Ciężarna Anna Dereszowska mówi wprost o trudnych emocjach pod koniec ciąży
Anna Dereszowska jesienią zostanie po raz trzeci mamą. Tuż przed porodem pokazała ciążowy brzuszek i pokój maluszka.
W czerwcu Anna Dereszowska potwierdziła doniesienia mediów, że spodziewa się trzeciego dziecka. Choć aktorka znana z „Lejdis” nie ukrywała ciąży, próżno szukać na Instagramie zdjęć eksponujących ciążowe krągłości. Na profilu aktorki jest zaledwie kilka takich fotografii. Teraz gdy do rozwiązania jest coraz bliżej, Anna Dereszowska nie tylko opublikowała zdjęcie w opiętej sukience ukazującej rosnący brzuszek, ale także pokazała pokój maluszka. Poród Anny Dereszowskiej Na uroczej fotografii widać, jak aktorka pozuje na tle niemowlęcego łóżeczka. W poście wyznała, że poród już niedługo, ale poruszyła także bardzo ważny temat. W swoim wpisie Anna Dereszowska zdradziła, że na ostatniej prostej towarzyszy jej bardzo dużo emocji. Jest dużo radości, ale nie tylko. „Pewnie, że towarzyszy mi też masa innych emocji, również tych trudnych. I w pełni to akceptuję, to jest naturalne” – dodała. Aktorka jest niezwykle zapracowana i jeszcze nie tak dawno dzieliła się z fanami swoimi obawami. Przez codzienne obowiązki, pracę i budowę domu była bardzo zmęczona i wykończona psychicznie, a nawet dopadł ją kryzys. Mówiła, także, że nie skompletowała jeszcze wyprawki dla maluszka. Wygląda jednak na to, że już wszytko gotowe na powitanie nowego członka rodziny. Chłopiec czy dziewczynka? Aktorka pozuje na tle dziecięcego pokoju utrzymanego w ciepłych barwach, ale jego wystrój nie zdradza, czy na świat przyjdzie chłopiec, czy dziewczynka. Media donoszą, że Anna Dereszowska czeka na syna, ale sama aktorka nie odniosła się do tych plotek. Mamy nadzieję, że skoro udało się już skompletować wyprawkę, zapewni to przyszłej mamie więcej spokoju w tym bardzo emocjonującym czasie. A wam jakie emocje towarzyszyły tuż przed narodzinami dziecka? Zobacz także: Ciężarna Anna Dereszowska przechodzi kryzys: „Psychiczne jestem wykończona” Ciąża po 30, a nawet po 40? Znany ginekolog o późnym macierzyństwie ​Jak stres wpływa na ciążę, płód i rozwój dziecka po narodzinach?
Wszystkie mamy to bohaterki – twierdzi bloger Maciej ZUCH Mazurek [WYWIAD]
Akcja mamotoja.pl #UstąpCiężarnej staje się coraz bardziej popularna. Postanowił ją wesprzeć Maciek Mazurek, autor bloga ZUCH.media, na którym pisze m.in. o związku, rodzinie i dzieciach. Maciek jest mężem Karoliny i ojcem Szymona, Hani i Adasia.
Akcja #UstąpCiężarnej ma uświadamiać wszystkim, że przyszłe mamy mają prawo głosu, że nie są im potrzebne ciągłe dobre rady i same świetnie potrafią o sobie decydować. Nie trzeba im mówić, czy mają pracować, czy nie, radzić, żeby lepiej nie jadły za dwoje albo na wszelki wypadek nie latały samolotem. Po prostu chcemy, by ustępowano im w ich wyborach. Bo to ich wybory! Czy miał Pan pokusę decydowania o żonie w ciąży zgodnie z zasadą, że to przecież w końcu matka Pana dzieci? Nie, naprawdę nie, choć wiadomo, że teraz bym się nie przyznał (śmiech). Myślę, że to wynika między innymi z długiego stażu małżeńskiego. Kiedy poznaliśmy się, mieliśmy 18 lat, pobraliśmy się na ostatnim roku studiów. I zawsze bardzo nam zależało na tym, by pracować nad swoim związkiem, bo od początku uznawaliśmy go za fundament rodziny. Stosujemy zasadę partnerstwa, ale takiego partnerstwa, które jest oparte na miłości i wzajemnym szacunku do siebie, a nie na sztucznych parytetach, że zawsze wszystkie obowiązki należy podzielić po równo. I to właśnie dlatego nie miałem pokusy, by decydować za swoją ciężarną żonę. Oczywiście miałem mnóstwo obaw i niewielką w sumie wiedzę na temat ciąży, ale wspólnie staraliśmy się szukać wiarygodnych źródeł. Dla mnie oczywiste było, że to żona ponosi największy ciężar w tej sytuacji: to ona nosi dziecko, to ona je urodzi, więc podchodziłem do jej stanu z dużą pokorą. Byłem cały dla Karoliny. Nie przeszło mi nawet przez myśl, by za nią decydować. W końcu to ona wie, jak się czuje, a mnie może się co najwyżej wydawać. A jak to wygląda w przypadku innych ciężarnych? Ustępuje Pan przyszłym mamom? Nie pytam o kolejkę czy miejsce w tramwaju, tylko o to, czy pozwala Pan im robić to, co chcą, czy też raczej podsuwa Pan, jako doświadczony już rodzic, rozwiązania, daje rady, bo przecież przyszła mama może błądzić? Dopóki ktoś nie pyta, staram się nie odzywać. Czasem na moim blogu pojawiają się konkretne pytania i wtedy po prostu na nie odpowiadam. Jeśli natomiast daję jakieś porady na blogu, to one nie są skierowane do jednej konkretnej osoby i zawsze staram się, by były opatrzone komentarzem, że to jest moje doświadczenie, że to u nas się sprawdziło. Natomiast czy sprawdzi się u kogoś innego? To już zupełnie inna historia. Oczywiście trzeba założyć, że zdarzają się także i takie sytuacje, kiedy kobieta w ciąży popełnia ewidentny błąd, np. pali papierosy, pije alkohol. Wówczas na pewno nie miałbym żadnych oporów, by zwrócić jej uwagę. Na szczęście nigdy nie spotkałem się z takim zachowaniem przyszłej mamy, które wymagałoby ode mnie reakcji. W jednym z tekstów na blogu pisze Pan: „Uważam, że rozmowa jest podstawą. Przez rozmowę poznajemy naszego partnera, ale też przez rozmowę sami dajemy się poznać”. Zawsze dużo rozmawialiście ze sobą? Tak, zawsze. Ostatnio nawet wspominaliśmy, ponieważ w tym roku mija 15 lat od naszego ślubu i 20 od naszego poznania się, że jak już między nami zaiskrzyło, to przegadaliśmy ze sobą prawie całą dobę! I to chyba wyznaczyło kierunek naszego związku. Do tej pory staramy się zawsze codziennie ze sobą porozmawiać. Wiadomo, że teraz jest trudniej, bo praca, dzieci, pandemia, ale wieczorem, jak już dzieci są w łóżkach, my mamy czas dla siebie. Bardzo się pilnujemy, żeby nie włączać telewizora, tylko najpierw pogadać. Dopiero po rozmowie czasem np. obejrzymy jakiś serial. Co ważne, te rozmowy nie są wymuszone na zasadzie, że „najpierw musimy porozmawiać…”. Tak żyjemy, lubimy się, przyjaźnimy, po prostu gadamy razem. I tu warto podkreślić, że za rozmowę nie uznajemy komend w stylu „Kup mleko” czy „Jutro trzeba zawieźć Szymona do dentysty”. Tak ludzie mogą rozmawiać z Siri, a nie ze sobą. Tu chodzi o pogłębione rozmowy: o czym marzymy, co nas dziś zestresowało, czego się obawiamy. Tylko wtedy siebie poznajemy i możemy sobie pomóc. Tylko wtedy rodzina daje wielką siłę. A kiedy Pana żona była w ciąży, te rozmowy jakoś się różniły? Były np. bardziej emocjonalne? Na pewno więcej było planowania, bo trzeba było przygotować się na dziecko. Czas każdej ciąży był też inny. W pierwszej ciąży byliśmy świeżo po studiach, nic nie wiedzieliśmy, wszystkiego się uczyliśmy, mieliśmy więcej obaw, ale byliśmy w tym bardzo razem. Trzy lata później, przy ciąży z Hanią mieliśmy już dużo więcej spokoju, ale trzeba było przygotować Szymka na rodzeństwo. Przy ciąży z Adasiem z kolei wszystko sprzęgało się jeszcze z budową domu. Nasze rozmowy nie były wtedy bardziej emocjonalne, a raczej wyważone. Nigdy się nie kłócicie? Nie, kłócimy się, oczywiście, że się kłócimy. Choć ja raczej nazwałbym to sprzeczkami. Ale rzadko i mam wrażenie, że coraz rzadziej. I to nawet nie dlatego, że się dotarliśmy, ale dlatego, że nauczyliśmy się kochać drugą osobę bardziej niż samych siebie. A wtedy te wszystkie emocje łatwiej opanować, łatwiej zobaczyć mechanizmy nimi rządzące. Zobacz także: Co robimy źle podczas kłótni małżeńskich? 3 kroki do tego, bo to zmienić Jak znosił Pan ciąże, że tak podchwytliwie zapytam. W żadnej nie byłem, ale dla mnie zawsze to była duża ekscytacja. Pomagał na pewno fakt, że każda ciąża była zaplanowana i co równie ważne, nie była długo wyczekiwana. Odeszło nam w związku z tym dużo stresu w ciąży. Bardzo chciałem być tatą, czułem, że to będzie wielka przygoda. Zdawałem sobie sprawę, że to Karolina musi znosić wszystkie niedogodności, że to ona musi urodzić, więc powiedziałem jej, że może w związku z tym ode mnie oczekiwać wszystkiego, co jej w tym stanie pomoże: mogę w nocy pojechać na drugi koniec miasta po ogórki kiszone, mogę nie spać całą noc, byle Karolinie ulżyć. Taka słowna deklaracja jest bardzo ważna, bo lepiej nie zostawiać tego w sferze domysłów. To samo tyczy się też opieki nad dziećmi, gdy już się urodzą. Jesteśmy w tym razem i nie ma rzeczy, której nie będę robił przy dzieciach, no może poza karmieniem piersią (śmiech). Był Pan zazdrosny, że żona może być w ciąży, a Pan nie? Nie. Ciąża to cudowne przeżycie, ale tyle rzeczy z nią związanych jest tak mało przyjemnych, że nie zazdrościłem. Aczkolwiek gdybym mógł choć trochę tych trudnych rzeczy wziąć na siebie, to zrobiłbym to bez wahania. W naszym serwisie mamotoja.pl można zobaczyć taki film z eksperymentu: dwaj mężczyźni zostają podłączeni do aparatury imitującej bóle porodowe. Zdecydowałby się Pan na takie doświadczenie? Film z eksperymentu? Nie wiem, co miałoby to mi dać. Świadomość, jak bardzo boli poród. Gdyby mojej żonie to w czymś pomogło, to tak. Ale tak sam z siebie, żeby sprawdzić, jak coś bardzo boli, to nie, nie mam takich zapędów. Myślę jednak, że eksperyment byłby wskazany dla tych mężczyzn, którzy nie uznają wielkiej pracy i wysiłku rodzącej kobiety. Ja byłem przy porodach i widziałem, jak to jest. To doświadczenie sprawiło, że moja miłość do żony jest jeszcze większa. Czy w takim razie coś Panu imponuje w kobietach ciężarnych? A może nie ma czegoś takiego? Imponuje mi generalnie w matkach to, jak bardzo potrafią być skoncentrowane na dziecku. Choćby się świat walił, matka zrobi wszystko, by dziecko ochronić. A faceci w trudnej sytuacji, np. gdy dziecko jest poważnie chore? Często odchodzą. To coś niepojętego. Dla mnie męstwo to niezłomność, a okazuje się, że to matki są niezłomne i to one są bohaterkami. Potrafią zrobić wszystko dla rodziny: zrezygnować z siebie, nie mieć czasu, dużo pracować. Nie mówię, że to jest dobre, gdy rezygnują z siebie czy harują za trzech. Ale jak trzeba, to trzeba. Chciałbym nie musieć ich za to podziwiać, bo przecież nie powinny musieć tylu rzeczy sobie odmawiać. Ale jak nie mają na kogo liczyć, robią to. I dzięki temu wszystko się trzyma. Maciek Mazurek to autor bloga ZUCH.media. Jest trzykrotnym finalistą konkursu Blog Roku. Zawodowo zajmuje się m.in. projektowaniem książek (bukebuk.pl) czy rysowaniem komiksów. Jest wykładowcą w Collegium Da Vinci i ekspertem Polskiej Komisji Akredytacyjnej. Na swoim blogu porusza tematy dotyczące związku i rodziny, popkultury i przedsiębiorczości, a swoje obserwacje z życia przenosi na komiksowe rysunki. Zobacz także: Ustąp ciężarnej – nowe hasło wszystkich mam! Trudne emocje w ciąży: kogo częściej dopada ciągły płacz i smutek? Ciężarna musi mieć spokój! #UstąpCiężarnej
Ustąp ciężarnej – nowe hasło wszystkich mam!
Chcemy, by hasło Ustąp Ciężarnej miało szerszy kontekst i nie odnosiło się tylko do ustępowania przyszłej mamie miejsca w komunikacji miejskiej. I by znał je i stosował każdy! Dajmy ciężarnym prawo do decydowania o sobie. One naprawdę wiedzą, co jest dla nich dobre.
Ciężarne są otaczane opieką, traktuje się je z wyrozumiałością, dba o nie, a przy okazji pozbawia prawa do samostanowienia. Dlatego stworzyłyśmy akcję Ustąp Ciężarnej (#UstąpCiężarnej), która ma pokazywać, że to przyszła mama decyduje. O czym? Poniżej kilka przykładów, ale można je mnożyć, uwierzcie! Praca w ciąży Nie chodzi tu tylko o pracę zawodową, ale tak naprawdę o każdą. Jedni wyrywają ci z rąk odkurzacz, bo nie możesz się przemęczać, inni mówią, że przecież ciąża to nie choroba, więc możesz pracować zawodowo praktycznie do samego porodu. I jedni, i drudzy guzik wiedzą. Bo o tym, co w zdrowej niezagrożonej ciąży możesz robić, a czego nie, decydujesz ty. Pewnie ktoś może złośliwie zapytać: „A jakby kobieta w 9 miesiącu ciąży chciała, dajmy na to, zjeżdżać na nartach, to też jej na to pozwolić?”. Odpowiadamy: „Niech nam ktoś pokaże laskę w 9 miesiącu ciąży na stoku z przypiętymi nartami, to się będziemy zastanawiać”. Prawda jest taka, że są ciężarne, które czują się świetnie i pracują do porodu, i takie, które ciążę znoszą słabo i nawet odkurzanie jest dla nich wyczynem. Dlatego właśnie #UstąpCiężarnej. Emocje w ciąży Nie będziemy udawać, że hormony nie mają na nas wpływu. Mają. I to zwłaszcza w ciąży! Przyszłe mamy płaczą na filmach, kłócą się o niewyniesione śmieci, zamartwiają się topniejącym lodowcem. Jedni przymykają oko i stwierdzają lekceważąco, że wiadomo – ciąża. Innych takie ciążowe nastroje wyprowadzają z równowagi, no bo… bez przesady. I jedni, i drudzy popełniają błąd. Przyszła mama przechodzi huśtawkę nastrojów, ale nie jest tak, że emocje pojawiają się bez powodu. Ciężarna ma prawo czuć to, co czuje. Ma prawo płakać ze wzruszenia, być zła na ten przepełniony śmieciami kosz, martwić się losami świata. Tym nastrojom często da się zaradzić (do czego zachęcamy, śmieci same wszak się nie wyniosą), ale nie dzieje się tak zawsze. Bywa, że przyszła mama czuje, że nie daje rady, że wszystko ją przytłacza i potrzebuje większego wsparcia (piszemy o tym w wywiadzie z psycholożką Bibianną Muszyńską-Czerewkiewicz). Nie można tych nastrojów bagatelizować albo wmawiać ciężarnej, że przecież powinna być najszczęśliwsza na świecie, bo zaraz urodzi dziecko. Ona wie, co czuje! Dlatego właśnie #UstąpCiężarnej. Zdrowie w ciąży Zauważyłaś, że odkąd jesteś w ciąży, twój brzuch niejako stał się dobrem narodowym? Każdy może podejść, dotknąć, a na dodatek dorzucić jakąś ważną uwagę, typu „Lepiej tego nie jedz, bo to sam cukier” czy „Nie możesz teraz biegać! Koleżanka biegała w ciąży i wcześniej urodziła”. Wszystko oczywiście w trosce o zdrowie dziecka, bo raczej nie o twoje (a już na pewno nie o zdrowie psychiczne). Są tacy, co ciągle będą ci czegoś zabraniać i tacy, którzy bez przerwy będą się odnosić do swoich doświadczeń. I jedni, i drudzy popełniają błąd. Bo to ty decydujesz, czy coś chcesz robić, czy nie. Czasem może i naginasz trochę rzeczywistość, ale kogo choć raz nie skusiły w ciąży czekolada, chipsy czy frytki! To ty decydujesz, bo to ty ponosisz konsekwencje swoich decyzji. Ktoś powie, że nie tylko ty, bo konsekwencje ponosi też dziecko. Tak, to prawda, ale przecież ty to wiesz i nikt chyba nie chce ci zarzucać, że się o dzidziusia w brzuchu nie troszczysz. Dlatego właśnie #UstąpCiężarnej. Po co to wszystko? A teraz chwilę o tym, dlaczego tak bardzo nam zależy, żeby ciężarnym ustępować w wielu kwestiach, czyli po prostu pozwolić im decydować! Uwaga, będzie medycznie! W organizmie przyszłej mamy zwiększa się poziom kortyzolu. To taka substancja, która często jest nazywana hormonem stresu. Skoro jej poziom rośnie w ciąży, stres dodatkowo ten poziom podnosi. A to niedobrze – dla mamy, dla dziecka i dla ciąży. Dlatego rozpoczęłyśmy akcję Szczęśliwa ciąża z Mamo, To Ja, której partnerami zostały dwie naukowe instytucje: Uniwersytet Jagielloński oraz Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk. Chcemy, by ciężarne zrozumiały, że dbanie o swoje samopoczucie to nie egoizm, tylko zdrowy rozsądek. Chcemy też, by inni zrozumieli, że przyszła mama ma prawo do swoich decyzji i swoich wyborów. Dlatego w ramach akcji rozpowszechniamy hasło i hasztag #UstąpCiężarnej. Jeśli to hasło poznają wszyscy, ciężarne będą miały po prostu łatwiej. Uwaga! Z hasztagiem #UstąpCiężarnej zakładamy też zamkniętą grupę na Facebooku. Dołączysz? Zobacz też: Mama jest równie ważna jak dziecko – wywiad z Aleksandrą Żebrowską Jak stres wpływa na ciążę, płód i rozwój dziecka po narodzinach? Stres przed porodem: czy nerwy mogą wywołać poród? [WYJAŚNIA PSYCHOLOG]
Ciężarna musi mieć spokój! #UstąpCiężarnej
Ciężarnej w naszej kulturze zwykle nie traktuje się serio. Owszem, przyszła mama miewa humory, ale generalnie jest szczęśliwa, bo przecież oczekuje narodzin dziecka. Prawda? Jest znacznie bardziej skomplikowana – mówi Bibianna Muszyńska-Czerewkiewicz, psycholog, współtwórczyni tekstowej pomocy psychologicznej WeTalk.
Ruszyła nasza akcja Szczęśliwa ciąża z Mamo, To Ja, której celem jest pokazanie ciężarnym, że ich dobre samopoczucie to nie fanaberia, tylko podstawa zdrowia – ich i ich dzieci. W jej ramach powstał hashtag #UstąpCiężarnej – ma on zwracać uwagę innych, by przyszłą mamę traktowali poważnie i zdali sobie sprawę, że ciężarna ma po prostu trudniej, także pod względem emocjonalnym. O te emocje i związane z tym problemy pytam psychologa Bibiannę Muszyńską-Czerewkiewicz. Burza hormonalna w ciąży to niezaprzeczalny fakt. Można nad nią zapanować? Bezpośrednio i świadomie nie można, bo przecież hormony to związki, które pozostają poza naszym wpływem. Takiej burzy hormonalnej doświadczamy dwa razy – zachodząc w ciążę, a później także po porodzie, kiedy układ hormonalny musi wrócić do pierwotnej formy. Warto też pamiętać, że przykre wydarzenia i stres to dodatkowa porcja hormonów, która może zaburzać funkcjonowanie już i tak pobudzonego układu nerwowego. Czy to znaczy, że przyszła mama ma prawo do różnych nastrojów, gorszych dni? Oczywiście, że ma do nich prawo. Choć mam wrażenie, że rzeczywiście ciężarnym bardziej się na tym polu odpuszcza. Większość patrzy z wyrozumiałością na przyszłą mamę, więcej jej wybacza. Inną kwestią jest, że nie wszystkie ciężarne te naturalne zmiany hormonalne tak samo przeżywają, co więcej ta sama kobieta może inaczej je przeżywać w każdej ciąży. Dlatego nie powinniśmy, ba, nie mamy prawa w żaden sposób zachowania ciężarnej osądzać, stwierdzać, że jakieś jest już nieakceptowalne. Bo każdy człowiek jest inny i inaczej reaguje, różne są też okoliczności mające wpływ na zachowanie. Mówi się dużo o baby bluesie i depresji poporodowej, ale o kobietach ciężarnych w kontekście tak poważnych problemów raczej nigdy. Czy to znaczy, że ciężarne rzadko zmagają się z dużym obniżeniem nastroju? To nie jest prawda. Rzeczywiście baby blues występuje w większym lub mniejszym nasileniu praktycznie u wszystkich świeżo upieczonych mam, ale mnóstwo tych, u których pojawia się depresja poporodowa, doświadczyło dużego obniżenia nastroju już w ciąży. Tylko że ten stan nie został wówczas prawidłowo rozpoznany. Bo u przyszłej mamy wahania nastrojów czy nawet smutek są zrzucane na hormony. I one rzeczywiście bywają winne, bo przecież u osób z depresją dochodzi do – mówiąc w uproszczeniu – zaburzenia chemii organizmu, czyli m.in. działania neuroprzekaźników lub gospodarki hormonalnej, ale u kobiet w ciąży jest to inaczej interpretowane. Tak mi cały czas chodzi po głowie podczas tej rozmowy, że przyszłe mamy są co prawda traktowane z wyrozumiałością, ale też przy okazji po prostu mało poważnie. To trochę takie lekceważące podejście: „Aj tam, ma humory, przejdzie jej”. I nikt nie przyjrzy się głębiej, że ten wieczorny płacz to już może nie jest zwykłe wahnięcie nastroju, tylko sygnał, że coś tę ciężarną przerasta i trzeba jej pomóc. Czy to znaczy, że nie każdy nastrój ciężarnej można zwalić na burzę hormonalną? Przede wszystkim należy pamiętać, że każda burza hormonalna może doprowadzić do zaburzeń nastroju. Poza tym depresja ma naprawdę różne oblicza. Nie zawsze objawia się smutkiem i niechęcią do wstania z łóżka. Czasem jest to drażliwość, chwiejność, niepokój – stany, których nie utożsamia się z depresją, choć mogą ją zwiastować. Jeśli ciężarna nie ma tej świadomości, nie jest uważna na siebie, to nie rozpoznaje sygnałów. Tymczasem depresja rozwija się, bo ciążowe zmiany hormonalne ten rozwój znacznie ułatwiają. Co więcej, wybucha zwykle dopiero po porodzie. Dlaczego? W ciąży kobieta postępuje zadaniowo, jest skupiona na przygotowaniu się na narodziny dziecka, zamiata pod dywan swoje nastroje, twierdząc „A to pewnie przez ciążę, jak urodzę, wszystko wróci do normy”. Tylko nic do normy po narodzinach nie wraca, bo następuje kolejny przewrót hormonalny i to do tego łączący się z ogromnym zmęczeniem, nieprzespanymi nocami, czasem też z kłopotami z karmieniem. Czyli nie warto czekać, gdy nas coś martwi w ciąży, tylko szukać pomocy u psychologa? Zdecydowanie. Choćby po to, żeby przekonać się, że ten stan, który przeżywamy, jest normalny, że tak może być. Przecież dzięki temu można przestać się martwić. Do psychologa nie powinno się chodzić dopiero wtedy, gdy już jest bardzo źle. Warto nie traktować takiego kontaktu jako konieczności potwierdzenia, że coś z nami nie tak, tylko sprawdzenia, co się dzieje, czy jest coś, co może nam pomóc odzyskać większy spokój i stabilność. Nie każda ciężarna jednak ma taką odwagę, by pójść do specjalisty. Poza tym na poradę u psychologa czasem trzeba czekać, a w dobie pandemii umówienie się na wizytę jest jeszcze trudniejsze. Można wtedy na przykład skorzystać z psychologicznej platformy We Talk, w której psychologowie udzielają porad online. Mama może opisać swój problem, a psycholog – także w formie pisemnej – jej odpowiada. To łatwiej dostępny i bardziej anonimowy sposób na uzyskanie specjalistycznej porady. To kiedy przyszła mama powinna zwrócić się o pomoc do specjalisty? Mam ogromną wiarę w to, że kobieta umiejąca słuchać siebie potrafi odpowiedzieć sobie na to pytanie. Jeśli nie ucieka od siebie, próbuje nazwać swoje emocje, będzie też miała świadomość, kiedy zacznie coś zbyt mocno ją uwierać. Wystarczy dopuścić do głosu swoją psychikę. Co oczywiście nie jest łatwe, bo przez całe życie właściwie uczymy się, by przestać jej słuchać, a nawet słyszeć. A ciężarna zmagająca się tylko z lekko obniżonym nastrojem czy stresem? Czy ona może sobie sama pomóc? A jeśli tak, to jak? Ciąża to czas pełen nowości: zmieniają się priorytety, zmienia się samopoczucie, zmieniają się zadania, bo przecież pojawiają się regularne wizyty lekarskie, plany, zakupy… Dużo się dzieje, więc w tym nowym, bogatym w wydarzenia czasie warto przede wszystkim zadbać o balans. Czyli wypoczywać, ale też się ruszać, a nawet pracować, jeśli ta praca daje nam satysfakcję, a nie powoduje dużego stresu. Poza tym warto dać sobie prawo do większego luzu, do powiedzenia otoczeniu, a przede wszystkim sobie: „Tego teraz nie zrobię”. Podkreślam to, bo kobiety szalenie łatwo same sobie narzucają obowiązki. Ciążę warto wykorzystać do nauki, że naprawdę nie wszystko musimy robić teraz, już, natychmiast. Jeśli jednak mamie cały czas towarzyszy lęk, myśli w stylu „Jak to będzie?”, „Co teraz?”, „Chyba sobie nie poradzę”, to warto sprawdzić, co się dzieje, czyli zwrócić się o poradę do psychologa. Niech ktoś, kto ma dystans do ciężarnej, czyli nie partner, mama, siostra, odpowie jej, czy ten lęk jest w granicach normy. A jakie lęki najczęściej przeżywają ciężarne? Po pierwsze, to zależy od etapu ciąży. Na początku jest strach o to, by nie poronić, by dziecko rozwijało się zdrowo, pod koniec pojawia się lęk przed porodem. Po drugie, to zależy od samej ciężarnej, bo są osobowości bardziej lękowe, które podchodzą do wielu wydarzeń z większą obawą i z natury przejmują się bardziej. Po trzecie, to zależy od wcześniejszych doświadczeń. Jeśli np. ciężarna doświadczyła w przeszłości poronienia albo zdarzyło się ono w jej bliskim otoczeniu, na pewno będzie przechodzić większy stres i lęk związany z obawą o ciążę. Teraz, w dobie pandemii, dochodzi jeszcze niepokój o zdrowie – bo przecież trudno jest dostać się do specjalistów, o poród – bo nie wiadomo, czy będzie się rodzić z partnerem, o finanse – bo pracodawca, choć nie może zwolnić ciężarnej, może np. zwolnić przyszłego tatę dziecka. Czy w takim razie stres wywołany pandemią może wpłynąć na samopoczucie po porodzie? Może. Ale podkreślam, że w pandemii występuje nie tylko stres, ale też wysoki poziom lęku. Pojawia się mnóstwo pytań, na które nie ma odpowiedzi, bo trudno przewidzieć, jak będzie wyglądała sytuacja za tydzień czy miesiąc. Te wszystkie obciążenia mogą spowodować, że obniżenie nastroju nastąpi właśnie po porodzie. Nazwę to załamaniem po uldze, czyli mama szczęśliwie urodziła, dziecko jest już całe i zdrowe na świecie, rodzina jest już w domu w komplecie, więc następuje ulga i właśnie wtedy do głosu dochodzą wszystkie napięcia z czasów ciąży. Ujawnia się cały stres i lęk, który był wcześniej tłumiony z powodu koncentracji na ciąży. Czy można temu zaradzić jeszcze przed porodem? Tak, przede wszystkim trzeba się odciąć od różnych stereotypów w stylu „Ciąża to błogosławieństwo” czy „Każda mama kocha swoje dziecko już w brzuszku” i tym podobne. Kobiety są różne, ciężarne także. Więc trzeba być tolerancyjnym. Przede wszystkim dla siebie samej. Trzeba być otwartą na własne potrzeby. Trzeba nabrać dystansu do tego, co mówią do nas nawet najbardziej kochający nas i życzliwi nam ludzie. Trzeba sobie jasno powiedzieć: „To jest moja ciąża, to ja decyduję, co mi jest potrzebne”. Takie podejście może mieć ogromny wpływ na samopoczucie mamy już po narodzinach dziecka. Czyli hasło „Ustąp ciężarnej” jest bardzo trafne? Jest genialne! I warto je rozpowszechniać wśród innych. Oczywiście nie chodzi tu o traktowanie ciężarnej jak upośledzonej. Wystarczy dać jej prawo decydować. To aż śmiesznie brzmi, bo przecież każdy człowiek ma prawo do decydowania o sobie. A ciężarna jest człowiekiem. Kiedy pierwszy raz zobaczyłam hasło „Ustąp ciężarnej”, przypomniała mi się śmieszna historia. Byłam pod koniec ciąży i siedziałam z babcią, która oglądała jakiś banalny serial. Nie chciało mi się nawet go przełączać. Babcia oglądała, oglądałam i ja. Wtedy pojawił się mój mąż i zapytał, po co włączyłam ten odcinek, skoro go już widziałam. Odpowiedziałam, że nie widziałam. Ale mąż dalej się upierał, co wyprowadziło mnie z równowagi. Nastrój zaczął mi falować, poczułam się, jakby mąż nie traktował mnie poważnie. Po co się tłumaczyć ze swojego zachowania, dlaczego ktoś wie lepiej ode mnie? Do tej pory zastanawiam się, po co tak robić. A córka ma już 15 lat! Uwaga! Z hasztagiem #UstąpCiężarnej zakładamy też zamkniętą grupę na Facebooku. Dołączysz? Zobacz też: Jak stres wpływa na ciążę, płód i rozwój dziecka po narodzinach? 6 najczęstszych powodów do zmartwień w ciąży (i jak oswoić te lęki!) Relaksacja w ciąży: techniki relaksacyjne dla ciężarnych
Szczęśliwa ciąża z Mamo, To Ja – ruszyła akcja skierowana do wszystkich ciężarnych
Stres w ciąży może mieć duży wpływ na zdrowie przyszłej mamy, a także na przebieg ciąży, zdrowie i rozwój dziecka. Jesteś w ciąży? Koniecznie zadbaj o swoje samopoczucie! Pomoże ci w tym nasza akcja Szczęśliwa ciąża z Mamo, To Ja.
Stres w ciąży to temat jeszcze bardziej aktualny niż kiedykolwiek przedtem. Od wielu miesięcy żyjemy w napięciu. Ryzyko zarażenia koronawirusem, niepewność finansowa, ograniczenie dostępu do konsultacji lekarskich, a także niemożność korzystania z różnych form odpoczynku. To wszystko sprawia, że jesteśmy bardziej zestresowani. Stres jeszcze mocniej odczuwają przyszłe mamy, ponieważ w sposób naturalny wzrasta u nich poziom kortyzolu, czyli hormonu stresu. A to może mieć wpływ na płód i przebieg ciąży. Stres w ciąży można łagodzić – korzystaj z naszego raportu Od samych stwierdzeń bardziej się stresujesz? Nie chcemy cię straszyć, tylko chcemy dać ci rozwiązania. Dzięki naszej akcji: poznasz podstawowe zasady zdrowej ciąży i jak dbać o siebie w ciąży, a dzięki tej wiedzy możesz poczuć się bezpiecznie, dowiesz się, jak zbytnie napięcie i stres wpływa na ciążę, ciebie i dziecko (także już po narodzinach), sprawdzisz, w jaki sposób radzić sobie z nerwami, dostaniesz konkretne rozwiązania, jak dbać o swoje samopoczucie na co dzień. Wszystkie informacje zebraliśmy dla ciebie w specjalnym raporcie. Stres w ciąży jest potwierdzony – akcję wspierają naukowcy Temat wpływu stresu na ciężarne interesuje wielu naukowców. Ostatnio zajęła się nim grupa badaczy z Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk i Uniwersytetu Jagiellońskiego. Starają się oni dowiedzieć, w jaki sposób stres psychologiczny związany z epidemią COVID wpływa na samopoczucie i przebieg ciąży. Popularyzację badania wsparło Mamo, To Ja, a Uniwersytet Jagielloński i Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk zostali honorowymi patronami akcji Szczęśliwa ciąża z Mamo, To Ja. Stres dotyka wszystkich ciężarnych – poznaj ambasadorkę naszej akcji Ambasadorką akcji została Aleksandra Żebrowska, która ostatnią swoją ciążę przeżyła w lockdownie. Dlatego doskonale rozumie, jak czasem trudno uporać się ze stresem, zwłaszcza w pandemii. Opowiada o tym w szczerym wywiadzie, którego udzieliła Mamo, To Ja. Warto go przeczytać, bo choć porusza ważne sprawy, pozwala także nabrać do nich dystansu! Stres dotyka bez względu na okoliczności Choć impulsem do stworzenia akcji stała się pandemia, która mocno zaburzyła nasze życie i funkcjonowanie, to tak naprawdę akcja jest aktualna zawsze. Dlatego akcję Szczęśliwa ciąża z Mamo, To Ja będziemy kontynuować także po zakończeniu pandemii. Bo każda przyszła mama powinna wiedzieć, że jej dobry nastrój to nie fanaberia, tylko podstawa! Jeszcze dziś dołącz do naszej grupy dedykowanej akcji na Facebooku. Zobacz także: Zmiany hormonalne w ciąży – objawy wywołane burzą hormonalną Badania w ciąży: lista i kalendarz badań obowiązkowych i zalecanych Jak reagujesz na stres – test
Martyna Gliwińska o nieplanowanej ciąży z Bieniukiem: „Spotkałam się z radami: lepiej usuń”
Martyna Gliwińska, która ogłosiła swoją ciążę jesienią 2019 roku, wyznała wkrótce potem, że ojciec dziecka - Jarosław Bieniuk nie interesuje się jej stanem. Dziś opowiada otwarcie o swojej nieplanowanej ciąży.
Chociaż Gliwińska podczas ciąży miała dużo do zarzucenia swojemu partnerowi, po narodzinach synka Kazika, deklaruje, że Jarosław Bieniuk dobrze sprawdza się w roli ojca, nawet po rozstaniu z mamą swojego dziecka. Młoda mama opowiedziała jednak o uczuciach, które towarzyszyły jej w pierwszych tygodniach nieplanowanej ciąży. Martyna Gliwińska opowiada o nieplanowanej ciąży Była partnerka Jarosława Bieniuka zabrała głos w sprawie wyroku TK, który rozgrzał opinię publiczną w zeszły czwartek. Pod opublikowanym na Instagramie zdjęciem z badania USG, kobieta podzieliła się swoimi przemyśleniami: „Gdy latem zeszłego roku dowiedziałam się, że jestem w NIEPLANOWANEJ ciąży, mój świat wywrócił się do góry nogami. Spotykałam się wtedy z radami 'lepiej usuń'. Wiadomo... Nie będę tego komentować... Tamtego lata byłam zupełnie inną dziewczyną, nie miałam pojęcia jak bardzo dziecko zmieni moje życie (pisząc to, mam dreszcze) ale wiedziałam, że zmieni się WSZYSTKO. Byłam przerażona. Cała ciąża była dla mnie koszmarem...” - napisała Gliwińska. Mama małego Kazika podkreśliła, że wszystko było przeciwko niej i nie poczuła „żadnej cudownej fali energii” ze względu na swoją ciążę. Gliwińska podkreśliła, że jest osobą wierzącą, jednak to nie to przekonało ją do nieusuwania ciąży. Zaapelowała także do kobiet i zagrzała je do walki o swoje prawa. Źródło: Plotek Zobacz też: Weronika Marczuk zamieściła wstrząsający wpis o porodzie: „Trwał PIĘĆ DNI. To było ponad siły” Chylińska PRZERAŻONA zakazem aborcji: „Mam dzieci szczególnej troski, państwo nie pomaga” Justyna Kowalczyk o wyroku TK: „Polska zmierza do ortodoksji”. W sieci lawina hejtu
Jak stres wpływa na ciążę, płód i rozwój dziecka po narodzinach?
Stres w ciąży może wpływać na dziecko jeszcze przed narodzinami oraz zaburzać jego rozwój w przyszłości. Na szczęście nie każdy płacz lub nerwowa sytuacja, której doświadcza ciężarna, musi mieć poważne skutki. Natura chroni kobiety w ciąży przed stresem. Ekspert wyjaśnia, jakie doświadczenia mogą ten mechanizm ochronny przełamać i sprawić, że dziecko urodzi się przedwcześnie, będzie mniejsze i bardziej narażone na trudności w prawidłowym rozwoju.
Stres w ciąży może wywołać nie tylko wyjątkowe trudne przeżycie emocjonalne, ale również niedojadanie czy duży wysiłek fizyczny – wyjaśnia dr hab. Anna Ziomkiewicz-Wichary, która w rozmowie z mamotoja.pl tłumaczy, jak stres może wpływać na przebieg ciąży, a także na dziecko, i to nie tylko w okresie życia płodowego, ale również tuż po jego narodzinach oraz w dorosłości. Anna Ziomkiewicz-Wichary, dr hab. nauk medycznych, specjalność biologia medyczna, adiunkt w Instytucie Zoologii i Badań Biomedycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, autorka bloga popularno-naukowego „Progesteron czyli o damskich sprawach naukowo”. Zajmowała się m.in. wpływem stresu na karmienie piersią i rozwój niemowląt, obecnie prowadzi m.in. badania nad wpływem stresu związanego z pandemią na ciężarne. Czy stres w ciąży zawsze oznacza coś złego? Anna Ziomkiewicz-Wichary: Stres może działać na nas pozytywnie i negatywnie. Mamy tzw. eustres, który nas pobudza i powoduje, że jesteśmy przyjemnie podnieceni i przygotowani do działania. I stres, który działa negatywnie (dystres), zwłaszcza jeśli utrzymuje się przez długi czas. W obu przypadkach w odpowiedzi na stres w organizmie rośnie poziom hormonów – adrenaliny, noradrenaliny i kortyzolu. Zwykle zwraca się uwagę na związane z tym podenerwowanie, zmęczenie czy nawet występujące po dłuższym czasie osłabienie odporności. Ale wydzielanie kortyzolu sprawia też, że rośnie poziom glukozy, dzięki czemu mamy więcej energii, żeby sprostać czekającym nas wyzwaniom. Kiedy stres mobilizuje do działania, a kiedy zaczyna szkodzić? Jeśli stres trwa krótko i jesteśmy w stanie nad nim zapanować, możemy powiedzieć, że ma działanie pozytywne. Weźmy przykład z naszej ewolucyjnej przeszłości, człowiek pierwotny na sawannie zauważył lwa, skacze mu kortyzol i ma dość energii, żeby uciec. To właśnie pozytywna strona kortyzolu. Natomiast gdy nie potrafimy poradzić sobie ze stresem lub gdy trwa zbyt długo, kortyzol zaczyna działać negatywnie, bo nie mamy już skąd czerpać zasobów energii. Organizm jest stale pobudzony, a stres rozregulowuje działanie innych układów biologicznych (immunologicznego, rozrodczego czy wydzielania). Kobiety w ciąży często się zamartwiają, np. tym, czy dziecko jest zdrowe, jak poradzą sobie z jego wychowaniem, czy taki stres jest dla nich zagrożeniem? Ciężarne są w pewnym sensie chronione przed nadmiernym stresem przez samą fizjologię. Ciąża jest dużym wydatkiem energetycznym dla organizmu, dlatego w jej trakcie kilkakrotnie wzrasta poziom kortyzolu, który pozwala tę energię mobilizować z organizmu mamy i przekazywać do organizmu dziecka. Istnieją mechanizmy, które chronią płód przed nadmiernym i negatywnym działaniem stresu. Łożysko produkuje specjalny enzym 11-ß-HSD przemieniający kortyzol w mniej agresywną formę, która nie ma aż tak szkodliwego działania na płód. Niestety – mechanizm ten nie stanowi stuprocentowej ochrony. Jaki stres może zatem szkodzić w ciąży? Ciążowy mechanizm ochrony przed stresem może zawieść, jeśli stres jest bardzo silny lub długotrwały. Do tej kategorii możemy zaliczyć agresję, molestowanie przez partnera czy przemoc domową. Silnym stresorem, któremu mogą towarzyszyć negatywne efekty dla ciąży, są też katastrofy, takie jak trzęsienia ziemi lub powodzie. Zapytano kiedyś dużą grupę osób, jakie stresory uważają za najbardziej znaczące w życiu i na tej podstawie ułożono taką listę ważnych i wyjątkowo stresujących wydarzeń życiowych wg hierarchii ich ważności. Na jej czele znalazła się śmierć bardzo bliskiej osoby, najczęściej partnera, rozwód, zmiana miejsca zamieszkania czy pracy. To bardzo istotne stresory psychologiczne, które mogą podwyższać poziom stresu fizjologicznego. Warto zaznaczyć, że związek z podwyższeniem poziomu kortyzolu mają również długie epizody niedojadania albo bardzo wysokiej aktywności fizycznej. Czy są stresory typowe dla okresu ciąży, np. strach przed porodem, który odczuwa większość ciężarnych? Strach przed porodem jest rzeczą bardzo indywidualną. Zawsze występuje, ale wszelkie działania, które oswajają ciężarne z porodem i jego przebiegiem, które edukują na temat możliwych sytuacji, które uczą technik relaksacyjnych, będą ten strach obniżać. Z ciążą, zwłaszcza na jej ostatnim etapie, związane jest również ryzyko depresji. Mówimy więc nie tylko o depresji poporodowej ale i depresji okołoporodowej. Kobiety ciężarne czasem mówią, że tak bardzo się zestresowały, że boli je brzuch. Czy można to uznać za objaw silnego stresu? Trudno z punktu widzenia fizjologicznego powiedzieć, kiedy dana osoba reaguje na chroniczny stres. Ból brzucha może być objawem stresu, ale może być też indywidualnym odczuciem osoby, a niekoniecznie musi mieć związek z podwyższonym poziomem kortyzolu. Ludzie bardzo różnią się reaktywnością na stres. To może być związane z genami lub indywidualnymi przeżyciami, np. jeśli ktoś ma traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa może bardziej negatywnie odpowiadać na trudne wydarzenia, jakie mu się przydarzają w życiu, także w okresie ciąży. Jakie objawy świadczą o tym, że zostały przełamane mechanizmy chroniące płód przed stresem, o których mówiła pani wcześniej? To trudno ocenić, ale jeśli badamy płód i widzimy, że słabo się rozwija, a poza tym wszystko jest w porządku, mama jest zdrowa, możemy mieć podejrzenia, że w grę może wchodzić stres. Czy stres na początku ciąży jest gorszy od stresu w III trymestrze? Badania pokazują, że dramatyczne, traumatyczne przeżycia matek i wysoki poziom kortyzolu w początkowym okresie ciąży są związane z większym ryzykiem spontanicznej aborcji. Mogą też doprowadzić do zmian w epigenomie, czyli zespole molekularnych znaczników, które modyfikują działanie naszych genów. Na późniejszym etapie ciąży efekty stresu nie są już tak dramatyczne, choć wciąż mogą być poważne. Stres może sprawić, że dziecko urodzi się przedwcześnie, będzie mniejsze, szczuplejsze, a w późniejszym wieku może mieć wyższy poziom kortyzolu. Czy przez stres można poronić? To jest częsty pogląd wśród przyszłych mam, że ktoś może się tak denerwować, że aż poroni, ale takich przypadków opisanych w literaturze naukowej nie ma wiele. Jeżeli mówimy o pierwszym trymestrze, gdy poronień jest dużo, to rzeczywiście stres może przyczynić się do spontanicznej utraty ciąży. Na późniejszych etapach to ryzyko nie jest już tak poważne ale badania wskazują, że przeżycie intensywnego stresu może zwiększać ryzyko poronienia. Bada Pani wpływ stresu związanego z pandemią koronawirusa na kobiety w ciąży. Wyniki badań są jeszcze opracowywane, co udało się już ustalić? Zdecydowaliśmy się zrobić te badania, ponieważ pandemia stała się czymś w rodzaju wielkiego naturalnego eksperymentu, w którym uczestniczą także ciężarne. Nie mamy do czynienia ze stresem, który wynika z zagrożenia np. głodem, tylko ze stresem natury psychologicznej. Wpływ stresu psychologicznego na rozwój fizyczny jest bardziej efemeryczny, dlatego stwierdziliśmy, że pandemia to dobry moment, aby się przekonać, jak będzie wpływał na nasze dzieci. W badaniach wzięło udział około 1000 matek z różnych rejonów Polski. Narażenie na COVID-19 nie dotyczyło wielu z nich, ale wiele ciężarnych martwiło się z powodu koronawirusa. Czym martwiły się ciężarne w wyniku wybuchu pandemii? Ponad 50 proc. przyszłych mam martwiło się tym, że mają utrudniony dostęp do usług medycznych i badań w ciąży, choć tylko 15 proc. rzeczywiście nie mogło wszystkich badań wykonać. Ponad 60 proc. ciężarnych nie mogło uczestniczyć w szkole rodzenia. A jak już mówiłam wcześniej, jeśli nie oswajamy sytuacji porodu, to rośnie związany z nim stres. Aż 40 proc. kobiet nie mogło przestać myśleć o epidemii, martwiły się tym, że mogą zachorować i nie będą mogły liczyć na odpowiednią opiekę. Jak stres w ciąży może wpływać na życie dziecka po narodzinach? Mamy bogatą literaturę psychologiczną, która pokazuje, że dzieci matek doświadczających stresu związanego z traumatycznymi wydarzeniami, takimi jak np. burza śnieżna, huragany, zamachy terrorystyczne, np. na WTC, mają zmieniony rozwój psychologiczny, np. wolniej nabywają umiejętności mowy lub gorzej wypadają w testach na inteligencję. Ich rozwój psychologiczny może być nie tylko wolniejszy na najwcześniejszym etapie życia, ale również w wieku 6 czy 7 lat. Niektóre badania pokazują, że dzieci te również rozwijają się wolniej fizycznie. Z badań wynika także, że jeśli dziecko trafia po narodzinach do dobrego środowiska, rozwija się szybciej, żeby nadrobić straty związane z negatywnym środowiskiem prenatalnym. Jeśli środowisko, w którym żyje, jest nadal złe, będzie utrwalał się gorszy poziom rozwoju. Wszystkie badania świadczą o tym, że długotrwały stres ma negatywne znaczenie dla każdego, ale szczególnie dla najmłodszych dzieci. W życiu prenatalnym i pierwszych dwóch latach życia stres ustawia nam fizjologiczną granicę tego, jak będziemy reagować na sytuacje stresowe. Im więcej mamy stresu w dzieciństwie, tym większa szansa na to, że w dorosłości będziemy drażliwi, neurotyczni, lękliwi. Osoby, które w dzieciństwie przeżywały wydarzenia traumatyczne – agresję, przemoc domową, w dorosłości mają większe problemy natury psychologicznej, większe ryzyko depresji i innych psychopatologii. Jeśli jesteś w ciąży, możesz wziąć udział w badaniu prowadzonym przez Uniwersytet Jagielloński i Polską Akademię Nauk i podzielić się z naukowcami informacjami o tym, jak pandemia wpływa na twoje samopoczucie. Poświęcisz kwadrans na wypełnienie ankiety i przyczynisz się do rozwoju nauki. Uwaga! Z hasztagiem #UstąpCiężarnej zakładamy też zamkniętą grupę na Facebooku. Dołączysz? Zobacz też: Trudne emocje w ciąży – kogo częściej dopada płacz i smutek Szczęśliwa po porodzie – od czego to zależy? Jak nie pomylić baby bluesa z depresją poporodową?
Przed porodem mogą pojawić się różne uczucia. Bądź przygotowana!
Mieszanka strachu, niecierpliwości i radosnego oczekiwania za każdym razem ma inne proporcje. Pamiętaj, że masz prawo odczuwać wszystkie te emocje przed porodem!
Każda kobieta w inny sposób przeżywa swoją ciążę i poród. Ba, często zupełnie inaczej przebiegają kolejne ciąże u jednej kobiety. To, co ciężarna czuje przed porodem, bywa mieszanką spokoju, strachu, niecierpliwości i radosnego oczekiwania. Najważniejsze tuż przed narodzinami dziecka jest ukojenie lęków, które mogą narazić przyszłą mamę na zbędny stres. Świetne samopoczucie tuż przed porodem Pomimo tego, że termin porodu masz wyznaczony za cztery dni, być może nadal czujesz się świetnie, pracujesz zawodowo i załatwiasz mnóstwo spraw, jeżdżąc samochodem po mieście, a energia wprost cię rozpiera. Czasem tylko z niepokojem zerkasz na kalendarz i stwierdzasz, że wyznaczona data narodzin nieuchronnie się zbliża. A przecież ty nie zdążysz! Nie podpisałaś umowy z ważnym klientem, nie wynegocjowałaś porozumienia z kontrahentem, nie złożyłaś do druku zamówionej broszury. W domu też jeszcze nie wszystko gotowe na przyjęcie maleństwa, które na razie informuje cię o swojej obecności przyjaznymi kopnięciami. Nie masz jeszcze łóżeczka i wózka, a wczoraj wymyśliłaś, że warto by jednak przemeblować pokój, w którym zamierzacie ulokować nowego członka rodziny... Na razie przemawiasz czule do maleństwa, by nie przychodziło na świat za wcześnie i pozwoliło mamie w spokoju dokończyć to, co zamierza. Pocieszasz się też, że przecież w ostateczności wyprawkę dla dziecka może kupić tata. A z przemeblowaniem też zapewne sobie poradzi. Uspokojona, z werwą przystępujesz do dalszej pracy. Tak upływają ostatnie dni ciąży u wielu kobiet. Ale równie dużo pań w tym okresie nie jest w najlepszej kondycji. Zniecierpliwienie. Kiedy wreszcie urodzę? Właśnie minął wyznaczony termin porodu... i nic. Nie odczuwasz żadnych skurczów, czujesz się równie dobrze jak kilka dni temu. Z coraz większą niecierpliwością oczekujesz na sygnały zwiastujące rozpoczęcie porodu. Stajesz się drażliwa i zdenerwowana. Obawiasz się o zdrowie dziecka. W takiej sytuacji najlepiej codziennie kontaktuj się z lekarzem, który uspokoi i zaleci dalsze postępowanie, ale pamiętaj też, że poród do dwóch tygodni po zaplanowanym terminie jest nadal uznawany za normę. Strach pod koniec ciąży Wiele kobiet w ostatnim okresie ciąży zastanawia się, czy rozpoznają moment, w którym rozpocznie się poród. Inne obawiają się odpłynięcia wód płodowych w miejscu publicznym lub nagłego rozpoczęcia się porodu w autobusie czy sklepie. Niektóre przyszłe mamy pod koniec ciąży boją się, że nie sprostają macierzyńskim obowiązkom albo nawet, że nie będą umieć obdarzyć dziecka instynktowną miłością. Jak się odprężyć czekając na poród? Relaks to najlepsze, co może zrobić przyszła mama. Postaraj się aż do porodu wykonywać ćwiczenia, zarówno gimnastyczne, jak i odprężające. Dużo spaceruj, słuchaj muzyki, oglądaj pogodne, spokojne filmy. Pamiętaj, że każda ciąża musi się skończyć – już wkrótce będziesz trzymała w ramionach swoje maleństwo. Co pomoże lepiej przygotować się do porodu? Spakuj torbę z rzeczami dla siebie i dziecka, którą zabierzesz do szpitala (jeśli nie zrobiłaś tego wcześniej). Sprawdź, czy masz skompletowaną całą garderobę i inne akcesoria dla maleństwa. Starszemu dziecku przygotuj prezent-niespodziankę, którą tata wręczy mu, gdy ty już urodzisz (dziecko nie będzie się czuło odrzucone i zapomniane). Zrób na zapas kilka gotowych dań obiadowych i włóż do zamrażalnika (przydadzą się rodzinie, gdy będziesz w szpitalu, a także tobie po powrocie z maleństwem do domu). Uporządkuj swoje sprawy zawodowe - pozałatwiaj niezbędne formalności, dokończ sprawy, które zaczęłaś, wprowadź w temat swojej pracy osobę, która będzie Cię zastępować. Uwaga! Z hasztagiem #UstąpCiężarnej zakładamy też zamkniętą grupę na Facebooku. Dołączysz? Zobacz także: Strach przed porodem Kalkulator terminu porodu Jak przygotować się do porodu rodzinnego?
Stres w ciąży: jak się czuje dziecko, kiedy płaczesz?
Stres w ciąży ma ogromny wpływ na dziecko. Niestety, im silniejszy stres i trudniejsze emocje w ciąży, tym gorzej czuje się dziecko w brzuchu. Negatywne konsekwencje długotrwałego stresu w ciąży dziecko może odczuwać nawet po porodzie.
Stres w ciąży nie jest obojętny dla nienarodzonego dziecka, podobnie jak zła dieta czy alkohol. Okazuje się, że trudne emocje oraz płaczliwość w ciąży mogą bardzo poważnie wpływać na płód. Stres w ciąży: jak działa na dziecko? Stres w ciąży ma olbrzymi wpływ na dziecko jeszcze przed porodem, a także po nim − pokazuje badanie przeprowadzone przez międzynarodową organizację Association for Psychological Science. Kiedy jesteś zestresowana, twoje ciało produkuje kortyzol, czyli hormon stresu. Chociaż do organizmu dziecka nie mogą dostać się negatywne emocje, hormony przedostają się z łatwością. Jeśli przyszła mama często stresuje się w ciąży, rozwijające się dziecko również jest zestresowane. Wysoki poziom kortyzolu może wpływać na dziecko także po porodzie – niemowlęta, których mamy często były zdenerwowane, częściej mają kolki, są płaczliwe i niespokojne. Stres w ciąży a depresja: jakie są skutki dla dziecka? Depresja w czasie ciąży jest niemal tak częsta, jak depresja poporodowa. Aż 10% przyszłych mam zmaga się z objawami depresji. Niestety, wszystkie negatywne uczucia mają wpływ na zdrowie dziecka w przyszłości. Dzieci mam cierpiących na depresję w czasie ciąży: zwykle są bardziej agresywne same częściej chorują na depresję. Pamiętaj, okazjonalny, krótkotrwały stres w ciąży, który odczuwa każda przyszła mama, nie powinien mieć szkodliwego wpływu na rozwój płodu i życie dziecka w przyszłości. Stres w ciąży: jak go unikać? Stres w ciąży to nie błahostka, zwłaszcza jeśli zmagasz się z trudnymi emocjami, jesteś płaczliwa i naprawdę źle się czujesz. Jeśli zaobserwowałaś u siebie objawy depresji w ciąży, koniecznie zgłoś się do lekarza. Być może niezbędne będzie podanie leków antydepresyjnych bezpiecznych dla kobiet w ciąży. Jeśli wiesz, że to nie depresja, a tylko chwilowy spadek formy, zadbaj o siebie: pomyśl o lekcjach jogi dla ciężarnych (w sieci znajdziesz wiele darmowych filmików instruktażowych), częściej bierz długą kąpiel (unikaj olejków eterycznych), idź na masaż albo do kosmetyczki. Znajdź swój sposób na załagodzenie stresu w ciąży. Pamiętaj: szczęśliwa, uśmiechnięta mama to szczęśliwe dziecko! Uwaga! Z hasztagiem #UstąpCiężarnej zakładamy też zamkniętą grupę na Facebooku. Dołączysz? Zobacz też: 9 sposobów na stres w ciąży Antystresowe menu oraz inne sposoby na stres w ciąży Czy można masować brzuch w ciąży?
Trudne emocje w ciąży: kogo częściej dopada ciągły płacz i smutek? [KOMENTARZ PSYCHOLOGA]
Emocje w ciąży nie zawsze łatwo okiełznać, często pojawia się płaczliwość i silny stres. Dlaczego w ciąży tak trudno o równowagę psychiczną i kogo częściej dopadają trudne emocje − wyjaśnia psycholog.
Emocje w ciąży bywają trudne, a psychologowie potwierdzają, że kobiety spodziewające się dziecka, oprócz zadowolenia i pełnego radości oczekiwania na narodziny, przeżywają typowe dla swojego stanu kryzysy – smutek, lęk, a nawet depresję. Płaczliwość i stres mogą pojawiać się zwłaszcza w pierwszym trymestrze ciąży i bezpośrednio przed porodem. Spis treści: Emocje w ciąży: dlaczego pojawia się płacz i stres? Płacz w ciąży: co sprzyja negatywnym emocjom? Smutek w ciąży: co może pomóc? Emocje w ciąży: dlaczego pojawia się płacz i stres? Smutek w ciąży pojawia się dość często: na początku ciąży przyszłe mamy bywają nadwrażliwe, zbyt pobudliwe i mogą nie radzić sobie ze swoimi ciągle zmieniającymi się emocjami. Ciążowe niepokoje i lęki związane są przede wszystkim z przebiegiem ciąży i porodu, natomiast poczucie niepewności co do wywiązania się z roli matki bywa przyczyną depresji. Depresja ciążowa dotyka ok. 10 proc. ciężarnych, a aż jedna na cztery kobiety miewa problemy ze zdrowiem psychicznym w ciąży. Depresja ciążowa może być mylona z typowymi dla ciąży zaburzeniami nastroju. Ważne jest jej wczesne rozpoznanie, które pozwoli w porę otoczyć kobietę odpowiednią opieką i zapobiec wystąpieniu depresji poporodowej – groźnej i dla mamy, i dla dziecka. Wcześniejsze badania potwierdzały, że trudne emocje w ciąży rzadziej występują u dojrzałych kobiet o dobrej samoocenie i zadowolonych z relacji z partnerem. Nie jest to jednak regułą. Płacz w ciąży: co sprzyja negatywnym emocjom? Silne emocje w ciąży mogą zdarzyć się nawet wtedy, gdy ciąża przebiega bez powikłań. Płacz w ciąży może wywołać np. konflikt z partnerem, trudności materialne czy brak wsparcia ze strony otoczenia, a także to, że ciąża była nieplanowana. Ale jeśli przyszła mama ma jakieś problemy ze zdrowiem, swoim lub dziecka, to wtedy głównym powodem jej negatywnych emocji staje się troska o dziecko i przebieg ciąży. Wówczas bardzo może pomóc dobra wiedza o stanie zdrowia (swojego i dziecka) i niezbędnym leczeniu. Ważne jest zwłaszcza zaufanie do lekarza oraz wsparcie ze strony najbliższych. To wszystko pozwoli zmniejszyć niepokój, wyciszyć lęk i przywrócić równowagę, która jest niezbędna w dalszym okresie ciąży. Smutek w ciąży: co jeszcze może pomóc? Czy wszystkie kobiety w ciąży dopada stres i nieuzasadniony smutek? Nowsze badania wykazały, że trudno określić jeden typowy sposób, w jaki zachowują się kobiety w pierwszym trymestrze ciąży – taki, który odróżniałby je od kobiet niebędących w ciąży. Potwierdziły jednak, że niepokój i płacz w ciąży rzadziej pojawiają się u przyszłych mam, które potrafią konstruktywnie myśleć, czyli dobrze analizować sytuację i skutecznie rozwiązywać problemy. Takie podejście może chronić je przed silnym stresem i nerwami w ciąży. Warto pamiętać, że ciąża może być nie tylko czasem radosnego oczekiwania i obserwowania rozwoju nienarodzonego dziecka. Sprzyja również uświadamianiu sobie wielu trudności i wyzwań, jakie przed nami stoją. Dlatego tak ważne jest odpowiednie wsparcie podczas 9 miesięcy, na jakie może liczyć przyszła mama – ze strony partnera lub innych bliskich oraz opiekującego się nią personelu medycznego. Uwaga! Z hasztagiem #UstąpCiężarnej zakładamy też zamkniętą grupę na Facebooku. Dołączysz? Zobacz też: Szczęśliwa po porodzie – od czego to zależy? Ciążowe strachy Jak stres w ciąży wpływa na poród? Konsultacja merytoryczna prof. dr hab. Eleonora Bielawska-Batorowicz Specjalistka psychologii klinicznej i psychologii prokreacji, kierowniczka Zakładu Psychologii Klinicznej i Psychopatologii Instytutu Psychologii na Wydziale Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego
"Wszyscy mówią o depresji poporodowej. Dlaczego nikt nie mówi o TYM?"
"Posiadanie dziecka jest trudne" – przyznaje Melissa. Przeczytaj, jakie uczucia towarzyszą jej w ciąży każdego dnia. Znasz je z własnego doświadczenia?
Melissa Willets, mama trzech dziewczynek spodziewająca się kolejnego dziecka, opublikowała przejmujący wpis o uczuciach, które po raz kolejny towarzyszą jej w ciąży. Melissa nie boi się porównania, że bycie w ciąży jest dla niej jak błądzenie po ciemnym tunelu. Szczerze opowiada o zmaganiu się z codziennością i ma nadzieję, że dzięki jej doświadczeniom inne ciężarne zrozumieją, że nie są same ze swoim smutkiem i bezradnością. Przeczytaj jej wpis – ty też tak miałaś? "Nie wychodziłam z łóżka przez kilka godzin..." "Posiadanie dziecka jest trudne. Dlatego tak mnie cieszy, że coraz więcej kobiet, od znanych celebrytek do zwyczajnych mam, mówi głośno o walce z depresją poporodową. Im więcej osób mówi o brutalnej rzeczywistości wynikającej z wypchnięcia z siebie nowego człowieka i brania za niego odpowiedzialności przez cały czas, tym więcej młodych mam czuje się mniej samotnie. Zaczynają wtedy myśleć, że nie ma nic złego w tym, co czują. Mogą prosić o pomoc, jeśli jej potrzebują, zdrowieć, odkrywać wiele cudownych aspektów macierzyństwa. Choć przyznaję, ja nie miałam depresji poporodowej. W czasie ciąży hormony wypełniające każdą komórkę mojego ciała wepchnęły mnie do bardzo mrocznego miejsca. Teraz, kiedy jestem w ciąży z moim czwartym dzieckiem, przypominam sobie o smutku, samotności, strachu i tych wszystkich obezwładniających uczuciach. [...] Któregoś popołudnia położyłam się w łóżku i nie wychodziłam z niego przez kilka godzin. Czułam się słaba, bezradna, nie wiedziałam, czy jeszcze kiedykolwiek poczuję się normalnie, więc postanowiłam, że zostanę w łóżku, dopóki ktoś mnie siłą z niego nie wyciągnie. Tym kimś był mój mąż, który towarzyszył mi w tych uczuciach już trzy razy. Wiedział, że tym razem również poczuję się w końcu lepiej i że to będzie miało sens. Teraz poranne mdłości są już za mną, ale wciąż odczuwam ten znajomy smutek i ciągle zadaję sobie pytania: W co ja się wpakowałam? Jak wychowam czworo dzieci poniżej 9. roku życia? Czy będę miała dla siebie czas? Dlaczego utrudniam sobie życie, które już było trudne? Co, jeśli sobie nie poradzę? Dół, który dla siebie wykopałam, wydaje się taki głęboki. Nieskończony. Ugrzęzłam w sieci cudzych pragnień i potrzeb, kiedy moje zaczynają się coraz bardziej oddalać. Niedoścignione. Przemykam przez każdy dzień, coraz trudniej jest mi cieszyć się z rzeczy, które do tej pory sprawiały mi radość. Uśmiech jest wymuszony. [...] Dzielę się swoim doświadczeniem, bo mam nadzieję, że znajdzie się chociaż jedna przyszła mama, która poczuje się mniej szalona, samotna, winna. Że będzie wiedziała, że jest ktoś jeszcze, kto próbuje zachować kamienną twarz, chociaż jego brzuch przypomina mu w każdej sekundzie, że wszystko jest teraz inne i jeszcze długo takie będzie. Nazwij to ciążowym bluesem, depresją w ciąży, czymkolwiek. To prawdziwe i przerażające. To też tymczasowe, jak ciąża. Już czwarty raz tego doświadczam, trzy razy to zniknęło. Trzy razy było warto. Na końcu tego ciemnego tunelu jest dziecko i, owszem, nowy zestaw wątpliwości i zmartwień, strachu i zmęczenia. Tam też jest miłość i światło" – napisała Melissa. Jak wy czułyście się w czasie ciąży? Znacie uczucie, które opisuje Melissa? Czekamy na wasze historie! Zobacz także: Aplikacja, która pomaga w walce z depresją poporodową Źródło: babycenter.com
A co jeśli nie będzie lubił kosza? - felieton Katarzyny Burzyńskiej-Sychowicz
Katarzyna Burzyńska-Sychowicz już zaczęła odliczać dni do porodu. O czym myśli dziennikarka w ostatnim miesiącu ciąży, jak wyobraża sobie swojego syna i jakie obawy spędzają jej sen z powiek? Przeczytaj felieton przyszłej mamy.
Kiedy Michał Wiśniewski zobaczył na mojej ręce pierścionek zaręczynowy zapytał, który to będzie mój ślub. Dziś Piotr Kupicha pyta mnie, „To dziecko to z mężem?”. Tak to już jest, że każdy mierzy Cię swoją miarką. Ja się nie mierzę, ja się ważę. I to obsesyjnie. Po 3 razy dziennie. To już prawie 9 miesiąc! Więc mogę się ważyć, kiedy mi się żywnie podoba, prawda? I niech nikt się nie waży mnie powstrzymać, nawet jak mu się to nie podoba! Jestem groźnym typem. Jestem też typem łasym na komplementy, przyznaję. Dostaję ich w ciąży dużo; tym, którzy je wygłaszają, przyznaję rację. Największy komplement: „Ty w ogóle nie wyglądasz jakbyś była w ciąży. Wyglądasz normalnie”. Fakt: nigdy nie byłam bardziej sobą. Ciąża uwypukliła najsilniejsze cechy mojego charakteru. Wykorzystuję moją ciążę, robię to. Z pracy ekipa odwozi mnie pod sam dom, moje materiały zgrywane są bez kolejki, a wywiad z Małgorzatą Sochą robię jako pierwsza, mimo sznureczka do niej. Wszyscy się boją, że ich zjedzą myszy. Albo poczucie winy. Gdybyście próbowali postawić się kobietom w ciąży, rewolucjom nie byłoby końca. My ciężarne, starłybyśmy Was na proch! Ale jestem też wykorzystywana. Kiedy w 5 osób zapakowaliśmy się do 4 – osobowego auta, zostało ustalone, że „w razie zatrzymania przez policję – rodzę”. Kierowca był moim Mężem (faktycznie był), pasażerka okazała się być matką dziecka, pozostali – najbliższą rodziną, a ja surogatką, która daje napęd tej maszynie. Stałam się kobietą lekkiego i bezstresowego choć nielegalnego prowadzenia. To już prawie 9 miesiąc… Chwilami jestem niezdolna do życia w teraźniejszości, nachodzą mnie refleksje, zadaję sobie banalne pytania, ożywiona uczuciami, które wcale banalne nie są: „do kogo On będzie podobny?”, „czy będzie miał włosy?”, „czy będzie spał i jadł bezproblemowo?’, „czy nie zaatakują nas kolki?”. „ A co jeśli nie będzie lubił kosza?!” – zastanawia się Mój Mąż, fan i obsesjonat NBA. ON: SYN, BOHATER mojej ciąży jest najbardziej interesujący. ON – źródło nowych myśli. Każdy wózek napotkany na ulicy jest bodźcem do nich. Myślimy o Nim intensywnie, choć wciąż magiczne i zagadkowe wydaję się, że pojawi się już za 4 tygodnie. Planujemy te ostatnie 4 weekendy we dwoje: gdzie pójdziemy, gdzie pojedziemy (samolot odpada, nie mogę podnosić rąk do góry, nie poddaję się – są jeszcze pociągi), co zjemy? Ostatnie 4 tygodnie znanego nam życia. Za chwilę oboje będziemy w odmiennym stanie. Mówi się, że źródło wszystkich zniewoleń tkwi w przywiązaniu, można więc powiedzieć, że w końcu będziemy wolni. 4 tygodnie… Pojawia się też strach. Strach przed szczęściem nie do zniesienia. Ja wierzę w cuda i wiem, że to będzie cudowne Dziecko! Wiem też, że nie ma niecierpliwości rozkoszniejszej niż czekanie na Nie.
Prezenterka i dziennikarka telewizyjna, Katarzyna Burzyńska, niedługo zostanie mamą. Jak czuje się w ciąży i jak przygotowuje się do nowej roli? O tym tylko dla nas napisała w felietonie!
Obecnie w siłę i kilogramy, ale od początku… Bo początek był najtrudniejszy. Mimo, że ciąża była zaplanowana w najdrobniejszej kresce termometru, to kiedy zobaczyłam je dwie na teście, zaczął się prawdziwy dramat marzeń. Pierwsze, co mi towarzyszyło to niezgoda na ten stan. Zostałam sam na sam z CIĄŻĄ – jej cieniami i strachami; zmarła moja beztroska i zdolność wyobrażania sobie korzystnych dla mnie zdarzeń. Zostałam sama z MACIERZYŃSTWEM, do którego – zdiagnozowałam się szybko, podlewając moją diagnozę suto łzami – jestem przecież niezdolna! A wokół wszyscy się cieszą: Mąż, Rodzina… I ja sama na środku tego karnawału… Później, gdy rozmawiałam z innymi kobietami – wspólniczkami w tych rozczarowaniach, zdziwieniach i wątpliwościach, okazało się, że zdarzyło się to większości z nich. Dlaczego więc do cholery nie mówi się o tym i nie pisze? Żadna sexy mama nie zająknęła się na ten temat… Do diabła z nimi! Któregoś dnia jednak – zupełna zmiana tonacji uczuć – przyszło zadowolenie, błogość i spokój. A zaraz po nim jego konkurent – turbodoładowanie: chcę więcej, szybciej, już, na teraz! Chcę wszystko, bo mogę wszystko przecież! Jak tę energię wykorzystać, jak spożytkować? Można na przykład upiec wieniec drożdżowy o północy. Ja dodatkowo stałam się społecznikiem. Jak te marudne babcie, które upominają Cię na poczcie, że za głośno rozmawiasz przez telefon albo wytykają Ci, ze parasolką moczysz ławkę na przystanku autobusowym. Czaiłam się przy miejscu parkingowym dla inwalidów i robiłam awantury tym, którzy zajmowali je bezprawnie. Robiłam też chryje palaczom w toaletach pociągowych. Oberwało się nawet kelnerce w restauracji, która zamiast kremu pomidorowego podała mi zupę pomidorową. Stałam się nieznośna. Na szczęście miałam tego świadomość. Miałam też świadomość, że to daje mi szczęście. Kolejna sprawa: skłonność do melancholii – nie tylko oglądałam z dziwnie rozochoconym okiem, ale PŁAKAŁAM na „Tańcu z gwiazdami”! Czułam do tych ludzi mnóstwo serdeczności. Ciąża to demoniczny atak na rozum, przetoczenie krwi logice i tortura dla zdrowego rozsądku. Tak. Wkurzał mnie brzuch, wstydziłam się go, nie podobał mi się, nie polubiliśmy się. Gdy zobaczyłam go ukradkowo wieczorem w lustrze w szafie, zastanawiałam się przerażona, co to za kobieta grasuje o tej porze po mojej sypialni. No i płakałam, kiedy nie zmieściłam się w ulubioną sukienkę. W tę drugą w kolejności i trzecią też. Teraz łapię się na tym, że czasem bezwiednie go dotykam i głaszczę, uśmiechając się z pieszczotliwą słodyczą… Wieczorami mam uczucie rozpychania, jakby to pod osłona nocy On (brzuch) powiększał się, by rano przywitać mnie bardziej okazałym. Jakby był nieśmiały i nie chciał tego robić przy świetle dziennym. Udaje mu się mnie zaskoczyć za każdym razem. I choć nie lubię niekonsultowanych niespodzianek, to te zaczęły mi się podobać. No i kwestia kolejek: jestem na zakupach, chyba kupię buty. Chociaż… czy ja ich potrzebuję? Nie no, kupię. Wprawdzie są trochę za duże, ale nie ma mniejszych. Jeszcze raz przymierzę. Ok. Biorę! Staję w kolejce. Gdy trafiam do kasy, słyszę: „Ależ Pani nie musiała stać w tej kolejce!”. Zdziwiona zastanawiam się, dlaczego? Jak się kupuje na wyprzedaży, to nie trzeba tu odczekać swojego? A może jak się kupuje za duże buty, to zapraszają od razu do kasy, żeby się przypadkiem nie rozmyślić? Okazuje się, że powód jest znacznie bardziej banalny: CIĄŻA, moja przyjaciółka na zakupach. Kiedy byłam u innej przyjaciółki, zapytała mnie, czy dziecko już się rusza. Odpowiedziałam zgodnie z prawdą, że nie. "Kaśka, to chyba niedobrze, na tym etapie już powinno. Może coś jest nie tak?". I nagle … kopnęło po raz pierwszy, a potem jeszcze 4 razy. Ewidentnie po to, żeby mnie uspokoić i zapewnić, że wszystko w porządku. Wtedy, jak każda matka o swoim dziecku, pomyślałam: „ Boże! To jest geniusz!” Na takim właśnie etapie jesteśmy. Dziś na co dzień jestem skopana, dziecko błąka się we mnie marzycielsko, wtedy i ja marzę, zatracona w zapomnieniu, zapale i ożywieniu, które tryska mi z oczu i uśmiechu. Mówi się, że twarz kobiety w ciąży się zmienia. Mnie też mówią, że coś się stało z moją. Nasycenie szczęściem ją rzeźbi i modeluje, to pewne. Czy wpadam w słodką histerię? I owszem. Czy mój mąż uważa ją za słodką? Nie jestem pewna… Czy w funkcjonowaniu mojego umysłu coś nie gra? Tak. Nierzadko postępuję jak wariatka. Ale kocham tę ciążę. Kocham ją za jej nierealność, bo rzeczywiście czasem sama w nią nie wierzę, a czasem mam jej świadomość bardzo wyraźną. Wszystko u mnie jest momentalne, gwałtowne i nieciągłe. I to jest piękne! Czy ciąża mnie obciąża? Nie. Tylko badanie glukozy. Zajrzyj też na: wybierzstrone.com.pl
Ciąża miesiąc po miesiącu... okiem mamy. Zobacz zabawne grafiki, przeczytaj wewnętrzny monolog przyszłej mamy i dowiedz się, jak zmienia się dziecko w kolejnych miesiącach ciąży.
Ciążowe zdjęcia jako dzieła sztuki? Obejrzyj zdjęcia z Pure Emotions Photography
Nie jest sztuką zrobić zdjęcie, sztuką jest zrobić dobre zdjęcie. Jeśli szukasz inspiracji do ciążowej sesji fotograficznej, zobacz zdjęcia Alicii D’Amico z Pure Emotions Photography.
Zdjęcia ciążowe mogą mieć nie tylko walor sentymentalny, ale mogą również być sztuką. Wszystko zależy od fotografa i jego aspiracji. Gdy patrzę na zdjęcia Alicii D'Amico z Pure Emotions Photography nie mam wątpliwości, że są one wyjątkowe. Żałuję, że sama nie mam podobnych zdjęć z okresu ciąży, ale może was ta fotografka zainspiruje. Na swojej stronie Alicia D’Amico napisała: - Doskonalimy każdy szczegół zdjęcia, tak aby stworzone obrazy można był z dumą pokazać na ścianie w domu. Wiemy, jak ważne są wspomnienia, chcemy być ich częścią. A czy wy chciałybyście takie zdjęcia? 1. Nie ma nic bardziej naturalnego niż opiekowanie nad tobą, gdy jesteś we mnie "There is nothing more pure or natural than carrying you inside of me" Posted by Alicia D'Amico Pure Emotions-photography on 11 września 2015 2. Nadchodzę... Chcę, aby świat o tym wiedział... "I'm coming out... I want the world to know...." Pure Emotions Photography Posted by Alicia D'Amico Pure Emotions-photography on 1 lipca 2015 3. Podwodne marzenia Pure Emotions Photography "Underwater Daydreams" Posted by Alicia D'Amico Pure Emotions-photography on 7 lipca 2015 4. Nasza wspólna przyszłość będzie pełna przygód i miłości "Our future together will be filled with adventure and love"Hair: Kim Loay AlwawiGown: Sew Trendy Accessories Posted by Alicia D'Amico Pure Emotions-photography on 2 września 2015 5. W świecie chaosu, jesteś moim centrum Playing around some more. :) "In a world of chaos, you center me" Posted by Alicia D'Amico Pure Emotions-photography on 23 sierpnia 2015 Polecamy: Fotocast z rosnącym brzuchem hitem wśród ciężarnych
Ciąża urojona – zwykły wymysł czy poważny problem?
Brak miesiączki, obrzmiałe, bolesne piersi, mdłości – to może być ciąża… urojona. Wbrew pozorom to nie jest tylko wymysł kobiety, ale poważne zaburzenie, które wymaga leczenia.
Na teście ciążowym uparcie pokazuje się jedna kreska, ale ty masz przecież mdłości, obrzmiałe i bolesne piersi, a okres spóźnia się już kilka tygodni. Testy mogą się mylić, ale ty po prostu wiesz, że rozwija się w tobie nowe życie. Jeśli jednak również ginekolog po przeprowadzeniu badania wyklucza ciążę, uważaj – to może być ciąża urojona. Ciąża urojona – problem nie tylko bezpłodnych Ciąża urojona, zwana też rzekomą – wbrew temu, co się powszechnie sądzi – nie jest zwykłym wymysłem kobiety, ale poważnym zaburzeniem psychicznym, które wymaga pomocy specjalisty. Kobieta jest głęboko przekonana, a nawet pewna, że jest w ciąży, mimo że nie doszło do zapłodnienia i zarówno testy ciążowe, jak i badanie USG wykluczają taką możliwość. U kogo może pojawić się ciąża urojona? Przede wszystkim u kobiet, które są bezpłodne lub u tych, które bardzo długo bezskutecznie starają się o dziecko. Jednak nie tylko one znajdują się w grupie ryzyka. Paradoksalnie na to zaburzenie mogą cierpieć również panie, które nie chcą mieć dziecka. Paniczny lęk przed ciążą i porodem (czyli tzw. tokofobia), powoduje, że każdy symptom, który może być związany z ciążą, jest odbierany jako zwiastun rychłego zostania mamą. Ciąża urojona bywa diagnozowana również u samotnych kobiet, które nie chcą wychowywać dziecka bez ojca, a także u młodych dziewczyn obawiających się „wpadki”. Ciąża urojona wymaga leczenia Ciąża urojona jest chorobą psychosomatyczną. Oznacza to, że w jej powstaniu kluczową rolę odgrywa czynnik psychologiczny, którym w tym przypadku są zazwyczaj bardzo silne – i nierzadko tłumione – emocje, takie jak lęk czy frustracja, oraz nieustanne skupienie na jednej myśli. Tak duże napięcie wewnętrzne sprawia, że przysadka mózgowa zaczyna wytwarzać dokładnie takie same hormony jak podczas prawdziwej ciąży. Rozregulowany układ hormonalny wydziela gonadotropiny, m.in. większe ilości hormonu luteinizującego LH. W rezultacie kobieta może zaobserwować u siebie takie same objawy jak u prawdziwych ciężarnych, czyli: całkowite zatrzymanie miesiączki, powiększenie i obrzmienie piersi, poranne mdłości i wymioty, wzrost wagi, a nawet laktację. Zatem mimo że badanie USG wyklucza ciążę, ciało kobiety zachowuje się dokładnie tak, jakby przygotowywało się do tego, by zamieszkał w nim mały człowiek. Taki stan może trwać nawet kilka miesięcy i wymaga pomocy specjalistów. Leczenie polega głównie na psychoterapii, czasem konieczne jest też podanie środków farmakologicznych. Ogromne znaczenie ma też wsparcie ze strony najbliższych. Kobieta w takiej sytuacji nie powinna zostawać sama ze swoim problemem, musi czuć, że ma oparcie w partnerze, rodzinie, przyjaciołach. Nieleczona choroba może prowadzić do nerwicy, depresji, a nawet poważnych zmian w osobowości. Dlatego nie należy bagatelizować problemu i traktować go jedynie jako przejawu zbyt wybujałej wyobraźni. Zobacz także: Ciąża czy tylko PMS?
Strachliwa? Apodyktyczna? Przewrażliwiona? Sprawdź, który typ osobowości pasuje do ciebie, i co możesz zrobić, by twoja ciąża i poród były łatwiejsze dla ciebie, dziecka i waszych bliskich.
Ile już wysłuchałaś opowieści o niekończących się torturach na porodówce, o opryskliwych położnych albo o lekarzach bez cienia empatii i taktu? Zamiast coraz bardziej się bać porodu, podziel te wszystkie historie przez dwa. Zauważyłaś, że ta koleżanka, która opowiadała o okropnej położnej, średnio raz w tygodniu obraża się na męża, mamę albo na panią z warzywniaka? A ta, której do dziś śnią się własne krzyki z porodówki, zawsze dostawała histerii na widok kropelki krwi? Pamiętaj, że poród w głównej mierze zależy od twojego nastawienia i twojej osobowości. Ciężarna - nieśmiała Natalia Nigdy się z nikim nie kłócisz, nawet jeśli sądzisz, że masz całkowitą rację. Kiedy na zebraniu w pracy szefowa prosi cię o zabranie głosu, oblewasz się rumieńcem i wybąkujesz pod nosem dwa krótkie zdania. Mimo że mieszkasz ze swoim mężem już ponad rok, on dotąd nigdy nie widział cię nagiej, bo gdy w waszej małżeńskiej sypialni robi się gorąco, ty od razu gasisz światło. Wspólna kąpiel z mężem i brzuszkiem przy świecach? Nie jesteś jeszcze na to gotowa. Na porodówce Całą ciążę będziesz zbierać się na odwagę, żeby poprosić męża, by podczas porodu wyszedł na korytarz. Zanim to jednak zrobisz, pomyśl: kto zapyta położną o możliwość skorzystania z wanny albo poprosi ją o przyniesienie piłki porodowej? Podczas rozwierania się szyjki macicy nie krzykniesz ani razu, a w czasie skurczów partych nie będziesz mogła przestać skupiać się na tym, żeby nie pobrudzić swojego prześcieradła. Co możesz zrobić? U lekarza, w sklepie (wszędzie, gdzie możesz) ćwicz głośne i śmiałe wyrażanie swojej opinii. Jeśli chcesz zamienić kalafiora na ładniejszy, masz do tego prawo i nie jesteś przy tym zołzą... Przed porodem wybierz położną, do której masz zaufanie, i umów się z nią kilka razy, abyście mogły się lepiej poznać. Jeśli nie jesteś przekonana do idei porodów rodzinnych, powiedz o tym mężowi (nawet wtedy, kiedy wiesz, że on marzy o uczestniczeniu w narodzinach waszego potomka). Pamiętaj, że twój komfort psychiczny jest potrzebny także dziecku, dlatego dla jego dobra naucz się mówić o swoich potrzebach. Zobacz także: 10 zaskakujących faktów o porodzie Ciężarna - wrażliwa Wanda Często masz wrażenie, że ktoś specjalnie cię uraził albo bardzo niesprawiedliwie potraktował. W pracy zwykle dostajesz najgorsze (twoim zdaniem) zadania, a w autobusie nikt nie skoczył ci na pomoc, gdy wsiadałaś. W domu często wyrzucasz mężowi, że nie docenia twoich wysiłków. Na porodówce Tak, położna specjalnie zapnie KTG tak ciasno, że nie będziesz się mogła ruszyć, lekarz niesłychanie złośliwie zaordynuje bolesną oksytocynę, a rutynowe nacięcie krocza to na pewno będzie wynik spisku personelu medycznego i, a jakże, twojego męża. Spokojnie! Uwierz, że wszyscy na sali porodowej tak samo jak i ty myślą tylko o twoim i dziecka zdrowiu. Jeśli okażesz więcej zaufania, poród będzie spokojniejszy i łatwiejszy. Co możesz zrobić? Spróbuj założyć, że inni chcą dla ciebie dobrze. Nagle okaże się, że otacza cię mnóstwo życzliwych ludzi! W ostatnim miesiącu ciąży umów się na obejrzenie sali porodowej i rozmowę z położną. Spokojnie przedstaw jej swoje wyobrażenia na temat porodu. Porozmawiajcie, co może ona zrobić, abyś była jak najbardziej zadowolona z jej pomocy. Polecamy: Zwiedzamy salę porodową (video) [CMS_PAGE_BREAK] Ciężarna - optymistyczna Ola Jakoś to będzie – to twoja ulubiona maksyma. Nigdy nie przejmujesz się trudnościami: w końcu one istnieją tylko po to, aby je pokonać! Często się uśmiechasz, twoja praca pozwala ci realizować pasje, a w małżeństwie wszystko układa się jak najlepiej! Do pełni szczęścia brakowało ci tylko dziecka – już planujesz, jak to będziesz jedną z tych spełnionych zawodowo mam: z laptopem pod jedną pachą, a wesołym bobaskiem pod drugą. Na porodówce Wkroczysz na salę z uśmiechem: przecież to jeden z najradośniejszych dni w twoim życiu – urodzisz swoje pierwsze dziecko. Jednak kiedy po kilku godzinach zaskoczy cię ból, na chwilę zapomnisz, że wszystko będzie dobrze. Gdy jednak zacznie działać znieczulenie, na nowo się odprężysz. Będziesz wykonywać wszystkie polecenia położnej, nie będziesz się bać prosić ją o informacje i pomoc, a między skurczami przyjdzie ci do głowy myśl, że ten poród nawet w połowie nie jest taki straszny, jak go malują! Co możesz zrobić? Trzymaj tak dalej! A najpóźniej za 2-3 lata pomyśl o kolejnym dziecku. Zrób test: Czy jesteś gotowa na drugie dziecko? Ciężarna - apodyktyczna Aneta Lubisz wydawać polecenia i umiesz zorganizować dosłownie wszystko. Rzadko przyjmujesz do wiadomości, że ktoś inny też może mieć rację, nie idziesz na kompromis. Jesteś urodzoną przywódczynią – również w domu. To ty co roku organizujesz święta (także dla dalszej rodziny), ty wybierasz miejsce urlopu i decydujesz, na co pójdziecie do kina. Na porodówce Wszystko masz zaplanowane co do sekundy: najpierw będziesz ćwiczyła wykroki, potem, kiedy rozwarcie osiągnie 4 cm, przejdziesz do wanny, absolutnie nie zgodzisz się na żadne golenie krocza, lewatywę albo nacięcie. Oczekujesz, że położna i lekarz dostosują się do wszystkich twoich życzeń, a jak nie, to może lepiej niech wyjdą. Kiedy będzie już po wszystkim, będziesz zastanawiała się, czemu tak strasznie długo to wszystko trwało: gdybyś to ty była matką naturą, zarządziłabyś trzy godziny porodu, a nie – tak jak było u ciebie – siedemnaście. Co możesz zrobić? Poddaj się potrzebom płynącym z wnętrza twojego ciała, nie myśl o tym, co wcześniej zaplanowałaś. Porodu nie da się do końca kontrolować, on toczy się bez udziału twojej woli. Pamiętaj też, że akcja na sali porodowej czasem przyjmuje nieoczekiwany obrót (np. zanikają skurcze porodowe), a wtedy twoje zaufanie do umiejętności położnej i lekarza jest bardzo ważne. I jeszcze jedno. Choć rzeczywiście na sali porodowej jesteś najważniejsza, zdobądź się na więcej zaufania wobec innych uczestników porodu. Ciężarna - strachliwa Stacha W twojej torebce może nie być biletu na autobus, za to paracetamol i nospa są w niej zawsze. W końcu nie wiadomo, co się przydarzy, prawda? Nigdy nie wychodzisz sama po zmroku. W pracy nie podejmujesz ryzyka, dlatego już od kilku lat tkwisz wciąż na tym samym stanowisku. Na porodówce Wiesz, że ból porodowy jest sprzymierzeńcem kobiety, jednak boisz się go. Kiedy nadejdzie kryzys siódmego centymetra (najboleśniejszy okres porodu), poczujesz, że umierasz, a nikt nie chce cię ratować! Co możesz zrobić? Porozmawiaj z lekarzem o swoich obawach. Postaraj się też podejść do nich racjonalnie: pamiętaj, poród jest fizjologicznym procesem, który zwykle kończy się powodzeniem. Olbrzymi strach przed bólem jest jednym ze wskazań do cesarki, ale może twój strach zmniejszy już decyzja o znieczuleniu zewnątrzoponowym? Polecamy: Na czym polega znieczulenie zewnątrzoponowe?
Raz płaczesz ze szczęścia, a za chwilę rozpaczasz, bo jest Ci smutno i źle? Nie daj się buzującym hormonom. Sprawdź nasze pięć pomysłów na huśtawkę nastrojów.
Marzyłaś o ciąży. Jesteś szczęśliwa i... ciągle płaczesz, jest Ci smutno, źle. To minie? Tak. Ale nie czekaj bezczynnie. Sprawdź nasze pięć pomysłów na huśtawkę nastrojów. Kiedy zaszłam w ciążę, nie mogłam siebie poznać. Z kobiety anioła przeobraziłam się w demona, który warczał i dąsał się przy byle okazji. Czułam się w nowym wcieleniu fatalnie. Jednak pomyślałam, że z buzującymi ciążowymi hormonami nie da się walczyć. Potem spotkałam koleżankę. Wyglądała ślicznie, była uśmiechnięta i... w ciąży! Kiedy zapytałam, jak ona to robi, dała mi kilka rad. I co? Efekt był znakomity! Oto te rady: 1. Bądź dobra. Dla siebie! Ale nie chodzi o to, by sobie pobłażać i pozwalać na nieznośne humory. Rozpieszczaj się. Jeśli jesteś śpiąca, śpij. Gdy masz ochotę na zjedzenie słodkiego ciastka, zjedz, jedna kremówka na pewno nikomu nie zaszkodzi. 2. Pomyśl o tym jutro Kiedy Scarlett O’Hara miała jakiś kłopot, mówiła sobie: "Pomyślę o tym jutro". A kiedy nastawał kolejny dzień, często okazywało się, że już było po problemie. Twoje lęki (że sobie nie poradzisz w roli mamy, że to może za wcześnie na dziecko) wynikają z niedobrego samopoczucia. Na szczęście takie humory szybko mijają i szkoda czasu na ich roztrząsanie. 3. Rozmawiaj Kiedy jesteś szczęśliwa i gdy bywasz smutna. Chwal się swoimi radościami i zwierzaj z wątpliwości. Mówienie o swoich odczuciach ma czarodziejską moc. Opowiadając o miłych chwilach, masz szansę przeżyć je jeszcze raz. A gdy omawiasz swoje problemy, często znajdujesz rozwiązanie, ponieważ możesz je głośno usłyszeć, przeanalizować, no i poradzić się kogoś. 4. Gimnastykuj się Jeśli Twój lekarz się na to zgadza, możesz ćwiczyć, np. jogę czy pływanie. Gimnastyka odpręży Cię, wyciszy, doda energii. Poza tym w trakcie ruchu wydzielają się hormony, które poprawią Twój nastrój. 5. Idź na USG Niby wiesz, że za jakiś czas zostaniesz mamą, ale tak naprawdę trudno Ci sobie teraz wyobrazić swojego dzidziusia. Kiedy jednak zobaczysz jego bijące serduszko na monitorze, przyjdzie Ci to o wiele łatwiej. A wtedy nie wpadniesz w złość, kiedy Twoje spodnie przestaną się dopinać. Dla takiego małego cudeńka można odmówić sobie naprawdę wielu rzeczy. I to bez żalu! Skąd ta karuzela? Ponoć nie wszystkie ciężarne jednakowo odczuwają burzę hormonalną. Od czego zależy jej nasilenie? od objawów podczas miesiączki: kobiety, które cierpią na zespół napięcia przedmiesiączkowego, częściej mają wahania nastrojów w ciąży. od wieku: na huśtawkę bardziej narażone są bardzo młode mamy i te po 35. roku życia. od kolejności ciąż: pierwsza zwykle wiąże się z silniejszą huśtawką emocjonalną.
Okres się spóźnia - robisz test ciążowy. Jesteś w ciąży? Gratulacje!Teraz pora zmienić parę swoich przyzwyczajeń i nawyków - teraz musisz dbać o siebie i dziecko.
Twój dobrze znany miesięczny rytm został zachwiany. Jego stałość i niezmienność dawała Ci poczucie bezpieczeństwa, że Twoje życie nadal będzie się toczyć utartym, znajomym szlakiem. Ale tym razem jest inaczej niż co miesiąc – podpaski są niepotrzebne i jeszcze nie wiesz, co to oznacza. Ta zmiana, zwłaszcza, gdy nie znasz jej przyczyny, może Cię zaniepokoić. W Twoim ciele dzieje się coś, o czym nie wiesz, nad czym nie panujesz, na co nie masz wpływu. Zastanawiasz się czy jesteś w ciąży W głowie kłębią się różne odpowiedzi: „To na pewno przez ten projekt, przez cały miesiąc pracowałam pod presją czasu, w ogromnym stresie, już się zdarzało, że w takiej sytuacji miesiączka mi się przesunęła”, „O jejku, to tylko kilka dni, przecież byliśmy na wakacjach w Afryce, daleka podróż, samolot, zmiana klimatu…”, „No tak, ciocia Zosia też tak miała, a potem się okazało, że ma torbiel na jajniku, muszę zrobić badanie USG”, etc. etc. Tyle myśli – jedne koją, inne niepokoją. Aż wśród nich pojawia się ta jedna: „A może jestem w ciąży?” Myśl, która niesie nadzieję, jeśli pragnęłaś dziecka, ale może też budzić lęk, kiedy masz zupełnie inne plany życiowe. To na razie tylko hipoteza… Kupujesz test ciążowy Zrobiłaś wszystko zgodnie z instrukcją i teraz czekasz na wynik. Kilka minut ciągnie się w nieskończoność. Aż wreszcie SĄ DWIE KRESKI! Pozytywny wynik testu, jesteś w ciąży, to, co jeszcze przed chwilą było tylko przypuszczeniem, teraz możesz uznać za fakt. W Twoim ciele poczęło się nowe życie. W samym środku Twojego brzucha zamieszkała mikroskopijna istotka, rośnie i rozwija się TWOJE DZIECKO. Od tej chwili możesz myśleć o sobie: „Jestem mamą”. Nasz język zna wiele określeń dla opisania tego wyjątkowego czasu w życiu kobiety: dla jednych jest to stan błogosławiony i okres „bycia przy nadziei”, dla innych ciężar i brzemię trudne do udźwignięcia. Z pewnością jest to stan odmienny. I każda z nas odczuwa go inaczej, doświadcza różnych, często sprzecznych emocji. Różne są też nasze pierwsze reakcje na wiadomość o ciąży. Targają Tobą mieszane uczucia Jedne z nas doświadczają radości, dumy, poczucia spełnienia, inne zaś lęku, złości czy przerażenia. Zdarza się też, że towarzyszą nam jednocześnie uczucia, jakby z dwóch przeciwnych krańców tego spektrum, np. jesteśmy pełne radości, a zarazem przeraża nas związana z macierzyństwem odpowiedzialność. To, co czujesz w chwili, gdy dowiadujesz się, że będziesz miała dziecko, zależy od wielu czynników. Od tego, czy go pragnęłaś, czy planowaliście ciążę wspólnie z partnerem, czy zapraszaliście Wasze dziecko do życia świadomie, szykując mu miejsce w Waszych sercach, myślach i wspólnych planach, czy też pojawiło się ono niespodziewanie, gdy nie byliście na to przygotowani. Od tego, w jakim jesteś momencie życiowym, sytuacji rodzinnej, zawodowej i materialnej, na jakim etapie jest Wasz związek i jaki w nim panuje klimat. Ale też od tego, jaki jest Twój stosunek do macierzyństwa, Twoje przekonania dotyczące ciąży i Twoje poglądy na temat roli matki. Będziesz matką Jeśli żyjesz ze swoim mężczyzną w trwałym, harmonijnym związku, chciałaś mieć dziecko, wspólnie planowaliście jego poczęcie i kochaliście się z myślą o nim, jesteś w dosyć komfortowej sytuacji. Zanim podjęliście decyzję, zapewne spędziliście sporo czasu na rozmowach, zdążyliście poznać wzajemnie swoje nadzieje, oczekiwania i obawy, przyjrzeć się Waszym możliwościom i ograniczeniom, odpowiedzieć na kilka pytań i rozwiać wiele wątpliwości związanych z rodzicielstwem. Już wówczas wzięliście na siebie sporą część odpowiedzialności i rozwiązaliście zawczasu parę problemów. Teraz dwie kreski na Twoim teście ciążowym nie są dla Ciebie zaskoczeniem, przeciwnie – są radosną nowiną, którą chcesz się podzielić z ojcem maleństwa. Wiesz, że Twój mężczyzna też się ucieszy i czujesz, że masz w nim oparcie. To ci pozwala czuć się bezpiecznie, sprawia, że patrzysz na swój płaski jeszcze brzuch z dumą i poczuciem spełnienia. Jednak nie zawsze (a może nawet nie często) tak bywa. Jest wiele par, które chciałyby mieć dziecko, ale z różnych powodów obawiają się podjąć świadomą decyzję o jego poczęciu. Odkładają ją na później, kiedy będą więcej zarabiać, zmienią mieszkanie na większe, skończą studia, odchowają młodsze dziecko. Często są to rodzice, którzy mają już jedno lub kilkoro dzieci. Być może jesteś jedną z nich i właśnie odkryłaś, że decyzja już zapadła i jesteś „przy nadziei”. Konsultacja: Monika Popowicz, psycholog