – to, że zabawka mu się podoba, że chce ją mieć. Ale podkreślaj, że mimo tego nie może jej zabierać, bo inne dziecko będzie smutne i zacznie płakać. Pozwól maluchowi wypłakać złość i okazać niezadowolenie. Pokaż, że wiesz, jak trudno powstrzymać się, i doceń, jeśli twój szkrab nawet jeszcze w niedoskonały sposób będzie próbował pohamować swe reakcje. Wstyd Gdy odwiedzają nas znajomi, nasz 2,5-letni synek, Michaś, zawstydzony chowa się w swoim pokoju i nie chce wyjść, aby nam towarzyszyć – skarży się Piotr. Niektóre dzieci reagują w ten sposób na ludzi, którzy np. mówią tubalnym głosem albo śmieją się zbyt głośno. Takie zachowania budzą lęk w maluchu, który nie jest przyzwyczajony do silnych bodźców, ponieważ jego rodzice są bardzo spokojni. Nie zmuszaj dziecka, żeby uczestniczyło na siłę w podobnych spotkaniach. Podejdź do niego, kucnij obok i powiedz, że rozumiesz, że czuje się zawstydzone, że nie wie, jak się zachować. Gdy poczuje się pewniej, może do was dołączy. Zazdrość Gdy pomagam starszemu synkowi w lekcjach, młodszy, który ma dwa lata, od razu zaczyna płakać – martwi się Jola. Młodsze dziecko czuje się pokrzywdzone, gdy nagle twoja uwaga nie skupia się na nim. Staje się wtedy zazdrosne o starsze rodzeństwo i płaczem próbuje zwrócić na siebie uwagę. Za każdym razem tłumacz maluszkowi, że teraz musisz pomóc jego braciszkowi. Próbuj jednocześnie angażować młodsze dziecko w jakieś ciekawe zajęcia, np. w rysowanie przy stole lub układanie prostych puzzli. Nie będzie czuło się wtedy opuszczone. W miarę rozwoju dziecka jego reakcje będą stawały się łagodniejsze. Na razie staraj się nazywać emocje i ucz malucha je różnicować – teraz wyglądasz na smutnego, jesteś pewnie zawiedziony, albo – widzę, że jest ci teraz wesoło itd. Pamiętaj, że twoim zadaniem jest towarzyszenie dziecku w rozwoju, pomaganie w przywracaniu równowagi emocjonalnej, a nie chronienie przed trudnymi emocjami. Zabawy, które pomagają poznawać emocje Dziecko uczy się przez zabawę. Również tego jak rozpoznawać i rozumieć to, co dzieje się z nim dzieje w różnych sytuacjach. Prezentujemy listę zabaw, które mogą pomóc w poznawaniu emocji: Klub minek – siądź naprzeciw dziecka i rób różne miny. Pytaj maluszka, co one oznaczają, np. uśmiech – jesteś wesoła, usta w podkówkę – smutna. Potem zamieniacie się rolami. Buźki – narysuj na kartce buzie z minami, które oznaczają różne uczucia, i poproś, aby dziecko pokazało ci, jak wygląda buzia smutna, wesoła, itd. Lusterko – daj dziecku lusterko i poproś, by zrobiło, np. radosną minę i obejrzało ją w lustrze, a potem inną. Co robić gdy emocje biorą górę Jak rozweselić dziecko? Staraj się odwrócić jego uwagę od sytuacji, która go zmartwiła, zająć czymś innym i ciekawym, np. jeśli chciałby się bawić i nie jest zadowolony z tego, że musi iść spać, zapowiedz mu, że po kąpieli przeczytasz mu niezwykłą książeczkę. Jak dowartościować dziecko, gdy np. odczuwa zazdrość? Okaż mu zainteresowanie, pokaż dziecku, że je kochasz, przytul je, pocałuj, np. jeżeli starsze dziecko złości się, że przytulasz młodsze, obejmij je i zaproponuj, że gdy maluch zaśnie, ułożycie razem puzzle. Jak ośmielić nieśmiałe dziecko? Spróbuj na początek zrobić coś razem z nim, np. jeżeli wstydzi się podejść do dzieci, podprowadzić go i zacząć wspólnie zabawę, a potem się powoli oddalić. Jak przegonić strach? Ustal przyczynę lęków dziecka i przepędzaj strachy z maluchem, np. jeśli boi się ciemności, wejdź z nim do nieoświetlonego pokoju, jednym ze sposobów na lęki nocne u dziecka, jest pozostawianie na noc światła w przedpokoju. Czytaj też: Dziecko boi się wojny atomowej Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci? Jedną z najtrudniejszych sytuacji, nie tylko w życiu dziecka, ale i dorosłego jest śmierć bliskiej osoby. Jak pomóc dziecku zrozumieć uczucia towarzyszące stracie? O to jak rozmawiać z dzieckiem na temat śmierci zapytaliśmy naszą ekspertkę, dr. Julitę Wojciechowską. - Jak powiedzieć dziecku o śmierci bliskiej mu osoby? Przed trzecim rokiem życia dziecko nie wie, czym jest śmierć – liczy się dla niego tylko brak obecności i związana z tym frustracja. Można mu pomóc przez uspokajanie, nazywanie emocji, akceptowanie ich i pocieszanie. Jeśli dziecko nie umie jeszcze mówić, pozostaje tylko rozpoznawanie jego emocji. Trzeba dostrzec smutek, zrozumieć nagłe zmiany nastroju, które wynikają z odczuwania braku osoby, z którą dziecko było związane i z którą łączyły je określone zachowania i rytuały (np. popołudniowy spacerek z babcią, maluch zauważa teraz jedynie jego brak). Czasem dziecko próbuje radzić sobie z odejściem bliskiej osoby poprzez złość. I trzeba to zaakceptować. - Czy wracać do tematu i wspominać? Jeśli maluch odczuwa taką potrzebę, to tak. Ale nie należy go bombardować wspomnieniami. Czasem jest to zbyt bolesne albo dziecko jest złe na zmarłego i nie ma na to ochoty. Warto być gotowym, pielęgnować rodzinne albumy. Ważne jest, by dziecku uświadomić, że zwrot ku przeszłości (bez związku ze śmiercią, np. wspominanie zimą wakacji na plaży) daje poczucie ciągłości, buduje tożsamość, ukazuje postęp – jaki kiedyś byłeś mały – uczy, że wspomnienia rodzinne mogą pocieszyć, dać radość. W chwili trudnej dziecko będzie ich używać jako narzędzia radzenia sobie ze śmiercią. - Kiedy można zabrać dziecko na cmentarz? Gdy maluch chce i nie boi się. To miejsce jest częścią naszej rzeczywistości. Na oswojenie z nim dziecka powinniśmy pracować jeszcze przed spotkaniem ze śmiercią w rodzinie – wtedy maluch dowiaduje się, po co pielęgnuje się groby. Pójście na cmentarz z płaczącą mamą, w towarzystwie przygnębionych krewnych, może wzbudzić lęk i niechęć do tego miejsca. Zobacz także: Czego boją się dzieci? Ranking dziecięcych lęków Straszne wiadomości: czy i jak rozmawiać z dzieckiem o tragediach? Jak pomóc dziecku panować nad emocjami? To zadanie dla ciebie Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Jak radzić sobie z dziecięcymi emocjami?
Emocje towarzyszą każdemu człowiekowi. Dzieci mają czasem trudności z radzeniem sobie z nimi, gdyż ich układ nerwowy jest jeszcze nie w pełni dojrzały. O tym, jak pomóc dzieciom nazywać i wyrażać emocje opowiada ambasadorka akcji Widzę, Czuję, Słyszę, Wiem – psycholog Dorota Zawadzka.
Dorośli powinni pomagać maluchom radzić sobie z emocjami. Ale by to zrobić, trzeba zdawać sobie sprawę, że każdy dorosły powinien również sam radzić sobie z emocjami, czyli m.in. ze złością, frustracją i gniewem. Dopiero wtedy można pomagać. Warto też pamiętać, aby nie hamować emocji dziecka i nie mówić mu „Przestań”, „Uspokój się” itp. Zamiast tego opiekunowie powinni wyposażyć malucha w kompetencje, czyli m.in. w to, jak ono może się zachować w sytuacji występowania konkretnej emocji. Chcesz wiedzieć, jak radzić sobie z dziecięcymi emocjami? Zobacz nasze wideo. Artykuł powstał z udziałem marki KINDER Niespodzianka
Empatia – co to znaczy, przykłady empatii, jak nauczyć dziecko empatii
Empatia to zdolność, która pozwala zauważać i współodczuwać stany emocjonalne innych ludzi. Kształtuje się ją już w dzieciństwie. W dorosłym życiu odgrywa bardzo ważną rolę w budowaniu relacji społecznych, świadczy także o wysokiej inteligencji emocjonalnej.
W życiu codziennym dość często spotykamy się ze słowem „empatia”. Niekiedy pod zarzutem jej braku, czasami z wyrazami uznania nad jej intensywnością. Często można usłyszeć, że ktoś jest „zbyt empatyczny” lub „jest w nim za mało empatii”. To, czy dana osoba jest empatyczna, zależy od wielu czynników, między innymi od relacji z rodzicami, a także środowiska, w którym się wychowuje. Poniżej wyjaśniamy, czym jest empatia, skąd bierze się zdolność jej odczuwania, a także dlaczego jest tak ważna w prawidłowym funkcjonowaniu. Empatia – co to znaczy? Z definicji empatii możemy dowiedzieć się, że jest ona umiejętnością rozumienia uczuć i emocji innej osoby. To zdolność przyjęcia jej perspektywy i zrozumienia postępowania. Empatia jest swego rodzaju wrażliwością na drugą osobę: jej odczucia, emocje, stan, w którym się znajduje. Osoby empatyczne potrafią wyczuwać uczucia innych ludzi, wyobrazić sobie, że to oni znajdują się na miejscu danej osoby. Empatia jest umiejętnością odpowiedzi na zaobserwowane odczucia innych osób. W psychologii wyróżnia się dwa rodzaje empatii: empatię emocjonalną – współodczuwanie stanu emocjonalnego drugiej osoby i troska o nią. W skrócie – umiejętność „czucia emocji innych”. empatię poznawczą – umiejętność przyjęcia perspektywy drugiej osoby, zrozumienia, co czuje, a także obserwacja rzeczywistości z jej perspektywy. Empatyczny człowiek – kto nim jest? Według naukowców poziom empatii jest uzależniony od: predyspozycji biologicznych (dostajemy je w genach od swoich przodków), predyspozycji psychologicznych (czyli wzorców, jakie dają rodzice i osoby w najbliższym otoczeniu), predyspozycji środowiskowych (to czynniki, które kształtują nas przez całe życie). Jak zachowuje się człowiek empatyczny? uważnie słucha drugiej osoby, nie porównuje cudzych uczuć ze swoimi uczuciami, nie ocenia, nie doradza rozwiązań, gdy ktoś o to nie prosi, potrafi zrozumieć drugą osobę i wczuć się w jej sytuację. Przykłady empatii: organizowanie zbiórek dla potrzebujących, pomoc koleżeńska, np. reagowanie na przejawy agresji, bezinteresowne oddawanie przysług, np. odwiezienie kolegi do domu, gdy pada deszcz. W internecie można natknąć się na test na empatię. To zbiór pytań oceniający poziom empatii danej osoby. Tego typu testy należy traktować jako formę zabawy, a nie wiarygodne źródło oceny naszej wrażliwości na innych ludzi. Posiadaną przez nas empatię weryfikuje nasze postępowanie w realnych sytuacjach. Przeciwieństwo empatii – egocentryzm Nie każdy jest osobą empatyczną. Przeciwieństwem empatii jest egocentryzm, czyli skupianie się wyłącznie na sobie i swoich potrzebach. Objawy braku empatii: niezdolność do współczucia, bycie nieczułym wobec innych, przekonanie, że cały świat kręci się wokół danej osoby, umieszczanie siebie w centrum uwagi, brak uważności na uczucia innych osób, brak umiejętności wczucia się w sytuację innych. Brak empatii może być chorobą. Mówimy wtedy o osobowości dyssocjalnej. To zaburzenie osobowości objawiające się między innymi brakiem empatii, a także lekceważeniem norm społecznych. To zaburzenie psychiczne charakteryzuje także chłód emocjonalny, bardzo niski poziom współczucia i brak troski o uczucia i potrzeby innych. Jak nauczyć dziecko empatii? Empatia jest bardzo cenną cechą – pomaga wchodzić w relacje z ludźmi i odnajdywać się w trudnych sytuacjach. Warto wspierać rozwój empatii u dzieci od najmłodszych lat. Podstawą jest dobra relacja między dzieckiem a rodzicem. Należy zadbać o zaspokojenie emocjonalnych i fizycznych potrzeb dziecka. Istotne jest poświęcanie dziecku odpowiedniej ilości czasu i zadbanie o to, by miało świadomość, że jest kochane. Rodzic powinien też uczyć dziecko radzenia sobie z trudnymi emocjami – smutkiem, gniewem lub złością. Aby wykształcić w dziecku empatię, rodzice sami powinni być empatyczni – dawać dobry przykład, pokazując maluchowi empatyczne zachowania. Co robić w przypadku braku empatii u dziecka? W rozwoju empatii może pomóc przygarnięcie zwierzaka, którym maluch będzie się opiekować, czytanie książeczek uwrażliwiających na uczucia i potrzeby innych, a także rozmowa na takie tematy i analiza sytuacji, które budzą niepokój. Jeżeli podobne działania nie przyniosą rezultatów – warto skorzystać z pomocy psychologa dziecięcego. Zobacz także: Książki, które pomogą przedszkolakowi nazywać i rozumieć emocje Trudne emocje u dziecka: skąd się biorą i jak mu pomóc? 3 minuty dziennie, które poprawią twoje relacje z dzieckiem. Rada psychologa
Jak interpretować rysunki dziecka? Analiza rysunku powie wiele o emocjach dziecka!
Rysunki dziecka są prawdziwą kopalnią wiedzy o emocjach i uczuciach malucha. Naucz się interpretować rysunki swojego dziecka, a poznasz jego najskrytsze myśli i lepiej je zrozumiesz! Oto co musisz wiedzieć o analizie rysunków dziecka.
Dla kilkulatka rysowanie to świetny sposób komunikowania się ze światem. Dziecko nie umie jeszcze wszystkiego wyrazić słowami, więc swoje myśli i uczucia przekazuje w rysunkach. Aby właściwie te malunki interpretować, warto zwracać uwagę na każdy szczegół pracy – np. to, jak duże są postacie, gdzie zostały ulokowane, jakie kolory dominują na obrazku. Pomożemy ci odkryć znaczenie tych detali. Spis treści: Jak interpretować rysunki dziecka? Interpretuj rysunki dziecka zgodnie z jego wiekiem Rysunek dziecka w diagnozie pedagogicznej Jak interpretować rysunki dziecka? Oto pięć zasad, o których zawsze powinnaś pamiętać. 1. Ustal, która z postaci na rysunku jest najważniejsza Jak to zrobić? Zaobserwuj, w jakiej kolejności dziecko rysuje postacie (np. kolegów czy domowników). Te, które zostają uwzględnione na samym początku, dziecko postrzega jako dominujące – np. w przedszkolu czy rodzinie. Także osoby uwidocznione z licznymi szczegółami (np. mama ma wyrysowane loki, zegarek i okulary), umieszczone pośrodku arkusza lub dużo większe od innych – według dziecka – zajmują liczącą się pozycję. I odwrotnie – osoby pomniejszone, rysowane na końcu, niedbale czy w rogu kartki dziecko postrzega jako mniej dla niego ważne. Uwaga! Gdy dziecko w ostatniej kolejności rysuje siebie lub w ogóle pomija w pracy swoją osobę, może to sugerować niskie poczucie wartości. Nie żałuj szkrabowi pochwał! Czytaj też: Tego nigdy nie rób! 5 rzeczy niszczących samoocenę dziecka 2. Sprawdź na rysunku, kogo dziecko kocha, a kogo woli unikać Osoba, którą dziecko ustawia na rysunku tuż obok siebie, jest mu uczuciowo najbliższa. O silnej i głębokiej więzi świadczy też trzymanie się z kimś za ręce lub wzajemne kierowanie rąk ku sobie. A kto może wzbudzać w dziecku niepokój czy niechęć? Postać narysowana z brzegu, w kącie lub z dala od pozostałych. Niektóre dzieci w ten sposób przedstawiają swoje rodzeństwo. To ważny sygnał – dziecko może się czuć zazdrosne o brata lub siostrę. Uwaga! Sygnałem niechętnych uczuć bywa też wyeliminowanie kogoś z rysunku lub umieszczenie na nim przedmiotu, który oddziela dziecko od jakiejś osoby. Pomiędzy sobą a np. tatą dziecko umieściło szafę czy drzewo? Być może ojciec jest zbyt wymagający. Czytaj też: Jak pokonałam zazdrość córeczki 3. Odkryj na rysunku charakter swojego dziecka Przede wszystkim staraj się zwrócić uwagę na sposób, w jaki dziecko tworzy swoje prace. Linie, które wychodzą spod jego ręki, są długie, rysowane z rozmachem i z dużą siłą nacisku kredki? Świadczy to o energii, odwadze, pewności siebie, a nawet o gwałtowności. Na rysunku dziecka nieśmiałego czy pełnego obaw linie są delikatne, posunięcia kredką niepewne, a postacie nieraz tak małe, że na kartce papieru zostaje mnóstwo pustego miejsca. Z kolei zamaszyste, chaotyczne, szybkie pociągnięcia kredki często cechują dziecko nadpobudliwe. Zdarza się, że w całym rysunku namalowanym delikatną kreską, jedna postać narysowana jest specjalnie mocno. O czym to świadczy? Dziecko wiąże z tą osobą silne emocje – może to być miłość, podziw lub odwrotnie: gniew czy agresja. Uwaga! Agresję mogą wyrażać także przedmioty służące do walki – np. karabin czy nóż, które dziecko umieszcza w swoich rękach. Warto wtedy porozmawiać z dzieckiem o jego uczuciach. Zobacz też: Jaki charakter ma twoje dziecko? - test 4. Rozszyfruj znaki na narysowanych twarzach Na rysunkach twojego dziecka wszyscy zwykle się uśmiechają? Nikt nie jest przestraszony, smutny czy zagniewany? Możesz więc być spokojna – dziecko ma doskonały nastrój, czuje się kochane, bezpieczne i szczęśliwe. Gorzej, gdy postacie są pochmurne, złe lub sprawiają wrażenie wyobcowanych. Taka praca wskazuje bowiem na przykre emocje (związane np. z sytuacją w przedszkolu czy domu). A co oznacza osoba pozbawiona twarzy, np. stojąca tyłem? To może być ktoś, kogo dziecko nie akceptuje – np. nielubiana opiekunka. Warto wtedy zapytać dziecko, kim jest postać i czemu właśnie tak została przedstawiona. Wiele dzieci zdradza w ten sposób swoje pragnienie ograniczenia kontaktów z tą osobą. Uwaga! Gdy wszystkie prace dziecka są ponure lub postacie zawsze mają wykrzywione twarze – może to być sygnał, że twój przedszkolak z czymś sobie nie radzi. Możliwe, że potrzebuje więcej pieszczot i zainteresowania rodziców? Czytaj też: Dziecko nielubiane w przedszkolu - jak możesz mu pomóc? 5. Sprawdź, jakich kolorów są rysunki dziecka Pogodne, wesołe, życzliwie nastawione do świata dziecko najczęściej wybiera jasne, ciepłe barwy: czerwoną, żółtą, pomarańczową. Dziecko spokojne, zrównoważone chętnie sięga po kredkę, zieloną, niebieską, fioletową. Rysunki ponure, z przewagą czerni i brązu sygnalizują, że mały twórca jest w złym nastroju lub brakuje mu poczucia bezpieczeństwa. Nie wpadaj jednak w panikę, jeśli dziecko namaluje twój portret ciemną kredką. Być może sięgnęło po prostu po pierwszą z brzegu. Natomiast obrazek cały zamalowany na czarno może dla odmiany przedstawiać... głęboką noc. A jeśli dziecko tylko jednej postaci poskąpiło kolorów? Może to świadczyć o jego nie najlepszych relacjach z tą osobą. I odwrotnie – osoba, przy której dziecko użyło więcej barw niż przy innych, często jest tą, z którą dogaduje się najlepiej. Uwaga! Zdecydowana dominacja czerwieni z czernią bywa oznaką gniewu. Niewykluczone, że synek czy córeczka przeżywa jakieś problemy, które wymagają twojej pomocy. Interpretuj rysunki dziecka zgodnie z jego wiekiem Inaczej będzie rysował przedszkolak, a inaczej starsze dziecko. Mały plastyk stopniowo rozwija swoje umiejętności: 1,5–2 lata. Dziecko tworzy tzw. bazgroły. Jego prace nie przedstawiają żadnej sensownej treści – najczęściej są to linie, które bezładnie splatają się ze sobą, kołyszą, krzyżują. 2–4 lata. Na obrazkach dziecka pojawiają się postacie ludzkie, większość z nich to tzw. głowonogi. 4–6 lat. Dziecko próbuje coraz dokładniej odwzorować świat – rysuje domki, kwiaty, słońce. 6–9 lat. Postacie i przedmioty na rysunkach są ujmowane coraz bardziej realistycznie – drzewa mają liście, a dom – okna i komin. Rysunek dziecka w diagnozie pedagogicznej: test rysunku rodziny, domu Na podstawie rysunku dziecka pedagog jest w stanie „odczytać” wiele emocji i odczuć dziecka. Zobaczy: więź emocjonalną rodziny, stopień zaspokojenia potrzeb psychicznych dziecka, postawy i zachowania rodziców, metody wychowawcze rodziców, głębokie problemy, z jakimi boryka się dziecko np. czy jest zastraszone albo molestowane. Czasami rysunek dziecka powie nam więcej niż tysiąc słów. Nie zawsze jest przecież w stanie otworzyć się przed nami, a tym bardziej przed kimś z zewnątrz. Zobacz też: Dziwne rysunki dzieci - czy powinny niepokoić? Szlaczki do druku – nauka pisania liter, cyferek, rysowanie po śladzie [26 WZORÓW] Jak sprawić, by dziecko zdrowo się rozwijało? [WYWIAD Z EKSPERTEM]
Każdy problem można rozwiązać! Poznaj nową serię komiksów „Smerfy i świat emocji”
Chociaż o dzieciństwie zwykle mówi się, że jest beztroskie, to… maluchy także mają swoje lęki i problemy. Strach przed ciemnością, brak wiary w siebie czy bycie odrzuconym przez rówieśników to tylko niektóre z nich. Jak wspierać przedszkolaki w ich trudnościach? Jednym ze sposobów jest wspólne czytanie nowej serii komiksów wydawnictwa Egmont Polska – „Smerfy i świat emocji”.
Świat emocji jest zawiły i nierzadko skomplikowany. Szczególnie trudno jest się w nim odnaleźć… najmłodszym. Patrząc, jak mierzą się z różnymi trudnościami i lękami, jako dorośli chcemy im pomóc, niestety zdarza się, że nie wiemy, jak to zrobić. Jeśli chcesz wspierać malucha, rób to razem ze Smerfami! Gdy stają się bohaterami opowieści, maluchowi łatwiej jest zrozumieć, co przeżywa, a także, jak może rozwiązać problem, z którym się zetknął. Nowa seria komiksów to świetna lektura zarówno dla przedszkolaków i ich rodziców, jak również dzieci starszych, które potrafią już samodzielnie czytać. Rozwiąż problem ze Smerfami Każdy album serii „Smerfy i świat emocji” podzielony jest na dwie części. Pierwsza z nich jest komiksowa. Właśnie tutaj dziecko zapoznaje się z opowieścią, w której ktoś z bajkowego świata spotkał się z trudną sytuacją. – Dzięki takiej budowie historii, łatwiej jest dziecku zrozumieć to, co samo przeżywa, bo bohater opowiadania opisuje i przeżywa to co dziecko. Daje to dziecku poczucie, że nie ma nic dziwnego w tym, co czuje, że jest to powszechne i inni też tak mają – zaznacza Sylwia Jatczak, psycholożka i pedagożka pracująca na co dzień z dziećmi w wieku przedszkolnym – Papa Smerf odgrywa w opowieści rolę terapeuty. Szuka pomysłu na rozwiązanie sytuacji, uświadamia Smerfowi, czyli dziecku, że jest w stanie sobie poradzić i przezwyciężyć lęki czy trudne emocje. Opowiadanie zawsze dobrze się kończy – dodaje ekspertka. W drugiej części książki znajdują się wskazówki, które posłużą zarówno dzieciom, jak i rodzicom. Dzięki temu, że opracowała je Diana Drory, psycholożka dziecięca i psychoanalityczka, porady są skuteczne, co skutkuje zrozumieniem problemu, a co ważne, również pomaga okiełznać emocje i poradzić sobie z lękami. View oEmbed on the source website Nowości już w sprzedaży! Już 24 marca br. ukazały się dwa pierwsze tomy cyklu to: „Smerf, który bał się ciemności” oraz „Smerf, który był niezdarny”. Pierwsza z nich opowiada o Strachusiu, który boi się wszystkiego, jednak najbardziej – ciemności. Nie jest jednak tylko jego problem… W nocy krzyczy z przerażenia, dlatego budzi przy tym całą wioskę. Oprócz tej komiksowej historii w tomie 1. znajdują się także wskazówki, jak poradzić sobie w sytuacji, która spotkała Strachusia, a może mieć miejsce również u maluchów. – Dzieci bardzo często boją się ciemności i nocy. Obawiają się zostać wieczorem same w pokoju, zasypiać odseparowane od rodziców. Lęki, które odczuwają, są dla nich bardzo trudne do pokonania. Dla nas, dorosłych, problem z samodzielnym zasypianiem dzieci często jest wielkim wyzwaniem. Jeśli twoje dziecko nie zasypia samo, boi się ciemności, jest lękliwe w różnych sytuacjach, to ten komiks może wam pomóc to przezwyciężyć – zachęca Sylwia Jatczak. Z kolei w 2. tomie przedstawiona jest historia Ciamajdy, który wszystko robi nie tak… To z kolei sprawia, że z czasem staje się smutny, niepotrzebny i przestaje wierzyć w siebie. Na szczęście wszystko kończy się dobrze i historia pokazuje, że każdy ma swoje mocne strony, co pozwala osiągać wymarzone cele. – Część poradnikowa tego albumu wyjaśnia dziecku, skąd się biorą porażki i że tak naprawdę jest to zupełnie naturalne, bo często na początku wiele czynności jest dla nas trudnych i po prostu nam się nie udaje – podkreśla Sylwia Jatczak. – Pomaga dziecku zrozumieć reakcje otoczenia na jego nieudane próby, a także poradzić sobie z nimi. Wyjaśnia, skąd się biorą i dlaczego denerwują innych lub są przez nich wyśmiewane – dodaje psycholożka. Dowiedz się więcej o superksiążkach terapeutycznych „Smerfy i świat emocji” >>> TUTAJ Materiał powstał we współpracy z wydawnictwem Egmont Polska View Ediplayer on the source website
Wstydliwe, wrażliwe lub nieśmiałe dziecko. Jak wspierać je w rozwoju? [LIVECZAT z ekspertem]
Czy moje dziecko jest wysoko wrażliwe? Jak poradzić sobie z nieśmiałością u dziecka? Dlaczego warto rozwijać empatię? Zobacz nasz liveczat z psycholog Dorotą Zawadzką organizowany w ramach akcji „Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem” i rozwiej swoje wątpliwości!
Tym razem, podczas spotkania z Dorotą Zawadzką prowadzonego przez redaktorkę mamotoja.pl Katarzynę Imiołek, rozmawialiśmy o empatii i wrażliwości. Warto pamiętać, że pierwsza z nich znacząco pomaga w życiu. Z badań wynika, że wcale nie inteligencja racjonalna, czyli IQ, ułatwia osiągnąć sukces życiowy, a właśnie inteligencja emocjonalna. Opłaca się zatem pracować z dzieckiem i rozwijać również w tym obszarze. Ekspertka odpowiadała na pytania rodziców w tym temacie przez ponad 40 minut. Co trzeba wiedzieć o empatii? Chociaż nadal często jest ona mylona z sympatią, to coraz więcej rodziców ma świadomość, że jest bardzo ważna i należy ją rozwijać u dziecka. W skrócie – empatia to zdolność do rozpoznawania i współodczuwania stanów emocjonalnych i psychicznych innych ludzi. Aby korzystanie z niej było możliwe, należy przede wszystkim poznać swoje emocje oraz umieć je od siebie rozróżniać. W szerszym rozumieniu empatia to jedna ze składowych inteligencji emocjonalnej. Dzięki tej umiejętności możemy postawić się w sytuacji drugiej osoby. Aby to zrobić, musimy jednak rozpoznawać emocje, rozumieć je i zarządzać nimi, a do tego konieczne jest sięganie do własnych zasobów. To z kolei nie zawsze jest proste, a czasami jest wręcz niemożliwe… Dlatego też warto pamiętać, by od małego rozwijać w dzieciach empatię, a także tłumaczyć im, że to nie one muszą rozwiązać trudną sytuację, w jakiej znalazła się druga osoba, a najważniejsze jest, by rozumieć i dać jej to zrozumienie poczuć. Czy emocje są niezbędne do życia? Ekspertka zauważyła, że rodzice bardzo często wymagają od dziecka tego, by było grzeczne. W ich rozumieniu zwykle chodzi o to, by nie przeżywało nadmiernie zarówno tych pozytywnych, jak i trudnych emocji. Powinno być raczej stonowane i w żadnym razie nie nadmierne w żadną ze stron. Tym czasem psycholog podkreśliła również, że przecież dziecko obserwuje, chłonie i uczy się swoich emocji także poprzez emocje dorosłych. A przecież widzi, jak się złościmy, płaczemy, smucimy czy ekscytujemy… Dlatego też warto pamiętać, że chociaż temat emocji jest trudny i często mierzymy się z nim przez całe życie, to są one niezbędne w życiu dzieci i dorosłych. Kluczowe jest jednak, by umieć je rozpoznawać i pokazywać w sposób akceptowalny społecznie. Dziecko wysoko wrażliwe? Taki maluch wszystko przeżywa wielokrotnie mocniej i głębiej niż przeciętnie, a także zwykle mocniej i głębiej niż rodzic jest w stanie znieść... I chociaż jest to trudne dla dorosłych, ekspertka podkreśliła, że w żadnym razie nie można bagatelizować sytuacji, w których np. dziecko przeżywa koniec świata zanosząc się histerycznym płaczem. Oczywiście rodzic może nie rozumieć powodu płaczu, jednak istotne jest, by zrozumieć jego potrzeby i być z nim w jego trudach. Warto także pamiętać, że dzieci wysoko wrażliwe lub tzw. high need baby mają wyjątkowe potrzeby, które nie są kara bądź niczym złym dla dziecka. Istotne jest, by mama i tata takiego malucha zauważyli, że ich dziecko widzi i czuje świat bardziej. Z takich pociech wyrastają wrażliwi i empatyczni dorośli, dlatego warto pielęgnować ich wyjątkowość. Jak poradzić sobie z dziecięcą nieśmiałością? Przede wszystkim warto dać dziecku przestrzeń i nie wywierać na nim presji. Trzeba zdawać sobie sprawę, że im nachalniej będziemy je zachęcać, tym spotkamy się z większym oporem. Ekspertka podkreśliła, że bardzo ważne jest, by to dziecko decydowało na jakich warunkach np. wejdzie do nowej grupy lub zmierzy się z nowym doświadczeniem. I tak np. jeśli dziecko przyszło na zajęcia i przez nieśmiałość nie chce w nich uczestniczyć, rodzic może np. usiąść z nim i wspólnie obserwować, co się dzieje w nowej przestrzeni. Warto wspierać w tym malucha, być obok niego i mieć w tym wszystkim dużo cierpliwości i tolerancji. Nieśmiałym dzieciom niezwykle pomocny może okazać się trening umiejętności społecznych. To fantastyczne zajęcia, które pokazują dzieciom, jak zachować się w różnych sytuacjach i co najważniejsze – na wiele różnych sposobów. Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz nasz liveczat!
#PoRuszająceMomenty: Jak rozwijać ciekawość świata w „czterech ścianach”? Rozmowa z psychologiem
Z jednej strony, zostaliśmy zamknięci w domach. Z drugiej jednak, dostaliśmy od losu czas dla siebie. Warto więc docenić te wspólne momenty i cieszyć się nimi. Jak celebrować rodzinne chwile, rozwijać w dziecku chęć poznawania świata, budować więzi i… nie zwariować, mówi psycholog Monika Perkowska.
Monika Perkowska: To bardzo trudne cieszyć się z czasu, w którym mamy zabraną wolność. Najpierw dotknęła nas mieszanka uczuć smutku, złości, niezgody, a dopiero potem postaraliśmy się żyć na nowych warunkach, czerpiąc radość z małych wydarzeń. Nie bójmy się naszych uczuć. One są potrzebne, aby radzić sobie z trudnościami, dają siłę do przemyśleń i działania. W rezultacie z większą łatwością będziemy cieszyć się z czasu rodzinnego spędzonego razem. Jak nie zwariować? O tym, jak ważna jest przestrzeń dla samego siebie, wiadomo nie od dziś. Łatwiej o nią zadbać, gdy można uciec do parku, na ściankę wspinaczkową, czy wyrwać się na kawę z przyjaciółkami. Jednak będąc z dzieckiem i partnerem non stop pod jednym dachem, znalezienie chwili dla siebie jest... tym bardziej wskazane. To bardzo trudne, ale też nie jest niewykonalne. Jeśli mamy wystarczający metraż, korzystajmy z odrębnych pomieszczeń, aby mieć czas tylko dla siebie. Jeśli to niemożliwe, postarajmy się chociaż pójść na samotny spacer, poleżeć dłużej w wannie, poprosić partnera/partnerkę o wsparcie. Rozmawiajmy o tym, jak czujemy się w nowej rzeczywistości. Jeszcze trudniej jest, gdy jesteśmy tylko z dzieckiem. Maluch, zwłaszcza ruchliwy i pełen energii, może sprawiać, że opadamy z sił. Bardzo często narasta w nas frustracja i nie ma gdzie dać ujścia negatywnym emocjom. Zatroszczenie się o swój stan emocjonalny to ważne zadanie rodzica. Gdy dorosły osiąga dobrostan psychiczny, chroni w ten sposób dziecko – daje mu poczucie bezpieczeństwa. Korzystajmy ze wsparcia najbliższych, rodziny, przyjaciół. Gdy czujemy, że nie radzimy sobie z zalewem emocji, skorzystajmy z pomocy psychologa. To ważne, aby dorośli ustalili, jak będzie wyglądał podział obowiązków oraz opieka nad dzieckiem. Podstawą porozumienia jest poprawna komunikacja, pełna szacunku i zrozumienia. Taki komfort psychiczny i dobre samopoczucie sprawią, że będziemy mieć szansę dużo ciekawiej i efektywniej spożytkować czas spędzany wspólnie. Zabawy w domu Domowa przestrzeń ma tę podstawową zaletę, że dobrze ją znamy. Możemy więc wykorzystać każdy zakamarek na kreatywne zabawy. Stworzyć bazę z krzeseł, koców i poduszek, labirynt z klocków lub wykorzystać przestrzeń na balkonie na spoglądanie w niebo i wymyślanie własnych kosmicznych przygód. Najlepszą zabawą dla maluszka jest spędzanie czasu z rodzicem. Dziecko współodczuwa atmosferę budowaną przez rodzica, czuje bliskość, a to stanowi bodziec do rozwoju. Nic nie jest w stanie zastąpić czasu spędzonego z najbliższymi. Pamiętajmy o tym, że nie musimy kupować specjalnych zabawek, ponieważ dla maluszka wszystko, co go otacza, jest ciekawe. Postawmy na naszą kreatywność i podążajmy za zainteresowaniem dziecka. Bardzo pomocne będzie spojrzenie na świat z perspektywy malucha. Położenie się na dywanie lub odkrywanie świata z dzieckiem na rękach. To może pomóc w tworzeniu kolejnych, kreatywnych scenariuszy zabaw. Oczywiście to ważne, aby interesować się rozwojem dziecka i dopasowywać aktywność do jego możliwości. Wczucie się w potrzeby dziecka pozwoli na pomysłowość w zakresie oferowanych zabaw. Zwróćmy uwagę na zabawy stymulujące rozwój ruchowy, które pozwolą na nieskrępowaną aktywność, ale też relaksujące, czy aktywizujące rozwój poznawczy. Różnorodność zapewnia odpowiednią ilość bodźców zarówno dla dzieci, jak i rodziców. Nie róbmy jednak nic na siłę, ponieważ zabawa powinna kojarzyć się z radością, a nie przymusem. Budowanie więzi Bycie ze sobą w domowym zaciszu to doskonały czas na budowanie więzi i pogłębianie istniejących relacji – w każdej konfiguracji. Z dzieckiem, partnerem i we troje. Budowanie prawidłowych więzi zaczyna się już od chwili narodzin dziecka i właściwie trwa przez całe życie, choć w niektórych przekazach mówi się o tym, że szczególnie ważnym okresem jest okres wczesnego dzieciństwa, kilka pierwszych lat życia malucha. Przyglądając się więziom dziecka z rodzicami, warto też zwrócić uwagę na więzi łączące rodziców i rodzin, z których pochodzą. Bliskość, ciepło oraz respektowanie swoich potrzeb pozwalają na budowanie bezpieczeństwa emocjonalnego w rodzinie i prawidłowy rozwój dziecka. Dlatego warto spojrzeć na bycie w domu z zupełnie innej strony. Może okaże się, że to dobry moment, żeby przyjrzeć się również sobie i odkryć nieznane… Konsultacja merytoryczna: Monika Perkowska Psycholog i psychoterapeuta dziecięcy. Artykuł powstał z udziałem marki Pampers
11 niezawodnych zwrotów, które ukoją płacz dziecka
Rodzice często nie wiedzą, jak reagować, gdy maluch płacze. Tymczasem to okazja do nauki radzenia sobie z trudnymi emocjami. Sprawdź, jak powinieneś reagować, gdy pojawiają się łzy.
Gdy maluszek przychodzi na świat, nikt nie oczekuje, że noworodek powie, co mu dolega lub na co ma ochotę. To oczywiste, że płacząc, próbuje dać znać, że jest głodne, potrzebuje bliskości lub coś mu dolega. Gdy dziecko rośnie i zaczyna się coraz sprawniej się komunikować i oczekujemy, że samo poradzi sobie z emocjami i nie będzie płakać "bez powodu". W pierwszych latach życia dziecko wyraża uczucia całym sobą. Również natężenie reakcji emocjonalnych często jest niewspółmierne do siły bodźca. Przedszkolak w niewielkim stopniu jest zdolny do kontrolowania swoich emocji. Zadaniem rodzica jest nauczenie dziecka panowania nad własnymi emocjami i nie chodzi tu o ich tłumienie, a pomoc w ich zrozumieniu i kształtowaniu skutecznych sposobów ich regulacji. Dlaczego płacze? Warto wiedzieć, że łzy niekoniecznie muszą oznaczać smutek. Płacz może być efektem gniewu, frustracji, strachu, podniecenia, zamieszania, niepokoju, a nawet szczęścia. Najczęściej rodzice zadają pytanie "Co się stało?", tymczasem maluch tego nie wie. Brak wystarczających umiejętności werbalnych sprawia, że nie potrafią wyjaśnić, co czują. Nieistotne, jak trywialny jest według ciebie powód płaczu, brak odpowiedniej reakcji pozbawi cię szansy, by nauczyć dziecko, jak radzić sobie ze wszystkimi emocjami, nawet tymi trudnymi. Najgorsze, co możesz zrobić w takiej sytuacji, to powiedzieć "Nie płacz". To nie tylko nie rozwiąże sytuacji, ale wręcz może zaszkodzić. Dajesz do zrozumienia, że emocje nie są ważne i nie rozumiesz, co czuje. Jak reagować na płacz? Badania wykazały, że mózg rodzica natychmiast reaguje na płacz dziecka. Opiekun staje się bardziej uważny i gotowy do działania. Podwyższone tętno i motywacja do działania, często sprawiają, że zachowanie dziecka nas złości. Tymczasem naszym zadaniem jest wspieranie dziecka w zakresie samoregulacji emocjonalnej. Możemy to robić tylko, gdy podchodzimy do dziecka z empatią i zrozumieniem. Następnym razem, gdy maluch się popłacze, posiwięć mu uwagę i czas. Zastanów się, jak się czujesz. Jeśli sama jesteś spięta i zdenerwowana, nie pomożesz dziecku. Weź dwa oddechy. Gdy będziesz gotowa, zamiast "nie płacz" spróbuj jednego z poniższych zwrotów. "Jestem przy tobie, pomogę ci" - nawet jeśli dziecko nie chce twojej pomocy, daj znać, że jesteś gotowa, by to zrobić. Niech poczuje twoje wsparcie. "Widzę, że to dla ciebie trudne" - pokaż, że widzisz i rozumiesz swoje dziecko, a także emocje, jakie nim targają. "Rozumiem, że jesteś smutny/rozczarowany/przestraszony/niespokojny/szczęśliwy. To, co czujesz, jest ok" - taka wypowiedź wzmacnia przekonanie dziecka, że ma prawo do przeżywania emocji, bez względu na to, jakie one są. "To było smutne/ frustrujące/ rozczarowujące" - chodzi, nie tylko o emocje, ale i o zauważenie sytuacji, która wzbudziła w dziecku takie, a nie inne odczucia. "Kocham cię, jesteś przy mnie bezpieczny" - zachęca to do bliskości. Niektóre dzieci potrzebują przytulenia, trzymania za rękę, by poczuć, że nie są same, gdy targają nimi trudne emocje. "Zróbmy przerwę" - nie zawsze dziecko potrzebuje bliskości. Czasem usunięcie się jest lepszą metodą na wyciszenie. Separacja może pomóc, ale nie może być metodą samą w sobie. "Czy potrzebujesz pomocy/ przerwy/ chcesz spróbować jeszcze raz?" - jeśli płacz wywołała frustracja, twoje dziecko potrzebuje jednej z trzech rzeczy: pomocy w wykonaniu zadania, przerwy w jego wykonywaniu lub podjęcia ponownej próby, być może z pomocą. Pytając dziecko, czego chce, pozwalasz mu poczuć się ważnym. "Słyszę, że płaczesz, ale nie wiem, czego potrzebujesz, czy możesz mi pomóc zrozumieć" - nawet jeśli maluch nie potrafi jeszcze wytłumaczyć, co się dzieje, warto podejmować takie próby, to dobry trening. Jeśli wiesz, co dzieje się z dzieckiem, warto nazywać te emocje, by w przyszłości umiało je samodzielnie nazywać. "Pamiętam kiedy..." - dziecko w silnych emocjach nie jest w stanie słuchać. Odnosząc się do czasu, gdy było spokojne i szczęśliwe pomagasz mu przygotować mózg do racjonalnego myślenia. "Wymyślmy razem rozwiązanie" - ostatecznie chcemy pomóc dziecku w rozwijaniu umiejętności rozwiązywania problemów. Pokazując dziecku różne wyjścia z sytuacji, pomagasz przetwarzać emocje, obiektywnie patrzeć na to, co się wydarzyło, a także docelowo znajdować rozwiązanie. Zachowaj ciszę i otocz miłością - czasem słowa są zbędne. Okaż empatię, bądź wsparciem i ostoją dla swojego dziecka. View Burdaffi on the source website View Burdaffi on the source website Źródło: mother.ly
WYNIKI Wygraj 1 z 3 polskich lalek szytych ręcznie Kate4Kids. Konkurs „Emocje"
Weź udział w naszym konkursie – pokaż na zdjęciu twoje dziecko prezentujące minę, jaką widzi na twarzy lalki Kate4Kids. Trzy najlepsze fotografie nagrodzimy lalkami Kate4Kids.
Rozwój empatii u dziecka: jak ją rozwijać w codziennej zabawie [WIDEO]
Jak wspierać emocje dziecka podczas zabawy i codziennych czynności? Radzi Dorota Maciejec, psycholog dziecięcy.
Empatią nazywamy współodczuwanie emocji drugiego człowieka. – Rozwijanie emocji rozpoczyna się już od wieku niemowlęcego – mówi Dorota Maciejec, psycholog dziecięcy. – Widoczne jest to już o kilkumiesięcznego niemowlęcia, które, gdy zostanie umieszczone w jednym pomieszczeniu z innym płaczącym dzieckiem, samo zaczyna płakać. Jest to pierwszy objaw empatii, gdy dziecko nie odróżniając siebie od innych, zaczyna odczuwać emocje od osób z bliskiego otoczenia. Jak rozwijać empatię u dziecka? Zdaniem psychologa należy zwracać uwagę dziecka na emocje innych. Jak to robić? Można opowiadać dziecku, czym są emocje, jak sobie z nimi radzić. Na przykład można wykorzystać naturalne sytuacje z naszego codziennego życia. Dobrze jest opowiadać o tym, jak się czujemy i jak mogą poczuć się inni. Rozwijając empatie, możemy wykorzystywać zabawki bliskie dziecku. – Pamiętajmy o tym, że dzieci mają fantastyczną umiejętność nadawania cech żywych przedmiotom nieożywionym – dodaje psycholog. – Dzieci wierzą, że lalka i miś czują, więc możemy porozmawiać o tym, dlaczego miś jest smutny i co można zrobić, by poprawić mu nastrój. Ważne jest również nazywanie emocji. Dzieci, które wiedzą, czym są emocje, z czego wynikają i jak można sobie z nimi radzić. Będą miały lepiej rozwinięte umiejętności społeczne, a co za tym idzie, lepiej będą sobie radziły w relacjach z innymi dziećmi, rówieśnikami, ale i w kontaktach w życiu późniejszym. Uwrażliwienie dzieci na emocje innych to jest właśnie rozwijanie empatii u dziecka. Niepewność w nowych sytuacjach - jak wspierać dziecko? Pierwsze wyjście do przedszkola jest niezwykle ważnym wydarzeniem w życiu każdego małego dziecka. Aby trochę przygotować dziecko do tego ważnego momentu – zdaniem psychologa – warto poświęcić temu trochę uwagi. – Możemy do tego wykorzystać na przykład klocki tematyczne, które prezentują życie w przedszkolu – podpowiada Dorota Maciejec. – Możemy wcielać się w role i opowiadać jak wygląda życie w przedszkolu, rozwijając różne scenariusze wydarzeń przedszkolnych. Warto również sięgnąć po metodę bajko terapii. Jest wiele dostępnych na rynku książek opisujących pierwszy dzień w przedszkolu dziecka. – Dzięki takim książeczkom dydaktycznym dzieci zapoznają się z typowymi sytuacjami w przedszkolu, coraz więcej wiedzą, jak życie w przedszkolu wygląda i to pozwala im lepiej oswoić się z tą nową dla nich sytuacją – dodaje psycholog. Dlatego warto przybliżyć dziecku uczucia, jakie mogą towarzyszyć podczas pierwszych dni w przedszkolu. Dlaczego tak ważna jest zabawa w role? Zabawa w role pozwala dzieciom nauczyć się różnych sytuacji społecznych. Dzięki tej zabawie, dzieci nie tylko rozwijają się społecznie, ale uczą się zachowań akceptowalnych i tych zachowań, które są niepożądane. – Wielu rodziców martwi się, bo ich dzieci lubią bawić się w czarne charaktery na przykład złodziei, czy złoczyńcy– mówi psycholog. – Wcielają się w rolę złodziei, czy złoczyńcy,. Pamiętajmy jednak, o tym, że to ważna lekcja dla dziecka. Ponieważ dzieci w takich sytuacjach uczą się, że bycie taką złą postacią nie jest niczym dobrym i że za to czeka je kara. Ponadto wcielanie w role uczy dzieci codziennego funkcjonowania w rodzinie. Przyglądając się zabawie przedszkolaków, zobaczymy, że dość często dzieci bawią się w dość stereotypowy sposób. – Dziewczynka wchodzi w rolę mamy, która zajmuje się dzieckiem, wozi lale w wózku, sprząta, robi pranie, gotuje, albo bawi się w panią sprzedawczynię – mówi Dorota Maciejec. – Jeśli synek wchodzi w rolę, to jest często złodziejem, policjantem, albo tatą, który rozmawia przez telefon, albo myje samochód. To jest normalne, typowe i pozwala w ten sposób rozwijać tożsamość płciową. W filmie wykorzystano zdjęcia z wykładu o rozwoju empatii psycholog Doroty Maciejec, podczas warsztatów z rodzicami w Warszawie, którego sponsorem była firma Lego. Polecamy: Jak silna jest inteligencja emocjonalna u dziecka? Zrób test! Jak radzić sobie z napadami złości u dziecka? Dlaczego tak ważne jest nazywanie emocji u dziecka? [WIDEO]
Co dziecko chce ci powiedzieć? Wyjaśniamy tajny kod kilkulatków
Dziecko nie zawsze mówi to, co myśli. Czasem używa tajnego kodu. Nam udało się go jednak odszyfrować. Oto podręczne tłumaczenie języka przedszkolaka.
Nie kocham cię, mamo Dosłowne tłumaczenie: Zrobiłaś coś takiego, co sprawiło mi ogromną przykrość I bez względu na to, czy była to rzecz banalna (jak np. zakaz włączenia telewizora), czy dotyczyła niebezpiecznej zabawy (np. nie pozwoliłaś dziecku wspinać się po meblach), maluch postanowił cię za to okrutnie ukarać, bo sam czuje się fatalnie. Zamiast reagować emocjonalnie, lepiej spokojnie wytłumacz malcowi, że nie powinien tak mówić. Pokaż mu, co tak naprawdę go zdenerwowało (najczęściej to twój zakaz), wytłumacz swoje postępowanie. Dobrze też powiedzieć, że nie powinno się używać takich słów, bo można kogoś mocno zranić. Dzięki temu dziecko uczy się rozpoznawania prawdziwej przyczyny swoich uczuć i kierowania nimi. Bo ty mnie nie kochasz Dosłowne tłumaczenie: Zrób wreszcie to, czego chcę W ten sposób dziecko chce cię zmanipulować, czyli liczy na to, że tknięta wyrzutami sumienia wyrazisz wreszcie zgodę na pomalowanie kredkami wszystkich ścian w pokoju albo w drodze wyjątku pozwolisz zjeść litr lodów na jeden raz. I przyznaj sama, że czasem się na tę sztuczkę nabierasz. Może nie do tego stopnia, by od razu wręczać dziecku kredki czy kubełek lodów, ale robisz się kochająca, miła czuła. Proponujesz inną atrakcję, by tylko przekonać malca o swojej miłości. I o to mu chodziło! Zamiast jednak zmieniać zdanie, lepiej powiedz dziecku, że je kochasz i właśnie dlatego nie zawsze możesz zgodzić się na wszystkie jego zachcianki (bo bolałby je brzuszek po zjedzeniu takiej ilości lodów). Jestem głupia, Jestem brzydki, Nikt mnie nie kocha Dosłowne tłumaczenie: Ale czuję się nieszczęśliwy! Powodów, dla których dziecko czasem używa tak zaskakujących (i przerażających rodziców) stwierdzeń może być kilka. Najczęściej dziecko w ten sposób chce zwrócić na siebie uwagę mamy i taty. Ta metoda jest wyjątkowo skuteczna, bo każdy rodzic natychmiast stara się zaprzeczyć wyznaniom dziecka (a więc uwaga jest pozyskana). [CMS_PAGE_BREAK] Czasem jednak zdarza się, że maluch mówiąc, że jest brzydki czy głupi, rzeczywiście tak uważa. Bywa też, że w ten sposób chce nam powiedzieć, że źle się czuje, ma jakieś kłopoty. Ponieważ jednak nie jesteśmy w stanie od razu powiedzieć, z jakiego powodu nasze dziecko używa tak dramatycznych stwierdzeń, powinniśmy zawsze najpierw wybadać sprawę. Zapytać, czy wydarzyło się coś złego w przedszkolu (może jakiś maluch użył sformułowania "brzydki" w stosunku do dziecka, ale w innym kontekście, np. "jesteś brzydki, bo kopiesz w nosie"). Czasem też powodem krytyki samego siebie jest brak zrozumienia sytuacji, nieumiejętność powiązania swoich działań z konsekwencjami (częściej tak się dzieje u maluchów z ADHD). W każdym wypadku należy z dzieckiem porozmawiać i spokojnie wyjaśnić mu cały przebieg zdarzeń. Wolisz Zuzię ode mnie Dosłowne tłumaczenie: Jestem strasznie zazdrosny o siostrę, przytul mnie szybko Takie słowa wypowiada od czasu do czasu chyba większość dzieci, które mają rodzeństwo. Najczęściej tego typu argumentów dziecko używa wówczas, gdy zostało ukarane przez rodziców, a jego rodzeństwo uniknęło kary. Trzeba wtedy wytłumaczyć malcowi swoje postępowanie. Wyjaśnić, dlaczego właśnie on, a nie jego brat czy siostra zostali ukarani. Jeśli jednak dziecko często jest zazdrosne, warto zastanowić się, czy jednak rzeczywiście tak się nie czuje. Rodzice często uważają, że rodzeństwo powinno otrzymywać wszystkiego tyle samo: tyle samo pieszczot, jedzenia, ubrań, czasu na zabawę. Ale to nie prawda. Sprawiedliwie nie znaczy po równo. Każde dziecko jest przecież inne (jedno potrzebuje się ciągle przytulać, inne woli, kiedy czytasz mu książeczki), wiele też zależy od wieku malca (kilkulatek wymaga innego zainteresowania niż niemowlę) i sytuacji (choremu dziecku trzeba poświęcić więcej czasu). Psychologowie twierdzą, że najważniejsze są odczucia samego dziecka: jeśli jego zdaniem dostaje on tyle troski i w takiej formie, w jakiej potrzebuje, to nawet, jeśli rodzeństwo dostaje jej więcej, dziecko nie ma poczucia krzywdy. Warto zatem dokładnie przyjrzeć się, jak to wygląda u nas w domu.
Dziecko, jak każdy z nas, przeżywa mnóstwo uczuć i ma potrzebę dzielenia się nimi z najbliższymi. Sprawdź, czy umiesz rozpoznać i akceptować jego emocje.
W jednej chwili się uśmiecha, w drugiej wykrzywia buzię w podkówkę – maleństwo w pierwszym roku życia jest wyjątkowo zmienne w nastrojach. Aby dostrzec wszystkie emocje, jakie nim targają, trzeba przyjrzeć mu się naprawdę uważnie. Mamo, kocham cię W pierwszym roku życia dziecka to mama jest jego jedyną ukochaną – nic w tym dziwnego. To ona najczęściej karmi i najwięcej czasu spędza z dzieckiem – choćby dlatego, że urlop macierzyński trwa około pięciu miesięcy, a tacierzyński tylko dwa tygodnie. Więź między nią a maluszkiem rodzi się już od pierwszych dni po narodzinach, ale według naukowców dziecko dopiero w drugim półroczu życia będzie miało na tyle rozwinięty mózg, aby odczuwać prawdziwe przywiązanie (tak, tak, zdolność odczuwania emocji ma wiele wspólnego z rozwojem układu nerwowego). Ci sami naukowcy przekonują też, że niemowlę jest w stanie pokochać niewiele osób. Dopiero w późniejszym wieku uczy się rozróżniać natężenie i rodzaj uczucia: co innego czuje do mamy, co innego do babci, a jeszcze co innego do misia. Patrz uważnie: Maluch cieszy się na twój widok i rozpacza, kiedy znikasz mu z oczu? Takie zachowanie w języku niemowląt to dowód, że między wami już istnieje uczuciowa więź. Od szóstego miesiąca, kiedy przywiązanie dziecka do rodziców przybierze na sile, oznaki jego ciepłych uczuć także będą wyraźniejsze. Czuję radość U najmłodszych dzieci radość ma źródło głownie w komforcie fizycznym. Każde maleństwo poczuje się szczęśliwe, kiedy będzie najedzone, przewinięte i przytulone do mamy. Patrz uważnie: Już w szóstym tygodniu życia maluch daje znać, że odczuwa radość: szeroki uśmiech na twarzy i uśmiechnięte oczka to przecież bardzo wyraźny sygnał. Co ciekawe, uśmiech dziecka jest nie tylko oznaką jego radości, ale też próbą nawiązania kontaktu z otoczeniem. Boję się Na szczęście maleńkie dziecko nie wie jeszcze, że powinno bać się ciemności albo czarownicy. Przerażają go bardziej prozaiczne rzeczy: nagły hałas, ostre światło. W okolicach ósmego miesiąca pojawi się tzw. lęk separacyjny: maluch będzie manifestował go, chodząc za tobą krok w krok albo płacząc na widok zbliżających się do niego innych osób. Pamiętaj, że chociaż strach to pożyteczne uczucie, niemowlę jest wobec niego zupełnie bezradne – nigdy nie zostawiaj go z tym uczuciem sam na sam. Patrz uważnie: Przestraszony maluch zaczyna gwałtownie i głośno płakać. Trudno go uspokoić nawet przez dłuższą chwilę. Może też odwracać się i zasłaniać oczy w geście rozpaczy. [CMS_PAGE_BREAK] Jestem wściekły Frustracja, złość albo wściekłość, tak samo jak i wspomniany przed chwilą strach, są korzystne, bo często stają się motorem do działania. Kiedy np. półroczny maluch dostrzeże leżącą obok grzechotkę, będzie dotąd starał się ją schwycić, aż wreszcie odrobinę posunie się do przodu – a wtedy jego frustracja zmieni się w bardzo przyjemną i podbudowującą ego satysfakcję. Patrz uważnie: Kiedy coś pójdzie nie po myśli twojego aniołka, w ciągu chwili zmieni się w prawdziwą Gburię-Furię. Zacznie krzyczeć, napnie mięśnie. Weź go na ręce, ale uważaj – dziecku może wpaść do głowy, by np. uderzyć cię albo ugryźć ze złości. Smutno mi „Och, nie rozpaczaj tak” – mówimy, gdy maluch aż zanosi się od płaczu. Często lekceważymy jego smutek: wydaje się nam, że w takich chwilach histeryzuje albo próbuje coś wymusić. Tymczasem psycholodzy są przekonani, że niemowlę, zwłaszcza w pierwszym półroczu życia, nie jest w stanie robić czegokolwiek „specjalnie”. Załóż zatem, że maluchem naprawdę targają trudne uczucia i potrzebuje wsparcia. Pozwól mu się wtedy wypłakać, ale nie samotnie w łóżeczku, tylko w twoich ramionach. Przecież i nam pomaga, kiedy najbliżsi dają nam prawo do przeżywania trudnych uczuć i towarzyszą w ich przezwyciężaniu. Patrz uważnie: Maluch w chwili smutku płacze inaczej niż wtedy, kiedy jest głodny albo zły. Jego niezbyt głośne zawodzenie brzmi żałośnie i może trwać dość długo. Czuję to, co czuje mama Maluchy szybko uczą się odczytywać emocje innych osób – już w pierwszych tygodniach umieją rozpoznawać, kiedy mama jest odprężona, a kiedy dopada ją stres, przygnębienie albo złość. Pamiętaj, że dziecko łatwo zaraża się emocjami dorosłych. Kiedy wokół niego panuje napięta atmosfera, np. po kłótni rodziców, ono samo, pozornie bez powodu, może mieć kłopot z wieczornym wyciszeniem albo stracić apetyt. Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Czy warto świętować Walentynki z dzieckiem?
Jesteśmy zdania, że naprawdę warto świętować z maluchem walentynki. Bo to doskonała okazja, by sprawić komuś radość i nauczyć dziecko kilku ważnych rzeczy.
To nieprawda, że walentynki są zarezerwowane wyłącznie dla dorosłych. Przecież przedszkolaki też się zakochują. I to bardzo mocno i na zawsze. – Poza tym 14 lutego – tłumaczy psycholog – dziecko może dać prezent nie tylko ukochanej koleżance, ale także najlepszej przyjaciółce, mamie, bratu. Naprawdę warto potraktować to święto jako doskonały pretekst do złożenia życzeń tym wszystkim, których kochamy, lubimy, szanujemy. Dlaczego? Oto kilka najważniejszych powodów. Miło sprawiać przyjemność Kiedy kilkuletnia dziewczynka dostanie pierścionek albo malutkiego misia, na pewno bardzo się ucieszy. Ale ucieszy się także kolega, który go ofiarował. Bo miłe jest nie tylko otrzymywanie podarków, ale także ich dawanie. Dziecko może też zrobić prezent własnoręcznie. Wystarczy kartka papieru, nożyczki, kredki i pomysł na laurkę. Taki podarek jest nawet cenniejszy, bo maluch musi poświęcić czas na jego przygotowanie, włożyć swój wysiłek, by serduszko było dokładnie wycięte, kwiatki ładnie pokolorowane. – Te starania to jak świadectwo uczucia: „Lubię cię więc coś dla ciebie zrobię”. Zobacz też: Walentynki - kartki do wydruku. Nie trzeba się wstydzić uczuć Tak trudno czasem, patrząc prosto w oczy, powiedzieć: „Kocham cię”. Bo mówiąc tak ważne i wzniosłe słowa, człowiek odkrywa najgłębsze swoje uczucia i naraża się na ewentualne zranienie (co będzie, jeśli okaże się, że ona/on nie odwzajemnia mojej miłości?). Ale w święto zakochanych jest inaczej. W tym dniu wyznawanie uczuć jest znacznie prostsze, bardziej naturalne, oczywiste (bo robi to wiele osób). Ola może napisać na karteczce: „Adasiu, kocham Cię”, Kacperek – dać Kasi misia z napisem „dla ukochanej”. Dzieci w ten sposób uczą się przełamywać swój wstyd i dowiadują się, że to nie takie trudne, za to przyjemne. Umieć powiedzieć to sztuka Michałkowi bardzo podoba się Karolinka, więc ciągnie ją za warkocze. Dziewczynka skarży się, że jej dokucza. Basia jest zakochana w Piotrku, ale z nim nie rozmawia, bo się go wstydzi. A Piotruś myśli, że Basia go nie lubi. Kilkulatki często nie wiedzą, jak wyrażać emocje i nie zawsze potrafią dobrze interpretować zachowania innych. W walentynki mają szansę sprawdzić, jak okazywać uczucia, by zostały dobrze zrozumiane. Cudownie być kochanym – Walentynki mogą stać się okazją do okazywania zarówno miłości, jak i przyjaźni, wdzięczności, czyli wszystkich miłych uczuć – wyjaśnia psycholog. – Kiedy maluch dostaje dowody sympatii, dowiaduje się, że jest dostrzegany nie tylko przez rodziców, ale również kolegów, przyjaciół. To sprawia, że nabiera pewności siebie (jeżeli ktoś mnie polubił, to znaczy, że jestem fajny, coś potrafię). W niektórych przedszkolach panuje zwyczaj przygotowywania walentynkowych laurek dla najbardziej lubianych kolegów i koleżanek. To naprawdę doskonały pomysł! Maluszki rysują serduszka, autka, kwiatki, a starszaki piszą pierwsze słowa: „Podoba mi się, jak rysujesz”, „Lubię się z tobą bawić”. Tak uczą się dostrzegać w innych dobre rzeczy. Cudownie kochać Bardzo miło wiedzieć, że jest się kochanym, ale jeszcze przyjemniejsze jest odczuwanie miłości. Zakochana w Krzysiu Majka cieszy się, gdy może się z nim bawić. Kiedy dostaje od koleżanek cukierki, dzieli się nimi z Krzysiem i przybiega do niego z radością, gdy on wreszcie po chorobie wraca do przedszkola. Dziecięca miłość jest wielka! Ciesz się, że twoje dziecko może jej doświadczać. Zamiast o miłości swojego synka do koleżanki mówić: „To dziecinada”, pomóż mu przygotować laurkę. Niech chłopiec wie, że go rozumiesz, a o ukochaną osobę trzeba się troszczyć. Zakochany maluch Miłość to delikatne uczucie i trzeba wiedzieć, co robić, by zakochanego smyka nie urazić. Rozmawiaj... Możesz zapytać, jak ulubiona koleżanka ma na imię, w co lubią się razem bawić. ...ale bądź delikatna. Malec ma prawo do tajemnic. Jeśli nie chce o czymś mówić, nie naciskaj. Nie wyśmiewaj. Gdy dziecko mówi, że się zakochało, to nie nadużywa słów, tylko naprawdę tak czuje! Po prostu bądź. Jeśli zakochane maluchy pokłócą się albo jedno z nich stwierdzi, że już nie kocha, nie pocieszaj słowami: „Jeszcze nieraz się zakochasz!”. Malec ma prawo do smutku. Na szczęście czas leczy rany :). Zobacz też: 7 filmów na Walentynki nie tylko dla przedszkolaków. Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Co robić, gdy kilkulatek odreagowuje stres albo złość w sposób, którego nie możesz (i nie chcesz) zaakceptować? Najważniejsze to zachować spokój i wykorzystać swoje dyplomatyczne umiejętności! Sprawdź, co doradzają psychologowie.
Patrzysz na swojego przedszkolaka i wzdychasz: „Był takim słodkim maluszkiem, co w niego wstąpiło?”. Cóż, nic dziwnego, że dziecko się buntuje. Życie niemowlaka jest o wiele łatwiejsze. Można płakać, złościć się, a mama i tak patrzy na ciebie z zachwytem. Co innego, gdy to samo robi kilkulatek. Rodzicom niemowlaków wydaje się często, że kiedy dziecko skończy wreszcie trzy lata, jego wychowanie będzie o niebo łatwiejsze niż wychowywanie maleństwa. Taki duży zuch już przecież dobrze rozumie wszelkie polecenia i prośby, wie również, że nie wszystko mu wolno, zna zarówno smak nagrody, jak i kary, słowem: jest świetnie przygotowany do życia w społeczeństwie. Tylko że... to „świetnie” często okazuje się trochę na wyrost. Bo i cóż z tego, że kilkulatek zdaje sobie sprawę z faktu, że nie powinien np. bić, gryźć, przeklinać ani wpadać w histerię, skoro i tak po prostu nie potrafi się od tego powstrzymać? No właśnie. Sprawdź, jak powinnaś reagować na złe zachowanie dziecka. Czytaj też: Kłopoty z zachowaniem w przedszkolu 6 sposobów na trudne emocje Akceptuj wszystkie uczucia... Nawet te wyjątkowo dla dziecka trudne: smutek, złość, gniew. Nie mów z przekonaniem do dziecka: „Już nie boli”, skoro dobrze wiesz, że cały czas boli. Wstrzymaj się z dobrymi radami typu: „Nie smuć się”, „Nie ma czym się przejmować”. Takie słowa mogą sprawić, że dziecko poczuje się niezrozumiane i zlekceważone. ...i pomóż je nazwać. Kiedy mówisz np.: „Wiem, że jest ci przykro”, „Czujesz się rozczarowana, znam to uczucie”, „Rozumiem, że jesteś na mnie zły” – pomagasz dziecku zrozumieć jego własne emocje i – co ważne – zapanować nad nimi. Dajesz mu też do zrozumienia, że nie tylko ono jedno się z nimi zmaga. Odwróć uwagę. Pięciolatek płacze, bo chce lizaka? Zamiast w kółko opowiadać mu o tym, że lizaki to sam niezdrowy w nadmiarze cukier, pokaż mu przechodzącego psa, opowiedz historyjkę z własnego dzieciństwa, pobawcie się w wymyślanie zagadek. Dzieci często złoszczą się (albo jedzą słodycze) po prostu z nudów. Pokaż, jak wyrażać gniew. Wyjaśnij dziecku, że kiedy krzyczy na ciebie, sprawia ci przykrość, a spychając koleżankę z huśtawki, może zrobić jej krzywdę. Tłumacz, że złość można oswajać na inne sposoby: przez rozmowę, kopanie piłki albo głośny śpiew. Bądź cierpliwa, ponieważ taka umiejętność opanowywania gniewu wymaga treningu. Bądź wyrozumiała. Przedszkolakom trudno pogodzić się z tym, że nie zawsze wolno im decydować o sobie. Czują się z tego powodu sfrustrowane: złoszczą się i buntują. Zawsze staraj się znaleźć przyczynę takiego zachowania. Nie krytykuj – możesz wzbudzić w dziecku niepotrzebne poczucie winy. Daj dobry przykład. Nawet jeśli czujesz się zirytowana, nie pozwól sobie na krzyki, a co gorsza, szarpanie albo bicie dziecka. Sprawdź: Czego uczy rozczarowanie 3 sposoby, by uniknąć histerii Pomóż się rozluźnić. Zastanów się, co dziecku pomoże pokonać złość. Chwila samotności, parę łyków wody, ramiona mamy? A może rysowanie złości na kartonie? Pobawcie się w „udawanie”. Niech dziecko będzie mamą, ty zmień się we wrzeszczącą trzylatkę. Taka zabawa sprawi dziecku wiele radości i jednocześnie pomoże mu spojrzeć na siebie z dystansu. Obserwuj dziecko. Zmęczenie, senność, głód albo pragnienie to najczęstsze przyczyny dziecięcej histerii. Nie dopuszczaj więc, aby te niechciane uczucia dopadły twoją pociechę. Czytaj też: Histeria dziecka – to wszystko wina mózgu – jak z tym żyć [CMS_PAGE_BREAK] 4 zabawy dla buntownika Wyścigi. Ruch na świeżym powietrzu (a wcześniej pożywne śniadanie) pomoże ustrzec dziecko (i ciebie!) przed atakiem złości. Nie od dziś przecież wiadomo, że odpowiedni poziom cukru i tlenu w organizmie to nie tylko podstawa zdrowia, ale także... dobrego humoru! Teatrzyk. A mówiąc językiem psychologów: zabawa we wcielanie się w role. dziecko dzięki np. roli nieśmiałej koleżanki, chorego pieska albo smutnego chłopczyka ma szansę zrozumieć uczucia innych. Taka zabawa wspaniale kształtuje empatię i sprzyja rozwojowi umiejętności społecznych kilkulatka. Wspólne gotowanie. Każda porządna gospodyni domowa potwierdzi, że mieszanie sosu albo zagniatanie ciasta odpręża i wspaniale nastraja człowieka do świata. Dlatego, kiedy widzisz, że awantura wisi w powietrzu, zaproś dziecko do kuchni. Rysowanie. Połóż przed dzieckiem czystą kartkę i kilka kredek. Poproś, aby namalowało swoje uczucia. Usiądź obok niego i zrób to samo. Porozmawiajcie o swoich rysunkach. Czytaj też: Dziwne rysunki dzieci – czy powinny niepokoić? 4 zajęcia ćwiczące cierpliwość Puzzle. Wspólne układanie obrazka z wielu małych elementów świetnie kształtuje u dziecka wytrwałość i spostrzegawczość. Pasjans karciany. Już czterolatka nauczysz prostego pasjansa. Pomóż mu zacząć, a znajdzie zajęcie, które pomoże mu ćwiczyć skupianie uwagi na konkretnej czynności. Budowanie z klocków. Rozwijają wyobraźnię, uczą, że cierpliwość w ich układaniu owocuje wspaniałą budowlą. Zabawy zręcznościowe. Piłeczka na gumce, którą lubiłyśmy się bawić w dzieciństwie i my, pomoże dziecku zająć się zabawą i wyciszy jego emocje. Sprawdź: 6 zabaw ruchowych dla przedszkolaka 6 pomocników samodzielnego zasypiania Wieczorne wyciszenie. Ostatnią godzinę dnia przeznaczcie na spokojną zabawę. Chwile rodzinnej bliskości pomagają dziecku zasnąć bez pomocy mamy (i we własnym łóżeczku). Przyjaciel u boku. Najlepiej ukochana przytulanka. Nikt tak dobrze nie pocieszy w chwilach samotności. Lampka nocna. Wiele dzieci jest zdania, że w ciemności pod łóżkiem i w szafie czają się potwory. Kilkulatek nie umie jeszcze opanować fantazji. Lekkie, ciepłe światło pomoże mu pożegnać nocne strachy. Domowe rytuały. Rutynowe czynności – kolacja, kąpiel, bajka na dobranoc – pozwalają dziecku poczuć się bezpiecznie. A to ułatwia zasypianie! Nowa pościel. Trzylatek poczuje się jak dorosły, jeśli pozwolisz mu samemu wybrać wzór pościeli do łóżeczka. Wtedy łatwiej da się namówić do pozostania we własnym łóżeczku. Konsekwencja. Kłopoty z zasypianiem (np. zasypianie tylko w łóżku mamy i taty) i nocne pobudki to czasem po prostu... nawyk. Przedszkolak zaśnie samodzielnie np. przy kołysankach z płyty. Czytaj też: Zdradzamy sposoby na dobry sen przedszkolaka [CMS_PAGE_BREAK] 6 zachowań, które lepiej przemilczeć Przeklinanie. Dzieci zwykle robią to, by zwrócić na siebie uwagę. Gdy dziecko zobaczy, że ta metoda nie działa – przestanie ją stosować. Jeśli dziecko przeklina np. w autobusie, zignoruj to, a w domu spróbuj mu wyjaśnić, że brzydkie słowa są pożyteczne, bo pomagają wyrzucić z siebie złość, ale sprawiają przykrość tym, którzy je słyszą. Histeryzowanie. Nie licz na to, że podczas ataku histerii dziecko cię zrozumie, a nawet usłyszy. W takiej sytuacji zatem nic nie mów, tylko działaj. Weź dziecko na ręce i odejdź z nim na bok lub, jeśli nie umie uspokoić się samo, obejmij go i delikatnie kołysz, aż atak przejdzie. Dziecięca masturbacja. Podstawowa sprawa: nie zawstydzaj dziecka ani nie strasz, że masturbując się, zachoruje. Możesz za to jak gdyby nigdy nic zaproponować wspólne rysowanie. Jeśli dziecko masturbuje się publicznie, wyjaśnij mu, że – tak samo jak np. siusianie – masturbacja jest czynnością intymną. Ssanie paluszka. Albo skubanie paznokci czy kręcenie loczka z włosów. Takie nawyki pomagają dziecku odprężyć się. Zwracanie mu uwagi, aby tego nie robiło, może je na nowo mocno zestresować i... błędne koło się zamyka. Nerwowe tiki. Mruganie, jąkanie się, mimowolne marszczenie czoła. Dziecko nie zdaje sobie sprawy z tików i nie potrafi nad nimi samodzielnie zapanować. Kłótnie między rówieśnikami. Dopóki zdrowie i bezpieczeństwo dzieci nie jest zagrożone, pozwalaj im podczas kłótni samodzielnie rozwiązywać ich konflikty. To świetnie uczy życia w grupie. Czytaj też: 7 sposobów na kłótliwe rodzeństwo 4 przykazania dla rodziców przedszkolaka Kochaj bezwarunkowo. I okazuj to w każdej sytuacji. W ten sposób wzmacniasz poczucie własnej wartości twojego małego buntownika. Szanuj zdanie dziecka, jednak jeśli się z nim nie zgadzasz, nie ustępuj dla świętego spokoju. Tłumacz, dlaczego myślisz inaczej, i nie nadużywaj ostatecznej broni rodziców – argumentu „nie, bo nie”. Zrozum, że trudne emocje są najzupełniej naturalne na wielu etapach dorastania. Pomagaj rozwiązać problemy, ale nie rób tego za dziecko. Twoja nadopiekuńczość może być odebrana przez dziecko jako dowód, że tak naprawdę nie wierzysz w jego siły. Sprawdź: Czy jesteś nadopiekuńczą mamą? – test [CMS_PAGE_BREAK] 4 książki kojące nerwy „Całuski i buziaczki“. Agnieszka Frączek opowiada w tej książeczce (wydawnictwo Debit) o różnych rodzajach buziaków. Oto lektura, która skutecznie uspokaja i wprawia w dobry nastrój wszystkie dzieciaki. „Dzielna Emilka“. Bohaterka książki Elisabeth Zoller (wydawnictwo Jedność), Emilka, pokazuje dzieciom, jak radzić sobie w sytuacji odrzucenia przez rówieśników. „Poczucie własnej wartości“. Z tej pozycji Paoli Santagostino opublikowanej przez wydawnictwo eSPe dowiecie się, jak mówić dziecku „nie”, jednocześnie nie zaburzając jego poczucia własnej wartości. „Przytul mnie!“. Katji Reider wydawnictwa Jedność to poradnik, który szczególnie wspiera rodziców przedszkolaków. Przedstawione w tej książeczce opowiadania pomagają rodzicom pocieszyć dzieci i znaleźć mądrą radę na ich zmartwienia. Sprawdź też: Najciekawsze książki dla przedszkolaka – typy redakcji 5 trików, by oduczyć dziecko bicia Często bawcie się razem. Dziecko potrzebuje twojej obecności. Im więcej czasu będziesz z nim spędzać na zabawie i wygłupach, tym będzie pogodniejsze. A wtedy trudniej o wybuch wściekłości. Ustal granice i przestrzegaj ich. Nie parskaj śmiechem, gdy rozeźlony trzylatek tak zabawnie bierze zamach na tatusia, skoro wcześniej za to samo ostro go zganiłaś. Chwal za dobre zachowanie. Kiedy kilkulatek powstrzyma się od uderzenia, nie udawaj, że tego nie zauważyłaś, tylko spokojnie pochwal: „Byłeś zdenerwowany, ale sam zapanowałeś nad sobą. To znaczy, że jesteś już duży”, „Widziałam, jak grzecznie się zachowałeś”. Bądź stanowcza. Dziecko trzepocze rzęsami i obiecuje, że uderzyło cię ostatni raz? Wspaniale, ale... to nie powinno znaczyć, że ominie go kara. Staraj się jednak, aby nie była zbyt surowa, wystarczy np. kilka minut na karnym krzesełku lub jednorazowy zakaz oglądania dobranocki. Nie oddawaj. Powstrzymaj się od klapsa. Taka kara zaszczepiłaby w dziecku przekonanie, że można bić – ale tylko słabszych i że konflikty najlepiej rozwiązuje się siłą. Nie ucz dziecka agresywnych zachowań. Czytaj też: Jak karać dziecko?
Czy ssanie kciuka przez prawie trzyletnie dziecko może oznaczać problemy emocjonalne? Jak można zlikwidować ten niedobry nawyk? Sprawdź!
Patrycja ma 2 lata i 10 miesięcy. Ciągle ssie kciuk. Smarowałam jej paluszek gorzkimi preparatami jak piołun, przyklejałam plasterki. Nic nie pomaga. Co robić? Gosia Ssanie kciuka u prawie trzyletniego dziecka zwykle jest oznaką problemów z emocjami. Dlatego powoli trzeba pomóc dziecku w wyrażaniu ich. Warto poobserwować, kiedy Patrycja najczęściej ssie kciuk, i pomagać jej nazwać emocje. Dzięki temu dziecko rozwinie swoją inteligencję emocjonalną. Smarowanie paluszka gorzkimi preparatami to zły pomysł. Lepiej pobawcie się w domowy salon kosmetyczny. Opiłuj paznokcie córeczki, możesz je nawet od czasu do czasu pomalować lakierem. Podkreśl, że takie piękne paznokcie mają duże dziewczyny i nie warto wkładać paluszków do buzi. Jeśli problem będzie się utrzymywać, najlepiej iść do psychologa dziecięcego. Może pomóc córeczce rozładować emocje. Czytaj też: Jak wygląda wizyta dziecka u psychologa? Konsultacja merytoryczna mgr Bożena Cieślak-Osik Specjalistka psycholożka kliniczna, położna i trenerka skali NBAS, pracuje w Zakładzie Psychologii Klinicznej Dzieci i Młodzieży Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
Znów tylko we dwoje. Pierwszy wyjazd bez dziecka
Czy na romantyczny weekend tylko we dwoje wyjeżdżają bezduszni, niekochający rodzice? Oczywiście, że nie! Sprawdź co robić, by wyjazd bez dziecka był udany - także dla niego.
Wyjazd bez dziecka to dla rodziców atrakcja (znów tylko we dwoje!), a dla dziecka trudne przeżycie. Czy to znaczy, że mama i tato powinni spędzać z dzieckiem każdą wolną chwilę aż do jego osiemnastkI? Nie! Dziecko trzeba jednak przygotować do rozstania. Przeczytaj także: Praktyczne rady na łagodne pożegnanie Wyjazd bez dziecka - kiedy pierwszy raz? W 1. roku życia dziecka warto dokładnie przemyśleć kwestię wyjazdu. Kilkumiesięczny maluszek żyje w ścisłym związku z mamą i jej obecność jest konieczna dla jego prawidłowego rozwoju. Z pewnością lepiej powstrzymać się (w miarę możliwości) od samotnych eskapad, kiedy maluszek ma 6-9 miesięcy. To najgorszy czas na rozstanie, ponieważ dziecko w tym okresie przeżywa apogeum lęku przed obcymi i na każde zniknięcie mamy reaguje paniką. Kolejne miesiące przynoszą stopniową poprawę, ale tak naprawdę dopiero półtoraroczne dziecko bez lęku pozostaje np. z babcią. Dwulatek i trzylatek już dają sobie nieźle radę pod opieką znajomej opiekunki, a czterolatek zaczyna postrzegać pobyt bez rodziców jako zupełnie bezstresowe wydarzenie. Niezależnie od wieku dziecka: Zanim wyjedziesz, przyzwyczajaj dziecko do krótkich nieobecności. Dziecko przyzwyczajone do krótkich nieobecności mamy, łatwiej zniesie rozstanie niż to, które dotąd było z nią non stop. Nie rób niczego wbrew sobie. Twoje przekonanie, że wyjazd z pewnością nie odbije się niekorzystnie na rozwoju dziecka, jest bardzo ważne. Dziecko z łatwością wyczuwa uczucia rodziców i szybko zauważy Twój niepokój. Przeczytaj także: Pierwsze rozstania z dzieckiem [CMS_PAGE_BREAK] Wyjazd bez dziecka - jak przygotować się do rozstania? Nieprzygotowany do rozstania z rodzicami maluszek może odczytać ich wyjazd jako porzucenie. Z tego powodu przygotowania powinny rozpocząć się nawet już kilka miesięcy wcześniej (jeśli np. planujecie wyjazd na wakacje bez dziecka, zacznijcie już zimą). Zacznij od kilkugodzinnych samotnych wypraw, np. do fryzjera czy kosmetyczki. Krótkie rozstania pozwolą dziecku uświadomić sobie, że mama zawsze wraca, nawet jeśli nie ma jej przez kilka strasznych godzin. Kilka tygodni przed dłuższym wyjazdem przeprowadź „próbę generalną”. Weekendowa wycieczka bez dziecka pozwoli Wam, rodzicom, przekonać się, jak bawicie się tylko we własnym towarzystwie i jak dziecko reaguje na Waszą nieobecność. Dwie-trzy doby przed wyjazdem spokojnie uprzedź malca, że przez kilka następnych dni będzie nim się opiekowała babcia (ciocia, opiekunka). Opowiedz dziecku o swoich wycieczkowych planach, a także poinformuj je, co w tym czasie będzie robiło. Dokładnie wytłumacz, kiedy wrócisz. Zapewnij je o swojej miłości i o tym, że z pewnością będziesz myśleć o nim podczas swojej nieobecności. Wyjazd bez dziecka - z kim zostawić malca? Osoba, której powierzysz opiekę nad dzieckiem, musi być oczywiście godna Twojego zaufania, jednak to nie wszystko. Poza tym: musi być w dobrej formie fizycznej. Warto dobrze się zastanowić, czy np. ukochana, ale nie całkiem zdrowa babcia będzie w stanie biegać po schodach za dzieckiem. musi znać zwyczaje dziecka. Koniecznie zaznajom ją z rozkładem dnia swojego dziecka. Spisz na kartce pory obiadów, spacerów, drzemek. Dobrym pomysłem jest także spisanie ulubionych potraw, zabawek, ubranek i bajek dziecka. Jeśli masz sprawdzone sposoby uspokojenia lub uśpienia dziecka, również zaznajom z nimi opiekunkę. Przeczytaj także: Jak znaleźć dobrą nianię? [CMS_PAGE_BREAK] Wyjazd bez dziecka - gdzie zostawić dziecko, w domu czy u babci? Podczas nieobecności rodziców maluszek przeżywa ogromny stres. Tymczasowa przeprowadzka do innego mieszkania może być dodatkowym źródłem lęku. Dlatego jeśli to możliwe, lepiej poprosić opiekunkę (babcię, ciocię, nianię), by podczas Waszej nieobecności zamieszkała u Was. We własnym domu dziecko czuje się najbezpieczniej. Jeśli to niemożliwe i dziecko zamieszka poza domem, nie zapomnij spakować mu ulubionej piżamki, poduszeczki i przytulanki. Wieczorami dziecko najbardziej potrzebuje znajomej, domowej atmosfery. Gdy jesteś daleko... ... dziecko wcale nie musi rozpaczać i tęsknić! Zdbaj o to, by ciekawie spędziło czas. Już przed wyjazdem opowiedz mu o atrakcjach, które je czekają podczas Twojej nieobecności, oczywiście tylko wówczas, jeśli masz pewność, że dziecko rzeczywiście z nich skorzysta. Dobra zabawa to najlepszy lek na tęsknotę za mamą! Jeśli wyjeżdżasz na więcej niż dwa dni, dzwoń codziennie do dziecka, nawet jeśli ono samo nie potrafi jeszcze zbyt dobrze mówić. Warto ustalić stałą porę telefonów, np. popołudnie (wieczorem rozmowa z Tobą może wzmóc tęsknotę dziecka). Nie rozmawiajcie o tym, jak tęsknicie za sobą, ani jak bardzo Wam jest smutno bez siebie. Opowiadaj o wesołych sprawach, możesz też opowiedzieć, jaki prezent przywieziesz dziecku z podróży. Koniecznie zapytaj opiekunkę, jak dziecko zareagowało na rozmowę z Tobą. Jeśli Twój głos jedynie je rozstraja, powstrzymaj się od telefonów. Wyjazd bez dziecka - najtrudniejszy pierwszy raz Trudno przewidzieć jak zareaguje Twoje dziecko na pierwsze rozstanie. Z pewnością nie będzie zachwycone, ale być może po pierwszych łzach zapomni o tym, że powinno mu być smutno. Już po Twoim powrocie malec może stać się niegrzeczny, płaczliwy lub strachliwy. Nawet roczne dziecko może obrazić się na swoich rodziców i np. pierwszego dnia po przyjeździe odmawiać powitalnego buziaka. Może też być odwrotnie: stęskniony maluszek nie zechce Cię opuścić nawet w toalecie. Pozwól mu odreagować – po kilku dniach z pewnością wszystko wróci do normy, a podczas kolejnego rozstania będzie Wam łatwiej. Wyjazd bez dziecka - gdy dziecko źle znosi rozstania Jeśli dziecko wyjątkowo źle znosi rozstania (nie chce jeść, ma problemy ze snem, dręczy je lęk, boli je brzuch itd), sprawdź, czy na pewno jest pod właściwą opieką. Jeśli problem tkwi nie w złej opiece, a w jego psychice, na kilka miesięcy zrezygnuj z dłuższych samotnych wyjazdów. Być może jeszcze nie dorosło do rozstania. Przeczytaj także: Wakacje z dziadkami. Kiedy po raz pierwszy wysłać na nie dziecko?
Dziewczynki zakochują sie w tatusiach, a chłopcy w mamusiach
Wiesz, komu twój przedszkolak najchętniej podarowałby walentynkę? Tak, tak, właśnie tobie!
Jeśli masz synka, na walentynce prawdopodobnie się nie skończy. Prędzej czy później twój mały chłopaczek ci się… oświadczy. „Jak dorosnę, to się z tobą ożenię!” – powie święcie przekonany, że kiedyś naprawdę staniecie na ślubnym kobiercu. Jeśli natomiast jesteś mamą dziewczynki, przestaniesz być dla niej wyłącznie wzorem do naśladowania i najukochańszą osobą na świecie. Będziesz także jej rywalką, bo będzie chciała wyjść za mąż za tatusia. Ale nie zamawiaj wizyty u psychologa: w obu przypadkach nie ma powodu do zmartwienia! Mama miłość dziecka Zacznijmy jednak od początku. Silna więź przynajmniej z jedną osobą jest potrzebna dziecku jak powietrze – bardziej niż zabawki, czyste ubranka. Dzięki niej czuje się szczęśliwe i bezpieczne. Nowo narodzone maleństwo jest gotowe przywiązać się do każdego, kto je przytuli, ukołysze, nakarmi. Najczęściej jest to właśnie mama. Z każdym dniem przywiązuje się do niej coraz bardziej. Mając mniej więcej 6–8 miesięcy, zaczyna bać się obcych. Dobrze już wie, że to w ramionach mamy jest mu najlepiej. I choć z czasem coraz bardziej interesuje się światem, mama nadal jest dla niego najważniejsza. To do niej wyciąga rączki, do niej biegnie, gdy przyśni mu się coś złego, jej szuka wzrokiem na placu zabaw. Kochasz mnie jeszcze? Dla trzylatka mama jest najpiękniejsza i najmądrzejsza na świecie. Jest wyrocznią, największym autorytetem, istotą o niemal nadprzyrodzonych właściwościach. To jednak nie znaczy, że zawsze jest pewien jej uczuć. Dziecko w tym wieku zdaje już sobie sprawę z tego, że nie zawsze jest grzeczny. Zaczyna kombinować: „Czy mama kocha mnie nawet wtedy, gdy nie zjem zupy albo narozrabiam w sklepie?”. Zaczyna chodzić do przedszkola, więc spędza z nią mniej czasu, co może go niepokoić i złościć („Dlaczego mnie zostawiła?!”). To trudny moment: z jednej strony dziecko jest już gotowe, by troszkę oddalić się od mamy, z drugiej nadal bardzo, ale to bardzo jej potrzebuje. Chce mieć pewność, że nadal jest kochane. – Dlatego niezależnie od tego, jak się zachowuje, musi wiedzieć, że jest kochane zawsze i bezwarunkowo. I nawet jeśli narozrabia, nie wolno szantażować go odebraniem miłości („Przestanę cię kochać, jeżeli...”), bo może uwierzyć. Ożenię się z tatą! Z czasem sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, bo cztero-, pięciolatki „zakochują się” w rodzicu płci przeciwnej. – Dzieci w tym wieku są świetnymi obserwatorami. Sporo już wiedzą o świecie i zaczynają się przymierzać do pełnienia różnych społecznych ról. Wiedzą na przykład, że ludzie, którzy się kochają, biorą ślub (w końcu książę ożenił się z Kopciuszkiem, prawda?), dlatego... chłopcy zwykle oświadczają się mamom, a dziewczynki chcą wyjść za mąż za tatusia – tłumaczy psycholog. Bo to są przecież ukochane osoby przeciwnej płci. Rodzica tej samej płci zaczynają nawet traktować jak rywala i mniej lub bardziej otwarcie mogą walczyć z nim o względy ukochanej osoby! Zobacz też: Jak rozmawiać z dzieckiem o miłości? [CMS_PAGE_BREAK] Zazdrość dziecka o rodzica Przedszkolaki naprawdę bywają okropnie zazdrosne, czasem nawet urządzają awantury. To dla nich trudne (bo przecież kochają także tego rodzica, tak samo mocno, i pragną jego akceptacji). Bywa to trudne także dla rodziców. – Znam matki i ojców, którzy w miłosnych deklaracjach malca widzą coś dziwnego, niestosownego albo nawet niezdrowego. Zupełnie niepotrzebnie się zamartwiają, bo to normalny etap rozwoju – uspokaja psycholog. Gdy dziecko „oświadcza się” rodzicowi, nie wolno się z niego naśmiewać, bo mogłoby poczuć się zranione. Nie można jednak pozwolić, by tkwiło w swoim złudzeniu. Trzeba postawić sprawę jasno, powiedzieć np.: „Ja już mam męża (żonę)” i postępować tak, by malec wiedział, że rodzice są dla siebie naprawdę ważni. Ale oczywiście bez prób rywalizowania z dzieckiem na polu emocjonalnym. Kilkulatek to maluch, któremu należy się przede wszystkim nasza akceptacja i zrozumienie dla jego uczuć... – Zdarza się też, że samotni albo nie do końca szczęśliwi w małżeństwie rodzice nieświadomie pozwalają dzieciom być swoim „mężem” lub „żoną”. Dziecko wypełnia wtedy rodzaj luki emocjonalnej, zostawionej przez współmałżonka lub partnera, rekompensuje coś, co nie wyszło między dorosłymi... Mama mówi wtedy: „Mój mały mężczyzna, mój rycerz”, a tata: „Najważniejsza kobieta w moim życiu”. – Nie wolno tak robić, bo w głowie takiego „małego mężczyzny” czy „małej kobiety” powstaje ogromne zamieszanie. Niezależnie od sytuacji w rodzinie dziecko nie może wchodzić w buty dorosłego – podkreśla pani psycholog. Niedoskonała ale... najukochańsza Sześciolatek już wie, że nie ożeni się z mamą (podobnie jak sześciolatka wie już, że nie odbije mamie partnera). Powoli zaczyna się także orientować, że mama nie zawsze jest nieomylna. Nadal bardzo ją kocha i potrzebuje jej miłości, ale troszkę zaczyna się już od niej oddalać, usamodzielniać. Dotyczy to zwłaszcza chłopców. – W dawnych czasach siedmioletni chłopiec przechodził pod opiekę ojca, który pomagał mu wkroczyć w męski świat – mówi Beata Chrzanowska. – To był cały rytuał, ceremonia, np. postrzyżyny wśród Słowian. Dla matek to trudny moment, bo niełatwo przestać być dla kogoś centrum świata. Ale trzeba chłopcu na to pozwolić, żeby mógł wydorośleć. Warto też pamiętać, że choć jest już mniej wylewny („Mamo, nie całuj mnie przy kolegach!”), nadal bardzo cię kocha i wciąż bardzo potrzebuje twojej miłości. Jak przedszkolaki okazują miłość? Mówią o niej, wyznają ją rodzicom szczerze i otwarcie, licytują się, kto kogo bardziej kocha („Kocham cię aż do dachu! Aż do chmur! Aż do kosmosu”) ale lubią to robić także poprzez prezenty. Przynoszą laurki, znalezione żaby, patyki, kwiatki. A my musimy koniecznie doceniać te dary! Bo płyną prosto z serca. Nie mów: „Co ty mi tu znosisz znowu”, dziękuj, zachowuj rysunki i nie obruszaj się, jeśli dziecko narysuje ci zamiast róży rosiczkę z tłustą muchą w paszczy. I rewanżuj się. Niekoniecznie zabawkami kupionymi w sklepie. Kamyk też może być cennym prezentem, zwłaszcza jeśli powiesz: „Pomyślałam, że będzie pasował do twojej kolekcji”. Zobacz też: Czy warto świętować Walentynki z dzieckiem? Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl