"Nie róbcie ze mnie złej matki, bo mam tylko jedno dziecko" – apeluje mama
Jedynacy są rozpieszczeni i samolubni? Przeczytaj co Laura, mama jedynaczki, pisze o posiadaniu tylko jednego dziecka. Zgadzamy się z nią w 100 procentach!
Czy mamy jedynaków powinny mieć wyrzuty sumienia, że ich dzieci będą się wychowywać bez rodzeństwa? Laura Lifshitz, mama jedynaczki, przekonuje, że nikt nie powinien wpędzać mam w poczucie winy tylko dlatego, że mają jedno dziecko. Przeczytajcie, co napisała w serwisie Popsugar. Zgadzacie się z nią? Czy mamy jedynaków to złe matki? "Mam tylko jedno dziecko i, najwidoczniej, niektórzy uważają, że to straszne. Obcy ludzie to komentują i pytają o moją dzietność: Och, ona musi mieć małą siostrzyczkę albo braciszka, po prostu musi! (Ona, czyli moja córka.) Albo te pytania: Czy naprawdę chcesz mieć tylko jedno dziecko? Tylko jedno. Tak, jakby jedno dziecko nie było samo w sobie darem albo błogosławieństwem. Jakby jedno dziecko było odrażające. Potem, oczywiście, nawałnica komentarzy, bo przecież jedynacy są tacy samolubni i rozpieszczeni albo jedynacy są tacy samotni, mają później o to pretensje do rodziców. Cóż, najwyraźniej bycie jedynakiem przypomina życie trędowatego, jest pełne minusów. Szczerze mówiąc, gotuje się we mnie, kiedy słyszę takie komentarze. Przez większość czasu czułam się fatalnie z myślą, że moja córka najprawdopodobniej będzie jedynym dzieckiem. Po niepowściągliwych wymiotach i dwukrotnym poronieniu zaczęłam myśleć, że może to i lepiej, że bycie mamą to dla mnie jednorazowa sprawa. Później, kiedy rozstałam się z byłym mężem, uświadomiłam sobie, że zegar tyka bardzo głośno. Jestem przed czterdziestką, musiałabym poznać kogoś naprawdę niesamowitego, żeby zajął się mną, gdybym znów miała te wymioty, do tego musiałabym przechodzić przez to wszystko jeszcze raz, dość szybko wziąć ślub. Według statystyk szanse na to są marne i chociaż sklep jest wciąż otwarty, pogodziłam się z faktem, że moje życie pozostanie przedstawieniem dwóch dziewczyn, mnie i mojej córki. To nie jest coś, co wspaniałomyślnie zaakceptowałam ze stoickim spokojem, niczym Matka Teresa. Dorastałam w rodzinie czterech dziewczynek – ja jestem najmłodsza – przebywając długo w ciszy, tracę zmysły. Uwielbiam się socjalizować. Kiedy dla innych jest za głośno, dla mnie jest komfortowo. Głośno, tłoczno, ciepło – to tylko kilka słów, którymi mogłabym opisać moje dzieciństwo. Dlatego na początku myśl, że będę miała tylko jedno dziecko, była dla mnie, cóż, dziwaczna. Moje dzieciństwo było pełne furii i kobiet. Jak to byłoby dorastać bez kogoś, z kim można się sprzeczać? Czy życie mojej córki bez siostry lub brata, którym mogłaby uprzykrzać czas, będzie kompletne? Po pogodzeniu się z rzeczywistością – z tym, że moja córka (chociaż ma przyrodnie rodzeństwo) będzie gwiazdą numer 1 na tej planecie – nie tylko to w pełni zaakceptowałam, ale tez pokochałam bycie mamą jednego dziecka. Zamiast rozpaczać, kocham moją relację z jednym dzieckiem. Nie czuję się źle, że jestem mamą jedynaczki" – napisała Laura. Czy według was Laura ma rację? Ile wy macie dzieci? Czytaj także: Dlaczego kobiety nie chcą drugiego dziecka? Oto powody! Źródło: popsugar.com
11 głupich zdań, które słyszą rodzice jedynaków
Od liczby dzieci zależy nie tylko becikowe, rodzicielska ulga podatkowa czy ewentualne przyszłe 500 zł na dziecko. Także to, czy jesteśmy postrzegani jako normalni rodzice czy jako dziwni rodzice.
Normalni rodzice, wiadomo – mają dwójkę albo trójkę dzieci. Dla takich normalnych jest i becikowe, i ulga podatkowa, i obiecane 500 zł na dziecko. Dziwni rodzice mają dzieci mniej albo więcej. Czwórka czy piątka dzieciaków to – w oczach społeczeństwa – patologia i skrajna nieodpowiedzialność (mówiła o tym kiedyś Karolina Kaliś, blogerka i mama czwórki dzieci). Jedno dziecko z kolei świadczy o wielkim, bezwzględnym egoizmie rodziców. A skoro tacy z nich egoiści, to warto im ten egoizm uświadomić, prawda? Najlepiej poprzez jedno z dobrze sprawdzonych zdań: 1. Naprawdę macie tylko jedno dziecko? 2. Dlaczego macie tylko jedno dziecko? 3. Nie boicie się, że wasze dziecko będzie rozpieszczone? 4. Nie jest wam go żal? 5. Uwierzcie, łatwiej wychowuje się dwójkę niż jedno! 6. Nie wiem, jak rodzice jednego dziecka mogą narzekać na zmęczenie. Trójka to dopiero hardkor! 7. Musiało nieźle wam dać w kość, skoro boicie się mieć kolejne. 8. Chciałabym mieć tylko jedno dziecko. To jak wakacje! 9. Nigdy nie chciałabym mieć tylko jednego dziecka. To przecież krzywda dla dziecka! 10. Pewnie twój mąż nie chciał już więcej? i wersja dla męża: 10a. Żona cię już nie dopuszcza, hehehe? Rodzice mogą decydować się tylko na jedno dziecko z miliona powodów. Tak samo z miliona powodów ludzie decydują się na dwójkę dzieci, trójkę, czwórkę albo szóstkę. Dopóki są dobrymi rodzicami i dbają o swoje dziecko/dzieci (wszystkie razem i każde z osobna), dopóty ich dzieci nie są niczyją sprawą. Czytaj także: Dlaczego nie chcę mieć drugiego dziecka? Poza tym liczba dzieci nie zawsze jest decyzją rodziców. Czasem po prostu druga ciąża nie pojawia się mimo długoletnich starań. I wtedy takie pytania – nawet jeśli nie są podszyte żadną złą intencją – już nie tylko denerwują, ale mogą sprawiać dodatkowy ból. Warto o tym pamiętać, zanim otworzymy usta, żeby zagaić taką ot, luźną rozmowę o liczbie naszych dzieci.
Coraz później decydujemy się na dziecko. Coraz częściej poprzestajemy na jednym. Jak je wychować, by było szczęśliwe? Czy jest ktoś taki jak "typowy jedynak" ?
Słyszy się często, że jedynacy są rozpieszczeni i przemądrzali, że nie potrafią się dzielić i obrażają bez powodu. Że stale chcą być w centrum uwagi. Najczęściej spotykane etykietki: egoista, samolub, pępek świata. Tymczasem jak piszą Jill Pitkeathley i David Emerson, autorzy książki "Jedynacy", takie dzieci nie są ani mniej zepsute niż pozostałe. "Rozpuszczenie jest wynikiem postawy rodziców, a nie struktury rodziny; rodzice z taką skłonnością mogą równie dobrze zepsuć jedno dziecko jak całą gromadkę" – wyjaśniają. Ze stereotypami trudno jednak walczyć, bo ci, którzy je powtarzają i tak wiedzą swoje. "Samolub" – powiedzą, gdy zobaczą jedynaka, który jak lew broni swojego nowego rowerka. Gdyby zobaczyliby w tej sytuacji smyka z trójką rodzeństwa, pokiwaliby ze zrozumieniem głowami i powiedzieli "Nic dziwnego, że walczy o swoje". Polecamy także: Coraz więcej jedynaków Jedynacy nie są ani lepsi, ani gorsi Autorzy książki proponują prosty eksperyment: gdy znajdziesz się w dużej grupie osób, poszukaj tej, która jest najbardziej odpowiedzialna, najlepiej zorganizowana, najpoważniejsza, najrzadziej się spóźnia, nie lubi sporów i dyskusji. To najprawdopodobniej jedynak. - Coś w tym jest. Mój czteroletni syn w ogóle nie umie się kłócić. Woli się wycofać, tak jakby się bał. A mąż raczej zarwie noc niż zawali termin – mówi mama i żona jedynaka, Iwona. Jedynacy nie są ani lepsi, ani gorsi, lecz po prostu trochę inni, bo mają na koncie inne doświadczenia. Nie muszą z nikim rywalizować o zabawki czy własny kawałek podłogi, więc na ogół potrzebują dla siebie nieco więcej przestrzeni i cenią własną prywatność. Nie muszą dzień w dzień przy pomocy sprytu albo mocniejszych argumentów ustalać "kto tu rządzi", więc tego, jak radzić sobie w konfliktowych sytuacjach muszą się uczyć poza domem. Biorą za wszystko odpowiedzialność, bo nie nie mają jak nauczyć się manewru pod tytułem "To nie ja, to on!". Łatwiej ich zranić, bo rzadziej mogli się przekonać się, że awantura nie oznacza końca świata. Mogą mieć trudności w rozumieniu innych ("Dlaczego ona wzięła to bez pytania?") albo zachowywać się w sposób niezrozumiały dla otoczenia ("Chcę być sam") Przed każdym zdaniem należałoby dopisać "na ogół", "często" albo "czasami," bo przecież każdy człowiek jest inny. "A kiedy drugie?" O tym, jak silna jest presja, by mieć więcej niż jedno dziecko przekonałam się już będąc w ciąży. Jeszcze nie urodziłam pierwszego, a już słyszałam "A kiedy drugie?" Im mój synek - jedynak - jest starszy, tym więcej takich pytań. Próbuję obracać je w żart ("A to nieładne?"), wykręcam się sianem ("Zobaczymy"), mówię prawdę ("Tak się złożyło"), jednak i tak rozmówcy pokazują mi zaciśnięte kciuki bo przecież "dwójka (trójka, czwórka) lepiej się chowa." Mama czteroletniego Karola, Iwona jest w trudniejszej sytuacji - Żadnemu z moich rozmówców nie przyszło do głowy, że ten temat może być dla mnie trudny, bo choć bardzo bym chciała, nie mogę mieć kolejnego dziecka. A o tym, czym mnie straszą ("Wyrośnie na egoistę", "Będzie miał do ciebie żal" itd.), myślę i tak za dużo. W przeciwieństwie do niej, Kinga, mama siedmioletniej Lidki, nie czuje się zraniona ani przerażona takimi uwagami. One ją po prostu denerwują. - Ja nie oczekuję, by inni wyłuszczali mi powody, dla których postanowili mieć trójkę czy czwórkę ani nie przytaczam psychologicznych teorii dotyczących najstarszego czy najmłodszego z rodzeństwa, chociaż przecież są i takie – mówi. Nie boi się o swoją córkę, jedynaczkę. - Na to, na jakiego człowieka wyrośnie Lidka, ma wpływ milion różnych rzeczy. To, że nie ma rodzeństwa jest tylko jedną z nich. Jak wychować jedynaka? Zajrzyj na kolejną stronę. [CMS_PAGE_BREAK] Jak wychowywać jedynaka? Jill Pitkeathley i David Emerson poprosili rady bohaterów swojej książki – właśnie jedynaków. Oto one: 1. Nie rób z dziecka "starego-maleńkiego." Jedynak, który przebywa głównie wśród dorosłych, przejmuje ich sposób mówienia i zachowania, może więc wydawać się starszy niż w rzeczywistości. To z kolei sprawia, że wymagania rodziców rosną ("Jesteś taki mądry, powinieneś to czy tamto"). Tymczasem dziecko pozostaje dzieckiem, nawet jeśli potrafi już jeść nożem i widelcem i lubi rozmawiać z dziadkiem o polityce. Potrzebuje tego, co jego rówieśnicy: beztroski. - Podpisuję się pod tym obiema rękami – mówi 38-letni Tomek. - Przez całe dzieciństwo świetnie dogadywałem się z dorosłymi i z dziećmi dużo młodszymi ode mnie (traktowałem je jak dorośli mnie). Trudniej mi było kontakt z rówieśnikami. Używałem innych słów. Tak, jakbym mówił w obcym języku. 2. Otocz jedynaka innymi dziećmi. Kolegami z podwórka, sąsiadami w podobnym wieku, dziećmi swoich znajomych. Zapraszaj do domu jego przyjaciół nie tylko od święta, ale także na co dzień. "Niech twój dom będzie domem otwartym, w którym inne dzieci będą mogły się bawić, przebywać, a nawet nocować" radzi jeden z bohaterów książki. Dzięki wspólnym zabawom, posiłkom, wyprawom do kina, szaleństwom na placu zabaw itd nie tylko nie będzie samotny, ale nauczy kłócić, godzić, wyznaczać własne granice i szanować cudze, ustępować, zawierać kompromisy. Na własnej skórze przekona się, jak na jego zachowania reagują rówieśnicy (to, co podoba się rodzicom, np. popisy, nie zawsze jest przyjmowane z aplauzem przez równolatków). - Od siebie dodałabym jeszcze jedno: poza przyjaciółmi z podwórka czy przedszkola fajnie jest mieć kontakt z rówieśnikami, którzy nie znikają z życia po wielkiej kłótni czy przeprowadzce – opowiada 24-letnia Anita.- Ja sama dzięki kuzynom, jednemu prawdziwemu i jednemu "przyszywanemu" (jest synem przyjaciółki mojej mamy) miałam z kim rosnąć. Choć czasem się serdecznie nienawidziliśmy, jesteśmy sobie bliscy i mamy wspólne wspomnienia: jeździliśmy razem na wakacje, nocowaliśmy u siebie, a nasze mamy "podrzucały" nas sobie nawzajem. 3. Nie pozwalaj dziecku na wszystko. Ale i wszystkiego nie zabraniaj. Nie kupuj mu wszystkiego, co pokaże w sklepie palcem. Nie zgadzaj się, na złe zachowanie, tylko dlatego, że gdy mówisz "Nie", robi nieszczęśliwą minę. Nie poświęcaj mu całej swej uwagi. Ucz, że inni ludzie także potrzebują przestrzeni i bycia gwiazdą wieczoru. Uważaj jednak by nie wpaść w pułapkę: niektórzy rodzice tak bardzo się obawiają, że ich dziecko potwierdzi stereotypy o jedynakach, że przesadzają w drugą stronę. Znalezienie złotego środka między "możesz" a "nie możesz" jest bardzo trudne. – To wszystko prawda, tyle, że mają z tym kłopot wszyscy rodzice, a nie tylko ci, którzy wychowują jedynaków – wzrusza ramionami Iza, jedynaczka i mama dwójki dzieci. Przeczytaj także: Wyznaczanie granic - dlaczego warto czasem powiedzieć dziecku "nie" 4. Nie wychowuj dziecka pod kloszem. Pozwól mu podejmować decyzje i popełniać błędy. Nie hamuj jego rozwoju przez nadopiekuńczość. Wszyscy rodzice boją się o swoje dzieci, ale rodzice jedynaków nie muszą tą troską obdzielać dwójki czy trójki pociech. - Nie da się równocześnie przytrzymywać za szelki trójki rozbrykanych maluchów, z których każdy biegnie w inną stronę. Ja swoje dziecko zawsze zdążę złapać. Czasem muszę włożyć ręce do kieszeni, żeby się powstrzymać – śmieje się Beata, mama trzylatka. - Wychowywanie jedynaka oznacza dla rodzica więcej strachu o dziecko i więcej pracy nad sobą, by zapanować nad swoimi lękami i go nimi nie obciążać – potwierdza Joanna, mama jedenastolatka. 5. Nie przesadź z oczekiwaniami. Wg autorów "Jedynaków" często się zdarza, że dziecko, które nie ma rodzeństwa musi być dla rodziców wszystkim: rodzinnym źródłem radości i dobrego nastroju, realizatorem rodzicielskich ambicji, towarzyszem i kumplem rodziców, czasem także rozjemcą lub sędzią w sporach między nimi, a w przyszłości jedynym opiekunem. W efekcie poza zabawkami, którymi nie trzeba się dzielić i ciuchami ze sklepu a nie po starszym bracie dostaje od losu zupełnie inny "prezent" – poczucie wielkiej, nie dzielonej z nikim odpowiedzialności ("to ode mnie zależy ich szczęście"), a często także poczucie winy ("nie sprostałem oczekiwaniom"). Dlatego – radzą dorośli jedynacy – nie skupiaj się wyłącznie na dziecku. Żyj także własnym życiem. Tekst: Beata Turska Polecamy: Do kogo będzie podobne twoje dziecko?
7 sposobów na wychowanie rozpieszczonego dziecka
Sprawdź, jakich błędów nie popełniać, jeśli nie chcesz wychować rozpieszczonego dziecka.
Lubi rządzić, we wszystkim chce mieć rację, nie toleruje żadnego sprzeciwu. Czuje się najważniejszy w domu i przedszkolu. Czy ma zadatki na egocentryka?
Maluch wychowywany bez rodzeństwa zwykle obdarzany jest w domu szczególnymi względami. Mama, tata oraz dziadkowie we wszystkim mu dogadzają, mają do niego anielską cierpliwość i poświęcają mu każdą wolną chwilę. Czy to coś złego? Wręcz przeciwnie! Taka troskliwość może dobrze przysłużyć się rozwojowi dziecka. Dopieszczani jedynacy rosną zwykle bez kompleksów i wspaniale rozwijają się intelektualnie. Ale jest też druga strona medalu. Nadmiar troski może wywołać postawę roszczeniową. Wtedy dziecko nie zauważa innych, dąsa się z byle powodu, mnoży żądania. Trudno mu porozumieć się z rówieśnikami, ponieważ sądzi, że cały świat kręci się wokół niego. Podpowiadamy, jak do tego nie dopuścić. Niczym nie umie się dzielić Moja córka nie chce pożyczać dzieciom swoich rzeczy. Nawet gdy nie bawi się w piaskownicy kubełkiem czy łopatką, nikomu nie wolno ich dotknąć, bo zaraz krzyczy: „Oddaj, to moje!”. Krystyna, mama 2-letniej Asi To normalne zachowanie każdego dwulatka. Rodzice nie powinni się niepokoić, bowiem do ukończenia trzech lat dziecko z trudem zdobywa się na altruistyczne gesty. Dopiero uczy się społecznych zachowań. Spróbuj: Warto dziecko zachęcać do dzielenia się z innymi. Na przykład gdy dostanie w prezencie słodkości, zaproponuj, aby poczęstowało czekoladką tatę czy babcię. Może zgodzi się również samo wybrać zabawkę, którą zechce na chwilę komuś pożyczyć. Do niczego nie należy zmuszać. Dobre skutki przynosi okazanie uznania, podziwu, gdy maluch zdobędzie się na wyrzeczenie („To bardzo miłe, że pozwoliłaś Uli pobawić się swoją piłką”). W wyniku zachęt i pochwał dziecko z czasem zacznie znajdować przyjemność w sprawianiu radości innym. Chce być w centrum uwagi Synek uwielbia skupiać na sobie zainteresowanie. Szczególnie gdy jestem zajęta, stara się przyciągnąć moją uwagę. Rozrabia przy gościach, przeszkadza w rozmowie... Anna, mama 1,5-rocznego Olka Obdarzanie dziecka uwagą wzmacnia jego poczucie własnej wartości. Nie znaczy to jednak, że maluch powinien być traktowany jak pępek świata. Zapatrzony w siebie miałby potem kłopoty z funkcjonowaniem poza domem. Nawet drobne przejawy ignorowania mógłby odczuwać jak wielką krzywdę czy zniewagę. Spróbuj: Nie szczędź dziecku zainteresowania, ale też nie dopuść do tego, by wchodziło innym na głowę. Synek chce, byś się z nim pobawiła? W porządku. Najpierw jednak dorośli muszą skończyć rozmowę. Nie pozwalaj mu na wymuszanie uwagi wrzaskami, biciem, niszczeniem rzeczy. Wyjaśniaj spokojnie, ale stanowczo, że nie wolno się tak zachowywać. W końcu zrozumie, że nie może zawsze grać pierwszych skrzypiec. Nie toleruje żadnego „nie” Niewiele trzeba, by mój synek wpadł w złość. Wystarczy, że zabronię skakania po kanapie czy zjedzenia kawałka czekolady przed obiadem, a zaraz jest krzyk i tupanie. Do takich scen dochodzi kilka razy dziennie! Ada, mama 2,5-letniego Stasia Napady złości w tym wieku przytrafiają się nie tylko jedynakom. To naturalny i ważny etap w rozwoju każdego dziecka, które buntując się przeciw zakazom, uczy się niezależności, sprawdza, jak daleko może się posunąć. Spróbuj: Choć to trudne, staraj się nie tracić zimnej krwi i próbuj zrozumieć złośnika. Twoja pociecha szlocha, wrzeszczy, tupie, bo nie potrafi jeszcze wyrazić uczuć słowami? Nie daj się jednak szantażować i domagaj się posłuszeństwa. Jeśli mały wojownik rzuca się na ciebie z pięściami – przytrzymaj go i powiedz stanowczo: „Nie wolno!”. Dopiero jak dziecko się wyciszy, porozmawiaj z nim o całym zajściu. Ważne, by zrozumiało, że dostrzegasz jego problem, lecz awanturowaniem się niczego nie wskóra. I nie szafuj zakazami – oszczędzisz maluchowi frustracji. A sobie ułatwisz życie. [CMS_PAGE_BREAK] Nie potrafi czekać Życzenia mojej córki muszą być spełniane od razu. Mała nie daje sobie wytłumaczyć, że np. bajkę przeczytam jej dopiero za godzinę. Od razu jest awantura. Na podwórku zamiast stać w kolejce do zjeżdżalni, wpycha się przed inne dzieci. Monika, mama 3-letniej Kasi Dzieci uczą się trudnej sztuki cierpliwości i trzeba im w tym pomagać. Trzylatek ma jeszcze dość mgliste pojęcie o czasie. Godzina oczekiwania na przyjemność to dla niego cała wieczność! Spróbuj: W podbramkowych sytuacjach wyjaśniaj np. „Teraz jestem zajęta, musisz poczekać” albo: „Przed tobą jest jeszcze Kasia i Tomek. Jak zjadą, będzie twoja kolej”. Dobrym rozwiązaniem jest też mówienie z użyciem konkretnej wskazówki: „Poczytam ci, gdy zjesz obiadek, a teraz zajmij się układanką”. W kolejce do zjeżdżalni można spróbować dziecko sprytnie zagadać. Ale gdy maluch złości się czy rozpycha łokciami, warto być stanowczym – powinien wiedzieć, że trzeba się liczyć z innymi. Uwielbia się przechwalać Nasz synek to straszny chwalipięta. Jego rysunki w przedszkolu zawsze są najładniejsze, a domy z klocków – najwyższe. Gdy kolega ma atrakcyjną zabawkę, Filip zaraz mówi: „Mama kupi mi lepszą!”. Paula, mama 4-letniego Filipa Kilkulatki często tak się zachowują, ponieważ pragną czuć się wyjątkowe. W ten sposób próbują budować pozytywny obraz własnej osoby. Spróbuj: Nie napominaj zbytnio dziecka za przechwałki, ale też nie dawaj mu do zrozumienia, że jest lepsze od innych. Nie będzie czuło zawiści, gdy np. pani w przedszkolu wyróżni kolegę. Pochwały należą się temu, kto na to zasługuje. Pogratuluj dziecku, jeśli starannie pokoloruje obrazek. Przypominaj jednak, że innym maluchom też jest przyjemnie, gdy słyszą coś miłego o swojej budowli z piasku. Malec powinien wiedzieć, że zadzieranie nosa nie jest dobrze przyjmowane przez inne dzieci („Nikt nie lubi bawić się z chwalipiętą”). W ten sposób twoja pociecha nauczy się umiaru w promowaniu własnej osoby i oceniania osiągnięć innych. Naucz empatii Rozpoznawanie i nazywanie uczuć, zdolność do współczucia, dostrzeganie cudzego smutku, dzielenie się radością – to bardzo ważne społeczne umiejętności i klucz do dobrych relacji z innymi. Okazuj swe uczucia (także złość i niezadowolenie) i staraj się je nazywać. Opisuj to, co malec czuje: „Widzę, że jesteś rozzłoszczony, smutny”. Dziecko powinno wiedzieć, że wszystkie emocje są naturalne, trzeba tylko nauczyć się je wyrażać. Konsultacja: dr Joanna Urbańska, psycholog, jest adiunktem w Instytucie Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Coraz więcej rodziców poprzestaje na jednym dziecku. Ty też do nich należysz, ale martwisz się, jak je wychować, by nie mówiono o nim „samolub“? Oto rady dla ciebie.
Przede wszystkim nie unieszczęśliwiłaś dziecka, nie skazujesz go na samotność ani na wypaczony charakter. Twój maluszek będzie szczęśliwy i dobrze wychowany, tylko... Nie wierz stereotypom Ze stereotypami jest tak: ci, którzy je powtarzają, zawsze znajdą potwierdzenie dla swoich teorii. Gdy np. zobaczą jedynaka, który broni swojej zabawki, powiedzą: „No jasne, jedynak to samolub”. Gdy w identycznej sytuacji ujrzą smyka z trójką rodzeństwa, pokiwają ze zrozumieniem głowami i stwierdzą: „Nic dziwnego, że walczy o swoje”. Szukaj złotego środka Nie kupuj malcowi wszystkiego, co zechce. Nie zgadzaj się na złe zachowanie. Uważaj jednak, by nie wpaść w pułapkę: niektórzy tak bardzo się obawiają, że ich smyk potwierdzi stereotypy o jedynakach, że przesadzają w drugą stronę. Otocz smyka innymi dziećmi Dzięki zabawom z rówieśnikami malec nie tylko nie będzie samotny, ale nauczy się kłócić, godzić, wyznaczać własne granice i szanować cudze, ustępować, zawierać kompromisy. Na własnej skórze przekona się, jak na jego zachowania reagują rówieśnicy (to, co podoba się rodzicom, np. popisy, nie zawsze jest przyjmowane z aplauzem przez inne dzieci). Pozwól dziecku być dzieckiem Maluch przebywający głównie wśród dorosłych przejmuje ich sposób mówienia i zachowania, może więc wydawać się starszy niż w rzeczywistości. To z kolei sprawia, że wymagania rodziców rosną. A dziecko pozostaje dzieckiem i potrzebuje tego samego co jego rówieśnicy: beztroskiej zabawy. Nie wychowuj pod kloszem Pozwól dziecku popełniać błędy. Nie hamuj jego rozwoju przez nadopiekuńczość. To prawda, że wszyscy rodzice boją się o swoje dzieci, ale rodzice jedynaków nie muszą tą troską obdzielać kilku pociech. Jeśli nic poważnego dziecku nie grozi… włóż ręce do kieszeni, żeby się powstrzymać przed łapaniem go za szelki. Nie koncentruj się tylko na nim Zdarza się, że jedynak musi być dla rodziców wszystkim: źródłem radości, realizatorem ich ambicji, pomocnikiem... W efekcie ma poczucie wielkiej, niedzielonej z nikim odpowiedzialności. Dlatego nie skupiaj się wyłącznie na dziecku. Żyj także własnym życiem. Sprawdź to! Słyszysz, że dzieci wychowywane bez rodzeństwa są przemądrzałe, nie potrafią się dzielić i obrażają się bez powodu? Zrób prosty eksperyment: gdy znajdziesz się w dużej grupie osób, poszukaj tej, która jest najbardziej odpowiedzialna, najlepiej zorganizowana, najpoważniejsza, najrzadziej się spóźnia, nie lubi sporów i dyskusji i jest najbardziej opanowana. To bardzo często jest właśnie... jedynak :-)
Kiedy powiedzieć dziecku, że będzie miało rodzeństwo? Dlaczego nie warto „przereklamować” maleństwa? Co robić, by dziecko polubiło młodszego brata lub siostrę? Oto rady Beaty Płażewskiej, psychologa, mamy dwójki dzieci.
Umiejętność dzielenia się – zabawkami, przestrzenią czy zainteresowaniem – nie jest mocną stroną małych dzieci. Dziecko, które przestaje być jedynakiem, jest w wyjątkowo trudnej sytuacji: ni stąd, ni zowąd musi się podzielić tym, co dla niego najważniejsze: miłością i uwagą rodziców. Podpowiadamy, co zrobić, by starszy brat lub siostra nie czuli się odtrąceni i dobrze przyjęli nowego członka rodziny. 1. Nie mów o swojej ciąży zbyt wcześnie Nie informuj dziecka o tym, że przestanie być jedynakiem, gdy tylko odczytasz wynik testu ciążowego. Dla takiego dziecka dziewięć miesięcy to cała wieczność. Z tego, że jesteś w ciąży, nie rób jednak niepotrzebnie tajemnicy. 2. Dyplomatycznie powiedz dziecku o przyszłym rodzeństwie Powiedz: „W naszym domu pojawi się dzidziuś”, a nie: „Ja i tatuś będziemy mieć dzidziusia”. Różnica pozornie jest niewielka, ale wybierając tę pierwszą formę, informujesz dziecko, że bobasek będzie także jego, a sprawa dotyczy całej rodziny, nie tylko mamy i taty. Nie oczekuj wybuchu radości, choć oczywiście może się zdarzyć, że i tak będzie. Daj dziecku czas na oswojenie się z nowiną. Powiedz mu, kiedy mniej więcej dzidziuś przyjdzie na świat („Jak zrobi się ciepło”, „Mniej więcej wtedy, kiedy są święta”). Nie pytaj: „Wolałbyś mieć siostrę czy brata?”, bo jego odpowiedź niczego nie zmieni, a w dodatku możesz też usłyszeć, że zamiast rodzeństwa zamawia psa. 3. Opowiadaj dziecku o początkach jego życia Opowiadając dziecku o maluszku, mów, jak to było, gdy ono samo było jeszcze w twoim brzuszku („Byłeś malutki jak ziarenko, a potem rosłeś, stawałeś się coraz większy, aż zrobiłeś się taki duży, że było ci za ciasno, i przyszedłeś na świat. Tak samo będzie z twoją siostrzyczką albo braciszkiem”). Zachęcaj, by dotykało brzucha, przykładało do niego ucho. Jeśli jednak nie ma ochoty na takie zabawy, nie zmuszaj go do tego. 4. Pokazuj dziecku inne rodzeństwa Zabieraj malca do znajomych, którzy mają więcej niż jedno dziecko. Dzięki takim wizytom twoje dziecko zrozumie, że rodzina „dwa plus (co najmniej) dwa” to naturalna sytuacja i nie ma powodu, by z niej robić wielkie halo. 5. Włącz dziecko w przygotowania na przyjście na świat rodzeństwa Zaproponuj, by dziecko pomogło ci wybrać śpioszki, koszulki, kolor wanienki itd. Niech wraz z tatą skręca łóżeczko, sprawdza, czy koła w wózku nie mają „kapcia”. Dzięki temu poczuje się ważne i potrzebne. Nie funduj mu jednak wielogodzinnych maratonów po sklepach, raczej wybierz się z nim po coś konkretnego. I koniecznie połącz zakupy z jakąś przyjemnością: lodami, wizytą w kinie czy po prostu kupieniem drobiazgu dla małego pomocnika. Staraj się, by nie wszystkie rozmowy i zajęcia kręciły się wokół nienarodzonego maleństwa, bo starszak zacznie być zazdrosny już teraz. No i nie zmieniajcie waszych zwyczajów bardziej, niż to jest konieczne. Dyskutuj na forum: Zazdrość dziecka o dziecko » [CMS_PAGE_BREAK] 6. Nie obiecuj, że będzie cudownie mieć brata lub siostrę Kilkulatek, który na każdym kroku słyszy: „No, wreszcie będziesz miał z kim rozrabiać”, może nie zdawać sobie sprawy z tego, że nie od razu zyska towarzysza zabaw. Wytłumacz mu, że noworodki dużo śpią, często płaczą, ciągle chcą jeść, brudzą góry pieluszek i trzeba się z nimi obchodzić niezwykle delikatnie. Uczciwie, ale z humorem (by starszak nie miał wrażenia, że czeka go trzęsienie ziemi) powiedz, że i później nie od razu dzidziuś będzie potrafił stać na bramce czy ścigać się na rowerze, za to będzie sporo bałaganić i starać się wkładać wszystko do buzi. Zapewnij, że pomożesz mu, gdy młodszy brat lub siostra będą próbowali dobrać się do jego zabawek. Wytłumacz, że sytuacja przecież kiedyś się zmieni: gdy maluszek podrośnie, będą mogli trzymać sztamę i robić naprawdę mnóstwo rzeczy wspólnie. 7. Przygotuj dziecko na czas porodu Powiedz dziecku, że jego brat lub siostra urodzą się w szpitalu, a więc będziesz musiała na kilka dni opuścić dom. Wytłumacz mu, kto się wówczas nim zajmie. Weź do szpitala komórkę, byś mogła porozmawiać z nim przez telefon. Uprzedź go, że mamusie, które właśnie urodziły dzieci, muszą trochę odpocząć, więc nie mogą od razu wybrać się na wycieczkę rowerową. 8. Kup dziecku prezent od rodzeństwa Jeden od maleństwa (dasz go w jego imieniu, gdy wrócicie ze szpitala), a drugi od gości, którzy przyjdą zobaczyć oseska – jeśli nie zadbali o to, podsuń im po cichu gumę do życia lub książkę, np. „Będziemy mieli Drugie Dziecko” (polecamy!). To świetna lektura dla pogubionych maluchów i dla rodziców borykających się z masą niepokojów. Rozwiąż test: Jak bardzo będzie cię bolał poród? Zadania po narodzinach kolejnego dziecka Mały człowiek, który właśnie przestał być jedynakiem, potrzebuje jeszcze więcej czułości i uwagi niż wcześniej. Dlatego: Przytulaj starszaka, chwal go i zapewniaj o swojej miłości. Choć na początku będzie to trudne, postaraj się znaleźć czas tylko dla niego. Nie rób w jego życiu rewolucji. Postaraj się, by wielkie zmiany („przesiadka” na nocnik, rozstanie ze smoczkiem) nie zbiegły się z narodzinami maleństwa. Pozwól mu pobyć dzidziusiem. Nie przejmuj się, jeśli nagle zaczął domagać się smoczka albo pieluszki – chce sprawdzić, jak to jest być maleństwem i zwrócić twoją uwagę. Pozwól mu na tę zabawę i okazuj czułość. Szybko się zorientuje, że bycie „tym starszym” także ma zalety. Spróbuj go zrozumieć. Nie zawsze fajnie jest być starszą siostrą czy bratem. Większy smyk może być smutny, przestraszony, może czuć do młodszego rodzeństwa niechęć, której towarzyszy poczucie winy („Wszyscy chcą, żebym go kochał, a ja go przecież nie cierpię”). Zobacz też: Jak pokonałam zazdrość córeczki
7 rad, by jedynak nie wyrósł na samoluba
Coraz częściej poprzestajemy na jednym dziecku. Jak je wychować, by było szczęśliwe i nie mówiono o nim „samolub”?
O tym, jak silna jest presja, by mieć więcej niż jedno dziecko, przekonałaś się pewnie już w ciąży. Maleństwo jeszcze nie przyszło na świat, a ciocie, babcie i koleżanki już pytały, kiedy następne. Im dziecko starsze, tym więcej takich pytań. Nie daj się zwariować! Nie unieszczęśliwiłaś dziecka, nie skazujesz go na samotność (będzie przecież miało rodzinę i przyjaciół!), ani na wypaczony charakter. Samo posiadanie rodzeństwa niczego nie gwarantuje! Jest mnóstwo ludzi, którzy kłócą się z rodzeństwem albo są egoistami, mimo że mieli z kim dzielić pokój i uwagę rodziców. 1. Nie wierz stereotypom Owszem, zdarza się, że jedynak jest rozpuszczony jak dziadowski bicz. Tyle że – jak podkreślają Jill Pitkeathley i David Emerson, autorzy „Jedynaków” – to wynik postawy rodziców, a nie struktury rodziny. „Rodzice z taką skłonnością mogą równie dobrze zepsuć jedno dziecko, jak całą gromadkę” – wyjaśniają. A ze stereotypami jest tak: ci, którzy je powtarzają, zawsze znajdą potwierdzenie dla swoich teorii. Gdy np. zobaczą jedynaka, który jak lew broni swojej zabawki, powiedzą: „No jasne, samolub. Czego innego można się spodziewać po jedynaku?”. Gdy w identycznej sytuacji ujrzą smyka z trójką rodzeństwa, pokiwają ze zrozumieniem głową i powiedzą: „Nic dziwnego, że walczy o swoje”. czytaj: 10 niegrzecznych przykazań, jak wychować szczęśliwe dziecko 2. Szukaj złotego środka Nie kupuj mu wszystkiego, co pokaże palcem. Nie zgadzaj się na złe zachowanie, tylko dlatego, że gdy mówisz „nie”, dziecko robi nieszczęśliwą minę. Nie poświęcaj mu całej swej uwagi. Ucz, że inni ludzie także potrzebują przestrzeni. Uważaj jednak, by nie wpaść w pułapkę: niektórzy tak bardzo się obawiają, że ich dziecko potwierdzi stereotypy o jedynakach, że przesadzają w drugą stronę. Znalezienie złotego środka między „możesz” a „nie możesz” jest trudne. Ale warto się starać. 3. Otocz malca innymi dziećmi Kolegów z przedszkola czy sąsiadów w podobnym wieku zapraszaj nie tylko od święta, ale także na co dzień. Dzięki wspólnym zabawom, posiłkom, wyprawom do kina dziecko nie tylko nie będzie samotne, ale nauczy się kłócić, godzić, wyznaczać własne granice i szanować cudze, ustępować, zawierać kompromisy. Na własnej skórze przekona się, jak na jego zachowania reagują rówieśnicy (to, co podoba się rodzicom, np. popisy, nie zawsze jest przyjmowane z aplauzem przez równolatków). Zadbaj, by dziecko miało kontakt z rówieśnikami, którzy nie znikną z jego życia po wielkiej kłótni czy przeprowadzce, np. z kuzynami, dziećmi twoich przyjaciół. Będą rosnąć razem i mieć wspólne wspomnienia. 4. Pozwól dziecku być dzieckiem Maluch, który przebywa głównie wśród dorosłych, przejmuje ich sposób mówienia i zachowania, może więc wydawać się starszy niż w rzeczywistości. To z kolei sprawia, że wymagania rodziców rosną („Jesteś taki mądry, powinieneś to czy tamto”). A dziecko pozostaje dzieckiem, nawet jeśli potrafi już jeść nożem i widelcem i lubi rozmawiać z dziadkiem o polityce. Potrzebuje tego, co jego rówieśnicy: beztroskiej zabawy. 5. Nie wychowuj pod kloszem Pozwól swojemu dziecku podejmować decyzje i popełniać błędy. Nie hamuj jego rozwoju przez nadopiekuńczość. To prawda, że wszyscy rodzice boją się o swoje dzieci, ale rodzice jedynaków nie muszą tą troską obdzielać dwójki czy trójki pociech. Czasem (jeśli nic poważnego dziecku nie grozi)… włóż ręce do kieszeni, żeby się powstrzymać przed łapaniem go za szelki. Rozwiąż test: Czy jesteś nadopiekuńczą mamą 6. Nie koncentruj się tylko na dziecku Według autorów „Jedynaków” często się zdarza, że dziecko, które nie ma rodzeństwa, musi być dla rodziców wszystkim: źródłem radości i dobrego nastroju, realizatorem rodzicielskich ambicji, kumplem, czasem także rozjemcą lub sędzią w sporach między mamą i tatą, a w przyszłości – jedynym opiekunem. W efekcie poza zabawkami, którymi nie trzeba się dzielić i ciuchami ze sklepu, a nie po starszym bracie, dostaje od losu zupełnie inny „prezent” – poczucie wielkiej, niedzielonej z nikim odpowiedzialności („to ode mnie zależy ich szczęście”), a często także poczucie winy („nie sprostałem oczekiwaniom”). Dlatego nie skupiaj się wyłącznie na dziecku. Żyj także własnym życiem. 7. Uwierz w siłę jedynaka Słyszysz, że dzieci wychowywane bez rodzeństwa są przemądrzałe, nie potrafią się dzielić i obrażają się bez powodu? Zrób prosty eksperyment: gdy znajdziesz się w dużej grupie osób, poszukaj tej, która jest najbardziej odpowiedzialna, najlepiej zorganizowana, najpoważniejsza, najrzadziej się spóźnia, nie lubi sporów i dyskusji i jest najbardziej opanowana. To najprawdopodobniej… jedynak! Zobacz: 11 głupich zadań, które słyszą rodzice jedynaków
Spodziewasz się drugiego dziecka? Czytaj, jak przygotować pierwsze dziecko na pojawienie się braciszka lub siostrzyczki.
Roczne czy dwuletnie dziecko naprawdę wiele rozumie. Dlatego warto przygotować jedynaka na pojawienie się rodzeństwa, aby to „trzęsienie ziemi” nie okazało się dla niego za trudne. Opowiadaj dziecku o braciszku lub siostrzyczce Rocznemu dziecku możesz opowiadać o niemowlaku, który ma się urodzić. Rób to w sposób naturalny, tak samo jak opowiadasz mu o wszystkim, co robicie. Nie zaczynaj jednak za wcześnie – gdy tylko zobaczysz dwie kreseczki na teście ciążowym. Dla małego dziecka 9 miesięcy to niewyobrażalnie długi czas. Może zareagować rozpaczą lub zniechęceniem, jeśli braciszek nie pojawi się natychmiast. Kiedy powiedzieć dziecku, że będzie miało rodzeństwo Najlepszy moment to 2. lub 3. trymestr, kiedy brzuszek staje się widoczny. Powiedz swojemu jedynakowi, że mieszka tam dzidziuś. Pobawcie się w pukanie do niego lub śpiewanie mu kołysanek. Dwulatkowi możesz kupić lalkę i pozwolić się nią zajmować, tłumacząc, że tak samo będziecie się opiekować młodszym braciszkiem. Zachęć, by pomógł Ci przygotować pokój dla rodzeństwa, zabierz go do sklepu, by kupować razem ubranka dla niemowlaka. Zaproponuj, aby przyszykował swoje stare śpioszki dla dzidziusia. Ale nie odbieraj mu rzeczy „dla siostrzyczki”, bo zacznie postrzegać rodzeństwo jako zagrożenie. Przygotuj dziecko na czas, gdy będziesz rodzić Przygotuj także dziecko na kilkudniowe rozstanie, gdy będziesz w szpitalu. Potrenujcie zostawanie bez mamy na noc (np. u dziadków). Jeśli musisz w ciąży leżeć, pomyśl o niani lub osobie z rodziny, która przejmie część twoich obowiązków. Ale nadal poświęcaj dużo czasu dziecku, by nie miało poczucia, że brat jeszcze przed narodzinami zabiera mu mamę. Po porodzie dbaj, by mieć codziennie przynajmniej godzinę, którą spędzisz tylko ze starszym dzieckiem! Wielkie przygotowania na pojawienie się rodzeństwa Jak pomóc dziecku odnaleźć się w nowej sytuacji? Nie wprowadzaj dużych zmian (np. przenosiny do własnego pokoiku) w terminie narodzin rodzeństwa. Odłóż to lub zrób wcześniej, by starszak nie wiązał ich z pojawieniem się maleństwa. Chwal dziecko, jeśli samo chce oddać dzidziusiowi grzechotkę czy kocyk. Ale nie zmuszaj do tego. Czytaj książeczki, gdzie bohater ma rodzeństwo, np. z serii o Kamyczku, Basi. Zainteresuj dziecko niemowlakami – może w rodzinie urodziło się dziecko? Pozwól malcowi głaskać, bawić się z nim. Naucz dziecko chodzić pieszo, bez wózka. Unikniesz potem spacerów z podwójnym wózkiem albo marudzenia. Przygotuj się na „cofnięcie w rozwoju”. Dwulatek przy bobasie może nagle „zapomnieć” o nocniku albo domagać się butelki. To się zdarza i na pewno z czasem minie. Po porodzie starszak może ci się wydać duży i samodzielny. Ale pamiętaj, że on nadal jest malutki i bardzo cię potrzebuje. Czytaj też: Wspólny pokój rodzeństwa - czy to dobry pomysł?
Bycie jedynym dzieckiem nie musi być trudne. To, jakim w przyszłości będzie człowiekiem, w większym stopniu zależy od sposobu wychowania niż od posiadania rodzeństwa.
Bycie jedynym dzieckiem nie musi być trudne – ani dla niego samego, ani dla otoczenia. To, jakim w przyszłości będzie człowiekiem, w większym stopniu zależy od genów i sposobu wychowania niż od posiadania rodzeństwa lub nie. Początkowo każdy malec – niezależnie od tego, czy urodził się pierwszy, czy piąty z kolei, chciałby mieć mamę i tatę na wyłączność. Do trzeciego roku życia dziecko nie czuje potrzeby związków z rówieśnikami. Całą swoją emocjonalną uwagę skupia na bezpośrednich opiekunach, czyli rodzicach. Rodzeństwo – nawet jeśli już jest – nabiera dla niego znaczenia dopiero w późniejszym okresie życia, gdy pojawia się chęć wspólnej zabawy z innym dzieckiem. – Nie istnieje problem jedynaka – twierdzi Anna Mieszczanek, doradca rodzinny i mediator, współautorka książki „Jak wychować szczęśliwe dzieci”. – To ewentualnie rodzic czuje, że ma kłopot i musi coś z nim zrobić. Ulega naciskom ciotek, babć, mediów czy książek i zaczyna myśleć, że tak jak mają inni, jest lepiej. A powinniśmy mieć do siebie jako rodziców zaufanie – mamy jedno dziecko, bo tak nam się ułożyło (nie chcemy czy nie możemy mieć więcej) i to jest w porządku. Zalety jedynactwa Malec, który nie ma rodzeństwa, cieszy się zwykle większą uwagą rodziców, lepiej rozwija intelektualnie, bo częściej przebywa w towarzystwie dorosłych. Zawsze może też liczyć na to, że jego problemy zostaną w porę zauważone i że otrzyma pomoc w ich rozwiązaniu. – Rodzice jedynaka mają więcej cierpliwości i czasu dla niego, bo jemu przypada cała pula ich zainteresowania, którą w przypadku posiadania kilkorga dzieci muszą podzielić – podkreśla autorka książki. Uczenie dziecka partnerskich stosunków bywa odbierane przez otoczenie jako rozpuszczanie dziecka. O jedynakach zwykło się mówić, że są skoncentrowani na sobie i nie potrafią dostosować się do życia w grupie. – Dziecko, które wyniosło z domu szacunek do samego siebie, bo rodzice poświęcili więcej uwagi, by w nim go zbudować, będzie oczekiwało takiej postawy także poza domem – prostuje obiegową opinię Anna Mieszczanek. – Kłopot z tym ma nie dziecko, ale dorośli, który nie traktują go w sposób partnerski. Ono uczy się w domu, że może mieć inne zdanie niż rodzice i że jest to brane pod uwagę. Jednocześnie zdobywa wiedzę, że samo także musi czasami uznać racje dorosłych, a w pewnych sytuacjach, nawet nie zgadzając się z nimi, zrezygnować z własnych oczekiwań. To bardzo zaprocentuje w późniejszym życiu. Wbrew pozorom, liczna rodzina nie zapewnia demokratycznego stylu życia w takim stopniu, jak model 2+1. W wielodzietnych rodzinach rodzice często nie mają czasu, by szczegółowo wyjaśniać dzieciom powody, jakimi się kierują. Przy licznej gromadce rodzi się wręcz tendencja do silnej polaryzacji. Rodzice i dzieci to dwa odrębne światy. Bracia i siostry więcej uczą się od siebie niż od dorosłych. Młodsze dzieci naśladują raczej starsze rodzeństwo niż rodziców. Ma to swoje dobre strony: lepiej czują się z równolatkami i łatwiej odnajdują swoje miejsce w grupie rówieśników – ale też i złe: często tym miejscem jest ostatni rząd. [CMS_PAGE_BREAK] – Dlatego jedynacy są tak potrzebni otoczeniu – podkreśla Anna Mieszczanek. – Jedynak, który w przedszkolu domaga się, aby traktować go jako osobę, a nie trybik w maszynie, działa nie tylko na swoją korzyść. Wymusza zmianę w traktowaniu wszystkich dzieci, którym należy się – każdemu z osobna – uwaga i szacunek. To długotrwały proces, panie w przedszkolach niechętnie zmieniają swoje nastawienie, ale im więcej jedynaków w grupie, tym większe prawdopodobieństwo, że te zmiany zajdą. Daj jedynakowi wsparcie Nic tak nie boli młodej matki, jak pełne nagany stwierdzenie „to pewnie jedynak?”, którym obce osoby komentują nie zawsze właściwe zachowanie dziecka. – To wielka wartość, że dziecko potrafi wyrażać wprost swoje uczucia i nie boi się konsekwencji okazywania złości czy niezadowolenia. Uczy się w ten sposób, że ma prawo do ich odczuwania, tak jak rodzice czy inni dorośli – mówi Anna Mieszczanek. – Dając sobie to prawo (jak każde inne), będzie dawał je także osobom ze swojego otoczenia – kolegom, a później także partnerowi. Bardzo ważne jest, aby w takiej sytuacji nie cofnąć się i nie stanąć przeciwko dziecku, które „przynosi wstyd”. Nie dać się wciągnąć w grę: dorośli kontra dzieci. – Jeśli odczuwamy wstyd jako rodzice, to zastanówmy się, o co tak naprawdę nam chodzi. Każdy z nas ma w sobie tzw. wewnętrznego krytyka, głos, który odzywa się w różnych sytuacjach. Dlaczego go słyszymy, czego się boimy? Skąd w nas to przekonanie, że robimy coś nie tak, że źle wychowujemy czy sami jesteśmy nie tacy – zachęca Anna Mieszczanek. – Skupiając się na sobie, na tym, jak zachowuje się nasze ciało w takich sytuacjach, dowiadujemy się tego, co nas ogranicza. Co ze sposobu, w jaki sposób zostaliśmy wychowani, przeszkadza nam w obecnym życiu. Paradoksalnie – skupiając się na sobie, dajemy więcej miejsca swojemu dziecku, bo odkrywając źródło lęku, nie stawiamy przed dzieckiem niepotrzebnych wymagań (bądź grzeczny, bo co babcia sobie o nas pomyśli!). Pozwól mu wybierać – Nie ma nic złego w tym, że dziecko chce stanąć na piedestale – uspokaja Anna Mieszczanek. – To w nas, dorosłych, jest obawa przed tym, by nasze dziecko nie zostało uznane za typowego jedynaka. Jeśli dobrze się tam czuje, to wszystko jest w porządku. Jeśli nie, wybierze sobie inne miejsce. To nam się wydaje, że możemy sterować życiem naszych dzieci, wybierać za nie, planować. Trochę tak, ale w niewielkim stopniu. Dziecko intuicyjnie wyczuwa, co dla niego jest najlepsze. I trzeba mu pozwolić na podążanie własną drogą. Bardzo często rodzice jedynaków z obawą patrzą na to, jak ich dziecko rozpycha się wśród rówieśników, zakreśla własne terytorium – to jest moje, nie ruszaj tego, albo decyduje: ma być tak, jak ja mówię. Niepotrzebnie, mali jedynacy wcale nie są bardziej egoistyczni niż ich rówieśnicy mający rodzeństwo. Tyle tylko, że dzieci w rodzinach, gdzie jest ich więcej, te przepychanki ćwiczą w domu. Jedynak musi na zewnątrz sprawdzać, jak rówieśnicy reagują na niego. Dlatego częściej zachowuje się w ten sposób w przedszkolu czy na wielkim rodzinnym przyjęciu. Prawdą jest natomiast to, że potrzebuje on większej przestrzeni niż jego rówieśnik urodzony jako drugi czy trzeci, od najmłodszych lat przyzwyczajony do tego, że dzieli z kimś uwagę rodziców, pokój i zabawki. – Mały człowiek musi sam sprawdzić, jak inni reagują na niego – tłumaczy Anna Mieszczanek. – W pewnym momencie zacznie wyciągać z tego wnioski. Dajmy dziecku przestrzeń, by samo sprawdziło, jak jest dobrze, a jak gorzej, bez rodzicielskich wyobrażeń i nadopiekuńczości. Wtedy wychowamy naprawdę szczęśliwe dziecko. I za kilka lat być może nabierzemy ochoty, by to powtórzyć z kolejnym jedynakiem. Psycholodzy twierdzą bowiem, że jeśli różnica między dziećmi jest większa niż 7 lat, to bliższy kontakt emocjonalny nawiążą one dopiero w późniejszym wieku. Przez pierwsze lata rodzice mają w domu dwoje jedynaków. I nie jest to wcale złe rozwiązanie. [CMS_PAGE_BREAK] Nie wierz obiegowym opiniom i... - ...chwal swojego jedynaka. Mów mu, jaki jest świetny, a przy okazji podkreślaj, że dla każdego taty i każdej mamy jego dziecko jest wspaniałe. Maluch, który nie jest chwalony, nie będzie umiał w przyszłości zbudować związku, gdyż nie będzie miał zaufania do siebie - ...ufaj sobie – nie bój się swoich potrzeb. Jeśli chcesz mieć jedno dziecko – nie ma w tym nic złego. Nie musisz mieć poczucia winy ani wobec swojej pociechy, ani wobec innych. Nikogo (zwłaszcza dziecka) tym nie krzywdzisz - ...nie oceniaj go przez pryzmat jedynactwa. Twój malec jest indywidualnością, nie ma drugiego takiego dziecka na świecie. Fakt, że nie ma rodzeństwa, jest jednym z wielu, które wpływają na jego charakter, i to bynajmniej nie decydującym - ...pamiętaj, że niczego nie musisz mu rekompensować, a zwłaszcza braku rodzeństwa. Nie ma nic złego w tym, że wyślesz go do przedszkola, a gdy będzie starszy, na kolonie czy obóz, czy raz w tygodniu zostawisz z opiekunką, żeby wyjść z mężem na kolację czy do teatru. Tak jak twój malec potrzebuje czasu tylko dla siebie, tak ty masz prawo do odpoczynku od macierzyństwa. Dlaczego tylko jedno? 1. Względy ekonomiczne Lęk przed utratą pracy czy brak własnego mieszkania nie sprzyja podejmowaniu decyzji o licznej rodzinie. Nie jest też łatwo godzić pracę zawodową z wychowywaniem dzieci, zwłaszcza kobiecie. Zmienia się rynek pracy, wzrasta zapotrzebowanie na wykształconych specjalistów, dlatego rodzice muszą się liczyć z tym, że przez wiele lat będą musieli wydać sporo pieniędzy na edukację. 2. Traumatyczne wspomnienia z porodu Zdarza się, że kobieta decyzję o posiadaniu jednego dziecka podejmuje dopiero po jego urodzeniu. Wcześniej planowała na przykład dwoje, ale poród był dla niej tak trudnym przeżyciem, że nie chciałaby przeżywać tego po raz drugi. Zwykle wstydzi się do tego przyznać, bo wmawia się jej, że tak musi być, i ma – często nawet nieuświadomione – poczucie winy. Z porodu, naturalnego zjawiska, zrobiono przypadek medyczny. Lekarze odbierają matce wiarę w siebie i decydują za nią, jak poród ma przebiegać – zwraca uwagę Anna Mieszczanek. – A przecież to nie musi tak być. Zdrowa, odpowiednio przygotowana kobieta może urodzić w domu tylko przy pomocy położnej. Rok temu tak rodziła moja córka. 3. Brak wiary w siebie jako rodziców Także pierwsze lata z maleństwem mogą okazać się trudną próbą – zmienia się wszystko, nie tylko dotychczasowy tryb życia, ale też rozkład uczuć w rodzinie. Przybywa nowy człowiek, który wymaga opieki. Myśl o tym, że ta krucha istotka jest od nas całkowicie zależna i to, co w nią włożymy, wyjmiemy, gdy dorośnie, dla niektórych rodziców bywa paraliżująca. Zwłaszcza dla młodych mam, które z każdej strony pouczane są, jak powinny wychowywać dziecko, a później rozliczane przez wychowawczynie w przedszkolu, nauczycieli w szkole i dalszą rodzinę z zachowania i postępów dziecka. 4. Obawa przed samotnym macierzyństwem Lęk przed pozostaniem samej z dzieckiem jest kolejnym argumentem za tym, by mieć tylko jedno dziecko. Wzrasta liczba rozwodów, a jednocześnie znacznie zmalały szanse na pomoc państwa, gdy ojciec dziecka nie łoży na jego utrzymanie. Także wysokość alimentów zwykle tylko w nikłym stopniu pokrywa rzeczywiste potrzeby dzieci. To ważkie argumenty, z którymi trzeba się liczyć. Branie ich pod uwagę dowodzi trzeźwej oceny sytuacji i liczenia się nie tylko z własnymi pragnieniami, ale też twardymi wymogami rzeczywistości. - Uważne rodzicielstwo, czyli chęć wychowania dobrego, szczęśliwego człowieka. Zdając sobie sprawę, że mamy ograniczone możliwości, coraz więcej młodych małżeństw decyduje się na jedno dziecko, bo czują się odpowiedzialne nie tylko za socjalne bezpieczeństwo dziecka, ale też za sposób, w jaki je wychowują. Poświęcają mu swój czas, traktują jak partnera i z szacunkiem odnoszą się do jego licznych i naprawdę ogromnych w tym wieku potrzeb emocjonalnych.
Dobrze zapowiadająca się kariera czy drugie dziecko? Odchować maluchy rok po roku i zabrać się do pracy, czy też zrobić sobie siedmio-, dziesięcioletnią przerwę między dziećmi? A może w ogóle poprzestać na jednym?
– Najlepiej byłoby po prostu „wpaść” – wyznaje 35-letnia szefowa jednego z oddziałów banku, matka dziesięcioletniego Piotrusia. – Świadomy wybór nie jest taki prosty. Czekamy na mieszkanie, pieniądz goni pieniądz. W pracy awanse, spełniamy się zawodowo i właściwie jesteśmy zadowoleni. Czasami jednak pojawia się myśl: a może by tak jeszcze jedno maleństwo. Ale jak tu się zdecydować... A i „wpaść” wcale nie tak łatwo. I tak odwlekamy decyzję. Sprawdź też, czy jesteś gotowa na dziecko – quiz z przymrużeniem oka – Jakby było drugie, to by po prostu było – dodaje redaktorka jednego z kobiecych miesięczników, mama dwunastoletniego Janka. – Ale o świadomą decyzję niełatwo. Do czterdziestki mam jeszcze parę lat – może się w końcu zdecydujemy. Dziecko i kariera Z badań statystycznych wynika, że rodzicom tym trudniej zdecydować się na drugie dziecko, im większa różnica wieku będzie między dziećmi. Częściej spotyka się rodziny, w których dzieci dzieli dwa-cztery lata różnicy. Chociaż dosyć popularny jest też model dystansu 6-, 8-letniego. Starsze dziecko się usamodzielnia, a mama może spokojnie zająć się pielęgnacją drugiego maleństwa. W ostatnim dziesięcioleciu ogromną rolę w podejmowaniu decyzji o liczbie posiadanych dzieci odgrywa sytuacja materialna, praca i kariera. O wiele trudniej zdecydować się na drugie czy trzecie dziecko kobiecie, która ma ustabilizowaną pozycję zawodową, otwartą drogę do awansów i i niezłe zarobki. O drugim dziecku myślą także z niepokojem osoby zatrudnione na mniej eksponowanych stanowiskach, zwłaszcza w rejonach dotkniętych bezrobociem. Co myślą rodzice, planując drugie dziecko? – Rodzice, decydując się na drugie dziecko, biorą pod uwagę nie tylko sytuację materialną rodziny, ale także chcą czegoś uniknąć lub coś wykorzystać – wyjaśnia psycholog Krystyna Zielińska. – Jeśli różnica wieku między dziećmi będzie niewielka, wówczas można dwa razy wykorzystać te same ubranka czy sprzęty. Jeśli natomiast urodzenie drugiego dziecka odbędzie się po sześciu, siedmiu latach, można liczyć na większy spokój: jeden malec jest już duży i dosyć samodzielny, często także chętnie pomaga w opiece nad maleństwem. Rodzice zastanawiają się także nad rywalizacją dzieci, obawiając się, niekiedy słusznie, że mała różnica będzie powodowała ciągłe kłótnie i spory: o zabawkę, o względy mamy i taty, nawet o ubranie. Z drugiej jednak strony tłumaczą sobie, że dzieci w podobnym wieku potrafią same doskonale zorganizować sobie czas i mają ze sobą dobry kontakt. [CMS_PAGE_BREAK] Co najlepsze dla dzieci? – Nie ma jednej, idealnej różnicy wieku. Każda ma swoje plusy i minusy i wszystko tak naprawdę zależy od atmosfery w rodzinie – twierdzi psycholog Małgorzata Gąsecka. – Za małą różnicą wieku pomiędzy rodzeństwem, czyli taką około dwu–trzech lat, przemawiają na pewno względy praktyczne. Maluchy razem się bawią, mają wspólnych kolegów i tematy do rozmowy. Jest to także różnica wieku wygodna dla wielu kobiet, które chcą szybko odchować dzieci i zająć się pracą zawodową. Pewnym kłopotem przy małej różnicy wieku może być stosunek starszego brata czy siostry do pojawiającego się w domu maleństwa – 2-latkowi trudno jeszcze wytłumaczyć, że mama musi zająć się innym dzieckiem, skoro dotychczas zajmowała się tylko nim. Trzeba jednak pamiętać, że w tym wieku maluch szybko zapomina, że był kiedyś jedynakiem. Większa różnica wieku między dziećmi Różnica wieku wynosząca sześć i więcej lat gwarantuje rodzicom większy komfort – łatwiej wytłumaczyć starszemu konieczność wzmożonej opieki nad maleństwem, a także liczyć na jego pomoc. Z punktu widzenia dzieci różnica taka ma jednak swoje dobre i złe strony. – Starsze dziecko może poczuć się odrzucone i zepchnięte na dalszy plan, co jest bardzo niebezpieczne, zwłaszcza gdy jest np. w okresie dojrzewania i potrzebuje wsparcia i pomocy rodziców – mówi Gąsecka. – Jest to oczywiście problem do pokonania. Wystarczy czas wolny od opieki nad maleństwem, a taki zawsze się znajdzie, poświęcić na wysłuchanie starszego dziecka, wspólne odrobienie lekcji czy nawet wyjście do kina. Trzeba mieć jednak świadomość, że przy dużej różnicy wieku, wynoszącej np. 15 i więcej lat, istnieje niebezpieczeństwo, że dzieci nie będą miały ze sobą żadnego kontaktu. Choć, jak twierdzą psychologowie, taki kontakt może nieoczekiwanie pojawić się w dorosłym życiu. A po drugim dziecku może trzecie? Psychologowie podkreślają, że najważniejsza jest nie różnica wieku pomiędzy rodzeństwem, ale emocjonalna więź w rodzinie – wzajemna miłość, życzliwość, poczucie odpowiedzialności. Dlatego namawiają, by nie poprzestawać na najmodniejszym obecnie modelu rodziny 2+2, ale – jeśli pozwalają na to warunki materialne – starać się o trzecie dziecko. – Z psychologicznego punktu widzenia trzecie i kolejne dziecko jest łatwiejsze do zaakceptowania przez pozostałe rodzeństwo – twierdzi Małgorzata Gąsecka. – Dzieci już wiedzą, że nie są jedynakami, poznały uroki i ciemne strony posiadania rodzeństwa. Łatwiej im przyjąć nowego członka rodziny. A rodzice? – Świat przez kilka miesięcy i tak zawsze kręci się wokół najmniejszego skarbu, bez względu na to, czy będzie on pierwszym, czy czwartym dzieckiem z kolei. I tylko od rodziców zależy, jak będzie funkcjonowała rodzina jako całość – twierdzi psycholog.
Lęk przed utratą pracy, brak własnego mieszkania nie sprzyjają podejmowaniu decyzji o licznej rodzinie.
Lęk przed utratą pracy, brak własnego mieszkania nie sprzyjają podejmowaniu decyzji o licznej rodzinie. Planowanie rodziny nie jest naszą mocną stroną. Ponad połowa ślubów zawierana jest w sytuacji wyższej konieczności, czyli gdy owoc miłości spieszy się na świat lub już nań zawitał. To sprawia, że pierwsze rodzicielskie doświadczenia bywają trudne. W życiu różnie się zdarza... Od dojrzałości obojga rodziców i ich rodzin wyjściowych w dużym stopniu zależy, czy za kilka lat zechcą – już w bardziej komfortowych warunkach – ponownie zostać rodzicami. Zdarza się też odwrotna sytuacja. Młodzi, ambitni ludzie odkładają decyzję o założeniu rodziny. Trzydziestokilkuletnie kobiety nagle odkrywają, że zegar biologiczny tyka i nie zostało już wiele czasu na znalezienie odpowiedniego kandydata na męża i ojca dzieci oraz na powiększenie rodziny zgodnie z wcześniejszymi marzeniami. – Nie zawsze liczba dzieci zależy tylko od naszych chęci – zaznacza Dorota Szczepan-Jakubowska z Pracowni TROP w Warszawie. – W życiu różnie się zdarza, dlatego nie uważam, że bycie rodzicami jedynaka jest czymś wyjątkowym. Ilu z nas ma rodzeństwo? 44,5% Jedynacy Jest ich ponad 3,5 mln, w tym blisko 1,2 mln to dzieci wychowywane tylko przez jedno z rodziców. 37% Dwoje dzieci Rodzin z dwójką dzieci jest blisko 3 mln, w tym 429 tys. to niepełne rodziny. 12% Troje rodzeństwa Rodzin z trójką dzieci jest mniej niż 1 mln. Niepełne stanowią znikomą ich część - jest ich niewiele ponad 11 tys. 6,5% Czworo i więcej rodzeństwa W Polsce mamy 467 tys. pełnych rodzin wielodzietnych oraz 49 tys. niepełnych. Coraz więcej jedynaków Od połowy lat 90. w naszym kraju rodzi się coraz mniej dzieci. Podobno jest to symptom tego, że stajemy się krajem wysoko rozwiniętym. Dziecko, jeszcze niedawno postrzegane jako dar od Boga, a w jesieni życia rodziców jako ich podpora, staje się poważną ekonomiczną inwestycją. Kosztowna staje się zwłaszcza jego edukacja. Do Polski zawitały takie dobrodziejstwa kapitalizmu, jak prywatne szkoły, polisy posagowe i fundusze powiernicze oraz moda na wczasy w ciepłych krajach, markowe ubrania i na dobrej klasy sprzęt informatyczny czy sportowy. To kosztuje, a dochody rodziców nie zależą od liczebności potomstwa, tylko od kwalifikacji zawodowych i zaradności życiowej. Nie bez znaczenia jest też to, że Polacy, zwłaszcza młodzi, żyją na kredyt. Spłacanie wysokich pożyczek na mieszkania i samochody nie sprzyja planom powiększania rodziny. Łatwiej płacić raty, gdy pozostała suma dzielona jest na 3, a nie 4 czy 5 osób. Dziecko w centrum uwagi Decyzja o ograniczeniu liczby dzieci wiąże się też ze zmianą modelu wychowania. W przeszłość odchodzi przekonanie, że światy dorosłych i dzieci są osobne. I że podstawowym zadaniem dzieci jest bycie grzecznym, tj. niezakłócanie spokoju dorosłych. Dziś przeciwnie - maluch, zwłaszcza pierworodny, aktywnie uczestniczy w życiu rodziców. Wraz z powrotem mody na długie naturalne karmienie, matki bardziej intensywnie zajmują się swoimi dziećmi. Spada popularność żłobków. Jeśli matka wraca do pracy, opiekę nad dzieckiem powierza się płatnej niani lub bliskiej krewnej. [CMS_PAGE_BREAK] Już na etapie wyboru przedszkola podejmuje się decyzje o przyszłej drodze życiowej potomka - co roku powstają nowe prywatne placówki, a do tych najbardziej renomowanych trzeba zapisywać już niemowlęta, a nawet... dzieci jeszcze nie narodzone. Wraz z pójściem do szkoły mały człowiek okładany jest coraz liczniejszymi zajęciami, które mają go przygotować do sprostania przyszłym wyzwaniom życiowym. Poprzeczka jest tak wysoko ustawiona, że wielu ludziom nie starcza już energii na drugie dziecko. A zdaniem wielu psychologów narodziny kolejnego potomka powodują, że rodzice "spuszczają z tonu" i bardziej realistycznie oceniają możliwości także pierworodnego. - Rodzicom jedynaka często wydaje się, że mogą zaplanować całe życie dziecka, ulepić je według własnych wyobrażeń - mówi Dorota Szczepan-Jakubowska. - Drugie często pozbawia ich tych złudzeń, co bywa korzyścią dla pierwszego. Według Jill Pitkeathely i David Emerson, autorów książki pt. "Jedynacy", takie traktowanie dziecka skutkuje wyrobieniem w nim przedwczesnego poczucia odpowiedzialności. Przebiega to w taki oto sposób: 1. Otoczony przez dorosłych i stanowiący centrum uwagi mały jedynak szybko przyswaja większy zasób słów i wzorców zachowań, które obserwuje. 2. Rodzice mają przed sobą dziecko zachowujące się znacznie doroślej, niż wynikałoby z jego wieku. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy nie widzą, że z rówieśnikami bawi się przecież w dziecinny sposób. 3. Rodzice w coraz większym stopniu polegają na swoim dziecku jak na dorosłym i obarczają je coraz bardziej odpowiedzialnymi zadaniami. Wciągają je w podejmowanie decyzji w sprawach domu i rodziny. 4. Im lepiej dziecko sobie z tym radzi, tym większe wymagania stawiają mu rodzice. I tak powstaje fenomen zwany: mały dorosły lub stary-malutki. Jednak nie wszyscy jedynacy są przemądrzałymi, pozbawionymi radości życia egoistami, jak zwykło się uważać. Ich charakter w większym stopniu zależy od odziedziczonych po rodzicach genów i sposobu wychowania niż tego, że nie mają rodzeństwa. Zalety bycia jedynakiem Jedyne dziecko zwykle lepiej rozwija się intelektualnie, bo jego problemy są w porę zauważone i rozwiązane. Nie ma powodów wątpić w siłę uczuć rodziców względem niego, jak zdarza się to dzieciom w rodzinach, w których jedno jest faworyzowane kosztem pozostałych. Rodzice jedynaka mają na ogół więcej cierpliwości i czasu dla niego, ponieważ to jemu przypada całe ich zainteresowanie. Wielką zaletą jedynaków jest umiejętność wyrażania wprost swoich uczuć, a przy tym brak obaw przed konsekwencjami okazywania złości czy niezadowolenia. Dziecko od początku uczy się, że ma prawo do ich odczuwania, tak jak rodzice czy inni dorośli. Przez to czuje się pełnym, autonomicznym człowiekiem. Dlatego łatwiej i skuteczniej potrafi walczyć o swoje prawa. - Jedynak, który domaga się, aby traktować go jako osobę, wymusza zmianę w traktowaniu wszystkich dzieci w grupie lub klasie - podkreśla Anna Mieszczanek, mediator i doradca rodzinny. - Uzmysławia opiekunom, że także dziecku, każdemu z osobna, należy się uwaga i szacunek. Im więcej jedynaków w grupie, tym większe prawdopodobieństwo, że to się uda. Stosunkowo często jedynacy i pierworodni (którzy przecież przez pewien czas też są jedynymi dziećmi swoich rodziców) mają tendencję do przewodzenia w grupie, bycia tym najlepszym. W obecnej rzeczywistości taka postawa to raczej zaleta niż wada. - Nie ma nic złego w tym, że dziecko chce być na czele - przekonuje mediatorka - Jeśli dobrze się tam czuje, to wszystko w porządku. Jeśli nie, wybierze sobie inne miejsce. Dziecko intuicyjnie wyczuwa, co dla niego jest najlepsze. I trzeba mu pozwolić na podążanie własną drogą.[CMS_PAGE_BREAK] Rodzeństwo jedynaka Twoje "pojedyncze" dziecko będzie czuło się mniej samotne i wyobcowane w gronie rówieśników, jeśli już we wczesnym dzieciństwie zapewnisz mu regularny kontakt z innymi dziećmi, zwłaszcza z bliższym i dalszym kuzynostwem. Te kontakty są podwójnie cenne, bo trwając latami, z czasem tworzą silne więzi rodzinne. Jeśli nie masz blisko rodziny, postaraj się o stałe, niezbyt liczne, grono znajomych - dzieci z sąsiedztwa i Waszych przyjaciół. Przy częstych i intensywnych, kontaktach (np. coroczne wspólne wakacje, weekendowe pomieszkiwanie dzieci pod jednym dachem), możesz być spokojna o rozwój emocjonalny swojego jedynaka. Dlaczego nie więcej? Przyczyny decyzji o posiadaniu tylko jednego dziecka są bardzo zróżnicowane i często wspierające się wzajemnie, tj. powodów, dla których rodzina się nie powiększa, może być kilka. Nie wszystkie zależą od woli rodziców. - Powtórzenie wzorca. Jest niemal regułą, że dorośli jedynacy decydują się na jedno dziecko, a osoby z rodzin wielodzietnych mają ich więcej. Taka zależność świadczy o tym, że zarówno jedni, jak i drudzy doceniają zalety sytuacji, w jakiej się wychowywali. - Uwarunkowania medyczne. Decyzję za rodziców czasem "podejmuje" natura. Niewiele małżeństw, które z przyczyn od siebie niezależnych nie mogą mieć więcej niż jedno dziecko, decyduje się na adopcję. Coraz częściej ojcami jedynaka są mężczyźni w tzw. średnim wieku, mający już dorosłe dzieci z poprzednich małżeństw. - Złe wspomnienia z porodu. Bywa, że kobieta, która planowała kilkoro dzieci, rezygnuje z tego po urodzeniu pierwszego. Poród był dla niej tak traumatycznym przeżyciem, że podświadomie sabotuje możliwość ponownego zajścia w ciążę. Zwykle wstydzi się do tego przyznać. - Różne cele życiowe. Na jedno dziecko decydują się też ci, którzy w życiu dążą do spełnienia się jako osoby, a nie tylko rodzice. Są to ludzie twórczych profesji: artyści, naukowcy, podróżnicy, ale też ci, którzy nie chcą powielać wzorca wyniesionego z tradycyjnego domu. Z doświadczenia wiedzą, że z jednym dzieckiem łatwiej im będzie zachować dotychczasowy tryb życia. - Sytuacja ekonomiczna. Lęk przed utratą pracy, brak własnego mieszkania nie sprzyjają podejmowaniu decyzji o licznej rodzinie. Nie jest też łatwo, zwłaszcza kobiecie, godzić pracę zawodową z wychowywaniem dzieci. Jednak, jak zwracają uwagę socjolodzy, najmniej dzieci rodzi się w rodzinach najlepiej wykształconych, o wysokim statusie materialnym. Zamożni rodzice wiedzą bowiem, jak wielka jest inwestycja w przyszłość potomka, jeśli ma on utrzymać lub poprawić swoją pozycję społeczną. - Zmiana struktury rodziny. Nie wszystkie małżeństwa zwycięsko przechodzą przez doświadczenie, jakim są narodziny dziecka. To moment, w którym ujawniają się: brak porozumienia, niedojrzałość emocjonalna jednego lub obojga rodziców, lęk przed odpowiedzialnością. Jeśli mimo to rodzina przetrwa, następne dziecko pojawia się w niej dopiero za kilka lat. - Obawa przed samotnym macierzyństwem. Coraz częściej też pod presją codziennych kłopotów młode rodziny rozpadają się lub... wcale nie powstają. Na każde 10 dzieci jedno rodzi się poza małżeństwem! Wzrasta też liczba rozwodów, a najwięcej pozwów o rozwód składanych jest przez małżonków z krótszym niż 5-letni stażem. Codzienną praktyką sądową jest przyznawanie minimalnych alimentów i brak skutecznych metod ich ściągania od uchylających się od ich płacenia ojców. Maleje też pomoc państwa. Erna Daraszkiewicz
Dlaczego warto mieć więcej niż jedno dziecko? Rady dla taty
Boisz się, że nie dasz rady dobrze wychować drugiego malucha? Dasz radę! Rodzeństwo przyda się i Tobie, i starszemu dziecku. Oto dowody.
Nie ty jeden boisz się, że po prostu nie masz już siły na drugie dziecko. Nie chcesz znowu zarywać nocy, martwić się pierwszą gorączką i znosić ząbkowania. A może obawiasz się, że nie dasz rady utrzymać większej rodziny? Te lęki to naprawdę nic dziwnego. Ale mam też dobrą wiadomość: sporo z nich minie, gdy zostaniesz tatą po raz drugi! Drugie dziecko łagodzi strachy rodziców Chcą tego czy nie, rodzice jedynaków są czarnowidzami. Kochają swoje dzieci, ale strach o nie wytwarza w ich głowach najczęściej nieuzasadnione lęki o teraźniejszość i przyszłość pociech. Mówiąc po ludzku, widząc samochód, rodzice wyobrażają sobie wypadek. A będąc nad wodą – utonięcie. Te myśli pozwalają im być zapobiegawczymi, ale znacznie częściej galopują zbyt daleko, w rejony zarezerwowane dla fobii. Posiadanie drugiego dziecka skutecznie łagodzi te strachy. A imaginowanie sobie tragedii i wypadków ustępuje miejsca racjonalnej trosce o dwie rozbiegane pociechy, które absorbują całą uwagę rodziców. Jedynacy nie lubią się dzielić Złościsz się, gdy widzisz, że twój ukochany maluszek nie chce dzielić się z dziećmi znajomych zabawkami. Doprowadza cię do szału, że dzieje się tak, choć ze spokojem i po stokroć kładziesz mu do głowy, że nie wolno być samolubem. Tymczasem rozwiązanie jest prostsze, niż myślisz. Braciszek lub siostrzyczka u boku skuteczniej niż twoje słowa nauczą najstarsze dziecko altruizmu. Choć nie obędzie się bez kilku awantur, nie wymyślono jak dotąd lepszego sposobu na uspołecznienie maluszków, niż zafundowanie im towarzystwa innych dzieci. Moim zdaniem najlepiej rodzeństwa. Dzieci, które mają rodzeństwo są mniej nerwowe Wychowując dwójkę, sprawisz, że starszy maluch będzie mniej nerwowy. Nawet jeśli trudno Ci w to uwierzyć, bo właśnie wróciłeś od znajomych mających dwójkę dzieci, w których domu panował chaos i rozgardiasz, fakty nie kłamią. Z badań wynika, że jedynacy są znacznie bardziej nerwowi od dzieci mających rodzeństwo. Poziom kortyzolu, hormonu stresu, u maluszków chowających się w pojedynkę bywa nawet dwukrotnie wyższy niż u tych, którzy mają młodsze rodzeństwo. Dwoje lub więcej dzieci w twoim domu to, wbrew pozorom, więcej spokoju. I dla nich... i dla Ciebie![CMS_PAGE_BREAK] Rodzice jedynaków są nadopiekuńczy Jak fatalne skutki może mieć nadopiekuńczość, przekonać się można, oglądając wspaniałą pełnometrażową kreskówkę „Gdzie jest Nemo?”. Tata małej rybki ogranicza jej dostęp do wszystkiego, bo nie chce, żeby synkowi stało się coś złego. Uważa, że będzie go lepiej uczył od nauczyciela i zabawiał lepiej od kolegów. Konsekwencje można łatwo przewidzieć. Nemo wymyka się ojcu, bo chce być samodzielny, na własną rękę poznawać świat, co o mało nie doprowadza do tragedii. Posiadanie dwojga lub więcej dzieci skutecznie eliminuje nadopiekuńczość. Miłość, wolny czas, wszystko właściwie, trzeba dzielić, a nie skupiać. Wbrew pozorom daje to wyłącznie pozytywne efekty. Gdyby tata filmowej rybki Nemo miał więcej dzieci, raczej nie popełniłby aż tylu błędów... Zobacz: Czy jesteś nadopiekuńczym ojcem? Rodzeństwo to największy dar dla dziecka Decydując się na kolejnego malucha, sprawiasz swojemu ukochanemu pierworodnemu wielką frajdę. Oczywiście żadna, nawet najdroższa na świecie zabawka nie jest w stanie się z tym równać. Dając dziecku rodzeństwo, uszczęśliwiasz je. Młodszy brat lub siostra najpierw będzie być może tylko kolejną laleczką, małym bobaskiem, któremu nie warto poświęcać zbytniej uwagi, ale potem... Potem będzie przyjacielem i powiernikiem, kimś, na kogo można liczyć w trudnych chwilach i od kogo można oczekiwać pomocy w sprawach błahych i ważnych. Kimś, z kim można będzie do końca życia tworzyć silniejszą więź niż przyjaźń. Miłość w rodzeństwie jest wspaniałą rzeczą, której najbardziej brakuje jedynakom, bo znają ją tylko z opowieści. Przeczytaj: Jak przygotować jedynaka na rodzeństwo Jedynacy trudniej funkcjonują w grupie Jedynacy lepiej niż rodzeństwa dogadują się z dorosłymi. Bywa, że płynniej mówią i szybciej rozwijają się intelektualnie, bo rodzice poświęcają im więcej czasu, często sporo przeznaczają go na czytanie malcowi książeczek. Ale w grupie rówieśników jedynacy radzą sobie zazwyczaj znacznie gorzej. Nie znoszą sprzeciwu, trudniej wypracowują kompromis. Pomyśl tylko: kiedy twoje starsze dziecko stanie się dorosłe, nie będzie przecież żyło w oderwaniu od ludzi, zarówno w pracy, jak i w życiu osobistym. Warto więc przystosowywać malca do życia w zbiorowości od najmłodszych lat. A taką pierwszą zbiorowością może być liczniejsza rodzina. Zobacz: Pomysły na zabawy dla rodzeństwa: chwila wytchnienia dla rodziców Starsze rodzeństwo wyręcza rodziców Być może kolejny temat jest odrobinę krępujący, a na pewno często przemilczany. Dziś, gdy wszyscy coraz więcej pracujemy, a co za tym idzie – mamy coraz mniej czasu, wiele mam i tatusiów dopada stres, że zbyt mało uwagi poświęcają swoim dzieciom. Zajęci w pracy do późnych godzin, stajemy się niestety mimowolnie weekendowymi rodzicami. Powiększenie rodziny nie załatwia problemu, ale przynajmniej trochę go łagodzi. Wieczorem opadasz z sił, ale gdy widzisz, że starsze dziecko zajmuje się młodszym (uczy je najpierw tylko podnosić grzechotkę, z czasem ustawiać klocek na klocku, a potem czytać, rysować i grać w piłkę), wiesz już, że wsparcie, które dostajesz, pomaga te siły przywrócić. Twoje młodsze dziecko jest przecież w najlepszych rękach – swojego brata lub siostry. A starsze? Uczy się tego, co na pewno w życiu mu nie zaszkodzi – kochać i opiekować się kimś młodszym i słabszym od siebie.[CMS_PAGE_BREAK] Podział obowiązków Od najmłodszych lat rodzice części jedynaków mają tendencję do obarczania ich nadmiarem obowiązków. Czasem twierdzą, że to po to, by „nie wychować ich na typowych jedynaków”. Z czasem zaczyna to być nieprzyjemne. Jedynacy muszą sami sprzątać w pokoju, wyrzucać śmieci, robić zakupy. Tymczasem w rodzeństwie dzieci uczą się dzielić obowiązkami, nawet jeśli rodzice ich nie rozdzielają. Po pierwsze sprawia to, że wszyscy czują się lepiej, a po drugie przygotowuje maluchy do tego, co czeka je w przyszłości – do wykonywania obowiązków w grupie, gdzie każdy będzie za coś innego odpowiedzialny. Zobacz: Fajnie mieć rodzeństwo Dwoje dzieci = dwa razy więcej szczęścia „Mógłbym być lepszym tatą” – myślisz czasem, gdy brakuje ci sił i inwencji, jak zabawić malucha. Masz wrażenie, że jedno dziecko to zbyt wiele, a na myśl o dwójce dostajesz gęsiej skórki. Jednak momenty, kiedy pociecha stawia pierwsze kroki, mówi pierwsze słowa, po raz pierwszy przynosi ze szkoły szóstkę czy przedstawia ci swoją sympatię, sprawiają, że jesteś najszczęśliwszym facetem pod słońcem. Z dwójką dzieci, choćbyś czasami opadał z sił, będzie tak, że tych momentów szczęścia będziesz miał dwa razy więcej. Warto, prawda? Społeczeństwo się starzeje Być może ten argument jest nieco pretensjonalny, ale na szczęście wciąż nie brakuje wśród nowoczesnych rodziców tych, którzy kochają swój kraj tak bardzo, jak kochali go ich dziadkowie i pradziadkowie. Otóż w czasach ujemnego przyrostu naturalnego (mniej ludzi pojawia się na świecie, niż z niego odchodzi) posiadanie większej liczby dzieci niż jedno jest jak najbardziej korzystne dla Polski! Nasze społeczeństwo szybko się starzeje i może się okazać, że za kilkanaście, kilkadziesiąt lat, tworzyć je będą głównie emeryci (czyli my), na których świadczenia pracować będą musieli dzisiejsi jedynacy. Mogą temu nie podołać. A więc? Im więcej dzieci, tym lepiej! A dwójka to naprawdę słodkie minimum. Chyba trochę Was przekonałem? Przeczytaj też: Jak wychować jedynaka? 11 zdań, które słyszą rodzice jedynaków
Bycie jedynym dzieckiem nie musi być trudne. To, jakim będzie człowiekiem, w większym stopniu zależy od sposobu wychowania.
Początkowo każdy malec – niezależnie od tego, czy urodził się pierwszy, czy piąty z kolei, chciałby mieć mamę i tatę na wyłączność. Do trzeciego roku życia dziecko nie czuje potrzeby związków z rówieśnikami. Całą swoją emocjonalną uwagę skupia na bezpośrednich opiekunach, czyli rodzicach. Rodzeństwo – nawet jeśli już jest – nabiera dla niego znaczenia dopiero w późniejszym okresie życia, gdy pojawia się chęć wspólnej zabawy z innym dzieckiem. – Nie istnieje problem jedynaka – twierdzi Anna Mieszczanek, doradca rodzinny i mediator, współautorka książki „Jak wychować szczęśliwe dzieci”. – To ewentualnie rodzic czuje, że ma kłopot i musi coś z nim zrobić. Ulega naciskom ciotek, babć, mediów czy książek i zaczyna myśleć, że tak jak mają inni, jest lepiej. A powinniśmy mieć do siebie jako rodziców zaufanie – mamy jedno dziecko, bo tak nam się ułożyło (nie chcemy czy nie możemy mieć więcej) i to jest w porządku. Zalety jedynactwa Malec, który nie ma rodzeństwa, cieszy się zwykle większą uwagą rodziców, lepiej rozwija intelektualnie, bo częściej przebywa w towarzystwie dorosłych. Zawsze może też liczyć na to, że jego problemy zostaną w porę zauważone i że otrzyma pomoc w ich rozwiązaniu. – Rodzice jedynaka mają więcej cierpliwości i czasu dla niego, bo jemu przypada cała pula ich zainteresowania, którą w przypadku posiadania kilkorga dzieci muszą podzielić – podkreśla autorka książki. Uczenie dziecka partnerskich stosunków bywa odbierane przez otoczenie jako rozpuszczanie dziecka. O jedynakach zwykło się mówić, że są skoncentrowani na sobie i nie potrafią dostosować się do życia w grupie. – Dziecko, które wyniosło z domu szacunek do samego siebie, bo rodzice poświęcili więcej uwagi, by w nim go zbudować, będzie oczekiwało takiej postawy także poza domem – prostuje obiegową opinię Anna Mieszczanek. – Kłopot z tym ma nie dziecko, ale dorośli, który nie traktują go w sposób partnerski. Ono uczy się w domu, że może mieć inne zdanie niż rodzice i że jest to brane pod uwagę. Jednocześnie zdobywa wiedzę, że samo także musi czasami uznać racje dorosłych, a w pewnych sytuacjach, nawet nie zgadzając się z nimi, zrezygnować z własnych oczekiwań. To bardzo zaprocentuje w późniejszym życiu. Wbrew pozorom, liczna rodzina nie zapewnia demokratycznego stylu życia w takim stopniu, jak model 2+1. W wielodzietnych rodzinach rodzice często nie mają czasu, by szczegółowo wyjaśniać dzieciom powody, jakimi się kierują. Przy licznej gromadce rodzi się wręcz tendencja do silnej polaryzacji. Rodzice i dzieci to dwa odrębne światy. Bracia i siostry więcej uczą się od siebie niż od dorosłych. Młodsze dzieci naśladują raczej starsze rodzeństwo niż rodziców. Ma to swoje dobre strony: lepiej czują się z równolatkami i łatwiej odnajdują swoje miejsce w grupie rówieśników – ale też i złe: często tym miejscem jest ostatni rząd. [CMS_PAGE_BREAK] – Dlatego jedynacy są tak potrzebni otoczeniu – podkreśla Anna Mieszczanek. – Jedynak, który w przedszkolu domaga się, aby traktować go jako osobę, a nie trybik w maszynie, działa nie tylko na swoją korzyść. Wymusza zmianę w traktowaniu wszystkich dzieci, którym należy się – każdemu z osobna – uwaga i szacunek. To długotrwały proces, panie w przedszkolach niechętnie zmieniają swoje nastawienie, ale im więcej jedynaków w grupie, tym większe prawdopodobieństwo, że te zmiany zajdą. Daj jedynakowi wsparcie Nic tak nie boli młodej matki, jak pełne nagany stwierdzenie „to pewnie jedynak?”, którym obce osoby komentują nie zawsze właściwe zachowanie dziecka. – To wielka wartość, że dziecko potrafi wyrażać wprost swoje uczucia i nie boi się konsekwencji okazywania złości czy niezadowolenia. Uczy się w ten sposób, że ma prawo do ich odczuwania, tak jak rodzice czy inni dorośli – mówi Anna Mieszczanek. – Dając sobie to prawo (jak każde inne), będzie dawał je także osobom ze swojego otoczenia – kolegom, a później także partnerowi. Bardzo ważne jest, aby w takiej sytuacji nie cofnąć się i nie stanąć przeciwko dziecku, które „przynosi wstyd”. Nie dać się wciągnąć w grę: dorośli kontra dzieci. – Jeśli odczuwamy wstyd jako rodzice, to zastanówmy się, o co tak naprawdę nam chodzi – zachęca Anna Mieszczanek. – Każdy z nas ma w sobie tzw. wewnętrznego krytyka, głos, który odzywa się w różnych sytuacjach. Dlaczego go słyszymy, czego się boimy? Skąd w nas to przekonanie, że robimy coś nie tak, że źle wychowujemy czy sami jesteśmy nie tacy? Skupiając się na sobie, na tym, jak zachowuje się nasze ciało w takich sytuacjach, dowiadujemy się tego, co nas ogranicza i co ze sposobu, w jaki sposób zostaliśmy wychowani, przeszkadza nam w obecnym życiu. Paradoksalnie, skupiając się na sobie, dajemy więcej miejsca swojemu dziecku, bo odkrywając źródło lęku, nie stawiamy przed dzieckiem niepotrzebnych wymagań (bądź grzeczny, bo co babcia sobie o nas pomyśli!). Pozwól mu wybierać – Nie ma nic złego w tym, że dziecko chce stanąć na piedestale – uspokaja Anna Mieszczanek. – To w nas, dorosłych, jest obawa przed tym, by nasze dziecko nie zostało uznane za typowego jedynaka. Jeśli dobrze się tam czuje, to wszystko jest w porządku. Jeśli nie, wybierze sobie inne miejsce. To nam się wydaje, że możemy sterować życiem naszych dzieci, wybierać za nie, planować. Trochę tak, ale w niewielkim stopniu. Dziecko intuicyjnie wyczuwa, co dla niego jest najlepsze. I trzeba mu pozwolić na podążanie własną drogą. Bardzo często rodzice jedynaków z obawą patrzą na to, jak ich dziecko rozpycha się wśród rówieśników, zakreśla własne terytorium – to jest moje, nie ruszaj tego, albo decyduje: ma być tak, jak ja mówię. Niepotrzebnie, mali jedynacy wcale nie są bardziej egoistyczni niż ich rówieśnicy mający rodzeństwo. Tyle tylko, że dzieci w rodzinach, gdzie jest ich więcej, te przepychanki ćwiczą w domu. Jedynak musi na zewnątrz sprawdzać, jak rówieśnicy reagują na niego. Dlatego częściej zachowuje się w ten sposób w przedszkolu czy na wielkim rodzinnym przyjęciu. Prawdą jest natomiast to, że potrzebuje on większej przestrzeni niż jego rówieśnik urodzony jako drugi czy trzeci, od najmłodszych lat przyzwyczajony do tego, że dzieli z kimś uwagę rodziców, pokój i zabawki. – Mały człowiek musi sam sprawdzić, jak inni reagują na niego – tłumaczy Anna Mieszczanek. – W pewnym momencie zacznie wyciągać z tego wnioski. Dajmy dziecku przestrzeń, by samo sprawdziło, jak jest dobrze, a jak gorzej, bez rodzicielskich wyobrażeń i nadopiekuńczości. Wtedy wychowamy naprawdę szczęśliwe dziecko. I za kilka lat być może nabierzemy ochoty, by to powtórzyć z kolejnym jedynakiem. Psycholodzy twierdzą bowiem, że jeśli różnica między dziećmi jest większa niż 7 lat, to bliższy kontakt emocjonalny nawiążą one dopiero w późniejszym wieku. Przez pierwsze lata rodzice mają w domu dwoje jedynaków. I nie jest to wcale złe rozwiązanie. [CMS_PAGE_BREAK] Nie wierz obiegowym opiniom i... - ...chwal swojego jedynaka. Mów mu, jaki jest świetny, a przy okazji podkreślaj, że dla każdego taty i każdej mamy jego dziecko jest wspaniałe. Maluch, który nie jest chwalony, nie będzie umiał w przyszłości zbudować związku, gdyż nie będzie miał zaufania do siebie. - ...ufaj sobie – nie bój się swoich potrzeb. Jeśli chcesz mieć jedno dziecko – nie ma w tym nic złego. Nie musisz mieć poczucia winy ani wobec swojej pociechy, ani wobec innych. Nikogo (zwłaszcza dziecka) tym nie krzywdzisz. - ...nie oceniaj go przez pryzmat jedynactwa. Twój malec jest indywidualnością, nie ma drugiego takiego dziecka na świecie. Fakt, że nie ma rodzeństwa, jest jednym z wielu, które wpływają na jego charakter, i to bynajmniej nie decydującym. - ...pamiętaj, że niczego nie musisz mu rekompensować, a zwłaszcza braku rodzeństwa. Nie ma nic złego w tym, że wyślesz go do przedszkola, a gdy będzie starszy, na kolonie czy obóz, czy raz w tygodniu zostawisz z opiekunką, żeby wyjść z mężem na kolację czy do teatru. Tak jak twój malec potrzebuje czasu tylko dla siebie, tak ty masz prawo do odpoczynku od macierzyństwa. Dlaczego tylko jedno? - Względy ekonomiczne Lęk przed utratą pracy czy brak własnego mieszkania nie sprzyja podejmowaniu decyzji o licznej rodzinie. Nie jest też łatwo godzić pracę zawodową z wychowywaniem dzieci, zwłaszcza kobiecie. Zmienia się rynek pracy, wzrasta zapotrzebowanie na wykształconych specjalistów, dlatego rodzice muszą się liczyć z tym, że przez wiele lat będą musieli wydać sporo pieniędzy na edukację. - Traumatyczne wspomnienia z porodu Zdarza się, że kobieta decyzję o posiadaniu jednego dziecka podejmuje dopiero po jego urodzeniu. Wcześniej planowała na przykład dwoje, ale poród był dla niej tak trudnym przeżyciem, że nie chciałaby przeżywać tego po raz drugi. Zwykle wstydzi się do tego przyznać, bo wmawia się jej, że tak musi być, i ma – często nawet nieuświadomione – poczucie winy. Z porodu, naturalnego zjawiska, zrobiono przypadek medyczny. Lekarze odbierają matce wiarę w siebie i decydują za nią, jak poród ma przebiegać – zwraca uwagę Anna Mieszczanek. – A przecież to nie musi tak być. Zdrowa, odpowiednio przygotowana kobieta może urodzić w domu tylko przy pomocy położnej. Rok temu tak rodziła moja córka. - Brak wiary w siebie jako rodziców Także pierwsze lata z maleństwem mogą okazać się trudną próbą – zmienia się wszystko, nie tylko dotychczasowy tryb życia, ale też rozkład uczuć w rodzinie. Przybywa nowy człowiek, który wymaga opieki. Myśl o tym, że ta krucha istotka jest od nas całkowicie zależna i to, co w nią włożymy, wyjmiemy, gdy dorośnie, dla niektórych rodziców bywa paraliżująca. Zwłaszcza dla młodych mam, które z każdej strony pouczane są, jak powinny wychowywać dziecko, a później rozliczane przez wychowawczynie w przedszkolu, nauczycieli w szkole i dalszą rodzinę z zachowania i postępów dziecka. - Obawa przed samotnym macierzyństwem Lęk przed pozostaniem samej z dzieckiem jest kolejnym argumentem za tym, by mieć tylko jedno dziecko. Wzrasta liczba rozwodów, a jednocześnie znacznie zmalały szanse na pomoc państwa, gdy ojciec dziecka nie łoży na jego utrzymanie. Także wysokość alimentów zwykle tylko w nikłym stopniu pokrywa rzeczywiste potrzeby dzieci. To ważkie argumenty, z którymi trzeba się liczyć. Branie ich pod uwagę dowodzi trzeźwej oceny sytuacji i liczenia się nie tylko z własnymi pragnieniami, ale też twardymi wymogami rzeczywistości. - Uważne rodzicielstwo, czyli chęć wychowania dobrego, szczęśliwego człowieka. Zdając sobie sprawę, że mamy ograniczone możliwości, coraz więcej młodych małżeństw decyduje się na jedno dziecko, bo czują się odpowiedzialne nie tylko za socjalne bezpieczeństwo dziecka, ale też za sposób, w jaki je wychowują. Poświęcają mu swój czas, traktują jak partnera i z szacunkiem odnoszą się do jego licznych i naprawdę ogromnych w tym wieku potrzeb emocjonalnych.