Do kogo będzie podobne twoje dziecko? Co się dziedziczy – skłonność do tycia czy raczej do smażonych kartofli? Czy można dostać w genach seksapil albo skłonność do hazardu? Wyjaśniamy!
Do kogo będzie podobne twoje dziecko? Jakie będzie miało oczy – twoje czy taty? Czy dzięki genom odziedziczy twój talent plastyczny czy słuch absolutny dziadka Janka? Zapytaliśmy o to genetyka, profesor Ewę Bartnik z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego, oraz psychologa, profesora Włodzimierza Oniszczenko z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Do kogo będzie podobne dziecko? Pobawmy się w zgadywanie. Ona jest drobną, ciemnooką brunetką o kręconych włosach. On – postawnym blondynem o niebieskich oczach i czuprynie sztywnej jak szczotka ryżowa. Jakie będą ich dzieci? – Prof. n. med. Ewa Bartnik: Możliwości jest mnóstwo. Dzieci tej pary mogą być jasno- albo ciemnowłose, niebiesko- lub brązowookie. Mogą mieć loki, ale mogą ich nie mieć. Mogą być postawne jak ojciec, filigranowe jak matka albo mieć jeszcze inną sylwetkę. W dodatku każde kolejne dziecko może być zupełnie inne: pierwsze podobne do mamy, drugie do taty (albo odwrotnie) i tak dalej. Mogą również być niepodobne do żadnego z rodziców (a na przykład do dziadka) lub niepodobne do nikogo. Dziedziczenie koloru oczu Podobno gen brązowych oczu jest dominujący, więc chociaż oczy powinny mieć po mamie... – To prawda, że gen brązowych oczu jest silniejszy niż gen oczu niebieskich, ale to nie jest takie proste. Jest jeszcze inny, który powoduje, że oczy stają się zielone. Nie wiemy, skąd się biorą szare. O tym, jak dziedziczy się kolor oczu tak naprawdę w ogóle niewiele wiadomo. Wiemy jedynie, że gdzieś na chromosomie piętnastym, na którym jest gen sprawiający, że tęczówki stają się brązowe, jest również ten od ciemnych włosów, stąd ludzie ciemnoocy mają na ogół ciemne włosy. Jedyne geny, które znamy dobrze, które mamy w ręku, to te, którym zawdzięczamy rude włosy. Większość rudowłosych osób ma w jednym z genów dwie mutacje, które powodują, że ich skóra produkuje dużo jasnego barwnika, a mało lub wcale ciemnego. Odcieni rudości są jednak dziesiątki: rude dziecko może mieć włosy marchewkowe, kasztanowe, ryże – tych subtelności nie potrafimy na razie wyjaśnić. Kolor włosów – dziedziczenie Czasem rudowłose dziecko pojawia się w rodzinie brunetów czy blondynów znienacka. Skąd się bierze? – Rude włosy są cechą recesywną (tzn. gen rudych włosów nie jest dominujący), więc oboje rodzice musieli dostarczyć malcowi gen z mutacją. To jednak nie oznacza, że i u nich musiał się on ujawnić. Mógł być uśpiony od pokoleń. Podobnie jest z albinizmem. Od czasu do czasu rodzi się dziecko o śnieżnobiałej skórze i białych jak mleko włosach, choć nikt w rodzinie tak nie wygląda. Podobieństwo dzieci do rodziców Skoro wszyscy dziedziczymy połowę genów od matki, a połowę od ojca, to dlaczego czasem dzieci są podobne do któregoś z rodziców, a czasem nie? – Poza tym, że nasz wygląd jest uwarunkowany genetycznie (o czym świadczy podobieństwo bliźniąt jednojajowych mających sto procent identycznych genów), niewiele na ten temat wiadomo. Niektóre cechy przekazują się z pokolenia na pokolenie bardzo wyraźnie, wystarczy spojrzeć na długie, charakterystyczne brody nieszczęsnych Habsburgów (inna sprawa, że rody królewskie nie są najlepszym przykładem, bo ich członkowie często łączyli się w pary we własnym gronie). Wiadomo także, że o wyglądzie decyduje bardzo wiele genów naraz, ale ich nie znamy. I nie jestem pewna, czy szybko poznamy, bo intensywnie bada się geny związane z chorobami – cukrzycą, nadciśnieniem itd. Badanie tych, które warunkują wygląd, jest na pewno interesujące, ale nigdy nie będzie priorytetem badawczym. Wracając do sprawy, z obserwacji wynika, że z podobieństwem w rodzinie jest bardzo różnie. Czasem dziecko nie jest podobne do nikogo. Czasem ma coś z mamy i coś z taty. Czasem jest bardzo podobne do któregoś z rodziców (albo do babci, wujka, cioci). To podobieństwo bywa niekiedy naprawdę uderzające. Pewien mój znajomy ma syna, który w wieku kilkunastu lat wyglądał jak jego klon. Podobieństwo dziecka do ojca Dlaczego dziecko, które jest kopią jednego z rodziców, może z czasem przestać być do niego podobne? – Jest taka teoria (niekoniecznie prawdziwa, ale bardzo mi się podoba), że małe dzieci są często podobne do ojców, bo to dla nich jest bardzo korzystne. …bo ojciec ma pewność, że dziecko jest jego? – Tak. I w związku z tym bardziej się do niego przywiązuje i lepiej o nie dba. Potem to podobieństwo nie jest już takie ważne. Kiedy warunkuje się wygląd dziecka? Czy w momencie zapłodnienia wszystkie cechy wyglądu człowieka – kolor oczu, włosów, kształt nosa, uszu – są już postanowione? Klamka zapadła, koniec, kropka, nic się nie zmieni? – W dużym stopniu tak. Z drugiej jednak strony na niektóre cechy, np. wzrost, wpływają nie tylko geny. Chodziłam do szkoły z bliźniętami jednojajowymi. Chłopcy byli do siebie bardzo podobni (jak to bliźnięta), z tym że jeden był o głowę niższy od brata. Stało się tak prawdopodobnie dlatego, że jeszcze przed narodzinami był niedożywiony. Wzrost zależy także od wyżywienia po narodzinach. To, że młodzież robi się coraz wyższa, nie wynika przecież z tego, że zmieniają się nam geny, ale dlatego, że poprawiają się warunki życia. Czyli odpowiednio karmiąc dziecko, dbając o witaminy itd., możemy zagwarantować mu wzrost koszykarza? – Nie, bez przesady. Mądrze i zdrowo karmiąc dziecko, możemy sprawić jednak, że do maksimum wykorzysta swój genetyczny potencjał, ale go nie przeskoczy. Jeśli sami nie jesteśmy wysocy, to nasze dziecko prawdopodobnie także nie będzie, choć pewnie nas przerośnie. Geny to nie tylko potencjał, ale i pułap naszych możliwości. Warto jednak pamiętać, że nie wiemy, jaki jest ten pułap, bo poprzednie pokolenia mogły nie wykorzystać w pełni swoich możliwości. A nawet na pewno ich nie wykorzystały. Jeśli nawet dziś, mimo dostępu do opieki medycznej, witamin itd., tyle przyszłych matek ma niedobory żelaza, to dawniej, gdy kobiety były w ciąży niemal na okrągło, musiało być pod tym względem dużo gorzej, prawda? Co jeszcze zależy od nas, a nie tylko od genów? – Na przykład tusza i masa mięśniowa. Rozumiem, że ostateczna waga nie jest zapisana w genach. Ale skłonność do tycia – chyba tak? – Skłonność do tycia może i tak, ale to złożony problem. No bo jak to jest: dziedziczymy geny otyłości czy zamiłowanie do smażonych kartofli? I jak to rozdzielić? Według jednej z teorii są ludzie, którzy mają „oszczędny genotyp”, co oznacza, że tyją z byle powodu. Potwierdza to na przykład populacja Indian Pima w Arizonie, którzy bardzo często chorują na cukrzycę. Wygląda na to, że ostre okresy głodu wyselekcjonowały osoby, które dawały sobie radę, mając do dyspozycji bardzo niewiele kalorii. W normalnych warunkach, gdy jedzenia jest pod dostatkiem, takie osoby tyją o wiele bardziej niż inne, co, jak wiemy, sprzyja cukrzycy typu II. Ja bym jednak nie demonizowała wpływu genów na tuszę. Okazuje się na przykład, że posiadanie grubych przyjaciół znacząco zwiększa nasze szanse na dodatkowe kilogramy. Dzieje się tak nawet, jeśli ci przyjaciele mieszkają w innym mieście, a wiec nie jemy z nimi co wieczór pizzy. Dlaczego? Ba! A co z mięśniami? – Bardzo wiele zależy od nas. Nawet jeśli dziecko nie jest urodzonym sportowcem, może być bardzo sprawne, jeśli tylko pozwolimy mu raczkować po dywanie, zamiast trzymać je w kojcu, potem zapiszemy na basen itd. Naprawdę wiele zależy także od samego dziecka, jego wytrwałości, zainteresowań. A więc jakie będzie nowo narodzone dziecko? – Czas pokaże. Tyle mogę spokojnie powiedzieć. Podobieństwo dzieci do rodziców – uzdolnienia i temperament Czy w genach – poza kolorem oczu czy wzrostem – przekazywane są także uzdolnienia, inteligencja, temperament lub umiejętność bycia duszą towarzystwa albo skłonność do ryzykownych zachowań? – Prof. dr hab. Włodzimierz Oniszczenko z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego: W jakimś stopniu tak, ale nie jest to takie proste. Bliźnięta jednojajowe są do siebie podobne także pod względem temperamentu czy uzdolnień, ale nie identyczne, choć przecież mają identyczny zestaw genów. Badania pokazują, że wszelkie różnice między ludźmi to wynik zarówno wpływu genów, jak i środowiska (w tym doświadczeń każdego człowieka). A więc to nie jest tak, że w spadku po przodkach dostajemy konkretną cechę czy właściwość? – Tak naprawdę dziedziczymy jakąś predyspozycję do rozwoju jakiejś cechy. To, czy i w jaki sposób odziedziczona cecha się rozwinie, zależy od wpływu środowiska, naszych doświadczeń i tego, co sami zechcemy z nią zrobić. Możemy na przykład mieć wrodzony talent do sportu czy języków, ale nie osiągniemy sukcesu, jeśli nie zrobimy nic w tym kierunku, bo nie mamy takiej możliwości albo po prostu nam się nie chce. Nie ma się jednak co się czarować: bardzo inteligentni czy muzykalni rodzice maja większą szansę na uzdolnione dziecko niż przeciętni... – Tak, to prawda. Jednak to, czy dziecko wykorzysta swój potencjał, to całkiem inna sprawa. Czy jest szansa, że w przeciętnej rodzinie przyjdzie na świat geniusz? – Tak. Może się zdarzyć, że korzystny splot okoliczności (dobre środowisko, mistrz spotkany po drodze itd.) sprawi, że ujawni się coś, co w mniejszym nasileniu, rozproszone, tkwiło w genach rodziny. Dziecku trzeba więc stwarzać różne szanse, okazje, żeby się rozwijało. Jednak nie można przy tym zapominać, że niczego nie da się zrobić na siłę. Nie da się na przykład zmienić temperamentu. To też geny? – Geny mają wpływ (lub mogą go mieć w jakimś stopniu) na wiele różnych cech. Oto kilka z nich: Seksapil. Seksowni tatusiowie mają seksownych synów. Tak jest w każdym razie wśród owadów. Brytyjscy naukowcy, którzy zgłębiali ten problem, uważają jednak, że atrakcyjność seksualna jest dziedziczna w całym królestwie zwierząt. A co z ludźmi? Szczodrość. Naukowcy z Jerozolimy zbadali ponad 200 osób. Najbardziej hojne były te, które miały pewną określoną odmianę jednego z genów. Odporność na niewyspanie. Wariant genu regulującego zegar biologiczny odpowiada za szczególny brak odporności niektórych osób na niewyspanie – ustalili Brytyjczycy. U takich osób zarwanie nocy powoduje, że ich zdolności umysłowe spadają na łeb na szyję – o wiele bardziej niż u pozostałych. Upodobania kulinarne. Fakt, że niektórzy z nas wolą schabowe od warzyw z wody, może zależeć od genów. Naukowcy z Bostonu przebadali tysiąc osób. Okazało się, że większość miłośników tłustego jedzenia miała tę samą odmianę jednego z genów. Nieśmiałość. Dzieci, które posiadają krótszy wariant genu regulującego pracę mózgu, mają większe predyspozycje do przesadnej nieśmiałości – zaobserwowali badacze z USA. Jednak wsparcie rodziców może wiele zmienić. Przedsiębiorczość. Okazuje się, że nie tylko wychowanie decyduje o tym, że ktoś zostaje przedsiębiorcą. Naukowcy z Londynu doszli do takich wniosków po tym, jak zbadali bliźnięta jedno- i dwujajowe. Doszli do wniosku, że geny mogą wpływać na te cechy osobowości i na te zdolności, które ułatwiają prowadzenie własnej firmy. Prof. Ewa Bartnik, zajmuje się m.in. badaniem genów wywołujących niektóre choroby oraz prof. Włodzimierz Oniszczenko psycholog, pracuje na Uniwersytecie Warszawskim. Zobacz także: Zbadaj geny: jeśli masz 20, 30, 40, 50 lat. I... chcesz długo żyć! Wybrzydza przy jedzeniu, nie próbuje nowych rzeczy? To mogą być geny! ​Przytulaj dziecko, bo to dobrze wpływa na jego geny!
Ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa: wiek matki nie jest jedynym czynnikiem
Czy ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa rośnie wraz z wiekiem mamy i taty? Wywiad z genetykiem, dr hab. Robertem Śmiglem rozwiewa wątpliwości - tak, wiek jest tu bardzo dużym czynnikiem, ale nie jedynym.
<a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/niemowle/zdrowie/zespol-downa-najwazniejsze-informacje-w-pigulce-19317-r1/" target="_self" rel="noopener">Zespół Downa najczęściej powstaje wówczas, gdy podczas wytwarzania się lub rozwoju komórek płciowych (a więc komórki jajowej i plemnika) dochodzi do niewłaściwego podziału pary chromosomów 21. W efekcie do dwóch chromosomów dołącza trzeci, nadprogramowy. Czy to może mieć związek z wiekiem rodziców? Zapytaliśmy o to dr hab. prof. nadzw. Roberta Śmigla – pediatrę, neonatologa i genetyka z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Ryzyko zespołu Downa a wiek matki Pytanie: Czy to prawda, że starsze mamy częściej rodzą dzieci z zespołem Downa? - Tak, ale to bardziej skomplikowane. 95 procent wszystkich osób z zespołem Downa ma tzw. <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/aktualnosci/slownik-zespolu-downa-trisomia-21-chromosomy-genotyp-i-inne-wazne-terminy-19488-r1/">prostą trisomię chromosomu 21, określaną także jako sporadyczna czy przypadkowa. Ta postać nie jest dziedziczna, ale to właśnie ona ma związek z wiekiem matki. Inne postaci – mozaikowa (1 proc.) i translokacyjna (4 proc. , może być dziedziczona) takiego związku nie mają. Wiek matki a zespół Downa - wykres prawdopodobieństwa Jak rozkłada się to ryzyko? - Ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa jest większe u kobiet bardzo młodych, poniżej 16 roku życia. Potem mocno spada aż do niskiego (w wieku lat 20 wynosi mniej więcej 1: 1600 (co oznacza, że dziecko z zespołem Downa rodzi jedna na 1600 kobiet), a następnie znów wzrasta. Wśród kobiet mających 35 lat wynosi już około 1 do 350, a u kobiet 40-letnich 1: 100-110. Statystyki z różnych źródeł mogą się nieco różnić, ale ten związek jest widoczny. Dlaczego tak się dzieje? - W przypadku bardzo młodych matek jest to związane z niedojrzałością, a w przypadku kobiet po 35 roku życia z procesem naturalnego starzenia się komórek jajowych. <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/przed-ciaza/starania-o-dziecko/14-niesamowitych-faktow-o-komorce-jajowej-22871-r1/">Komórki jajowe, które co miesiąc uwalniają się z jajników kobiety i wędrują do jajowodów, zaczęły powstawać, gdy była jeszcze dzieckiem, a nawet wcześniej, w okresie jej życia prenatalnego. Ciągle się dzielą, a im są starsze, tym częściej się podczas tych podziałów mylą. Prosta trisomia 21 jest właśnie efektem pomyłki: skutkiem nieprawidłowej segregacji chromosomów do komórek potomnych. Zespół Downa a wiek ojca Czy plemniki także się starzeją? - W przypadku mężczyzn także dochodzi do błędów przy podziale komórek. Różnica polega na tym, że by doszło do zapłodnienia, do wyścigu musi stanąć<a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/przed-ciaza/starania-o-dziecko/jak-dlugo-zyja-plemniki-budowa-badanie-nasienia-mezczyzny-22291-r1/"> kilka milionów plemników. Nawet jeśli błędy dotyczą kilkuset z nich, to i tak plemników z błędem jest bardzo mało w stosunku do pozostałych, niosących prawidłową informację genetyczną. Prawdopodobieństwo, że właśnie poczęte dziecko urodzi się z zespołem Downa, jest więc bardzo niewielkie. Natomiast komórka jajowa jest jedna i jeśli uwolni się z jajnika z dodatkowym chromosomem 21, wędruje z nim dalej. A więc wiek ojca nie ma żadnego znaczenia dla wystąpienia zespołu Downa? - Mniej więcej do pięćdziesiątki. Powyżej 50-55 roku jądra działają inaczej i błędów przy podziale komórek jest już znacznie więcej. Wraz z wiekiem ojca zwiększa się ryzyko pojawienia się nie tylko zespołu Downa, ale wielu różnych zaburzeń chromosomowych. Dane statystyczne dotyczące tej sprawy nie są jednak jednoznaczne. Podobno 80 procent dzieci z zespołem Downa rodzą jednak mamy poniżej 35 roku życia. Jak to możliwe, skoro ryzyko rośnie wraz z wiekiem? - To prawda, większość mam dzieci z zespołem Downa, z którymi mam kontakt, to <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/aktualnosci/nie-przypuszczala-ze-w-tak-mlodym-wieku-mozna-urodzic-dziecko-z-zespolem-downa-24072-r1/">kobiety, które nie mają jeszcze 35 lat. Prosta trisomia 21 jest bez wątpliwości związana z wiekiem, ale to młode kobiety rodzą najwięcej dzieci, a więc także dzieci z zespołem Downa. Uważam, że z tego powodu one także powinny mieć dostęp do badań prenatalnych, które wykonuje się u ciężarnych po 35 roku życia. Badania prenatalne w kierunku Downa Jakie badania należy wykonać? - Chodzi o badania wykonywane między 12. a 14. tygodniem ciąży USG z oceną fałdu karkowego i oceną kostnienia kości nosowej oraz test PAPP-A. Oba te nieinwazyjne badania są testami przesiewowymi, co oznacza, że mogą wyłapać jakąś niepokojąca zmianę. Rozstrzygające jest badanie genetyczne płynu owodniowego, które daje 100 procent pewności. Jeśli potwierdzi podejrzenia, pojawia się pytanie co dalej. Niektóre środowiska są przeciwne takim badaniom. Uważają, że są złe, bo chodzi w nich wyłącznie o to, by kobiety usuwały ciążę. To nieprawda. Rozpoznanie zespołu Downa na etapie ciąży ma kolosalne znaczenie dla prowadzenia ciąży i porodu, wyboru ośrodka, w którym ten poród ma się odbyć, a następnie dla prowadzenia dziecka po porodzie. Czy dostęp do tych badań prenatalnych jest łatwy? - Kobiety po 35 roku życia włączane są do Programu Badań Prenatalnych, refundowanych przez NFZ. Ginekolodzy kierują je do poradni genetycznych, gdzie są badane przez specjalistów, którzy potrafią robić to naprawdę dobrze i mają do dyspozycji odpowiedni sprzęt. Pacjentki mogą też liczyć na poradę genetyczną i w razie potrzeby badania genetyczne płynu owodniowego. Czy młodsze kobiety także mogą być włączone do programu? Narzędzia dla rodziców mamotoja.pl Kalendarz badań w ciąży Czytaj więcej - W przypadku kobiet poniżej 35 roku życia Polskie Towarzystwo Ginekologiczne także zaleca wykonywanie USG z oceną przezierności fałdu karkowego i kostnienia kości nosowej oraz wykonania testu PAPP-A, jednak nie ma takiego obowiązku. Jeśli lekarza prowadzącego coś zaniepokoi, może skierować pacjentkę do Programu Badań Prenatalnych. Jeśli nie, a kobieta chce wykonać badania, płaci za nie sama. Czy pojawieniu się zespołu Downa można zapobiec? - Biorąc od uwagę mechanizm powstawania najczęstszej postaci zespołu Downa odpowiedź na to pytanie brzmi: nie można. Pomijając sprawę wieku, niezależnie od tego, czy jesteś księżniczką, czy nie, czy dbasz o siebie, czy nie, czy masz piątkę zdrowych dzieci czy jest to twoja pierwsza ciąża, ryzyko jest takie samo. W przypadku dziedzicznej postaci zespołu Downa (translokacyjnej) można to ryzyko określić dokładniej, zbierając wywiad i robiąc badanie cytogenetyczne krewnego z zespołem Downa. Kobiety przed 35 rokiem życia zgłaszają się do genetyka najczęściej po to, by zapytać „Panie doktorze, czy fakt, że mam kuzynkę z zespołem Downa zwiększa prawdopodobieństwo, że moje dziecko także będzie go miało?". Można na nie odpowiedzieć po zrobieniu badania cytogenetycznego kuzynki. Od jakiegoś czasu prowadzone są badania epigenetyczne (epigenetyka to badanie dziedziczności pozagenowej), które szukają odpowiedzi na pytanie dlaczego mające ten sam kariotyp dzieci z zespołem Downa tak bardzo się między sobą różnią. Dlaczego jedne mają wady serca, a inne nie? Dlaczego jedne bardzo ładnie się rozwijają, innym przychodzi to trudniej, choć są podobnie rehabilitowane, stymulowane, kochane? W grę może wchodzić jakiś nieznany jeszcze mechanizm epigenetyczny. Niektórzy rodzice twierdzą, że to kwestia nieprawidłowego metabolizmu kwasu foliowego, niedoboru witamin etc. na etapie rozwoju komórek jajowych u młodej kobiety, jeszcze zanim została matką. Może jest w tym prawda, ale świat nauki jeszcze tego nie udowodnił. Zobacz też: Czy to początek przełomu w leczeniu zespołu Downa? <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/aktualnosci/poruszajacy-filmik-z-okazji-swiatowego-dnia-zespolu-downa-24896-r1/">50 zwykłych mam, 50 zwykłych dzieci, 1 dodatkowy chromosom [WIDEO] <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/aktualnosci/tata-chlopca-z-zespolem-downa-skomentowal-oburzajace-slowa-kaczynskiego-22138-r1/">"Osoby specjalnej troski"? Oburzony tata chorego chłopca zabrał głos
Rudy kolor włosów: dziedziczenie genu rudości
Czy piękne rude włosy mogą być odziedziczone przez dziecko, którego rodzice mają inny kolor włosów. Jak to możliwe? Prof. Ewa Bartnik z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego tłumaczy, skąd pochodzi gen rudości.
Naturalnie rude włosy to rzadkość. Tym pięknym kolorem może się poszczycić zaledwie 1-2 proc. ludzi na świecie. Jak to się dzieje, że czasami dziecku rosną rude włosy, nawet jeśli jego rodzice ani dziadkowie nie są rudzi? Prof. Ewa Bartnik opowiada o zasadach dziedziczenia rudego koloru włosów. Rudy kolor włosów: zasady dziedziczenia By urodziło się rudowłose dziecko, zarówno mama, jak i tata muszą posiadać gen, który warunkuje rudy kolor włosów. Jeden gen, np. przekazany tylko przez mamę albo tylko przez tatę, nie wystarczy. To dlatego, że – jak mówi prof. Ewa Bartnik, genetyk z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego – gen rudych włosów jest cichy, delikatny i ustępliwy. Te, które odpowiadają za inne kolory włosów, są silniejsze i zawsze z nim wygrywają. Dlatego jedynie w przypadku, gdy dziecko od obojga rodziców otrzyma gen rudości, wówczas urodzi się z rudymi włosami. Zobacz także: Co twój maluch odziedziczy w wyglądzie po tobie, a co po tacie? Rude dziecko nie musi mieć rudych rodziców Choć gen warunkujący rudy kolor włosów musi być przekazany przez oboje rodziców, ani matka, ani ojciec nie muszą być rudzi. W ich przypadku gen rudości mógł być uśpiony. Dziecko o płomiennej czuprynie może więc mieć mamę blondynkę i tatę bruneta (lub odwrotnie), jego krewni mogą być szatynami itd. Prof. Ewa Bartnik przyznaje, że tak właśnie jest u niej w rodzinie. Jedna z jej wnuczek odziedziczyła rudy kolor włosów po prababci ze strony mamy (a więc rudość przeskoczyła dwa pokolenia) oraz po innym, być może odległym przodku ze strony taty (w jego rodzinie od przynajmniej dwóch pokoleń gen rudych włosów był zamaskowany przez geny warunkujące inny kolor włosów). Rodzice i siostra dziewczynki są ciemnymi blondynami, a brat ma włosy jasnoblond. Zobacz także: 6 dowodów na to, że rude dzieci są naprawdę wyjątkowe Dziadkowie rudego dziecka także mogą mieć inny kolor włosów. Malec może zawdzięczać rudą czuprynkę np. prapradziadkowi ze strony mamy i – powiedzmy – brata pradziadka ze strony taty. A po kim twoje dziecko odziedziczyło kolor włosów?
Co twój maluch odziedziczy w wyglądzie po tobie, a co po tacie?
Jesteś ciekawa, jak będzie wyglądało twoje dziecko jako dorosłe? Przypatrz się sobie w lustrze i partnerowi, a łatwo znajdziesz odpowiedź.
Jeżeli kiedykolwiek ktoś powiedział do ciebie: "Jesteś kopią swojej matki", powinnaś wiedzieć, że jest to fałszywe stwierdzenie. W rzeczywistości my, szczególnie kobiety, wyglądamy bardziej, jak nasi ojcowie, a nie nasze matki. Agresywne męskie geny Geny matki to zazwyczaj 50 proc. DNA dziecka, a geny ojca to pozostałe 50 proc. Jednak geny męskie są bardziej agresywne niż żeńskie, dlatego zwykle są bardziej widoczne (w trakcie ciąży ciało kobiety identyfikuje płód jako częściowo obce ciało i aby uratować dziecko, musi znaleźć spokój z genami agresywnego ojca, czasami kosztem własnych genów). W praktyce oznacza to, że mama przekazuje maluchowi 40 proc. aktywnych genów żeńskich, zaś tata 60 proc. Tata decyduje o płci dziecka Płeć przyszłego dziecka zależy od ojca. Od matki dziecko zawsze otrzymuje chromosom X, a od taty - chromosom X, co oznacza, że ​​będzie to dziewczynka lub chromosom Y, czyli że ​​będzie chłopiec. Badania pokazują, że jeżeli mężczyzna ma wielu braci, będzie też miał więcej synów, z kolei, jeżeli ma więcej sióstr, będzie miał też dużo córek. Tylko niektórzy mężczyźni mają względnie równą liczbę chromosomów X i Y w spermie i równie prawdopodobne jest, że będą mieć chłopców lub dziewczynki. Chromosomy Y mają mniej genów niż chromosomy X, a niektóre z nich są odpowiedzialne za rozwój męskich narządów płciowych. To dlatego chłopiec jest bardziej podobny do swojej matki. Jeśli chodzi o dziewczynki, otrzymują chromosomy X od obojga rodziców, więc nie można przewidzieć, jak będą wyglądać. Wysokość i zęby po tacie Ojcowie mają większy wpływ na wysokość swoich dzieci niż matki. Wysocy mężczyźni zazwyczaj mają wyższe dzieci. Średnio około 60 do 80 proc. wzrostu osoby zależy od ojca i matki, reszta to wynik diety, stylu życia i zdrowia. Poza tym nie wszystkie dzieci z tych samych rodziców mają taką samą wysokość. Zwykle młodsze dzieci są mniejsze niż starsze. Sposoby na wyliczenie wysokości twojego przyszłego dziecka: jeżeli masz chłopca, dodaj swoją wysokość do wzrostu partnera, a następnie dodaj 12,7 cm; podziel sumę przez 2 i otrzymasz wysokość syna; jeżeli masz dziewczynkę, dodaj swoją wysokość do wzrostu ojca dziecka i odejmij 13; podziel wynik przez 2 i będzie to wysokość córki. Jeżeli mężczyzna często odwiedza dentystę, jego dzieci najprawdopodobniej będą też mieć problemy z zębami. Mimo że kształt i rozmiar zębów można odziedziczyć po jednym z rodziców, geny ojca nadal dominują. Tak więc, jeżeli ojciec ma słabe uzębienie, dziecko prawdopodobnie będzie miało podobny problem. Kolor oczu, kręcone włosy Chcesz, aby dziecko miało brązowe oczy? To całkiem możliwe, gdyż brązowy kolor oczu jest dominującym genem. Tak więc, jeśli jedno z rodziców (zwłaszcza ojciec) ma ciemne oczy, a drugie ma niebieskie lub zielone oczy, dziecko ma większe szanse na brązowe oczy. Szanse na posiadanie niebieskookiego są wtedy, gdy jeden z rodziców ma gen odpowiedzialny za niebieski kolor. Niebieskie i zielone to geny recesywne, a niebieski jest bardziej dominujący niż zielony. Wiele matek marzy o dziecku z kręconymi włosami. Ale pomimo tego, że kręcone włosy są dominującą cechą, nawet jeśli jedno z rodziców je posiada, nie oznacza to, że dziecko będzie miało takie włosy. Zasada jest prosta: jeżeli oboje rodziców mają kręcone włosy, dziecko również będzie miało kręcone włosy; rodzice mają proste włosy - dziecko będzie miało proste włosy; jedno z rodziców ma kręcone włosy, a drugie ma proste włosy, dziecko będzie miało falujące włosy; jeżeli oboje rodziców mają kręcone włosy i ktoś z ich rodziny ma proste włosy, dziecko może mieć również proste włosy. Inteligencja po... Geny odpowiedzialne za inteligencję są zawarte w chromosomie X. To dlatego synowie dziedziczą inteligencję od matek. Córki otrzymują inteligencję od obojga rodziców. Jednak tylko do 40 proc. inteligencji matki jest dziedziczone, reszta jest odbierana w trakcie życia dziecka, w wyniku pracy nad własnym rozwojem. Iloraz inteligencji chłopca jest około 15 punktów różny od ich matek. Kto przekazuje dziecku zaburzenia psychiczne? Wraz z wiekiem zmniejsza się jakość nasienia i dlatego starsi ojcowie mogą przekazywać zmutowane geny swoim dzieciom. Zwiększa to ryzyko zachorowania na: choroby psychiczne, autyzm, nadpobudliwość, zaburzenia dwubiegunowe, chorobę wieńcową. Choroby po mamie Są choroby, które mogą być dziedziczone tylko od matek, ale rozwijają się tylko u chłopców. Zdarza się, że kobieta ma chromosom X z tym genem i przekazuje go swojemu synowi. W przeciwieństwie do matki chłopiec ma tylko jeden chromosom X i nie ma nic, co mogłoby zrekompensować zmutowany gen. Choroby przekazywane przez matki synom to: hemofilia, która upośledza zdolność organizmu do tworzenia skrzepów krwi; dystrofia mięśniowa Duchenne'a; autyzm. Skłonność do nadwagi To też dziedziczymy po rodzicach. Potwierdza się to w 25 proc. przypadków. Z kolei wagę dziecko dziedziczy po mamie. Nie zależnie od tego, ile ojciec waży, dziecko będzie chude, jeśli matka jest chuda. A jeśli matka ma nadwagę, jej dziecko może mieć dużą wagę zaraz po urodzeniu. Zgłoś się! Rozdajemy 1000 opakowań mleka następnego NAN OPTIPRO® Plus 2 HM-O! Wniosek? Jeżeli chcesz przewidzieć, jak będzie wyglądać twoje dziecko, zobacz rodzinne zdjęcia. Zwróć uwagę na cechy, które występują u większości krewnych, np. krzywy nos, kręcone włosy, ciemny kolor oczu. Te cechy są dominujące i jest bardzo prawdopodobne, że twoje przyszłe dziecko również je będzie miało. Jesteście zaskoczone wynikami badań? Potwierdzacie opisane zależności, a może wasze dziecko zupełnie inaczej wygląda, niż można było to przewidywać. Podzielcie się swoimi spostrzeżeniami w komentarzach. Zapraszamy do naszej internetowej szkoły rodzenia: Źródło: brigtside.me View Burdaffi on the source website View Burdaffi on the source website Zobacz też: Test redakcyjny produktu NIVEA BABY Mój pierwszy krem. Czy warto po niego sięgnąć? Zmieniła wygląd córki, aby dzieci ją zaakceptowały Na kogo oni wyrośli? Sprawdź, jak wyglądały gwiazdy w dzieciństwie
Twoje dziecko nie chce jeść warzyw? To wina genów!
Według amerykańskich naukowców wybrzydzanie przy jedzeniu może być cechą wrodzoną. Przeczytaj!
Większość dzieci w pewnym okresie wykazuje niechęć do jedzenia określonych produktów, np. warzyw. Naukowcy z Uniwersytetu w Illinois zauważyli jednak, że istnieją przypadki, kiedy to wybrzydzanie podczas posiłku jest zdecydowanie silniejsze, niż przeciętnie. Postanowili zbadać, czy za taką wyjątkową niechęć do jedzenia wykazywaną przez niektóre dzieci nie odpowiadają przypadkiem geny. Przeczytajcie, co odkryli! Czy geny odpowiadają za niechęć do jedzenia określonych produktów? Amerykańscy naukowcy postanowili przeprowadzić eksperyment i pobrali próbki ślin od 150 przedszkolaków. Pytali też rodziców, czy dzieci są niejadkami, czy zjadają posiłki chętnie. Na tej podstawie podzielili próbki ślin na dwie grupy – niejadków i dzieci bez problemów ze spożywaniem posiłków. Następnie przebadali DNA pobranych próbek i… okazało się, że spośród genów odpowiadających za odczuwanie smaków dwa z nich wyglądały inaczej u dzieci bez zaburzeń odżywiania i niejadków. Co więcej, oba te geny odpowiadają za odczuwanie smaku gorzkiego, co może wyjaśniać, dlaczego niektóre dzieci w ogóle nie chcą jeść warzyw. Warzywa w większości mają bowiem w sobie gorzki smak. Dodatkowo dzieci dużo intensywniej wyczuwają smaki i jeśli dla nas jakieś warzywo nie wydaje się gorzkie, nie znaczy to, że dziecko nie będzie czuło tego smaku. Dorośli mają dużo większą tolerancję na smaki, bo już bardzo dobrze je znają, a dzieci dopiero się ich uczą. Dlaczego jeszcze dzieci nie lubią gorzkich rzeczy? Okazuje się, że jest to naturalna, biologiczna reakcja organizmu. Gorzki smak ma bowiem większość trujących roślin. Organizm broniąc się przed zagrożeniem, odrzuca smak gorzki. Smak słony, słodki czy kwaśny nie ma takich konotacji, dlatego dzieci nie mają zazwyczaj problemu z jedzeniem takich produktów. Teraz już wiadomo, dlaczego dzieci wolą słone chipsy i słodkie czekoladki od zdrowych, ale gorzkich warzyw. Zobacz też: Nie je warzyw? Sprawdź, jakich składników odżywczych brakuje niejadkom źródło: ciekawe.org
Rewolucja w schemacie żywienia niemowląt? Wszystko z powodu... genów!
Dlaczego jedno dziecko tyje, a inne nie (choć jedzą tyle samo), jedno może pić mleko, jeść wołowinę i gluten, a inne nie? W przyszłości dla każdego dziecka lekarze będą układać indywidualne zalecenia zgodnie z genami dziecka - mówi dr Aneta Górska-Kot, pediatra.
Pani Doktor, czy to prawda, że dla każdego dziecka powinny być inne zalecania odnośnie tego, co ma jeść? Tak, zalecenia opracowywane przez Instytut Żywności i Żywienia czy Instytut Matki i Dziecka dotyczą ogółu dzieci i dorosłych. Jednak u pewnego procenta dzieci (i dorosłych) ogólne zalecenia żywienia trzeba zmodyfikować. Jedno dziecko po to, by rosło zdrowo, musi dostawać więcej białka albo mniej węglowodanów, więcej witaminy D czy kwasów omega-3. Inaczej będzie kulała jego odporność, wzrok albo nie osiągnie takich zdolności intelektualnych, jak to byłoby możliwe. Skąd w takim razie wiedzieć, co dziecko powinno jeść? Można to sprawdzić na postawie badań nutrigenetycznych. Co to jest nutrigenetyka? Nutrigenetyka mówi, jak w naszych genach jest zakodowana zdolność do trawienia poszczególnych składników pokarmowych, czyli w jaki sposób geny są odpowiedzialne za trawienie. Od naszych genów zależy przyswajanie składników i trawienie? Tak. Po to, żeby to zrozumieć, musimy nieco wejść w strukturę genu. W każdej komórce znajduje się DNA, którego składnikami są nukleotydy, a w nich znajdują się różnego rodzaju zasady: purynowe i pirymidynowe. Wystarczy, że w całym długim łańcuchu DNA jedna zasada jest wymieniona na inną, a już trawienie określonych pokarmów będzie wyglądało inaczej. Może to zmienić aktywność enzymów. Jeśli będzie to np. enzym odpowiedzialny za trawienie węglowodanów, dziecko może potrzebować więcej czasu na ich trawienie. Np. jedno dziecko 100 g cukru strawi w ciągu 5 godzin, a inne będzie na to potrzebowało 10 godzin, a i tak 20 g odłoży mu się w postaci tłuszczu. Czytaj też: Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie To znaczy dziecko tyje nie z powodu tego, że je za dużo, tylko winne są geny? Otyłość jest zwykle spowodowana tym, że za dużo się je. Ale jeśli dziecko będzie nosicielem genu otyłości, to pomimo tego, że wcale nie je dużo, może tyć. Co jeszcze można sprawdzić dzięki testom nutrigenetycznym? Np. to, czy dziecko nie ma nietolerancji laktozy albo nietolerancji glutenu. Nietolerancja laktozy jest spowodowana brakiem albo osłabionym działaniem enzymu laktazy, który trawi laktozę (cukier mleczny). To samo dotyczy nietolerancji glutenu. Objawy nietolerancji to nie zawsze bóle brzucha i złe przybywanie na wadze. Często problemem jest po prostu złe samopoczucie, zmiany skórne. Klasyczne testy w kierunku celiakii (wrodzonej nietolerancji glutenu) często wychodzą ujemnie, a dziecko ma nieprzyjemne objawy, które kończą się dopiero po wycofaniu z diety glutenu. Czy to prawda, że od genów zależy też przyswajanie witaminy D? Tak, z badań wynika, że wszyscy mamy niedobory witaminy D. Jeśli jednak dziecko będzie nosicielem genu, który powoduje słabsze metabolizowanie tej witaminy, musi zawsze przyjmować jej wyższe dawki, nawet 3 razy większe niż zalecana norma. Inaczej nadal będzie miało niedobory. Można też zbadać u dziecka metabolizm kwasów omega-3, które są niezbędne do dobrej pracy mózgu, wzroku, odporności. Może się okazać, że dziecko musi dostawać ich więcej, bo też ma gen powodujący gorsze ich przyswajanie. Z tego wynika, że każde dziecko powinno nieco inaczej jeść? Za tym idą nawet najnowsze wytyczne dotyczące żywienia niemowląt i hasło programowania żywieniowego. Zalecenia powinniśmy dopasowywać w indywidualny sposób do każdego. Jedno dziecko je białko w postaci wołowiny, ale to nie znaczy, że inne też tak musi, bo ono może mu zupełnie nie służyć. W przyszłości dla każdego dziecka będzie indywidualny schemat żywienia? Na pewno schemat będzie on bardziej zindywidualizowany. U każdego dziecka inaczej przebiega trawienie. Komu warto zalecić badania nutrigenetyczne? Na pewno warto je wykonać, jeśli rodzice mają sami mają problemy z nadwagą, nietolerancje pokarmowe albo dziecku stale coś dolega: bóle brzucha, jest stale zmęczone, rozdrażnione, a nie wiadomo, jaka jest tego przyczyna. Ale warto by było wykonać je u każdego dziecka, także takiego, które rozwija się dobrze. dr n. med. Aneta Górska-Kot jest ordynatorem Oddziału Pediatrii w Szpitalu Dziecięcym im. prof. Bogdanowicza przy ul. Niekłańskiej Czytaj też: Dlaczego zmieniono zalecenia żywienia niemowląt? Niemowlęta są źle karmione - szokujący raport Są dowody: dieta niemowlęcia wpływa na geny Konsultacja merytoryczna dr Aneta Górska-Kot Pediatra, ordynatorka Oddziału Pediatrycznego im. prof. dr med. Jana Bogdanowicza
Czy dziecko może odziedziczyć po rodzicach skłonność do tycia?
Co dziedziczymy: skłonność do tycia czy raczej do... smażonych kartofli? Wyjaśnia genetyk.
Czy dziecko może odziedziczyć po rodzicach skłonność do tycia? Czy to raczej kwestia nawyków żywieniowych i błędów dietetycznych? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego. Chcesz wiedzieć więcej na temat dziedziczenia? Przeczytaj wywiad z prof. Bartnik, genetykiem oraz prof. Włodzimierzem Oniszczenko, psychologiem Zobacz także: Czy da się przewidzieć wzrost dziecka?
Czy ostateczny wzrost dziecka zależy tylko od genów? A jeśli nie, to od czego jeszcze? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk.
Czy wysocy rodzice zawsze mają wysokie dzieci, a niscy - niskie? Co poza genami wpływa na wzrost dziecka? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego. Chcesz wiedzieć więcej na temat dziedziczenia? Przeczytaj wywiad z prof. Bartnik, genetykiem oraz prof. Włodzimierzem Oniszczenko, psychologiem Sprawdź, czy twoje dziecko zdrowo rośnie. Skorzystaj z siatek centylowych on line.
Czy da się przewidzieć kolor oczu dziecka?
Czy niebieskoocy rodzice zawsze mają niebieskookie dzieci, a ciemnoocy ciemnookie? Wyjaśnia genetyk, prof. Ewa Bartnik
Sprawa koloru oczu dziecka wcale nie jest taka prosta jak mogłoby się wydawać! Czy niebieskoocy rodzice zawsze mają niebieskookie dzieci? A ciemnoocy? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego. Chcesz wiedzieć więcej na temat dziedziczenia? Przeczytaj wywiad z prof. Bartnik, genetykiem oraz prof. Włodzimierzem Oniszczenko, psychologiem. Zobacz także: Skąd się biorą rude włosy u dziecka?
Czy da się przewidzieć do kogo będzie podobne Twoje dziecko? Wyjaśnia genetyk
Czy da się przewidzieć do kogo będzie podobne dziecko - do mamy, do taty, a może np. do cioci? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk
Gdy rodzi się dziecko, wszyscy pochylają się nad nim z uwagą i zastanawiają się, do kogo jest najbardziej podobne: "Ma oczy mamy!", "Nieprawda! Taty!" "Robi miny jak wujek Stefan!" "Wykapana mama!", "Wykapany tatuś!" Do kogo tak naprawdę jest najbardziej podobne i czy na pewno do rodziców? Czy da się przewidzieć, jak będzie wyglądało w przyszłości, mając rok, dwa, siedem, osiemnaście lat? Po którym z rodziców odziedziczy kolor oczu, wzrost, a po kim wysokie czoło albo dołki w policzku? Czyje geny będą dominować? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego. Chcesz wiedzieć więcej na temat dziedziczenia? Przeczytaj wywiad z prof. Bartnik, genetykiem oraz prof. Włodzimierzem Oniszczenko, psychologiem Zobacz także: Skąd się biorą rude włosy u dziecka?
„Mój syn to Kosmitek Jo: przybysz z planety Trisomia 21”
Stereotyp szarej, umęczonej matki niepełnosprawnego dziecka jest szalenie szkodliwy! – mówi Aleksandra Więcka, mama kilkulatka z zespołem Downa. Rozmawiamy o tym, jak jej syn, Jonatan, zmienił ją samą.
– Kiedy usłyszeliśmy od położnej, że nasz synek, Jonatan ma cechy dysmorficzne, zupełnie nie wiedzieliśmy, co to znaczy. Gdy dodała, że dysmorfia pewnie oznacza trisomię – też nie. Patrzyła na nas, zupełnie zdezorientowanych, i w końcu wykrztusiła: „No, zespół Downa ma!” – opowiada Aleksandra Więcka, dziennikarka i scenarzystka. Rozmawiamy z nią, jak wyglądały pierwsze miesiące po narodzinach Jonatana i jak jego narodziny wpłynęły na nią samą: Zastanawiałaś się: „Dlaczego właśnie ja i moje dziecko?”? Tak, zwłaszcza na samym początku. Tuż po porodzie, przeżyłam totalny szok, bo przecież przez całą ciążę byłam przekonana – i to razem z moim ginekologiem – że noszę zdrowe dziecko. Potem pojawiła się myśl: „To moja wina, pewnie za dużo pracowałam, źle jadłam albo jeszcze coś innego robiłam nie tak”. Co było potem? Nie bałaś się, że zostaniesz samotną mamą – jak wiele mam dzieci z zespołem Downa? Narodziny dziecka z zespołem Downa to zawsze jest trudny moment dla pary, bo wyobrażenie o sielskim życiu jak z reklamy pieluch nagle idzie w diabły. Mówi się, że rozpada się 8 związków na 10, ale chociaż naprawdę wnikliwie szukałam, to jednak nie udało mi się dotrzeć do źródła tych statystyk. Faktem za to jest, że dzieci z zespołem Downa rodzą się z związkach dobranych i nie dobranych, mocnych i takich sobie. I że życie z niepełnosprawnym dzieckiem wiąże się z większym niż zwykle, obciążeniem codziennymi sprawami. Poczucie winy, strach, a do tego jeszcze potworne zmęczenie – to wszystko nie sprzyja romantycznym uniesieniom. Podobno ojcowie odchodzą, bo nie mają sił, by wytrwać w tak trudnej sytuacji. U nas było odwrotnie: to ja na początku nie miałam sił. W tym czasie, gdy gorączkowo myślałam, jak ukryć przed światem, że nam się taka rzecz przydarzyła, Kobas (Kobas Laksa, partner Oli, fotograf – przyp. red.) wrzucił na Facebooka zdjęcie Jonatana z komentarzem, jaki piękny i wspaniały jest nasz syn, i jak bardzo go kocha. Ale to nie znaczy, że potem już było łatwo. Przez jakiś czas ja płakałam w jednym kącie mieszkania, a Kobas w drugim. Chociaż on i tak był z nas dwojga w lepszym stanie. Pamiętam, jak kiedyś powiedział, że on stara się utrzymać na powierzchni, a ja ciągnę go w dół – i to była prawda. Kiedy zaczęłaś się odbijać w górę? Nie wiem dokładnie, bo wszystko z tamtego okresu sprzed trzech lat zlewa mi się w jedno. Przez jakiś czas miałam poczucie, że to nie powinno przydarzyć się mnie. Wiesz, całe życie byłam prymuską, dziewczynką z czerwonym paskiem, a tu nagle taki psikus losu… Paradoksalnie, to właśnie urodzenie Jonatana uwolniło mnie od wewnętrznego przymusu udowadniania wszystkim, że jestem taka świetna i że ze wszystkim sobie świetnie radzę. W końcu spojrzałam synkowi w oczy, on pierwszy raz się uśmiechnął i wzięliśmy się oboje do roboty. Czytaj także: Zespół Downa – najważniejsze informacje. Opowiesz, jak powstawała więź między Tobą a synkiem? Jonatan był taką drobinką, że trudno w nim się było nie zakochać, ale jak wiele dzieci z zespołem Downa miał trudności ze ssaniem. Pamiętam, że potwornie się tym denerwowałam. Bałam się, że je za mało, ale chciałam karmić piersią, bo wiedziałam, że to dobrze wpływa na rozwój aparatu mowy. To jest odpowiedzialność, która na początku bardzo przytłacza. Niewiele wiesz o tym, jak zajmować się dzieckiem, a z każdej strony słyszysz, że pierwsze dni, miesiące i lata są najważniejsze dla jego rozwoju. Dostajesz mnóstwo porad typu: „Proszę codziennie masować buzię dziecka, podnosić je w określony sposób, odkładać w inny…”. Masz wrażenie, jakby każdy gest mógł zaważyć na tym, kim maluch będzie w przyszłości, więc starasz się robić wszystko jak najlepiej, dać dziecku jak najlepszy start. Tylko, że sama jesteś „początkująca”. Mnie pomogła doświadczona konsultantka laktacyjna. Nie tylko nauczyła mnie karmić Jonatana, ale dodała mi otuchy. Zrozumiałam, że ja muszę być dla niego ostoją bezpieczeństwa i zaufać sobie, bo on potrzebuje mojej pomocy. Przestałam użalać się nad sobą. Trudno się nie użalać, kiedy zdajesz sobie sprawę, jak bardzo zmieni się twoje życie. Tylko, że życie wcale nie musi się aż tak zmienić! Ten stereotyp nieszczęśliwej, szarej, umęczonej matki niepełnosprawnego dziecka, często powielany w mediach, jest szalenie szkodliwy! Sprawia, że nie tylko rodzice myślą, że „tak trzeba”, ale też społeczne oczekiwania są właśnie takie. Dowodem może być sytuacja, kiedy pół Polski oburzyło się na jedną z matek walczących w Sejmie o wyższy zasiłek, że razem z mężem i synami pojechała na wakacje do Egiptu. Komunikat, jaki z tego płynie, jest taki: „Urodziłaś niepełnosprawne dziecko, to teraz siedź w domu i płacz, a życiowe przyjemności zostaw nam”. Byłaś wtedy, w 2014 r., w Sejmie, kiedy protestowały matki niepełnosprawnych dzieci? Nie byłam, bo nie korzystam z tej formy pomocy. Na szczęście mam fajną pracę, dzielimy się obowiązkami z moim partnerem. Dajemy sobie radę. Ale owszem, uważam, że obecna sytuacja, kiedy mając zasiłek na chore dziecko, nie możesz zarobić ani grosza, jest potwornie krzywdząca dla rodziców. Nie tylko dlatego, że odbiera im możliwość godziwego zarobku, ale przede wszystkim dlatego, że zabiera im możliwość spełnienia się w czymkolwiek innym poza opieką nad dzieckiem. To odbiera siły, bo przecież każdy z nas czerpie poczucie satysfakcji z działania na wielu życiowych polach. Właśnie to miałaś na myśli, mówiąc o systemie, w którym funkcjonują rodzice niepełnosprawnych dzieci? Też, ale nie tylko to. Problemem jest nie tylko brak możliwości pracy czy brak odpowiednio wysokich zasiłków, ale też sensownego wsparcia medycznego. My na początku co chwilę zderzaliśmy się ze ścianą. Idziesz tam, gdzie radzi ci lekarz, i potem kłócisz się z paniami w recepcji, które mówią, że twoje skierowanie jest źle wypełnione, bo kropka jest w złym miejscu. A gdy trafiasz w końcu do specjalisty, to on patrzy na twoje dziecko i mówi odkrywczo: „No tak, dziecko ma zespół Downa” – i tyle. Wchodzisz do tego systemu i masz poczucie, że to jest kafkowska machina, która działa po to, żeby działać, a nie po to, żeby ci pomóc. I wtedy do wcześniejszych uczuć dochodzi jeszcze złość. Złość i poczucie bezsilności. My na szczęście dosyć szybko znaleźliśmy blog Zespoldowna.info, skąd czerpiemy nie tylko wiedzę, ale też poczucie: „Hej, to nie jest tak, że nic nie możemy zrobić. Możemy zrobić bardzo dużo!”. Tymczasem w szpitalu, tuż po narodzeniu Jonatana, dostałam ulotkę, gdzie pani psycholog pisała, że po tym, jak dowiemy się o niepełnosprawności naszego dziecka czekają nas kolejne fazy: zaprzeczania, gniewu, a na końcu akceptacja tego, co nam dane. To przecież fazy żałoby. Tak, tylko, że w żałobie te fazy rzeczywiście mogą się tak ułożyć, bo ktoś umarł i nic już nie można zrobić, poza tym, żeby to zaakceptować. A twoje dziecko żyje i możesz dla niego zrobić dużo. Według mnie istnieją dwa typy rodziców: jedni, którzy mówią, że trzeba korzystać ze wszystkiego, co oferuje nauka, żeby podwyższyć standard życia naszego i naszego dziecka, a drudzy, którzy wolą trzymać się sprawdzonych, bezpiecznych metod. My jesteśmy ryzykantami. Będę ostatnią osobą, która będzie pielęgnować w głowie jakiekolwiek ograniczenia i obarczać nimi Jonatana. Odkryjemy je, ale być może nie tak szybko, jak przewidują niektórzy. Nauka idzie tak bardzo do przodu, że nawet naukowcy nie są w stanie przewidzieć co będzie za 10-15 lat. Ktoś powie, że nadal jesteś w fazie zaprzeczenia. Jeżeli dzięki temu mam mieć siłę, by wspomagać rozwój mojego synka, to mogę być w tej fazie przez całe życie. Dzięki Jonatanowi zainteresowałam się tym, jak działa ludzki mózg i to fascynująca wiedza. Zyskałam poczucie, iż dużo więcej rzeczy jest możliwych i że na dużo więcej rzeczy mam wpływ, niż myślałam wcześniej. Nazwać to zaprzeczeniem czy optymizmem? Pewnie bym tak nie mówiła, gdybyśmy rozmawiały 2 lata temu, ale od tamtego czasu przeszłam długą drogę. I jestem przekonana, że cały czas idę do przodu. Skąd nazwa Kosmitek Jo? Któregoś dnia Kobas powiedział, że nasze dziecko jest przybyszem z odległej galaktyki. Spodobała się nam ta myśl – i tak już zostało. Rodzice małego Jonatana, Aleksandra Więcka i Kobas Laksa, prowadzą fanpejdż: Kosmitek Jo, na którym piszą nie tylko o rozwoju swojego synka, lecz także zamieszczają aktualne informacje o metodach terapii i wspomagania rozwoju dzieci z zespołem Downa: obserwujemy kosmitka. przyglądamy się jak wstaje, ziewa, idzie do pokoju, rozgląda się za rozróbą, jak je samodzielnie... Posted by Kosmitek Jo on 25 luty 2016
To miłość biologiczna, jak powietrze: Andrzej Suchcicki w szczerej rozmowie o córce z zespołem Downa
Posiwiał w ciągu dwóch tygodni po diagnozie. Dziś cieszy się z każdej chwili spędzonej z Natalką. O lękach, drobnych radościach, docenianiu chwil i o tym, co w życiu ważne - opowiada tata Natalii.
Andrzej Suchcicki, tata dwóch dorosłych córek: Alicji i Natalii z zespołem Downa. Ciepły, serdeczny, niezwykły człowiek. Po tym, jak i co mówi, można poznać, że inaczej patrzy na świat. Filozof z wykształcenia. Razem z żoną Ewą stworzyli stowarzyszenie "Bardziej Kochani", które jest kopalnią wiedzy o dzieciach z zespołem Downa. Co rok (czasem częściej) wydają książki o dzieciach z zespołem Downa. Mądre i poruszające. Gdy zakładali stowarzyszenie, o dzieciach z zespołem Downa nie mówiono prawie nic. Czy Natalia jest szczęśliwa? Oczywiście! Nie mam co do tego żadnych wątpliwości. Oczywiście, smutne chwile jej się przydarzają, jak każdemu. Ale ma je naprawdę bardzo rzadko. I one szybko mijają. Kiedy pogodził się Pan z tym, że Natalka będzie inna? Po dwóch tygodniach od urodzenia się Natalii. Tak szybko? Tak, ale tymi dwoma tygodniami można by obdzielić parę historii życia. Osiwiałem w ciągu tych dwóch tygodni. Na początku to był dla mnie dramat. Wiedziałem, że stało się coś strasznego i że muszę już z tym żyć do końca życia. Ale to minęło. Wychodziłem z Natalką z wózkiem na spacer. Potrafiłem wyjaśniać ludziom, którzy pytali, co to jest zespół Downa. Pokazywałem jej rączkę. (Natalia nie ma palców u jednej ręki.) Robiłem to tak normalnie, zwyczajnie. Gdy Natalka miała dwa lata, zwolniłem się z pracy. Zająłem się nią i domem. Dla mnie zawsze najważniejsza była radość przebywania z Natalią. Do tej pory uwielbiam coś z nią robić razem: pielić ogródek, iść do kina. Zawsze odnajdywałam zawsze radość w byciu z Natalią. Nie zastanawiałem się, co ona kiedyś będzie robiła, kim będzie. Ważne jest, że się cieszy, lubi być ze mną i razem jest nam dobrze. Czytaj też: Czy to początek przełomu w leczeniu zespołu Downa? Cieszy się Pan, że Natalia jest? Bardzo! Natalia jest z nami, żyje naszym życiem. A może to my żyjemy jej życiem. Starsze dziecko, gdy dorośleje, odchodzi, ma swoje życie, zadzwoni albo zapomni. A Natalia jest z nami. Co prawda poszerza jej się krąg prywatności, ale ciągle jest nasza. I my w jakimś sensie jesteśmy bardziej potrzebni. Docenia się to coraz bardziej. Gdy ona wyjeżdża i zostajemy w domu sami z żoną, obijamy się o sprzęty. Kolację jemy, stojąc przy kuchni, byle co, jakąś kanapkę. A z nią musimy wszystko celebrować: muszą być ładne talerzyki, serwetki... To są drobiazgi, ale ja się bardzo z nich cieszę. Bardzo się kocha dziecko, które jest inne? Bardzo. To jest chyba inna miłość, taka – brakuje mi słowa – bardziej biologiczna. Jak powietrze. Jak Natalki nie ma, strasznie za nią tęsknię. Pewnie jestem złym ojcem, bo zawsze bym chciał jej pilnować, dbać, żeby miała wszystko to, co chce. Jest cudowna. Jak się widzi jej radość... to jest największe szczęście. Zrobiłbym wszystko, by zobaczyć jej radość. To jest radość wszechświata. Jestem dumny ze starszej córki: skończyła studia, dwa lata studiowała za granicą, napisała świetną pracę magisterską. Ale cieszę się, że Natalia po prostu jest. Jest takim codziennym i skutecznym wyszukiwaczem momentów radosnych w codzienności, których sam nie potrafiłbym znaleźć. Natalia nie pozwala wam się smucić... Nie pozwala. Mówi na przykład: "Znowu się kłócicie". "Nie kłócimy się!". "No to rozmawiajcie. Uśmiechajcie się". Czasem mówię: "Natalio, zmęczony jestem". "Ale to chyba nie przeze mnie?". Jest fantastyczna. Te dzieci są bardzo wrażliwe, bardzo łatwo je zranić, nawet zwykłym podniesieniem głosu, skrytykowaniem. Broń Boże, nie wolno krzyknąć: wtedy od razu się zamykają. Pamiętam, że raz krzyknąłem na Natalię, była wtedy malutka. Skuliła się wtedy cała, to było coś strasznego. Nie ma nic smutniejszego niż smutny Down. Świat wtedy płacze. I na odwrót: cały świat się śmieje, jak Down się śmieje... To jest radość nieporównywalna z niczym. To radość wszechświata. Co powiedzieć rodzicom, którzy uważają, że dotknęło ich coś, z czym nie dadzą sobie rady? Cokolwiek bym powiedział, nie uwierzą. Oni chcą usłyszeć: jest wiele metod, są środki farmakologiczne, można wyeliminować zespół Downa. Znacznie bardziej niż my uciekają w wiarę w pobycie się zespołu Downa. Mówią: u was to nic nie było, nie mieliście takich możliwości, my mamy suplementy, farmakologię. Tak się nie da. Co im powiedzieć? Że życie z dzieckiem z zespołem Downa może być pasmem przyjemnych doznań, satysfakcji, sukcesów. Tylko tych przyjemnych chwil trzeba szukać trochę gdzie indziej niż przy zwykłym dziecku. Gdzie? Po prostu w byciu z dzieckiem, w docenianiu radosnych chwil i ich szukaniu. Czytaj też: Egzamin z miłości - najważniejsze to nie naginać dziecka do swoich marzeń
Jakie problemy ze zdrowiem dziedziczy się po rodzicach? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk - film
Połowa genów dziecka pochodzi od matki, a połowa od ojca. Czy to oznacza, że jeśli jedno z rodziców na coś choruje, dziecko także będzie chore? Zapytaliśmy o to genetyka, prof. Ewę Bartnik z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Fakt, że jedno z rodziców na coś choruje, nie musi automatycznie oznaczać, że dziecko także będzie chore, choć oczywiście w wielu przypadkach jest takie ryzyko. Sprawa dziedziczenia chorób jest o wiele bardziej skomplikowana. Wiele zależy od samej choroby, ale wpływ mają także inne czynniki. Jak to wygląda np. w przypadku alergii albo cukrzycy? Wyjaśnia prof. Ewa Bartnik, genetyk. Przeczytaj także: Wzrost dziecka - liczą się geny czy żywienie?
Jak wybrać idealną dietę dla siebie i rodziny?
Mamy nową piramidę żywienia. Jednak czy zalecenia w niej zawarte będą dobre dla każdego? Czy sprawdzą się przy odchudzaniu? Zobacz najnowsze wyniki badań genetycznych przeprowadzonych wśród 1000 Polaków.
Choroby dietozależne (cukrzyca, otyłość, miażdżyca) występują coraz częściej. Szacuje się, że cierpi na nie nawet co trzeci Polak. Czy nowa piramida żywienia będzie dobrym rozwiązaniem dla wszystkich? Czy warto opierać na niej swoją dietę? Okazuje się, że dla wielu osób zalecane proporcje składników nie będą idealne. Węglowodany, białka i tłuszcze Teoretycznie zdrowa dieta polega na dostarczaniu odpowiedniej ilości energii oraz składników pokarmowych w odpowiednich proporcjach. W uproszczeniu dzielimy je na trzy kategorie: węglowodany - 50-65% dziennego menu białka - 15-25% dziennego menu tłuszcze - 20-30% dziennego menu Takie są zalecenia populacyjne. Tymczasem okazało się, że tylko 52% badanych osób pasuje do takiego modelu odżywiania się i dzięki niemu zachowa zdrowie i zgrabną sylwetkę. Sprawdź: Co jeść, by podkręcić metabolizm? Badania genetyczne Z opublikowanego niedawno raportu firmy DF Medica Polska „Genodiet – tysiąc Polaków przebadanych nutrigenetycznie” wynika, że blisko połowa (48%) osób powinna zmodyfikować swój styl odżywiania, bo stosując się do ogólnie przyjętych norm, korzystają z diet bazujących na nieodpowiednich dla nich proporcjach makroskładników. W konsekwencji zwiększają ryzyko rozwoju zaburzeń o podłożu dietozależnym (należą do nich m.in. cukrzyca typu 2, otyłość, nadciśnienie tętnicze). Wyodrębniono 6 różnych profili genetycznych i każdy z nich powinien stosować nieco inną dietę. – Badanie genetyczne pomaga zdobyć takie informacje o pacjencie, które procentują możliwością stworzenia precyzyjnych zaleceń dietetycznych dla konkretnej osoby – na podstawie jej predyspozycji genetycznych. Choroba to reakcja organizmu na konkretne zaburzenia jego naturalnego rytmu pracy. Zatem „kolekcjonując” złe nawyki żywieniowe, nie resetując ich w odpowiednim czasie, zmniejszamy drastycznie własną przestrzeń ochronną przed np. cukrzycą typu 2, otyłością osteoporozą, nadciśnieniem, udarem mózgu - podkreśla Agnieszka Piskała, dietetyk. Zdrowa dieta nie tylko przy odchudzaniu się Wygląda na to, że szukając idealnej i zdrowej diety, nie warto kierować się modą, ani nawet ogólnymi zaleceniami. Zapis najkorzystniejszego menu znajduje się w naszych genach i jest przydatny przez całe życie. Badanie genetyczne jest bezbolesne (wystarczy potrzeć patyczkiem wymazowym wewnętrzną stronę policzków), wyniki i nowe zalecenia dotyczące diety i aktywności omawiane są z dietetykiem lub lekarzem. Co możemy z nich wyczytać? Raport DF Medica Polska opracowany na podstawie wyników 1000 przebadanych genetycznie Polaków poruszał następujące kwestie: • genetyczne predyspozycje do rozwoju otyłości – (niekorzystny wariant genów wykryto u 21% badanych). W przypadku tych osób brak aktywności lub nadmiar kalorii w diecie szybciej niż u innych wywoła otyłość i choroby z nią związane. • metabolizm cholesterolu – (niekorzystny wariant genów wykryto u 62% badanych). – Powszechnie przyjęta wiedza na temat korzystnego wpływu wielonienasyconych kwasów tłuszczowych na układ krążenia nie będzie miała zatem zastosowania u wszystkich - wyjaśnia Agnieszka Piskała. • metabolizm kwasu foliowego – (niekorzystny wariant genów wykryto u 11% badanych, a pośredni u 42%). Kobiety z takim genotypem powinny w porozumieniu z lekarzem zwiększyć dawki kwasu foliowego w trakcie starania o dziecko. Niedobór tego składnika ma też wpływ na pogorszenie pracy układu nerwowego, niedokrwistość, bezsenność, depresję. • metabolizm witaminy D – niekorzystny wariant genów wykryto u 14%, a pośredni u 46%). Niedobór witaminy D może mieć wpływ na rozwój chorób autoimmunologicznych, chorób krążenia i nowotworów. U dzieci z takim wariantem genów może dochodzić do zaburzeń mineralizacji kości i spowolnienia wzrastania. Częściej też mogą występować problemy z odpornością. • zdolności antyoksydacyjne – (niekorzystny wariant genów wykryto u 65% badanych). Ogólne zalecenia WHO mówią o konieczności jedzenia 0,5 kg warzyw i owoców dziennie. Są one odpowiednie dla osób o prawidłowym metabolizmie antyrodnikowym. Ci, którzy mają niekorzystny wariant genów, częściej mogą mieć problemy ze skórą, stany zapalne, problemy z płodnością, cukrzycę typu II, nowotwory. Organizm nie radzi sobie dobrze z neutralizowaniem wolnych rodników i potrzebuje większych porcji świeżych warzyw i owoców w diecie. • pierwotna nietolerancja laktozy – (wrodzoną nietolerancję laktozy wykryto u 38% badanych). Bóle brzucha, wzdęcia, biegunki, zaparcia, problemy z koncentracją... to tylko niektóre objawy nietolerancji laktozy, która może dotyczyć i dzieci, i dorosłych. Dla nich bardzo ważne będzie dostarczanie organizmowi odpowiednich porcji wapnia, szczególnie, gdy nietolerancja laktozy idzie w parze z gorszym metabolizowaniem witaminy D. • nadwrażliwość na kofeinę – (niekorzystny wariant genów wykryto u 58% badanych). Poranna kawa, napoje energetyzujące, preparaty odchudzające a nawet czekolada mogą u takiej osoby nadwyrężać pracę serca. Istnieje realne zagrożenie zawałem serca lub udarem mózgu, jeśli dzienna porcja kofeiny będzie przekraczała dwie filiżanki espresso (napój energetyzujący zawiera około czterech!). • Nadwrażliwość na sód – (niekorzystny wariant genów wykryto u 77% badanych). Zalecane spożycie sodu nie powinno przekraczać 6 g, przeciętny Polak spożywa około 12 g soli. U osób z nadwrażliwością na sód istnieje zwiększone ryzyko wzrostu ciśnienia tętniczego. Zobacz: Masz problemy z wagą? Zbadaj tarczycę -film Konsultacja merytoryczna mgr inż. Agnieszka Piskała Dietetyczka, diet coach. Absolwentka Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego oraz podyplomowych studiów pedagogicznych. Należy do wąskiego grona diet coach’ów certyfikowanych w Polsce przez Instytut Psychoimmunologii Wojciecha Eichelbergera
Jak będzie wyglądało twoje dziecko? Sprawdź!
Zastanawiasz się, do kogo będzie podobne twoje dziecko. Możesz to sprawdzić już dziś. Wyjaśniamy zagadkę genów.
Dlaczego warto być tatą? 5 korzyści. To może was zaskoczyć
Dziecko potrzebuje miłości, akceptacji, zrozumienia i wsparcia od obojga rodziców. Jednak ojcowie mogą dla swoich dzieci zrobić znacznie więcej. Sprawdź, dlaczego warto być ojcem. Co dzieci mogą otrzymać od swoich ojców?
1. Ojcowie pomagają córkom zrobić karierę Dzielisz się obowiązkami domowymi z matką swoich dzieci? Prasowanie, pranie, gotowanie, sprzątanie to dla ciebie żaden problem? To dobrze. Dzięki temu twoja córka w przyszłości łatwiej osiągnie sukces... w zawodach stereotypowo postrzeganych jako męskie. Podejście ojców do równouprawnienia w pracach domowych ma ogromny wpływ na kształtowanie postaw związanych z płcią i aspiracjami ich dzieci, zwłaszcza córek. Jeśli ojcowie biorą czynny udział w pracach domowych (gotowaniu, sprzątaniu, robieniu zakupów oraz chodzą z dziećmi na spacery), ich córki częściej wybierają zawody, które postrzegane są jako typowo męskie, a rzadziej zawody postrzegane jako typowo kobiece (np. pielęgniarstwo, bibliotekarstwo czy nauczycielstwo). Tak wynika z badań, które zostały opublikowane w "Psychological Science". To badanie udowadnia, że czyny są ważniejsze niż słowa, że nie wystarczy publicznie popierać równości płci, ale rzeczywiście czynnie działać na rzecz równouprawnienia. W ten sposób ojcowie pokazują, że pomoc w domu nie umniejsza ich męskości, a robienie kariery przez kobiety nie pozbawia je kobiecości. Ojcowie mogą inspirować swoje córki, pomóc im w robieniu kariery, inspirować do podjęcia wyzwania w takich zawodach, z których są tradycyjnie wykluczone. Zobacz także: Jak wzmocnić więź ojca z dzieckiem? 2. Ojcowie są lepsi w opowiadaniu historyjek na dobranoc Lubisz opowiadać dzieciom różne historyjki, czasem je koloryzując? To dobrze. Dzięki temu szybciej nauczą się mówić, czytać i lepiej będą się uczyć. Naukowcy dowiedli, że ojcowie mogą mieć niebagatelny wpływ na rozwój umiejętności językowych u małych dzieci. Okazało się, że maluchy, którym rodzice czytali lub opowiadali bajki na dobranoc, znały znacznie więcej słów niż ich rówieśnicy. Szybciej też uczyły się czytać, o wiele łatwiej potrafiły opisać swoje uczucia i znacznie częściej używały dłuższych, złożonych zdań. I choć rola obojga rodziców w tym wieczornym rytuale jest bardzo ważna, to jednak ojcowie - jak podkreślają badacze - wykazują się w tej czynności większą kreatywnością niż mamy. Jeśli więc twoja partnerka powie: "nie opowiadaj bajek", możesz w swojej obronie użyć powyższego argumentu. Warto przeczytać: Po co dziecku ojciec? Wyjaśnia psycholog, Jarek Żyliński [CMS_PAGE_BREAK] 3. Genetycznie dzieci są bardziej podobne do ojców niż mam Dzieci mogą wyglądać lub zachowywać się jak ich mamy, ale... genetycznie są bardziej podobne do swoich ojców. Ostatnie badania sugerują, że choć dziedziczymy od obojga rodziców po tyle samo mutacji genetycznych, to w rzeczywistości "używamy" więcej genów taty niż mamy. W tym kontekście powiedzenie "córeczka tatusia" lub "synek tatusia" nabiera nowego znaczenia. Przeczytaj: Psychoterapeuta o dzisiejszych ojcach – czytaj wywiad z Jackiem Masłowskim 4. Siłowanie się z ojcem poprawia umiejętności życiowe dziecka Uwielbiasz tarmosić się z dziećmi, siłować na dywanie, ganiać po podwórku i "chuliganić"? To dobrze. Twoje dzieci łatwiej sobie poradzą w życiu. Naukowcy udowodnili, że dzieci, których ojcowie angażują się w tzw. brutalne zabawy, o wiele lepiej potrafią ocenić ryzyko, znają swoje granice wytrzymałości, potrafią sobie radzić z agresją i emocjami, szybciej dążą do rozwiązania problemów, lepiej też odczytują emocje innych osób. Naukowcy uważają, że takie zabawy są bardzo ważne w rozwoju dziecka, ponieważ w bezpiecznym środowisku (pod kontrolą rodziców) przygotowują je lepiej do życia. 5. Ojciec ma wpływ na zdrowie swojego dziecka To że dieta mamy ma wpływ na rozwijające się w jej łonie dziecko, wiadomo od dawna. Jednak ojcowie też mają w tej sprawie coś do zrobienia (powiedzenia). Badacze odkryli, że dzieci ojców, którzy nie przykładali uwagi do odżywiania (mieli ubogą dietę) oraz pali i pili, częściej zapadały na choroby genetyczne niż dzieci ojców prowadzących zdrowy tryb życia. Jakość spermy przyszłych ojców ma tu niebagatelne znaczenie. Przyszli ojcowie powinni więc uważać na to, co jedzą, palą i piją, pamiętając, że są opiekunami przyszłych pokoleń. Polecamy: Rodzicielstwo w komiksie. Może być i zabawnie, i strasznie Na podstawie artykułu Briana Handwerka z "National Geographic" zatytułowanego: "Father's Day: 5 Benefits of Dads That May Surprise You".
Programowanie żywieniowe w ciąży [WIDEO]
To nowoczesna forma dbania o przyszłe zdrowie dziecka w brzuchu i profilaktyki chorób metabolicznych. Zobacz, jakie korzyści może przynieść zdrowe odżywianie w ciąży.
Zrób badania genetyczne jeszcze przed ciążą - VIDEO
Eksperci zachęcają, by jeszcze przed zajściem w ciążę zrobić sobie badania genetyczne. Dzięki nim można zawczasu zmodyfikować swoją dietę, poprawić kondycję organizmu i... zmniejszyć ryzyko chorób cywilizacyjnych u dziecka.
Wyobraź sobie, że masz jadłospis dopasowany do twoich genów. Uwzględnia on to, jak metabolizujesz białka, węglowodany i tłuszcze, nie zawiera tego, co cię uczula... Brzmi idealnie? Teraz możesz ułożyć sobie takie menu na podstawie indywidualnych badań genetycznych (www.dfmedica.eu). Odpowiednio dobrany plan żywieniowy i zdrowa dieta korzystnie wpływają na samopoczucie. Można też dzięki nim zmniejszyć ryzyko niektórych chorób w ciąży (np. cukrzycy ciążowej, nadciśnienia). Genodieta przed poczęciem dziecka Zdaniem dr inż. Katarzyny Okręglickiej, fizjolog żywienia, nawet pół roku przed poczęciem dziecka można za pomocą diety dopasowanej do indywidualnego kodu genetycznego (genodiety) wpłynąć na jakość gamet i zdrowie dziecka, które dzięki nim powstanie. Odpowiednio dobrana dieta pomaga też zmniejszyć ryzyko wystąpienia chorób cywilizacyjnych (alergii, otyłości, cukrzycy) u dziecka, które zostanie poczęte. Rodzaje testów genetycznych przed ciążą Wykonanie testu DNA jest bardzo proste. Wystarczy specjalnym wacikiem potrzeć wewnętrzną stronę policzka. Po około 20 dniach otrzymuje się wynik testu. Można przebadać metabolizm organizmu i nietolerancje pokarmowe. Koszt takiego badania (Completo) ok. 3500 zł. • Badanie genetyczne metabolizmu analizuje m.in. geny zaangażowane w metabolizm cholesterolu, kwasu foliowego, homocysteiny, witaminy D. • Badanie genetyczne nietolerancji pokarmowych może wykazać nadwrażliwość na wybrane produkty spożywcze, np. laktozę, gluten, kofeinę, sól.
Kolor oczu, temperament albo zdolności muzyczne – to wszystko zapisane jest częściowo w genach dziecka. Wyjaśniamy, jaką rolę w jego rozwoju odgrywa dziedziczenie.
Marzysz o tym, aby maluch był wierną kopią ciebie? Powoli, dziedziczenie to bardzo skomplikowana sprawa. Jest wiele kombinacji O tym, do kogo dziecko będzie podobne w dorosłym życiu, przekonasz się dopiero... kiedy dorośnie. Może być brunetem i mieć czarne oczy, jak jego tata. Jednak równie dobrze może wyrosnąć na błękitnookiego blondyna, podobnego do ciebie. Owszem, np. kolor oczu i włosów dziecka zależy od tego, jakie otrzymało geny, ale kombinacji jest mnóstwo, a ich mechanizm nie jest do końca znany. Charakter dziecko dziedziczy po przodkach Co ciekawe, dziecko wcale nie musi przypominać ani wyglądem, ani usposobieniem mamy czy taty. Często bywa tak, że dzieci są bardziej podobne do dziadków niż do rodziców. Jak to wytłumaczyć? Wiele cech naszego wyglądu to cechy recesywne, czyli „słabe”, które mogą zostać zamaskowane przez geny dominujące jednego z rodziców. Dlatego recesywne cechy dziadka wcale nie muszą ujawnić się u jego własnych dzieci, bo będą przytłumione przez geny babci. Istnieje jednak duża szansa, że pojawią się u wnuka, bo wystąpią w kombinacji z innym recesywnym zestawem genów. Sprawdź: jaki temperament ma twoje dziecko. Zdolne i ładne – czy zawsze po mamusi? Kiedyś sądzono, że jeśli dziecko fizycznie przypomina mamę, charakterem będzie podobny do taty i na odwrót. To jednak nieprawda. Pamiętaj też, że nie tylko geny mają wpływ na osobowość maleństwa, ale również wychowanie. To, że dziecko przypomina usposobieniem któregoś z rodziców, często jest wynikiem naśladowania jego zachowań i sposobu reagowania, a nie odziedziczonych genów. Geny, a może żywienie – ważne jest i jedno, i drugie! W genach zapisane są także inteligencja, wzrost i tempo przemiany materii, ale równie wielki wpływ, jak dziedziczenie, ma na dziecko to, co dzieje się z nim już po jego narodzinach. Ważne są np. warunki życia i żywienie. Dieta bogata m.in. w witaminy i kwasy tłuszczowe sprawi, że dziecko do maksimum wykorzysta swój genetyczny potencjał. Nie uda mu się jednak go przeskoczyć – jeśli np. jego rodzice nie są zbyt wysocy, to i ono pewnie takie nie będzie. Obejrzyj film: Skąd się biorą otyłe dzieci: czy winne są geny? – wyjaśnia ekspert z Instytutu Matki i Dziecka Uwaga! Dziedziczne choroby: Zobacz, które dolegliwości „przechodzą” w genach. Cukrzyca typu II. Na szczęście dziecko nie dziedziczy cukrzycy, ale tylko skłonność do niej (tak samo jest z otyłością). Jeżeli będzie miał zapewnioną zdrową dietę oraz dużo ruchu, choroba może się nie pojawić. Problemy ze wzrokiem. Skłonność do astygmatyzmu, krótko- i dalekowzroczności dziecko dostaje w genach. Poważne choroby oczu, jak jaskra, także są częściowo uwarunkowane dziedzicznie. Alergia. Jeśli ma ją jedno z was, ryzyko, że maluch ją odziedziczy, wynosi 20–40 proc., gdy zaś obydwoje – aż 80 proc.! Czytaj więcej o alergii pokarmowej u dzieci. Daltonizm. To jedna z postaci tzw. ślepoty barw: dziecko nie rozróżnia zieleni i czerwieni. Ta dolegliwość również jest uwarunkowana genetycznie i zwykle dziedziczą go chłopcy. Niedosłuch. Aż u 30–50 proc. dzieci niesłyszących od urodzenia przyczyną jest wadliwy gen. Konsultacja: prof. Ewa Bartnik, genetyk, pracuje w Instytucie Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Zaradne jak babcia, czy czarujące jak tata - czyje geny będzie mieć twoje dziecko?
To, do kogo z rodziny będzie podobne twoje dziecko, i po kim odziedziczy najwięcej cech charakteru i talentów jest zapisane w jego genach. Czego można się spodziewać, wyjaśnia genetyk kliniczny.
Kwestia dziedziczenia jest przesądzona od momentu, gdy komórka jajowa połączyła się z plemnikiem. W chwili poczęcia zostają ściśle określone m.in. płeć, wzrost, wygląd, temperament twojego dziecka, a nawet podatność na choroby. Zanim to, co zostało zapisane w genach, przestanie być tajemnicą, próbujemy uchylić jej rąbka wspólnie z prof. Tadeuszem Mazurczakiem, genetykiem klinicznym z Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie. Czy dziecko powinno być pół na pół podobne do każdego z rodziców? Narzędzia dla rodziców mamotoja.pl Jak będzie wyglądało twoje dziecko? Czytaj więcej Dziecko otrzymuje połowę genów od taty (i jego przodków) i połowę genów od mamy (i jej rodziny). A dokładnie wygląda to tak – jądro komórki jajowej zawiera połowę składników potrzebnych do stworzenia istoty ludzkiej, drugą połowę dostarcza jądro plemnika. Z tego nie wynika jednak, że dziecko będzie w połowie podobne do każdego z rodziców. I mama, i tata mają podwójne porcje każdego genu dotyczące konkretnej cechy, np. koloru oczu. Dziecku przekażą tylko jeden gen z każdej pary - dominujący (zapisane w nim cechy ujawniają się u dziecka) albo recesywny (cecha ujawni się, jeśli dziecko dostanie takie same geny od mamy i taty). Wniosek – cechy zawarte w genach ujawnią się u dziecka lub nie w zależności od kombinacji, w jakiej geny danej pary się znajdują. Warto pamiętać, że większość cech, np. dotyczących inteligencji, charakteru, wzrostu, a nawet ciśnienia krwi, nie zależą od jednego genu lub pary genów, ale nawet od ich tysięcy. Czy dziecko może być bardziej podobne do dziadków niż do rodziców? Zdarza się tak, nawet dość często. To wynik wymiany materiału genetycznego w procesie podziału komórek. Wiele cech dotyczących zarówno wyglądu fizycznego, jak i osobowości to cechy recesywne (ustępujące), które mogą zostać zamaskowane genami dominującymi otrzymanymi od drugiego z rodziców i jego przodków. Recesywne cechy np. od dziadka mogły nie ujawnić się u jego dzieci, bo zostały zdominowane przez geny od babci. Mogą za to dojść do głosu u wnuka, gdy wyposażenie genetyczne po dziadku wystąpi w kombinacji z innym zestawem genów po drugim z rodziców. Zobacz też: Dziedziczenie grupy krwi Mąż i ja mamy niebieskie oczy, czy dziecko je odziedziczy? Jeśli mama ma niebieskie oczy, to jest nosicielką dwóch recesywnych genów niebieskich oczu, podobnie jak tata. W takiej sytuacji dziecko też będzie miało taki kolor oczu. Aby ujawniła się cecha, którą przekazują geny recesywne, potrzebne są dwa takie geny, jeden od mamy, drugi od taty. Jeśli jedno z rodziców ma brązowe oczy, to możliwości dziedziczenia koloru jest więcej. Rodzic, który ma brązowe oczy, może być nosicielem dwóch dominujących genów brązowych oczu lub jednego brązowych, a drugiego recesywnego – jasnych. Jeśli przekaże dziecku gen dominujący, a drugi rodzic ma oczy jasne, to dziecko odziedziczy kolor brązowy (albo zielony, piwny, w każdym razie oczy dziecka nie będą niebieskie). Natomiast jeśli rodzic o ciemnych oczach przekaże dziecku gen recesywny jasnych oczu, to dziecko będzie niebieskookie tak jak drugi rodzic. Czytaj też: Co cię może zdziwić w wyglądzie noworodka? Niebieskoocy są bojaźliwi, a ciemnoocy to śpiochy - co mówi o nas kolor oczu? [CMS_PAGE_BREAK] Czy dziecko odziedziczy po rodzicach zdolności? Narzędzia dla rodziców mamotoja.pl Kalendarz badań w ciąży Czytaj więcej Takie prawdopodobieństwo istnieje, ale nie jest wysokie. I to z kilku powodów. Jeśli oboje: i mama, i tata, dostawali najlepsze stopnie z matematyki, jest prawdopodobne, że dziecko pójdzie w ich ślady. Ale nikt nie może tego zagwarantować. Za takie cechy jak inteligencja odpowiada wiele genów – około 20 tysięcy z nich bierze udział w tworzeniu układu nerwowego. Tu dochodzi do głosu tzw. dziedziczenie wieloczynnikowe – dziecko przejmuje po rodzicach pewne predyspozycje i skłonności, ale wiele zależy również od sposobu wychowania. Rodzice plastycy mogą więc z powodzeniem doczekać się córki informatyczki. Czy maluch podobny do mamy odziedziczy też jej charakter? Podobieństwo fizyczne do jednego rodzica nie wyklucza podobieństwa charakteru, ale też o nim nie przesądza. Przy powstawaniu komórek rozrodczych geny ulegają rozdzieleniu, którym rządzi przypadek. Nie sposób więc przewidzieć, jakie cechy każdego z rodziców ujawnią się u dziecka. Nie należy zapominać o wychowaniu, które również wpływa na kształtowanie psychiki. To, że dziecko przypomina usposobieniem któregoś z rodziców, może być wynikiem naśladowania jego zachowań i sposobu reagowania, a nie odziedziczonych genów. Podobieństwo temperamentu między dziećmi i rodzicami można najłatwiej zauważyć w sposobie reagowania na stres. Pod tym względem dzieci bardziej przypominają mamy niż tatusiów. W tym wypadku też trudno powiedzieć, w jakim stopniu wpływa na to dziedziczenie, a w jakim fakt, że zwykle więcej czasu dziecko spędza właśnie z mamą. Geny dominujące: włosy kręcone lub ciemne splatanie dłoni z prawym kciukiem na wierzchu brązowe oczy grupa krwi Rh+ Geny recesywne: włosy proste jasny kolor włosów w dorosłym wieku oczy niebieskie, małe splatanie dłoni z lewym kciukiem na wierzchu grupa krwi Rh– Czytaj też: 6 metod wychowawczych, które nie działają
Lepiej zapobiegać alergii u dziecka, niż ją potem leczyć. Nasz ekspert podpowiada, jak to mądrze zrobić. Przeczytaj, co może być pomocne, i uwierz, że masz szanse ustrzec dziecko przed alergią.
Nie mamy pocieszających wiadomości: liczba alergików w ostatnich dziesięciu latach wzrosła prawie dwukrotnie. Naukowcy przewidują, że wkrótce na świecie będzie znacznie więcej osób uczulonych niż zdrowych. Czy jednak alergii da się jakoś zapobiec? I tak, i nie. Okazuje się bowiem, że mamy ją zakodowaną w genach. Rachunek wydaje się dość prosty: jeśli ani ty, ani mąż nie jesteście alergikami, istnieje aż 80% szans, że malec będzie zdrów. Za to gdy obydwoje macie np. atopowe zapalenie skóry, całoroczny katar lub astmę, to ryzyko, że wasze dziecko odziedziczy uczulenie, wzrasta aż do 90%! Zawsze jest jednak 10% szans, że wszystko będzie w porządku. Co więcej, możesz pomóc malcowi znaleźć się w tej dziesięcioprocentowej grupie szczęśliwców. Jak? Najlepiej zacząć działać, jeszcze zanim zajdziesz w ciążę. Wiele możesz zrobić także wówczas, gdy dzidziuś jest dopiero w brzuszku i w pierwszych miesiącach jego życia. A co konkretnie? Oto kilka najważniejszych rad alergologa. Staraj się zawsze o nich pamiętać! Nie pal papierosów Gdy zapalasz papierosa, dzidziuś w brzuszku też! A to dlatego, że wszystkie szkodliwe substancje z tytoniowego dymu przechodzą przez łożysko i zakłócają dojrzewanie płuc. Potem, gdy karmisz piersią, trujące składniki przenikają do Twojego mleka. Podobne konsekwencje ponosi dziecko, które przebywa w pokoju, gdzie palą inni. Dym niszczy oskrzela. Efekt? Malec częściej choruje na zapalenia gardła, oskrzeli, płuc. A zniszczone drogi oddechowe łatwiej przepuszczają alergeny. Koniecznie pomyśl o tym, zanim zapalisz kolejnego papierosa. Zobacz też: Prof. Kuna: Alergia u dzieci jest coraz częstsza! Nie stosuj diet Niektórzy twierdzą, że w ciąży nie powinno się jeść tego, co najczęściej uczula: nabiału, cytrusów, ryb, orzechów. To nieprawda! Oczywiście, jeśli Ty sama masz na coś alergię, np. na mleko, pomarańcze czy orzeszki ziemne, wyklucz je ze swojej diety. Ale jeśli nie... jedz wszystko (oczywiście to, co zdrowe – unikaj fast foodów, słodyczy, produktów zawierających konserwanty). W ciąży najlepsze jest urozmaicone jedzenie. Monotonia prowadzi do niedoborów składników mineralnych i sprzyja rozwinięciu się u dziecka alergii. Również jeśli karmisz piersią i maluszek jest zdrowy, nie musisz być na diecie. Dopiero gdy lekarz stwierdzi u niego uczulenie na konkretne pokarmy, zrezygnuj z nich. Nie wcześniej: zubożona dieta mogłaby bardziej dziecku zaszkodzić niż pomóc. Jedzcie probiotyki W jogurtach, kefirach, kwaśnym mleku są bakterie kwasu mlekowego. Niektóre z nich, zwane probiotykami, mają szczególnie korzystny wpływ na zdrowie. Naukowcy sądzą, że bakterie te mogą zapobiegać alergiom. Erika Isolauri, profesor pediatrii Uniwersytetu w Turku i światowy ekspert, jeśli chodzi o probiotyki, twierdzi, że podawanie jednego z nich (Lactobacillus rhamnosus GG) kobietom w ciąży, a potem przez pół roku niemowlęciu, jest jak najbardziej wskazane – zmniejsza bowiem o połowę częstotliwość atopowego zapalenie skóry. Ten probiotyk zaleca się np. przyszłym mamom w Skandynawii. Zobacz też: Prawdy i mity o probiotykach, czyli przyjaznych bakteriach​ Karm piersią W Twoim mleku są m.in. immunoglobuliny chroniące przed alergią. Najwięcej jest ich w siarze, która pojawia się tuż po porodzie. Karm dziecko wyłącznie piersią przez całe pierwsze półrocze, a potem, pod osłoną Twojego mleka, wprowadzaj do jego diety nowe produkty. Nie przekarmiaj malca, szczególnie produktami bogatymi w białko (np. mięsem, nabiałem). Nie do końca strawione jego cząsteczki mogą uczulać. Nie podawaj też dziecku produktów wysoko przetworzonych zawierających konserwanty (np. chipsów, hamburgerów, coli). Staraj się za to, by jadło dużo kasz, warzyw, owoców. Unikaj chemii W pokoju niemowlęcia musi być czysto, ale... nadmiar chemii i higieny też może zaszkodzić! Układ odpornościowy człowieka jest bowiem tak skonstruowany, że musi walczyć. Jeśli nie ma wroga w postaci bakterii i wirusów, to zaczyna popełniać błędy i za nieprzyjaciół uznaje np. pyłek trawy czy białko mleka. Czy to oznacza, żeby nie sprzątać? Nie, ale używaj do tego dobrego odkurzacza (z filtrem HEPA lub wodnym), a nie bardzo silnych środków chemicznych. Zostaw zwierzę Dzieci, które od urodzenia mieszkają ze swoimi pupilami, nie uczulają się na nie – stwierdzili naukowcy. Powód: ich układ odpornościowy od początku zna alergeny i wcale mu one nie przeszkadzają. Warunek: zwierzę powinno być w domu już od pierwszych dni życia malca. Jeśli zatem jesteś w ciąży i masz psa lub kota, to nie pozbywaj się go. Zobacz też: Kiedy dziecko wyrośnie z alergii pokarmowej? O co robić, żeby tak się stało? Konsultacja merytoryczna dr Leszek Olchowik Specjalista w zakresie alergologii, pulmonologii oraz pediatrii, wieloletni pracownik Centrum Zdrowia Dziecka oraz Kliniki Pediatrii i Poradni Mukowiscydozy w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie. Obecnie pracuje w Szpitalu św. Anny w Piasecznie