Pani w przedszkolu ukarała dziecko: aż włos się jeży! „Rodzice powinni mi dziękować”
Mam już dość bycia ocenianą przez pryzmat „bezstresowego wychowania”, które wyrządza dzieciom ogromną krzywdę. Ostatnio w mojej grupie doszło do sytuacji, która wywołała oburzenie jednej z matek, a ja uważam, że postąpiłam słusznie i rodzice powinni mi dziękować, zamiast słać skargi do dyrekcji.
Wszystko zaczęło się podczas sprzątania zabawek przed obiadem. Mały Staś, który od początku roku ma problem z jakimkolwiek podporządkowaniem się zasadom, po prostu rzucił klockami o ścianę i oświadczył, że on nie będzie sprzątać, bo od tego jest pani. Gdy inne dzieci pracowicie układały misie na półkach, on biegał między nimi, przeszkadzając i niszcząc ich pracę. Nie mogłam pozwolić na taką anarchię, więc po kilku prośbach i ostrzeżeniach, zastosowałam konkretną konsekwencję: posadziłam Stasia na krzesełku w odosobnieniu, z dala od grupy, dopóki nie zrozumie, że wspólna zabawa oznacza też wspólne obowiązki. Siedział tam dziesięć minut, płakał i krzyczał, ale ja byłam nieugięta, bo moją rolą nie jest bycie służącą, tylko nauczycielem, który przygotowuje te dzieci do życia w społeczeństwie. Przedszkole to nie plac zabaw, ale nauka życia w grupie Wielu rodziców dzisiaj myśli, że przedszkole to miejsce, gdzie ich pociechy mają być tylko szczęśliwe i wiecznie bawić się bez żadnych ograniczeń. Nic bardziej mylnego − to właśnie tutaj dzieci po raz pierwszy zderzają się z rzeczywistością, w której nie są pępkiem świata. Jeśli Staś nie nauczy się teraz, że po zabawie trzeba posprzątać, to co on zrobi w szkole? Co zrobi w pracy? Moja surowa metoda odizolowania go od zabawy miała go nauczyć, że brak współpracy niesie za sobą realne skutki. Nie robię tego złośliwie, robię to z troski o jego przyszłość. Dziecko musi zrozumieć, że grupa to wspólnota, w której każdy ma swoje prawa, ale i obowiązki, a ignorowanie zasad wyklucza z radosnego uczestnictwa w życiu tej wspólnoty. Skoro rodzice nie uczą sprzątania w domu, ja muszę to zrobić Najsmutniejsze w tej całej historii jest to, że Staś przyniósł takie zachowanie z domu. Kiedy rozmawiałam z jego mamą, usłyszałam, że on jest jeszcze mały i w domu wszystko zbierają za niego rodzice, żeby go nie stresować. To jest proszenie się o kłopoty! Jeśli rodzice wyręczają dziecko we wszystkim, hodują małego egoistę, który nie szanuje pracy innych ludzi. Ja w przedszkolu mam pod opieką dwadzieścioro pięcioro dzieci i nie mam zamiaru sprzątać za każdego leniuszka, bo rodzice boją się postawić granice. Powinni mi dziękować, że ja to robię za nich, że mam odwagę być tą złą panią, która wymaga. Wyręczam ich w najtrudniejszej części wychowania − w nauce dyscypliny i systematyczności, której najwyraźniej w ich domu brakuje. Konsekwencja w wychowaniu to nie przemoc, to ratunek dla dziecka Matka Stasia oskarżyła mnie o to, że dziecko się stresuje i płacze przez panią. Oczywiście, że płacze − płacze, bo pierwszy raz ktoś powiedział mu „nie” i wyciągnął konsekwencje z jego agresywnego zachowania. To nie jest trauma, to jest nauka radzenia sobie z frustracją. Dzisiejsze dzieci są kruche jak szkło, bo dorośli boją się ich łez. Ja natomiast uważam, że lepiej, by Staś popłakał teraz na krzesełku w przedszkolu, niż żeby w wieku dwudziestu lat nie potrafił odnaleźć się w dorosłym życiu, bo nikt nigdy nie nauczył go szacunku do zasad. Rodzice powinni zrozumieć, że moja surowość to nie brak serca, ale najwyższa forma odpowiedzialności za ich dzieci. Zamiast się obrażać, niech zaczną ze mną współpracować, bo gramy do jednej bramki, a sprzątanie klocków to dopiero początek drogi do stania się porządnym człowiekiem. Proszę redakcję o nagłośnienie tego problemu. Przestańmy bać się dyscypliny w przedszkolach. Nauczyciel, który wymaga, to skarb, a nie wróg rodziny, bo to my naprawiamy błędy wychowawcze, których rodzice nie chcą zauważyć u siebie w domu. Pozdrawiam serdecznie, ciocia Asia Komentarz Redakcji: Dziękujemy za ten szczery i bez wątpienia kontrowersyjny list, który dotyka jednego z największych wyzwań współczesnej edukacji: gdzie kończy się nauka zasad, a zaczyna naruszanie godności dziecka? Choć w pełni zgadzamy się, że nauka sprzątania i odpowiedzialności za wspólną przestrzeń jest kluczowa, to jako redakcja wierzymy, że metody oparte na izolacji i zawstydzaniu dziecka budzą uzasadniony niepokój. Współczesna psychologia dziecięca odchodzi od kar typu „krzesełko przemyśleń” czy odosobnienie, wskazując, że dla malucha w wieku przedszkolnym taka sytuacja jest nie tyle lekcją porządku, co komunikatem: „Kiedy sprawiasz trudność, zostajesz odrzucony”. Lęk i poczucie osamotnienia rzadko uczą autentycznej współpracy − częściej budują opór lub lękową uległość. Prawdziwy autorytet nauczyciela buduje się na relacji, a nie na sile. Warto zadać sobie kilka pytań: Czy izolacja uczy sprzątania? Dziecko dowiaduje się, jak unikać kary, ale niekoniecznie rozumie, dlaczego warto dbać o porządek. Wspólny front z rodzicami. Skuteczne wychowanie wymaga dialogu, a nie wyręczania rodziców. Czy nie lepiej byłoby wspólnie ustalić plan motywacyjny dla Stasia? Emocje zamiast buntu. Często za odmową sprzątania kryje się zmęczenie lub przebodźcowanie. Może warto poszukać przyczyny, zamiast od razu stosować rygor? Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Zobaczyła menu w przedszkolu i aż usiadła. „Za tę mamałygę płacę 500 zł miesięcznie?!”
W latach 90. uznawano je za normę. Oto 3 „metody wychowawcze”, których nigdy nie wolno stosować
Wiele osób wspomina lata 90. z rozrzewnieniem, ale w domowym wychowaniu często panowały zasady, których dziś nie da się obronić. Zaskakujące, jak długo te metody uchodziły za „normalne”, choć w praktyce zostawiały po sobie ciszę, napięcie i strach.
Lata 90. w Polsce były czasem wielkiej zmiany, chaosu i zmęczenia dorosłych. Wychowywano „twardą ręką”, bo tak robiono od pokoleń, a słowo „granice” kojarzyło się bardziej z geografią niż z emocjami. Dziś mamy więcej wiedzy o rozwoju dziecka i wiemy, że kara ma sens tylko wtedy, gdy uczy, a nie łamie. Te trzy praktyki karania dzieci wracają w rozmowach najczęściej i za każdym razem brzmią jak coś z innej epoki. Klapsy i „pasek” w wychowaniu w latach 90. Najbardziej bolesna klasyka tamtych lat to klaps, a w wersji bardziej drastycznej także pasek. Wiele osób mówi dziś o tym lekko, jak o domowym narzędziu wychowawczym, które „stawia do pionu”. Problem w tym, że dziecko nie uczyło się wtedy odpowiedzialności, tylko unikania bólu i ryzyka. W praktyce zapamiętywało jedno: silniejszy ma rację. Klaps bywał szybki, impulsywny, podkręcony bezsilnością dorosłego. Pasek bywał demonstracją, pokazem władzy i sposobem na rozładowanie napięcia. Dziś trudno to nazwać inaczej niż przemocą, nawet jeśli intencją miało być „wychowanie na ludzi”. W dłuższej perspektywie takie kary podkopują zaufanie, uczą ukrywania prawdy i budują relację opartą na strachu, nie na bliskości. Stanie w kącie, czyli kara fizyczna bez śladów Druga metoda to pozornie „łagodna” wersja kary fizycznej: stanie w kącie przez długie minuty, nieraz w upokarzających warunkach, czasem na grochu. Ta kara nie zostawiała siniaków, więc łatwo było ją usprawiedliwiać. Zostawiała jednak coś innego: poczucie samotności, wstydu i przekonanie, że emocje są problemem, który trzeba przeczekać w izolacji. Dziecko, które trafiało do kąta, rzadko rozumiało, co konkretnie zrobiło źle. Rozumiało za to, że dorosły odcina je od relacji. A relacja jest dla dziecka podstawowym „systemem bezpieczeństwa”. Zamiast rozmowy pojawiał się chłód. Zamiast nauki regulacji emocji pojawiała się presja, żeby nie płakać i „nie robić scen”. Zawstydzanie, porównywanie i „publiczna dyscyplina” w domu i poza nim Trzecią karą, o której wiele osób mówi dziś z niesmakiem, było zawstydzanie. Teksty w stylu „Zobacz, jak inni potrafią”, „Wstyd mi za ciebie”, „Co ludzie powiedzą” brzmiały w domach, szkołach i na klatkach schodowych. Niby nie było ręki podniesionej na dziecko, ale była przemoc słowem i oceną, często przy świadkach. Zawstydzanie działa jak krótki bat, bo chwilowo dziecko zamiera i przestaje „sprawiać kłopot”. Tyle że w środku zostaje samotne z poczuciem, że jest „jakieś” nie takie, a nie że zrobiło coś niewłaściwego. Różnica jest ogromna. Kiedy krytykuje się zachowanie, można je poprawić. Kiedy piętnuje się dziecko, zostaje mu już tylko udawać, chować się albo walczyć. Sygnały, że kara szkodzi bardziej niż uczy: Dziecko zaczyna kłamać z automatu. Nie dlatego, że jest „sprytne”, tylko dlatego, że próbuje uniknąć lęku i konsekwencji, które kojarzą mu się z upokorzeniem lub bólem. Pojawia się wycofanie albo nadmierna uległość. Cisza nie zawsze oznacza spokój. Czasem to strategia przetrwania, kiedy dziecko przestaje wierzyć, że rozmowa coś zmieni. Wybuchy złości narastają zamiast słabnąć. Kara tłumi objawy, ale nie uczy regulacji emocji, więc napięcie wraca ze zdwojoną siłą. Dolegliwości „z brzucha” i z głowy. Bóle brzucha, nudności, problemy ze snem często są językiem stresu, gdy dziecko nie umie nazwać tego, co przeżywa. Relacja opiera się na kontroli, nie na zaufaniu. Jeśli dziecko współpracuje wyłącznie wtedy, gdy dorosły patrzy, to znak, że nie buduje się odpowiedzialności, tylko system unikania kary. Dzisiaj coraz częściej wybieramy konsekwencje, które mają sens: naturalne następstwa, naprawianie szkody, jasne zasady, rozmowę o emocjach. To nie jest „bezstresowe wychowanie”, tylko mądrzejsze. I choć wiele osób z naszego pokolenia słyszy w głowie dawne hasła, da się je zatrzymać w pół zdania i wybrać inaczej, spokojniej, z większym szacunkiem dla dziecka i dla siebie. Zobacz też: 5 bajek, przy których dziecko rozwija się książkowo. Możesz je włączać z czystym sumieniem
Stawianie dziecka do kąta to barbarzyństwo. „Nigdy nie zrobię tego mojemu synowi”
Pani Sylwia napisała do naszej redakcji list, w którym opisała scenę, jaka rozegrała się w sali zabaw. To, co zobaczyła, skłoniło ją do szczerego wyznania i refleksji o tym, jak wychowujemy dzieci.
Pani Sylwia relacjonuje sytuację, którą zaobserwowała w zwykłe popołudnie w sali zabaw. Wszystko wyglądało spokojnie, aż jedna z mam postanowiła – jak pisze autorka – „postawić dziecko do kąta za to, że wylało sok”. Chłopiec miał nie więcej niż cztery lata. „Stał z twarzą do ściany, jakby zrobił coś strasznego” „Stał z twarzą do ściany, skulony, a ja czułam, jak serce mi się łamie” – opowiada w swoim liście. Metoda „stawiania do kąta” od lat budzi emocje. Jeszcze do niedawna uznawano ją za łagodniejszą wersję kary, inną od krzyku i kar cielesnych, więc teoretycznie „bezpieczną”. Jednak coraz więcej psychologów podkreśla, że dla małego dziecka to upokarzające i niezrozumiałe doświadczenie. Ono nie łączy swoich zachowań z narzuconą karą, za to odczuwa wstyd i odrzucenie. „Czego uczą się nasze dzieci, kiedy dajemy im karę izolacji? Kara izolacyjna uczy: 'Kiedy zrobisz coś, czego nie lubię, odrzucę cię'. Uczy dzieci, że kiedy mają trudności, nie chcemy być w ich pobliżu, dopóki nie będą zachowywać się w sposób, który nam odpowiada. Psychologowie nazywają to 'warunkową pozytywną uwagą'” − pisze ekspert ds. rodzicielstwa dr Justin Coulson na łamach Insitute for Family Studies. Kara nie uczy, tylko rani W liście naszej poruszonej czytelniczki czytamy dalej: „Matka stała obok, patrzyła w telefon, a jej synek próbował odwrócić się choć na chwilę. Płakał bezgłośnie. Wtedy pomyślałam: nigdy nie zrobię tego mojemu synowi”. Autorka listu zaznacza, że nie ocenia innych rodziców, lecz ta jedna scena stała się dla niej przełomowa. „Wiem, jak trudno opanować złość. Sama mam temperament. Ale kiedy zobaczyłam jego twarz, zrozumiałam, że kara wstydu nie ma sensu” – pisze. Eksperci podkreślają, że małe dzieci nie uczą się w stresie. Wyrzuty, groźby i stawianie w kącie mogą przynieść odwrotny efekt – zamiast refleksji pojawia się poczucie bycia gorszym. A to prosta droga do utrwalania w dziecku lęku i niepewności. „Stawiając dzieci w kącie, sprawiamy, że czują się bezwartościowe, ponieważ ignorujemy ich potrzeby w chwili, gdy najbardziej nas potrzebują” − dodaje dr Coulson. Autorka listu napisała jeszcze jedno zdanie, które mocno wybrzmiało w naszej redakcji: „Jeśli chcę, żeby mój syn potrafił mówić o emocjach i ufał mi, to nie mogę go zawstydzać, kiedy sam sobie z emocjami nie radzi”. Czas na rozmowę zamiast kar Psycholodzy zauważają, że problem nie tkwi w złych intencjach rodziców, tylko w braku narzędzi. Wielu powtarza modele znane z własnych domów. Tymczasem współczesna pedagogika zachęca do innego podejścia – rozmowy, nazwania emocji i wspólnego szukania rozwiązań. Autorka listu kończy: „Każde dziecko potrzebuje kogoś, kto je wesprze, kiedy zrobi błąd. Ja chcę być właśnie taką mamą”. To jedno zdarzenie stało się dla niej impulsem, żeby inaczej patrzeć na rodzicielstwo. I choć nikt nie jest idealny, historie takie jak ta przypominają, że dzieci zasługują na szacunek i bliskość również wtedy, gdy zachowują się trudniej. Źródło: ifstudies.org Zobacz też: Toksyczni rodzice rujnują życie dziecka. Po tych 10 zdaniach trudno się podnieść
Dorota Zawadzka nie wytrzymała! Uprzedza: „Zrobię publiczną drakę. Matki, co z Wami?”
Dorota Zawadzka uprzedza, że jeśli jeszcze raz zobaczy tę skandaliczną reakcję matek, zrobi publiczną drakę. Psycholożce chodzi o to, jak zachowują się mamy, gdy dziecko wywróci się i płacze…
Na swoim profilu na Facebooku Dorota Zawadzka opublikowała wymowny wpis. Nie ma żadnych wątpliwości, co sądzi na temat karania dzieci za potykanie się, przewracanie i płacz… Dorota Zawadzka: „Tak NIE WOLNO” Wiele wskazuje na to, że to naprawdę pierwsze i ostatnie ostrzeżenie ze strony oburzonej psycholożki. „Jeśli jeszcze raz spotkam matkę, która w momencie, gdy jej małe dziecko się potknie i przewróci, i często płacze – uderzy je za to, to zdobię jej publicznie drakę” – napisała Dorota Zawadzka. Nie ma wątpliwości, że takie zachowanie matek jest karygodne i niedopuszczalne. Psycholożka podkreśla, że niniejszym wpisem chce powiedzieć na ucho każdej matce, która bije dziecko za to, że się potknęło, przewróciło, płacze, że: „tak NIE WOLNO. Że proszę, by tak nie robiła”. „Ludzie, matki, co z wami?” Dorota Zawadzka dodaje, że jeśli chodzi o tego typu sytuacje, nie ma mowy o żadnych usprawiedliwieniach. „Tylko dziś widziałam dwie takie sytuacje. Ludzie, matki, co z wami? I nie piszcie mi tu żadnych usprawiedliwień, że matka też ma prawo do nerwów, że dziecko pewnie robi, co chce, że wyrwałam z kontekstu. Wrrr”. W komentarzach trudno o głos rodzica, który próbowałby tłumaczyć klapsy za dziecięce potknięcia. „Trzeba sprzedać kopa za karę” Osoby komentujące wpis Doroty Zawadzkiej nie kryją oburzenia. Wśród komentarzy pojawiły się nawet propozycje, jak można ukarać mamę, która wyżywa się na dziecku za jego problemy z chodzeniem czy płacz. Choć nie są to odpowiednie reakcje – przemoc rodzi przemoc, nie należy jej stosować! – widać, że wpis psycholożki wywołał emocje wśród internautek: „Szok. Trzeba jej podstawić nogę i jak się przewróci, to sprzedać kopa za karę. Skąd się biorą tacy ludzie?”; „Mam nadzieję, że na starość, jak ta matka upadnie, jej dziecko ją podniesie i kopnie w d…! Przecież uczyło się od najlepszej! Wstyd, jak tak można”; „W takich sytuacjach zastanawiam się, co robi z dzieckiem w domu, jeśli publicznie postępuje w ten sposób. I żeby było sprawiedliwie, nie tylko matki, ale ojcowie i babcie też (dziadków nie widziałam)”. Przemoc NIGDY nie jest rozwiązaniem, a reakcja Doroty Zawadzkiej jest całkowicie zrozumiała. Dziecko potrzebuje bliskości, opieki i wsparcia rodzica, nie krzyku czy, co gorsza, klapsa. Tak, klaps to bicie, a bicie to przemoc. Źródło: FB/Dorota Zawadzka Piszemy też o: „Moje dziecko zachowuje się jak dzikus. Wstydzę się, więc na urlopie unikam knajp” [LIST DO REDAKCJI] Nauczyciele w przedszkolu znęcali się nad dziećmi. Jest akt oskarżenia Urodziło się dziecko z czterema rękoma i czterema nogami
Kary dla dzieci – jak karać dziecko za złe zachowanie? [WIDEO]
Wymierzenie kary dla dzieci uznawane jest przez wielu rodziców za jedyny sposób na wyegzekwowanie stosownego zachowania. Neuropsycholog dziecięcy Dominika Słomińska tłumaczy, że nie jest to jednak najlepsza metoda wychowawcza. Kara to nie to samo, co konsekwencja.
Dbanie o prawidłowy rozwój emocjonalny dziecka nie jest najłatwiejszą sprawą, ale można się tego nauczyć. Dominika Słomińska, neuropsycholog dziecięcy, wyjasnia, dlaczego konsekwencje są o wiele lepsze w wychowywaniu niż kary dla dzieci. Kary dla dzieci a konsekwencje Ekspertka podkreśla, że należy odróżniać karę od konsekwencji. „Konsekwencja jest cudownym narzędziem wychowawczym, kara – niekonieczne. Kara powoduje, że dziecko nie będzie prezentować danego zachowania w obecności osoby, która karze, natomiast w pozostałym czasie może to zachowanie prezentować. Natomiast konsekwencja jest wtedy, kiedy dziecko świadomie podejmuje działanie i jest świadome poniesienia konsekwencji” – tłumaczy psycholog. Jak karać dziecko za złe zachowanie? Rodzice mówią często, że muszą karać dziecko, gdy źle się zachowa, bo inaczej będzie robiło, co chciało. Owszem, nie należy pobłażać niewłaściwemu zachowaniu, natomiast lepszym sposobem od wymierzenia nieadekwatnej kary do czynu jest wyciągnięcie bardzo konkretnej, realnej i adekwatnej konsekwencji danego zachowania. Zobacz także: Dlaczego surowe zachowanie prowokuje dzieci do kłamstwa? Konsekwencja kontra kara dla dziecka: przykłady Neuropsycholog Dominika Słomińska pokazuje na przykładzie, na czym polega różnica. Wyobraźmy sobie sytuację, że dziecko gra w piłkę w domu, czego nie wolno mu robić. „Mama mówi: «nie graj w piłkę, bo zbijesz mi wazon». Ale dziecko nie słucha mamy, dalej gra w piłkę i tłucze ten wazon. I mama wtedy, w przypływie wściekłości mówi: «mówiłam ci, że zbijesz ten wazon, oddaj mi swoje kieszonkowe, nie będziesz oglądać przez tydzień telewizji i nie pójdziesz na urodziny do koleżanki» – to jest kara i dziecko nie będzie grać w piłkę przy mamie, bo wie, że u mamy to powoduje złość. Natomiast jeżeli mama powie: «słuchaj, u nas w domu nie gra się w piłkę, możesz stłuc wazon. Jeżeli tak się zdarzy, będziesz musiał odkupić ten wazon ze swojego kieszonkowego». I jeżeli dziecko będzie uprzedzone o tej konsekwencji i mimo wszystko będzie grać w piłkę, i zbije wazon, to poniesie naturalną konsekwencję ze swojego zachowania i samo przyniesie kieszonkowe i odkupi wazon”. Konsekwencje i kary dla dzieci: czym się różnią? W karaniu dziecka za złe zachowanie chodzi o to, by wymusić na nim zmianę postępowania bez jego własnej refleksji o tym, czy jest to rzeczywiście niewłaściwe zachowanie, czy wręcz przeciwnie. Dziecko przestaje robić rzeczy, na które mu nie pozwalamy, nie dlatego, że widzi, że są złe, ale dlatego, że nie chce powodować naszego wzburzenia. Konsekwencja natomiast pozwala dziecku na zrozumienie, że rzeczywiście to, co robi, może mieć negatywne skutki, które w dodatku samo musi ponieść. Uświadomienie sobie tego daje większe szanse na przyszłość, że podobna sytuacja się nie powtórzy. Jak dbać o rozwój emocjonalny dziecka? Ważne jest, żeby na co dzień nazywać emocje zarówno dziecka, jak i swoje. Przydatne jest stosowanie takich zwrotów, jak: jestem dumna, podoba mi się, jesteś dzielnym przedszkolakiem, potrafisz samodzielnie zjeść obiad, jestem bardzo zadowolona, widzę, że jesteś zły, widzę, że jesteś zawstydzony, domyślam się, że jesteś smutny. „Takie nazywanie emocji uczy dziecko rozpoznawania tych emocji, a w konsekwencji łatwiejszego pokazywania ich światu” – podkreśla ekspertka. Zobacz także: Time-out: metoda wychowawcza, czy kara dla dziecka? Jak zdyscyplinować dziecko bez klapsa? Czy można nagradzać dzieci słodyczami i karać ich brakiem?
Wychowanie dzieci bez nagród i kar? – wywiad z ekspertem
Małgorzata Musiał, pedagożka, mama trójki dzieci i autorka bloga Dobrarelacja.pl, o nagrodach i karach w rodzinie. Ta rozmowa otwiera oczy!
Czy kary są konieczne w wychowaniu dziecka? A nagrody? No właśnie ani jedne, ani drugie! – mówi pedagożka, Małgorzata Musiał, autorka książki „Dobra relacja. Skrzynka z narzędziami dla współczesnej rodziny”. Rozmawiamy o tym, na co zwracać uwagę w relacjach z dzieckiem. Małgorzata Musiał – pedagog, żona i mama trójki dzieci. Prowadzi warsztaty, szkolenia i indywidualne konsultacje, jest również jednym z niewielu w Polsce mentorów grup SAFE, programu wspomagającego budowanie bezpiecznej więzi między rodzicami a dziećmi. Autorka bloga DobraRelacja.pl Kto odpowiada za relacje w rodzinie? Małgorzata Musiał: Rodzice. To moje przekonanie ma dużo wspólnego ze zdaniem Jespera Juula (duński terapeuta rodzinny i pedagog – przyp. red.), który kiedyś stwierdził, że to rodzice i wyłącznie rodzice odpowiadają za atmosferę w domu. Mówiąc jednak o relacjach, chciałabym jednak zostawić taki margines, że jeśli z jakimś dzieckiem mamy trudne relacje, to wcale nie musi to znaczyć, że robimy coś źle. Bo na dziecko wpływają różne czynniki, np. genetyczne. Jeśli np. ono nie umie wyrażać emocji w społecznie akceptowalny sposób, to przecież nie musi znaczyć, że rodzice popełnili gdzieś błąd. Na swoim blogu piszesz o budowaniu dobrej relacji z dzieckiem, bez nagród, kar i bez oceniania. Zastanawiam się, czy naprawdę taka ścieżka jest możliwa? I czy w ogóle można się nauczyć czegoś tak abstrakcyjnego jak budowanie relacji? Jestem przekonana, że ścieżka, którą wskazuję, jest dostępna dla wszystkich, bez względu na to, czy ktoś jest cierpliwy, opanowany, refleksyjny, czy porywczy, wybuchowy i jest mu trudniej się opanować w trudnych sytuacjach. Ja sama mam bardzo dynamiczny temperament choleryka, więc jeśli ja daję radę, to głęboko wierzę, że większości ludzi także jest w stanie. A odpowiadając na to, czy dobrej relacji można się nauczyć, to chciałabym powiedzieć, że chociaż często nam się wydaje, że to, jacy jesteśmy, jest nam dane raz na zawsze, jestem zdania, że naprawdę wielu rzeczy możemy się nauczyć. Możemy zmieniać różne wzorce wyniesione z domu i schematy, którymi nasiąknęliśmy w dzieciństwie. Zresztą takie są też doniesienia neurobiologii. Naukowcy są pewni, że mózg jest plastyczny przez całe życie. To bardzo optymistyczne, co mówisz... ...Natomiast chciałabym tu jeszcze raz podkreślić, że wcale nie uważam, iż wszyscy możemy wszystko i jeśli nam coś nie wychodzi, to znak, że się za mało staramy. Zmiany są trudne i czasochłonne, dlatego warto, abyśmy mieli do siebie wielkie miłosierdzie w sytuacjach, kiedy coś nam jednak nie wychodzi. Chcesz poznać metodę polecaną przez Małgorzatę Musiał? Zapisz się na warsztaty dla rodziców! Najbliższe terminy: 26 września, Toruń, 5 października, Toruń 25 listopada, Warszawa Więcej na: FB Dobra relacja – Małgorzata Musiał Niedawno wydałaś książkę "Dobra relacja. Skrzynka z narzędziami dla współczesnej rodziny". Powiedz proszę, o czym w niej piszesz i dla kogo? Napisałam ją – tak samo jak piszę bloga – z myślą o rodzicach, którzy chcą budować autentyczne i głębokie relacje ze swoimi dziećmi. W książce podaję zestaw narzędzi do budowania takich, dzięki którym możemy uniknąć stosowania kar wobec dzieci. Zdaję sobie sprawę, że w rodzinie zdarzają się sytuacje, kiedy opadają nam ręce i chcielibyśmy coś zrobić, tylko nie wiemy co, więc zwyczajowo sięgamy po karę. W mojej książce chciałam pokazać rodzicom, że wymierzanie kar to może nie jest do końca ta droga, o którą im chodzi. Opisujesz też w niej pewną 5-stopniową piramidę. Powiedz, co to takiego? To model budowania relacji bez używania kar i nagród. Rzeczywiście moja piramida składa się z pięciu stopni i będą to, patrząc od dołu: granice, których potrzebuje każdy z nas i które są podstawą relacji w rodzinie; potem kolejno mamy: emocje w rodzinie, współpracę, rozwiązywanie problemów i konfliktów, aż wreszcie na samym czubeczku – konsekwencje. Te pięć obszarów ułożyłyśmy w piramidę po to, by pokazać rodzicom, jak rozkładamy akcenty: warto przede wszystkim mieć świadomość własnych granic i zajmować się przede wszystkim emocjami (swoimi i dziecka), a nie zaczynać rozwiązywanie trudności od wyszukiwania "konsekwencji". Ułożyłyśmy? Ja i moja przyjaciółka, z którą od lat prowadzę warsztaty dla rodziców. Sam model piramidy wraz z pięcioma obszarami został zainspirowany "Szkołą dla rodziców i wychowawców" czyli cyklu szkoleń psychologicznych, w którym kiedyś uczestniczyłyśmy, a także przez wiele lat prowadziłyśmy. Powiedziałaś, że konsekwencje zajmują tylko czubek piramidy, ale ja właśnie o nie chciałam zapytać. Twój model budowania relacji między rodzicami a dziećmi nie przewiduje kar, więc proszę, wyjaśnij mi, czym to się różni: kara i konsekwencje? Podstawową różnicą są intencje rodzica. Jeśli konsekwencje nie wypływają naturalnie z działań dziecka – to są karą. Jeśli dopuszczam jakieś przykre konsekwencje po to, by dziecko czegoś się nauczyło albo żeby na przyszłość zmieniło swoje zachowanie, to w gruncie rzeczy są one karą. Spróbujmy to jeszcze raz wyjaśnić na przykładzie. Dziecko nie zjadło obiadu, wyszliśmy na spacer, ono już po 100 metrach jest głodne, a ja nie chcę mu kupić bułki. Kara czy konsekwencja? Jeszcze raz wracam do intencji: czemu mu nie chcę kupić tej bułki? Skoro wyszłam z domu z głodnym dzieckiem, to jest moja sprawa, żeby zadbać o coś do jedzenia dla niego. I jeśli celowo nie zadbałam, to ewidentnie chcę go ukarać, żeby następnym razem jadło, kiedy mu podam obiad. I dalej – skoro mam dziecko, które chce jeść, a ja nie mam portfela, żeby mu coś kupić, to przecież nie będziemy chodzić na głodnego! Chyba, że chcę mu dać nauczkę: "Proszę bardzo, nie jadłeś obiadu, to teraz masz za swoje!" – i wtedy bez dwóch zdań to będzie kara. To widzę, że musimy jednak powiedzieć wyraźnie, co to takiego wg Ciebie jest kara, To coś dotkliwego, co robimy w takiej intencji, żeby do dziecka dotarła jakaś nauka. A taka intencja przyświeca naszemu postępowaniu prawie cały czas. Nie wiem, czy to jest problem tylko współczesnych rodziców, ale rzeczywiście obecnie często hołubimy takie przekonanie, że dziecko to produkt różnych działań rodzicielskich i wychowawczych. Przekonanie, że jeśli my dorośli czegoś nie zrobimy, to dziecko się nie nauczy, nie rozwinie się prawidłowo itd. Moim zdaniem, trochę w tym brakuje zaufania w możliwości dziecka, w jego potencjał, potrzeby rozwojowe, w to, że dziecko naturalnie chce się rozwijać, odkrywać nowe rzeczy, nabywać nowe umiejętności, być w relacji z innymi itd. Tymczasem to są bardzo silne potrzeby i naprawdę nie musimy uczyć dziecka w jakichś sztucznych sytuacjach, jak warto żyć. A skoro mowa o życiu, to chciałabym jeszcze wrócić na chwilę do tych nieszczęsnych kar. Znajoma para z dwójką dzieci, mówi, że życie daje nam dużo kar, więc unikanie ich w rodzinie jest tworzeniem sztucznego klosza. Oczywiście, że w codziennym życiu spotykają nas różne kary. Jedziesz za szybko, więc za karę dostajesz mandat. Nie płacisz rachunków, to odcinają ci telefon. I ja nie wiem, czy kary w życiu społecznym to coś złego, za to jestem głęboko przekonana, że trudno porównywać życie rodzinne, gdzie podstawą i spoiwem są relacje, do życia społecznego, gdzie relacje siłą rzeczy ulegają rozcieńczeniu. W społeczeństwie systemy obejmujące kary i nagrody są być może potrzebne, ale przecież w rodzinie nie potrzebuję żadnego kodeksu i zestawu praw, żeby czynić jakieś dobra moim bliskim. Robię to z potrzeby serca, bo potrzeby członków mojej rodziny są dla mnie ważne. A jak jest z nagrodami? Jestem przekonana, że w rodzinie można sobie darować zarówno kary, jak i nagrody i opierać się tylko na tym, co jest prawdziwym fundamentem, czyli na relacji. Jeśli zbudujemy dobrą, głęboką i autentyczną relację, to nie tylko karanie, lecz także nagradzanie dzieci – czy innych członków rodziny – za to, że zrobili tak, jak chcieliśmy, będzie zbędne. Bo jeśli mamy dobre relacje, to nie zaspokajamy swoich wzajemnych potrzeb dla nagrody czy w obawie przed karą, tylko po prostu dlatego, że chcemy wzbogacać życie naszej rodziny. Podpowiedz mi w takim razie, jak mam skomentować dobre zachowanie dziecka? Wyobraźmy sobie: na placu zabaw starsza córka pomogła młodszej, więc chciałabym ją pochwalić. Ty jednak na blogu odradzasz pochwały. Po pierwsze, dla dziecka, które pomaga rodzeństwu, wystarczającą nagroda jest świadomość, że pomogło, dlatego w tej sytuacji, jaką opisałaś, pewnie bym się najpierw zastanowiła, czy naprawdę muszę coś mówić. I jeśli doszłabym do wniosku, że tak, to mogłabym powiedzieć np. do tej młodszej: "Ale ci Ania pomogła, co?" – i tyle. Wystarczy, żeby zauważyć, nazwać, ale bez oceniania. Zastanawiam się, jak długo musiałabym pracować nad swoją relacją z dziećmi, żeby nie zastanawiać się za każdym razem, czy to, co teraz robię, jest karą, czy konsekwencją; nagrodą czy informacją zwrotną? Bardzo lubię porównywać naukę dobrych relacji do nauki jazdy samochodem. Najpierw myślimy o wszystkim: tu sprzęgło, tu hamulec, tu drążek zmiany biegów – po godzinie jazdy jesteśmy cali spoceni z nerwów. Ale jak już się człowiek wdroży, to jazda przychodzi mu bez wysiłku, a nawet często jest przyjemna: można jechać i jednocześnie rozmawiać, słuchać muzyki... To normalne, że na początku wszystko sprawia nam trudność, że analizujemy każdy ruch, zastanawiamy się, aż w końcu zacznie nam to przychodzić spontanicznie. W swojej książce odwołujesz się do wielu psychologów i książek dla rodziców. Który z autorów jest dla Ciebie najważniejszy i która książka? To trudne pytanie, bo ja już mam za sobą długą drogę i w tej chwili najwięcej czerpię nie z książek, ale z obserwowania innych rodziców. Na pewno jednak ważnym autorem był dla mnie Jesper Juul i jego książka "Nie z miłości". Wiele razy ją czytałam i za każdym razem znajdowałam coś ważnego dla siebie. Potem Lawrence Cohen ze swoją książką: "Rodzicielstwo przez zabawę" – dla mnie, mamy, która twierdziła, że nie jest koleżanką swoich dzieci i ich towarzyszką zabaw, to było objawienie. Trzecim, który wywarł bardzo duży wpływ na mnie i na moją pracę z rodzicami, jest Daniel Siegel i jego książka "Zintegrowany mózg, zintegrowane dziecko". We wszystkich tych książkach znajdywałam ważne rzeczy, ale też w każdej było coś, co odrzucałam, z czym się nie zgadzam albo na co przymykam oko – to samo polecam wszystkim innym rodzicom, aby robili z poradnikami dla rodziców. Także z tym, który sama napisałam. Książka Małgorzaty Musiał „Dobra relacja. Skrzynka z narzędziami dla współczesnej rodziny” została wydana przez wydawnictwo Mamania. Książkę kupisz na stronie wydawnictwa. Polecamy!
Ogoliła córce głowę na łyso – czy znacie bardziej okrutny sposób karania dziecka?!
By dać córce nauczkę, matka zgoliła jej głowę na łyso. "Brawo dla mamy!" – piszą internauci. Jak można zrobić swojemu dziecku coś takiego?!
W serwisie Wirtualna Polska pojawił się film, który nami wstrząsnął. Film pokazuje, jak matka przy użyciu maszynki goli córce głowę. Dziewczynka płacze, krzyczy i zasłania dłońmi twarz. Ogolenie głowy miało być nauczką dla dziewczynki, która obrażała chorą na raka koleżankę. Nie znamy źródła filmu, przez co nie możemy mieć pewności, że rzeczywiście taki był powód zachowania matki. Według jednego z amerykańskich serwisów ten sam film został udostępniony rok temu, z zupełnie innym podpisem. Matka miała karać córkę nie za wyśmiewanie chorej koleżanki, ale za... publikację niestosownych zdjęć w Internecie. Niezależenie od prawdziwego powodu, warto zastanowić się nad samym sposobem karania dziecka w tak okrutny sposób. Zobaczcie film: View oEmbed on the source website Pod artykułem pojawiło się ponad sto komentarzy. Większość internautów poparła metody wychowawcze matki. Brawo dla mamy, wiem że było jej trudno to uczynić ale czasem rodzice wykonując tak radykalne kary swoim dzieciom chronią je przed bardzo złymi postępkami. Taraz matki które są stanowcze uważa się za złe. A tylko takie które na wszystko pozwalają to są te dobre. – X Matka słusznie postąpiła, teraz smarkula zastanowi się 10 razy zanim bedzie sie śmiała z kogoś wg niej "gorszego". – samotny ojciec41 Radykalne ale skuteczne dla mlodej panienki .mlodzi teraz sa okrutni dla slabszych od siebie. – Wojtek Bardzo dobrze zrobiła, postąpiła bym tak samo. Do dzisiejszych dzieci i młodzieży trzeba tak przemawiać, bo rozmowy już nic nie dają. – Ruda Brawo dla mamy! Więcej takich matek! – Zaczarowana To szokujące, jak wiele osób popiera matkę dziewczynki. Matka nie tylko użyła wobec córki siły, ingerowała w jej ciało, ale upokorzyła ją, nagrywając film i publikując go w Internecie. Niezależnie od powodu, z jakiego to zrobiła, zachowała się karygodnie. Ogolenie dziecku głowy jest aktem przemocy, a przemoc rodzi przemoc. Gdy matka nie szanuje swojego dziecka, dziecko nie będzie szanowało ani jej, ani nikogo innego. Rodzic powinien być dla dziecka autorytetem, nauczycielem. Jaka nauka płynie ze stosowania takich metod wychowawczych? Że agresja i upokarzanie są sposobami na rozwiązanie problemu? Że zamiast rozmowy i pomocy, lepiej odebrać dziecku godność? Że dorastająca dziewczynka nie ma prawa do własnego ciała? Niezależnie od tego, co rzeczywiście zrobiła dziewczynka z filmu, czy taki sposób karania dziecka zasługuje na pochwałę? A może zgadzacie się z nami, że to okrutny akt przemocy, który nie nauczy dziewczynki niczego dobrego? Piszcie w komentarzach! Czytaj także: To, co zrobił ten ojciec, to szczyt! Brak nam słów
7-latek pozostawiony przez rodziców w lesie – odnaleziony!
Co się z nim działo? Jak przetrwał 6 dni i nocy w lesie? Cała ta historia jest nieprawdopodobna!
Przez blisko tydzień cały świat żył historią 7-latka, pozostawionego przez rodziców za karę w lesie. Chcieli mu dać nauczkę za złe zachowanie, a sami dostali ją w zwielokrotniony sposób. Okazało się bowiem, że kiedy po kilku minutach zawrócili po chłopca, tego nie było już na poboczu drogi. Setki policjantów, strażaków i ochotników, przeszukiwało las bez skutku, aż do dziś. Chłopca odnaleziono 7 km od miejsca pozostawienia! "Czy masz na imię Yamoto?" – 7-latek poza zmęczeniem i obniżoną temperaturą ciała, nie ma innych obrażeń – poinformowali lekarze, którzy zajęli się chłopcem. Wszyscy zadają sobie pytanie, gdzie przebywało dziecko i jakim cudem przetrwało w lesie przez tyle dni? Chłopiec odnalazł oddaloną o 7 km opuszczoną bazę wojskową i tam, w budynku koszar, znalazł schronienie. Żeby nie zmarznąć w nocy, kiedy to temperatura w górach spada do kilku stopni Celsjusza, dziecko opatulało się materacami zgromadzonymi w bazie. Niestety 7-latek nie odnalazł żadnego jedzenia i przez 6 dni pił wyłącznie wodę! To fascynujące, jak zaskakująco dobrze poradził sobie w obliczu tak niebezpiecznej sytuacji. Przetrwanie w lesie przez 6 dni, nie zawsze udaje się nawet dorosłym osobom. Ojciec chłopca przeprasza –Moje przesadne zachowanie sprawiło ogromny ból mojemu synowi. Bardzo przepraszam za problemy, jakie wywołałem wśród ludzi zaangażowanych w poszukiwania. Bardzo kocham swojego syna i od teraz chcę spędzać z nim więcej czasu. Bardzo wszystkim dziękuję – przepraszał publicznie ojciec chłopca. Skruszony, ale i zawstydzony faktem, że o jego nieodpowiedzialności dowiedział się cały świat. Czy rodzice zmienią swoje zachowanie wobec syna? Czy skorzystają z pomocy psychologów, którzy nauczą ich jak rozmawiać z dzieckiem, jak go karać i jak nagradzać? Trudno ocenić, na ile ta historia wstrząsnęła nieodpowiedzialnymi rodzicami i jakie wnioski wyciągną. Oby zmądrzeli! Przeczytaj także jak zaczęła się ta historia: Przez głupotę rodziców, dziecko jest samo w lesie już od 2 dni!
Tyle się teraz mówi o negatywnych skutkach klapsów i pozytywnym działaniu pochwał, iż można odnieść wrażenie, że lepiej w ogóle nie karać dziecka. Tymczasem kary mogą działać wychowawczo i czasem po prostu trzeba je wymierzać. Jak to robić, by odniosły dobry skutek, a nie skrzywdziły dziecka? Sprawdź!
Wszędzie słyszysz, że chwalenie dziecka jest zdecydowanie lepsze niż karanie. To prawda. Jeśli chcemy, by dziecko w jakiś sposób się zachowywało, np. mówiło „dzień dobry", pożyczało rówieśnikom zabawki, powinniśmy je chwalić za każdym razem, gdy zachowa się tak, jak tego oczekujemy. Tyle tylko, że już zdecydowanie rzadziej mówi się, co zrobić, jeśli taki mały człowiek jest niegrzeczny, np. bije innych, mówi brzydkie wyrazy czy po prostu nie chce cię posłuchać. Jak reagować? Choć zabrzmi to groźnie, odpowiedź brzmi: ukarać. Ale mądrze, adekwatnie do winy, wieku, sytuacji. Oto kilka ważnych zasad, które pomogą ci w odpowiednim ukaraniu dziecka. Kara musi być zapowiedziana Najpierw dziecku powinnaś wytłumaczyć, że czegoś nie wolno. Jeśli malec nie dostosowuje się, trzeba mu zakaz powtórzyć jeszcze raz, ale tym razem jednocześnie uprzedzić, że jego nieposłuszeństwo zostanie ukarane (np. "Jeśli jeszcze raz zaczniesz wyrywać Jaśkowi zabawkę, schowam twoje autko do torebki i oddam ci dopiero wieczorem"). Czytaj też: Wychowanie bezstresowe – Czy wychowywać bezstresowo? Najlepszą karą jest odebranie przywileju Twoje zdanie „Jeśli jeszcze raz sypniesz koleżance piaskiem w oczy, natychmiast wrócimy do domu" jest znacznie skuteczniejsze niż straszenie, np. klapsem czy czarownicą, która zabiera niegrzeczne dzieci. Kara musi być zawsze wyegzekwowana Aby kary były skuteczne, potrzebna jest konsekwencja. Gdy dziecko będzie wiedziało, że prawdopodobnie i tak mu odpuścisz, nie posłucha twoich gróźb. Zobacz też: Złe zachowanie – 9 kół ratunkowych Kara nie powinna być odwleczona w czasie Wymierzenie kary kilkulatkowi powinno następować tuż po złym zachowaniu. Jeśli np. zagrozisz małemu dziecku, które źle się zachowuje, że nie pójdziecie w następny weekend do zoo, to tak daleka perspektywa może nie zadziałać na jego wyobraźnię. Poza tym i tobie będzie trudniej być konsekwentną i dotrzymać słowa. W karaniu rodzice muszą trzymać wspólny front Nie zawsze macie takie same poglądy na temat wychowania dziecka. Ale ono nie powinno o tym wiedzieć. Dzięki temu będzie mu łatwiej was słuchać. Jeśli np. twój partner nie pozwolił dziecku na obejrzenie bajki, bo było niegrzeczne, nie zmieniaj już jego decyzji, nawet jeśli uważasz ją za błędną. Postarajcie się też nie rozstrzygać spornych kwestii w obecności dziecka. Zróbcie to dopiero wtedy, gdy będziecie wiedzieć, że smyk was nie usłyszy, np. kiedy położy się spać. Kary, których nie wolno stosować Są rzeczy, których nie wolno robić nawet w imię dobrego wychowania. Te metody nie tylko nie są skuteczne, ale przede wszystkim głęboko krzywdzą dziecko! Niekorzystne porównania. „Dlaczego Kasia potrafi, a ty nie?", "Zobacz, że Krzyś nigdy nie broi" – przed takimi słowami trudno się obronić. Dziecko nabiera przekonania, że zawsze będzie gorsze od innych. Poniżanie. „Nic nie potrafisz", „Zawsze wszystko psujesz" – dziecko w końcu zaczyna wierzyć, że jest do niczego. Obrażanie. Używanie brzydkich wyrazów obraża każdego człowieka, także małego. Wyśmiewanie. „Ale z ciebie fajtłapa", „Tobie to na pewno się nie uda" – to słowa, które każdemu podcięłyby skrzydła. Bicie. Naruszanie nietykalności osobistej (także klapsy) jest niedopuszczalne! Dziecko staje się wówczas ofiarą i uczy się, że swoje zdanie można przeforsować siłą. Bicie może przynieść chwilowy efekt (bo dziecko zrobi to, czego chcemy), ale pod jego wpływem maluch zamienia się w uległego, wycofanego człowieka, który nie wierzy w siebie albo wręcz przeciwnie – staje się agresywny i paradoksalnie bardziej niegrzeczny. Przeczytaj też: Dlaczego nie wolno bić dzieci?
Jak mądrze karać i nagradzać dziecko - film
Pewnie chcielibyśmy, by dziecko zawsze zachowywało się bez zarzutu. Ale tak nie jest. Co zatem zrobić, gdy dziecko pomimo naszych próśb czy zakazów coś zbroiło? Najważniejszą zasadę mądrego karania i nagradzania dziecka tłumaczy pediatra.
Film powstał we współpracy z Centrum Medycznym Małe dzieci nie zawsze chętnie słuchają dorosłych. Ich ciekawość świata, chęć sprawdzenia, co się stanie (gdy pociągną za obrus, wezmą telefon mamy, wcisną klawisz w klawiaturze komputera), a wreszcie nieumiejętność rozpoznania, że jakieś rzeczy czy czynności mogą być niebezpieczne, sprawiają, że dzieci czasem robią źle. A dorośli wtedy krzyczą, grożą, niestety bywa, że dają także klapsa. To złe metody wychowawcze. Jak zatem sprawić, żeby dziecko cię słuchało? Są na to dwie ważne rady: 1. Nagradzaj za dobre zachowanie Nagroda działa znacznie lepiej i szybciej niż kara. Dziecko, które zrobiło coś dobrze, pochwal, bij mu brawo, możesz także w nagrodę dać mu mały prezent (np. naklejkę, maskotkę itp.). Dzieci bardzo mocno potrzebują naszej, rodzicielskiej akceptacji, dlatego nagradzane czynności chętnie powtarzają. 2. Karę wiąż z przewinieniem Gdy dziecko coś zbroiło, pomimo twoich wcześniejszych zakazów czy nakazów, niestety musisz je ukarać. Ale karę powinnaś zapowiedzieć, np. powiedz :„Jeśli nie przestaniesz sypać piaskiem w oczy Kasi, natychmiast wychodzimy z piaskownicy". Poza tym kara powinna być bezpośrednio związana z przewinieniem, czyli nie karz dziecka zakazem oglądania dobranocki za to, że wysmarowało czekoladką ścianę, tylko powiedz, że nie może jeść przez jakiś czas czekoladek, bo nie szanuje jedzenia.
Już nie masz siły powtarzać, by dziecko sprzątnęło klocki, nie wyrywało koledze zabawek... Dziecko niby słucha, a i tak robi swoje!
Każdemu dziecku zdarza się czasem nie posłuchać. Ale są też dzieci, na których rodzicielskie prośby nie robią żadnego wrażenia. Rodzice uciekają się wtedy do różnych sposobów: nie tylko proszą, ale czasem też grożą, straszą, zabraniają, powtarzają wiele razy... I co? I nic. Bo aby dziecko posłuchało, trzeba nauczyć się do niego mówić. Oto, jak tego dokonać. Nie traktuj dziecka jak partnera Dziecko jest twoim partnerem jedynie w tym sensie, że należy mu się szacunek. Nie ubieraj go więc w to, czego nie lubi, nie zmuszaj do jedzenia znienawidzonej owsianki. Ale nie musisz mu skrupulatnie tłumaczyć wszystkiego, o co go prosisz. Są rzeczy, które dziecko po prostu musi zrobić, bo od tego zależy jego bezpieczeństwo, zdrowie. Mówisz np.: „Przed przejściem przez ulicę rozejrzyj się w lewo, w prawo, a potem raz jeszcze w lewo”. „Ale dlaczego, przecież nie jadą samochody. Po co mam patrzeć dwa razy w lewo? Dlaczego nie odwrotnie” – słyszysz w odpowiedzi. Wygadany pięciolatek ma często tak dużo argumentów, że w końcu opadają ci ręce. Albo wpadasz w furię, bo masz już dosyć tłumaczeń. W takich sytuacjach nie musisz bawić się w długie wyjaśnienia. Dziecko powinno wiedzieć, że są zasady, które nie podlegają żadnej dyskusji, i trzeba się do nich stosować. Mów tak, żeby dziecko usłyszało Dziecko często nie może zrobić tego, o co je prosisz, bo po prostu cię... nie słyszy! Nie ma to nic wspólnego z problemami ze słuchem. Jeśli jest zaaferowane zabawą, nie zwraca uwagi, co do niego mówisz. Jego pracujący na wysokich obrotach mózg jest zajęty czymś innym. Gdy malec się bawi, a ty chcesz, by zrobił coś innego, najpierw zawołaj go do siebie lub sama podejdź. Potem powiedz jasno, krótko i zwięźle, o co ci chodzi, np. „Idź do łazienki, umyj rączki, kolacja na stole”. Ale jeśli widzisz, że dziecko bawi się w najlepsze, już kilka minut przed posiłkiem powiedz mu: „Zaraz musimy skończyć zabawę, może już zaczniesz odprowadzać rycerzy na zamek...”. Powiedz dziecku precyzyjnie, czego oczekujesz Trzylatek nie rozumie takich poleceń, jak: „Posprzątaj zabawki”, „Umyj się”. Są zbyt ogólne. No bo co tak naprawdę znaczy: „Posprzątaj zabawki”? Jakie? Tylko te, którymi malec ostatnio się bawił? A klocki wystarczy wrzucić do pudełka, czy trzeba je tam równo ułożyć? Polecenia formułuj jasno: „Postaw misie na półce”. „Włóż książeczki do biblioteczki”. „Ułóż klocki w pudełku”. Tłumacz, ale na miarę dziecka „Włóż spodnie, bo się przeziębisz”. To niezrozumiałe dla czteroletniej córeczki, która chce założyć do przedszkola spódniczkę, bo tak chodzą ubrane dziewczynki. Jest za mała, by wiedzieć o konsekwencjach i decydować, w co się zimą ubrać. Lepiej po prostu powiedzieć: „W spódniczce będzie ci zimno. Możesz założyć ją dopiero w przedszkolu”. Bądź zdecydowana wobec dziecka Powiedziałaś, że po dobranocce wyłączamy telewizor, a dziecko ma iść się myć. Tymczasem bajka skończona, a dziecko pstryka pilotem i przełącza na kolejne programy. Co robić? Powiedz raz jeszcze: „Wyłącz telewizor”. Jeśli i tym razem nie posłucha, wyjmij mu pilota z rączki i zaprowadź dziecko do łazienki. Może się chwilę buntować (też nie byłabyś szczęśliwa w jego sytuacji), ale... To ty jesteś rodzicem i decydujesz, kiedy jest koniec oglądania telewizji. Sprawdź, jak wyznaczać dziecku granice. [CMS_PAGE_BREAK] Pamiętaj o konsekwencji wobec dziecka Jeśli prosisz dziecko, by posprzątało zabawki, a potem robisz to za niego (podczas gdy ono dalej się w najlepsze bawi) – przegrałaś. Jeśli o coś prosisz, to powinno to zostać zrobione. Nie stój jednak nad dzieckiem i nie krzycz, by wreszcie posprzątało, jeśli jest zmęczony. Zaproponuj pomoc: „Chodź, razem powkładamy klocki do wiaderka”. Nie oczekuj, że dziecko powie to, co chcesz Jeśli chcesz właśnie wyjść z dzieckiem na spacer, to nie pytaj: „Może pójdziemy na dwór?”. Dziecko pewnie ma inny pomysł, jak spędzić czas. Powiedz: „Za 10 minut idziemy do parku. Chodź, pomogę ci się ubrać”. Jeśli pytasz, to znaczy, że składasz dziecku propozycję, którą może przyjąć lub odrzucić. Chyba że nie zależy ci na spacerze. Mów dziecku o skutkach Dziecko nie chce zjeść obiadu? W porządku, nie zmuszaj go, ma prawo nie chcieć jeść. Ale jeśli jest właśnie pora posiłku, to nie podsuwaj za pół godziny banana. Powiedz wprost: „Możesz nie jeść obiadu, proszę. Ale nie licz, że potem dostaniesz deser”. I nie zmieniaj potem zdania. Powiedz dziecku, co czują inni Synek źle się zachowuje na placu zabaw, popycha kolegów, wyrywa zabawki, pluje. Nie krzycz na niego, a już na pewno nie dawaj mu klapsa. W ten sposób dajesz tylko znać, że można zachowywać się agresywnie, ale zasadę tę stosuje się tylko do słabszego i mniejszego (jak dziecko względem ciebie). Gdy malec źle się zachowuje, podejdź do niego, przytrzymaj, powiedz: „Tak nie wolno! Kolegę to boli. Zobacz, teraz płacze”. Stosuj nagrody, nie kary Jeśli nie pomaga tłumaczenie, że kolegę boli, i dziecko nadal zachowuje się źle, sytuację trzeba jak najszybciej przerwać. Zabierz go z piaskownicy, nie zważając na protesty. Powiedz, że jeżeli będzie nadal tak robić, to więcej tu nie przyjdziecie. Ale to nie koniec. Przecież tak naprawdę to ty musisz go nauczyć, jak bawić się z innymi dziećmi. Pamiętaj o starej prawdzie: nagroda działa lepiej niż kara. Gdy więc następnym razem twoje dziecko ładnie pobawi się z kolegą, pochwal go: „Aż miło było na was patrzeć. Zobacz, masz przyjaciela!”. To doda mu skrzydeł. Tak nie rób! Nie oskarżaj: „Przez to, że mnie nie słuchasz, aż serce mnie rozbolało”. Bo... to nieprawda! A jeśli potem zdarzy się, że zachorujesz, dziecko będzie się obwiniać. Nie bądź superkonsekwentna. Malec nie jest maszynką do wykonywania twoich poleceń. Czasem może czegoś nie zrobić, bo jest zmęczony, rozdrażniony, np. po powrocie z przedszkola. Nie mów: „Nie kocham cię!”. Jeśli malec powie tak do ciebie, naprawdę znaczy to: „Jestem na ciebie zły”. Ale gdy takie słowa usłyszy od ciebie, zawali mu się cały świat. Może stracić poczucie bezpieczeństwa. Uważać, że jest kimś złym, bo nie zasługuje na miłość najważniejszej dla niego osoby na świecie. Nie krzycz na dziecko i nie karz klapsem. Bo w ten sposób uczysz je tylko, że agresja, krzyk czy bicie to dobry sposób rozwiązywania konfliktów. Zobacz też: Wychowanie bezstresowe - ślepa uliczka nowoczesności Konsultacja: Katarzyna Floryan, psycholog, Uniwersytet dla Rodziców.
Metody wychowawcze, których lepiej unikać
Niektóre metody wychowawcze są nieskuteczne, a czasem wręcz szkodliwe. Poznaj je, aby ich unikać.
Klapsy - to jest metoda wychowawcza Bite dziecko uczy się, że przemoc to sposób na rozwiązywanie konfliktów; że silniejszy ma rację. Potem samo stosuje tę metodę. A na razie zaczyna się bać, spada jego poczucie własnej wartości, może robić na przekór – by zachować resztki godności. Wychowywanie krzykiem Tak jak bicie są wyrazem twojej bezradności. Poniosło cię – to się zdarza. Gdy czujesz, że wybuchniesz, lepiej pooddychaj głęboko, policz do dziesięciu, wyjdź do drugiego pokoju, żeby się uspokoić. Kary - sposobem na wychowanie Działają, jeśli są wyraźną konsekwencją winy. I dziecko pojmuje, że to skutek złego zachowania. Roczne czy dwuletnie dziecko jest na to jeszcze za małe. Ale zrozumie, jeśli powiesz: „Prosiłam, byś nie szarpała talerzykiem. Szarpałaś i zupa się wylała. Musimy teraz razem posprzątać”. Zawiłe tłumaczenia Małe dziecko umie skupić uwagę tylko na chwilę. Wszystko, co następuje po pierwszym zdaniu, nie dociera do niego. Zaczyna traktować twoje wykłady jako coś, co lepiej ignorować. Tłumacz krótko i prosto (góra dwa zdania!): „Nie wolno biegać po ulicy, bo są tam samochody”. Wzbudzanie poczucia winy „Zjedz, bo inaczej mama będzie smutna” itp. To za duże obciążenie emocjonalne dla dziecka. Nie ma on jeszcze wykształconej w pełni empatii (umiejętności wczuwania się w doznania innych). I powinien raczej jeść dla zaspokojenia głodu, a nie dla zadowolenia mamy. Przekupywanie dziecka Można je wykorzystać w trudnych sytuacjach (np. u lekarza). Ale dziecko to nie zwierzątko, które trzeba kusić: „Jak ładnie pójdziesz do sklepu, kupię Ci lizaka”. Powiedz raczej: „Jeśli szybko dojdziemy, będzie czas, byś sam wybrał bułeczki i policzymy je”. Szantaż, straszenie dziecka „Jak nie dasz się ubrać, to zostaniesz sam w domu!”. A przecież nie zostawisz dziecka samego. Dziecko szybko się zorientuje, że nie warto brać gróźb poważnie. Stosuj je, gdy są realne. Nie będzie to szantaż, tylko przedstawianie konsekwencji. Zobacz też: O poczuciu własnej wartości, czyli jak wychować szczęśliwe dziecko
Co powinieneś wiedzieć o karach? Karać należy skutecznie i spokojnie. To trudne, ale bardzo ważne. Kara wymierzona pod wpływem emocji jest jedynie zemstą.
Jesteś mężczyzną. Przyszłym lub świeżo upieczonym ojcem. Do tego racjonalnym facetem, który ma świadomość, że w relacjach ze swoim największym szczęściem – dzieckiem – będzie musiał wymierzyć mu wiele kar. Tak jak dziesiątki kar wymierzył ci twój tata, a jemu z kolei jego ojciec. Kara powinna być skuteczna i przemyślana Zastanawiasz się, które kary są odpowiednie, a które nie. Myślisz o nich – klapsach, zakazach, nakazach. Tymczasem powinieneś zacząć od podstaw. A podstawa podstaw jest taka, że kara musi być skuteczna. Musi czemuś służyć! Wychowaniu, zahamowaniu niewłaściwego zachowania dziecka, zapobiegnięciu kolejnemu złamaniu zasad. Jeśli kara nie pomoże osiągnąć któregokolwiek z tych celów, będzie zwyczajną zemstą. Agresywną reakcją na zawód, jaki rodzicowi sprawiło dziecko. Co więcej, będzie prawie na pewno niewspółmierna do winy. A na dodatek nieprzewidywalna – dziecko nie zrozumie, za co zostało ukarane. Nie odniesie kary do swojego czynu. Następnym razem zrobi więc zapewne to samo. 4 etapy kary Żeby kara (a właściwie wyciągnięcie konsekwencji z tego, co się wydarzyło) była skuteczna, powinna być finałem czteroetapowego ciągu zdarzeń. Tylko wówczas będzie miała pozytywny wpływ na wychowanie dziecka. Żadnego z etapów nie wolno pominąć. Nie należy też cofać się do poprzedniego, bo dziecko dostrzeże twoją niekonsekwencję, a więc zostanie poinformowane, że bezkarnie może grać ci na nosie. Co to za 4 etapy karania? 1. Ustal zasady To wolno, a tego nie. „W naszym domu nie siadamy na stole” – mówisz. Dziecko najpierw musi dowiedzieć się od ciebie, co jest złe, żebyś później mógł je ukarać, jeśli naruszy zasadę. Bez klarownych reguł nie zrozumie, dlaczego poniosło konsekwencje. To na etapie ustalania zasad tłumaczysz, dlaczego podejmujesz takie, a nie inne decyzje. Oczywiście są też reguły, które ustalasz, a których szczegółowo wyjaśniać nie musisz. Trudno, żebyś dwulatkowi robił wykład z fizyki po tym, jak zabroniłeś mu dotykać kontaktu. 2. Ostrzegaj Jeśli maluch postępuje źle, wyrażasz swoją dezaprobatę. Zdecydowanym i surowym tonem, aby nie pomyślał, że żartujesz. „Przestań wchodzić na stół. Nie wolno ci tego robić. Natychmiast zejdź” – mówisz. To powinno poskutkować. Jeżeli nie, to grozisz. „Jeśli nie zejdziesz ze stołu, nie wolno ci będzie bawić się samochodem” – ostrzegasz. Dziecko zna już konsekwencje swojego czynu. I kalkuluje, czy przeciąganie struny mu się opłaca, czy nie. Pamiętaj, że jeśli będziesz niekonsekwentny, dziecko zacznie cię lekceważyć. 3. Wyciągaj konsekwencje Gdy jednak dziecko złamie zakaz (a to nieraz się zdarza), przychodzi pora na karę. Jeżeli jesteś w stanie, powinieneś zabrać malca z „miejsca zbrodni”, postarać się ochłonąć, nie próbując na siłę kryć złości. Jeśli nie dasz rady tego zrobić, natychmiast wymierz karę, która będzie współmierna do czynu, możliwa do wyegzekwowania. 4. Jaką karę? Wszystkie można przyporządkować do jednej z czterech grup. Kar z dwóch pierwszych nie stosuj, z dwóch drugich – jak najbardziej. - Bicie to najgorszy pomysł. Na temat kar cielesnych powstały setki naukowych prac. Rodzice i pedagodzy spierają się o nie od lat. Do tego tematu mieszają się światopoglądy, religie, kultury i polityka. My jesteśmy stanowczo przeciwni biciu. Nie tylko narusza cielesną nietykalność dziecka i sprawia, że zaczyna się ono bać najbliższej mu osoby, ale także podkopuje autorytet rodzica. Jak maluch ma uwierzyć ojcu, który mówi, że nie wolno bić słabszych, a jednocześnie bije własne (słabsze od niego) dziecko? - Straszenie malca przyniesie więcej szkody niż dobrego. Strasząc dziecko (kimkolwiek i czymkolwiek), kreujemy się na słabszych od tego, czym straszymy. Mówiąc: „Za to, co zrobiłeś, zabierze cię zły wilk”, mówimy jednocześnie: „Jesteśmy na tyle słabi, że nie potrafimy ochronić cię przed złym wilkiem”. Dziecko przestaje traktować nas jako ostoję swojego bezpieczeństwa. - Odbieranie przywilejów jest OK. Zakaz jedzenia słodyczy, zabawy kochaną lalką, obejrzenia ulubionej dobranocki jest dobry, bo spełnia swoją wychowawczą rolę. Dziecko dostaje jasny komunikat: złamałem zasady i w konsekwencji tego poniosłem karę, która była dla mnie dotkliwa. Następnym razem tego nie zrobię, bo mi się to nie opłaca. - Stawianie malucha w kącie zwykle działa. To tak zwana kara przez nudę, dawniej utożsamiana ze staniem w kącie. Podobnie jak w przypadku odebrania przywilejów jest dobra, bo skuteczna i dotkliwa. Żeby wykluczenie było prawdziwą karą, dziecko trzeba umieścić w miejscu, które jest naprawdę nudne (własny pokój to nie najlepsze miejsce, podobnie jak łazienka – wodą lecącą z kranu dziecko potrafi bawić się godzinami), i ustalić czas trwania kary na powyżej czterech minut. Odwołać wykluczenie może jedynie rodzic, który je zastosował. Niedopuszczalne jest, żeby tata kazał stać synowi przed lodówką, a potem przychodziła mama i głaszcząc go po główce, mówiła: „Teraz już możesz iść się bawić”. Zobacz też: Wyznaczanie granic. Dlaczego warto czasem powiedzieć dziecku "nie" Zamiast kary - co może zrobić rodzic 10 sposobów, jak przestać krzyczeć na dzieci! Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl